II GZ 302/17

II GZ 302/17 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2017-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Robotowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Sygn. powiązane
II GZ 51/17 - Postanowienie NSA z 2017-05-25
II GZ 52/17 - Postanowienie NSA z 2017-05-25
VI SA/Wa 1101/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-07-23
II GSK 2001/18 - Wyrok NSA z 2022-04-26
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 33 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1101/16 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania ze skargi [B.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 29 grudnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1001/16, działając na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a. odmówił [A.] z siedzibą w W. dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi [B.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]
w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
I
WSA wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. [A.] z siedzibą w W. (dalej: wnioskodawca lub [A.]) wniósł o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi [B.] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2016 r. w charakterze uczestnika. Swojego żądania wnioskodawca w żaden sposób nie uzasadnił. Do pisma załączono pełnomocnictwo wraz z opłatą za nie oraz KRS wnioskodawcy.
Sąd pierwszej instancji odmawiając uwzględnienia wniosku wskazał, że organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział zostanie uzasadniony – wykazany i gdy ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania
w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nadto, zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej.
Dalej Sąd stwierdził, że wnioskodawca – jako organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia jej do udziału w niniejszym postępowaniu, nawet nie podjął próby wykazania swojej legitymacji do udziału w tym postępowaniu. Z tej przyczyny WSA uznał, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako że nie został w żaden sposób uzasadniony, nie może zostać przez Sąd uwzględniony.
II
W zażaleniu na postanowienie [A.] z siedzibą w W. zarzucił naruszenie:
1) art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że udział wnioskodawcy realizuje jedynie jego partykularne interesy, podczas gdy prawidłowe uwzględnienie skutków, jakie zapadłe w sprawie orzeczenie wywrze dla kształtu rynku farmaceutycznego w Polsce nakazuje przyjąć, iż udział [A.] służyć będzie ochronie obiektywnego interesu publicznego, zapewniając przy tym społeczną kontrolę nad postępowaniem;
2) art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawca nie wykazał, że jego udział w postępowaniu jest bezpośrednio związany z działalnością statutową [A.], przy zignorowaniu realnego znaczenia, jakie zapadłe orzeczenie mieć będzie dla podmiotów, które reprezentuje [A.].
Podnosząc te zarzuty wnioskodawca domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia w całości i dopuszczenia do udziału w sprawie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie podlega uwzględnieniu.
Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że dopuszczając organizacje społeczne do udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych ustawodawca postawił te organizacje w szczególnej pozycji ustrojowej. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 p.p.s.a.), mogą jednak również występować w obronie interesu publicznego.
Odnosząc się do zażalenia [A.] należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 5 ustawy z 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (Dz. U. z 2015 r., poz. 2029), podstawowym zadaniem związków pracodawców, ich federacji i konfederacji jest ochrona praw i reprezentowanie interesów, w tym gospodarczych, zrzeszonych członków wobec związków zawodowych, organów władzy i administracji rządowej oraz organów samorządu terytorialnego, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W sytuacji, gdy wnoszący o dopuszczenie do udziału w sprawie związek pracodawców jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. (co nie jest sporne w niniejszej sprawie), sąd powinien zbadać, czy sprawa, do której udział związek pracodawców zgłosił dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy interes społeczny za tym przemawia. Te przesłanki powinien Sąd wziąć pod uwagę rozstrzygając wniosek o dopuszczeniu do udziału w sprawie.
Podkreślić również należy, że w ocenie NSA nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny
z zakresem jej statutowej działalności (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r. o sygn. akt II GZ 55/09, publik. ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz. 23). Decydujące dla oceny wniosku związku pracodawców o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej jest bowiem wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności, ale także okoliczności, że za udziałem przemawia interes społeczny.
Z powyższego jasno wynika, że w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji rozpoznaje wniosek o dopuszczenie organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu, powinien zbadać, czy sprawa, do której [A.] pracodawców zgłosił udział dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. A skoro to te przesłanki stanowią podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie, to przedwczesne wydaje się oddalenie wniosku uczestnika w sytuacji, gdy Sąd tych przesłanek nie zbadał. Prawdą jest, jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawca – co Sądowi wiadome jest z urzędu – zgłaszał swój akces do wielu postępowań toczących się ze skarg na decyzje Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej i że wnioski te były identyczne i konsekwentnie Sądy je oddalały. Jak wynika z akt sprawy [A.] z siedzibą w W. zgłosił "udział pełnomocnika w sprawie" nie dołączając Statutu, a Sąd pierwszej instancji mimo tego rozpoznał wniosek nie żądając od wnioskodawcy choćby przedłożenia Statutu.
Odnosząc się natomiast do zarzutów i argumentacji zażalenia należy wskazać, że strona nie odniosła się w nim do przepisów statutowych, skupiła się natomiast na wykazaniu okoliczności, że wobec licznych postępowań o cofnięcie zezwolenia, a także w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej funkcjonowanie aptek w aspekcie swobody działalności gospodarczej podlega znaczącym ograniczeniom, co budzi niepokój z uwagi na możliwość ingerencji państwa w tę dziedzinę życia gospodarczego poprzez możliwość likwidacji kilku tysięcy aptek na terenie całego kraju.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 33 § 2 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.