II GZ 289/26

II GZ 289/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Łd 150/26 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2026-05-06
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 58 § 1 pkt 2 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 150/26 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 30 grudnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do doprowadzenia lokalu do właściwego stanu higieniczno-sanitarnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
I
Zaskarżonym postanowieniem z 6 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 150/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M. B. (dalej jako "skarżący") na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej jako "organ") w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do doprowadzenia lokalu do właściwego stanu higieniczno-sanitarnego.
Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy:
Postanowieniem z 30 grudnia 2025 r. organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie jak wyżej. Postanowienie to wysłane zostało skarżącemu na adres: M. [...], [...] S., i wobec jego nieodebrania pomimo podwójnej awizacji (vide załączony do akt wydruk śledzenia przesyłki), zostało pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 21 stycznia 2026 r.
Pismem z 20 lutego 2026 r., złożonym osobiście w siedzibie organu 23 lutego 2026 r., skarżący wniósł skargę na postanowienie w przedmiocie jak wyżej, w komparycji skargi, jak również w załączonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując adres zamieszkania oraz do korespondencji: Ł. [...], [...] S..
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w trybie awizo w dniu 21 stycznia 2026 r., wobec czego 30-dniowy termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg 22 stycznia 2026 r. i upłynął bezskutecznie 20 lutego 2026 r. Skarżący tymczasem wniósł skargę 23 lutego 2026 r., czyli, w ocenie Sądu I instancji, z uchybieniem terminu.
Wobec powyższego Sąd I instancji odrzucił skargę skarżącego, w podstawie prawnej przyjętego rozstrzygnięcia wskazując art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Zażaleniem z 25 maja 2026 r., skarżący zaskarżył wydane w sprawie postanowienie w całości, zarzucając naruszenie:
1. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi bez należytego uwzględnienia szczególnego toku postępowania, jaki nastąpił po ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, w szczególności wniesienia przez pełnomocnika pisma procesowego z 7 kwietnia 2026 r. oraz udzielenia przez organ odpowiedzi na to pismo z 17 kwietnia 2026 r.;
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenia uzasadnienia niewyjaśniającego, jakie znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi miał dalszy tok postępowania po ustanowieniu pełnomocnika z urzędu oraz dlaczego okoliczności te zostały uznane za całkowicie irrelewantne.
Wobec tak postawionych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do dalszego prowadzenia, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż w nim wskazane.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, którym odrzucono skargę skarżącego na postanowienie organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do doprowadzenia lokalu do właściwego stanu higieniczno-sanitarnego z uwagi na jej wniesienie po upływie terminu do jej wniesienia. Jako podstawę prawną postanowienia Sąd I instancji wskazał m.in. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia, a zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a i 4b.
Tym samym, dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji kluczowe było ustalenie, czy skarżący w istocie uchybił 30-dniowemu terminowi do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że zaskarżone do Sądu I instancji postanowienie zostało doręczone skarżącemu w trybie awizo w dniu 21 stycznia 2026 r., wobec czego 30-dniowy termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg 22 stycznia 2026 r. i upłynął bezskutecznie 20 lutego 2026 r., podczas gdy skarżący wniósł skargę 23 lutego 2026 r., czyli, w ocenie Sądu I instancji, z uchybieniem terminu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji nie uwzględnia wątpliwości co do prawidłowości doręczeń w sprawie, w związku m.in. z dostrzeżoną rozbieżnością co do prawidłowego adresu do doręczeń skarżącego.
Organ doręczając 30 grudnia 2025 r. skarżącemu zaskarżone do Sądu I instancji postanowienie, skierował je na adres: M. [...], [...] S., i wobec niepodjęcia przesyłki w terminie, została ona zwrócona do organu.
Skarżący tymczasem w piśmie, które wpłynęło do organu 16 grudnia 2025 r. (pismo nr 47 w aktach administracyjnych), jak również w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz we wniosku o prawo pomocy (zarejestrowanym pod sygn. akt III SPP/Łd 28/26), jako adres zamieszkania oraz adres do korespondencji wskazał adres: Ł. [...], [...] S..
Okoliczność ta jest o tyle istotna dla sprawy, że zgodnie z art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako "k.p.a."), pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych, a zgodnie z art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 k.p.a.); Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.); W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.); Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
Tym samym, dla oceny prawidłowości zastosowania w przedmiotowej sprawie procedury z art. 44 k.p.a., a przez to oceny terminowości wniesionej skargi – jako wniesionej z uchybieniem terminu bądź wniesionej przed skutecznym otwarciem się terminu do wniesienia skargi – kluczowe jest jednoznaczne ustalenie prawidłowego adresu do doręczeń skarżącego.
Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że z akt administracyjnych sprawy zdaje się wynikać rozbieżność co do czynności podjętych przez operatora pocztowego w związku z doręczeniem zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia, bowiem z załączonego do akt sprawy wydruku śledzenia przesyłki (pismo nr 49 w aktach administracyjnych) wynika, że była ona dwukrotnie awizowana (7 i 15 stycznia 2026 r.) i zwrócona 22 stycznia 2026 r., podczas gdy z adnotacji poczynionych na kopercie wynika, że była ona awizowana 7 stycznia 2026 r. oraz że została zwrócona do nadawcy z uwagi na niepodjęcie w terminie 22 stycznia 2026 r. Okoliczność ta może być o tyle kluczowa, że, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 2026 r., sygn. akt II OSK 184/26, rozbieżność taka nie powinna mieć miejsca, a jej wystąpienie może mieć wpływ na skuteczność doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a.
Sąd I instancji winien zatem w pierwszej kolejności jednoznacznie ustalić, bądź wyjaśnić w sposób odpowiadający wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a., który adres skarżącego był jego adresem do doręczeń w chwili doręczania zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia, a także ocenić prawidłowość przeprowadzenia procesu doręczenia zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia, i w kontekście tych ustaleń ocenić skuteczność doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a., gdyż przesądzenie tej okoliczności może mieć wpływ na podstawę prawną odrzucenia tej skargi
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.