II GZ 153/20

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1060/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. P. i M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 5 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Rz 1060/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargi P. P. i M. W. (dalej zwanych "Skarżącymi") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] lipca 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Ponadto WSA zwrócił M. W. uiszczony wpis od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że Skarżący oddzielnymi pismami wnieśli skargi na wskazaną wyżej decyzję. Zarządzeniami z 10 września 2019 r. wezwano każdego ze Skarżących indywidualnie do uzupełnienia braków formalnych skarg przez nadesłanie po jednym odpisie skargi, zaś zarządzeniami z 12 września 2019 r. każdego ze Skarżących indywidualnie wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 400 zł. W wezwaniach wskazano, że braki te należy uzupełnić w terminie 7 dni od doręczenia wezwań, pod rygorem odrzucenia skarg. WSA stwierdził, że wezwania wysłane do M. W. zostały doręczone 16 września 2019 r., zaś wezwania wysłane do P. P. doręczono 30 września 2019 r.

WSA wskazał, że:

– 23 września 2019 r. z rachunku bankowego [...] Sp.j. przelano na rachunek WSA kwotę 400 zł ze wskazanie w tytule przelewu, że jest to wpis od skargi w niniejszej sprawie;

– 25 września 2019 r. M. W. nadała do WSA pismo określone jako skarga na wskazaną wyżej decyzję,

– 7 października 2019 r. P. P. nadał do WSA pismo określone jako skarga na wskazaną wyżej decyzję.

Zdaniem WSA, skargi obojga Skarżących podlegały odrzuceniu. WSA uznał, że P. P. nie uiścił wpisu od skargi (kwotę przelaną 23 kwietnia 2019 r. WSA zakwalifikował jako wpis uiszczony w imieniu M. W.). Ponadto żaden ze Skarżących nie nadesłał odpisu skargi, ponieważ treść przesłanych pism różni się od treści skarg (zamieszczono w nich dodatkowe zarzuty i zmodyfikowano treść uzasadnienia), zaś istotą odpisu jest wierne odzwierciedlenie treści oryginału. Nadto pismo przesłane przez M. W. wpłynęło po terminie na uzupełnienie braku w postaci nadesłania odpisu skargi.

Skarżący złożyli zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie WSA do nadania skargom dalszego biegu.

Zarzucili naruszenie procedury administracyjnej oraz:

– art. 7 Konstytucji RP przez niezastosowanie art. 214 § 2 ppsa, mimo zajścia przesłanek wskazanych w tym przepisie,

– art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady pewności prawa, polegające na nieuzasadnionej zmianie sposobu stosowania przepisów, co skutkuje nadmiernym ograniczeniem prawa do sądu,

– art. 25 § 3, art. 26 § 1, art. 28 § 1 i art. 32 ppsa przez błędne określenie strony w niniejszym postępowaniu,

– art. 178 w zw. z art. 177 ppsa przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi.

W uzasadnieniu Skarżący wskazali w szczególności, że opłata sądowa została uiszczona ze wspólnego konta firmowego, a w sprawie powinien zostać zastosowany art. 214 § 2 ppsa, ponieważ obowiązki Skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Zdaniem Skarżących, stroną postępowania administracyjnego powinna być spółka jawna (która w trakcie tegoż postępowania zastąpiła spółkę cywilną). Skarżący stwierdzili też, że skarga została złożona przez nich wspólnie. W tej sytuacji nałożenie obowiązku przesłania odpisów skargi, które następnie byłby dostarczone Skarżącym nawzajem, jest nadmierne i przeczy zasadzie ekonomiki procesowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że postanowieniem z 14 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Rz 1060/19) WSA odrzucił zażalenie M. W. Rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegało zatem tylko zażalenie wniesione przez P. P.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Podkreślenia wymaga, że zaskarżona w tej sprawie decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie została skierowana do M. W. i P. P. (jako wspólników byłej spółki cywilnej [...]). W takiej sytuacji każdy z adresatów decyzji miał interes prawny do jej zaskarżenia do WSA.

Z akt sprawy wynika, że zarówno M. W., jak i P. P. wnieśli – w odrębnych pismach, nadanych w różnych datach – skargi na wspomnianą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. Bezzasadne jest zatem twierdzenie zawarte w zażaleniu, że Skarżący wnieśli w tej sprawie wspólną skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że w tej sprawie występuje dwoje Skarżących, nie naruszając przy tym – wbrew zarzutowi zażalenia – art. 25 § 3, art. 26 § 1, art. 28 § 1 i art. 32 ppsa przez błędne określenie strony w niniejszym postępowaniu.

Niemniej jednak należy zauważyć, że z art. 51 ppsa wynika, że kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji. Przepis ten określa instytucję współuczestnictwa kilku skarżących w jednej sprawie, dając im możliwość, a nie obowiązek, wspólnego występowania w sprawie (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, komentarz do art. 51 ppsa, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 6. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2019, s. 358-359).

Jednak nawet w przypadku spełnienia przesłanek współuczestnictwa, każdy, kto ma interes prawny, może samodzielnie wnieść skargę. Jeśli kilku uprawnionych wniesie skargi na tę samą decyzję indywidualnie, to w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 111 § 1 ppsa, który stanowi, że sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą (por. m.in. postanowienia NSA: z 3 lipca 2008 r. o sygn. akt II GSK 255/08, z 19 lipca 2012 r. o sygn. akt I OZ 508/12, z 17 kwietnia 2020 r. o sygn. akt II GZ 125/20, z 21 maja 2020 r. o sygn. akt II GZ 138/20 – treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Należy przy tym zauważyć, że w niniejszej sprawie WSA dokonał w istocie połączenia spraw, rejestrując obydwie skargi pod jedną sygnaturą.

Odrzucając skargę P. P. na podstawie art. 220 § 1 i 3 ppsa, WSA przyjął, że od skargi tej należny był wpis sądowy, którego nie uiszczono mimo wezwania do wykonania tego obowiązku. WSA przyjął również, że prawidłowo uiszczono wpis od skargi wniesionej przez M. W.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi P. P. na podstawie art. 220 § 1 i 3 ppsa było nieprawidłowe, gdyż WSA naruszył art. 214 § 2 ppsa, co trafnie zarzucono w zażaleniu.

Przepis art. 214 § 2 ppsa stanowi: "Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku.". W orzecznictwie wskazuje się (zob. m.in. przywołane wyżej postanowienie NSA z 21 maja 2020 r. o sygn. akt II GZ 138/20), że art. 214 § 2 zdanie pierwsze ppsa ma zastosowanie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas gdy uprawnienia lub obowiązki dwóch (kilku) osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, np. w przypadku nałożenia na strony solidarnie kary pieniężnej. Opłata sądowa obciąża wówczas skarżących solidarnie, a nie każdego z nich w pełnej wysokości. Skarżący - zobowiązani solidarnie - mogą uiścić stosowny wpis razem albo wpłaty takiej może dokonać w całości jedna osoba. Uiszczenie wpisu przez jednego ze skarżących zwalnia pozostałych z obowiązku uiszczenia tej należności. Podkreślić należy, że skargi niezależnie od tego, czy zostały wniesione w jednym piśmie, czy też w kilku pismach (w sytuacji, o której mowa w art. 51 i art. 111 § 1 ppsa), podlegają odrębnemu wpisowi w pełnej wysokości od każdego ze skarżących tylko w przypadkach przewidzianych w art. 214 § 2 zdanie drugie ppsa.

W tej sprawie skargi zostały wniesione na decyzję nakładającą solidarnie na Skarżących jako wspólników byłej spółki cywilnej karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Skarżący są zatem w postępowaniu sądowoadministracyjnym współuczestnikami materialnymi, wobec czego od ich skarg należało uiścić jeden wpis, stosownie do art. 214 § 2 zdanie pierwsze ppsa. Zatem skoro WSA uznał, że wpis od jednej ze skarg został uiszczony w prawidłowej wysokości i z zachowaniem terminu, to nie było podstaw do odrzucenia drugiej ze skarg.

Powyższa ocena i trafność jednego z zarzutów zażalenia nie może jednak w okolicznościach tej sprawy prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Z art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa wynika bowiem, że zażalenie podlega oddaleniu również w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. WSA wprawdzie błędnie uznał, że skarga P. P. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 1 i 3 ppsa, ale prawidłowo ocenił, że skargi obojga Skarżących podlegały odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Z akt sprawy wynika, że WSA wezwał każdego ze Skarżących do nadesłania po jednym odpisie złożonych przez nich skarg (poświadczonym za zgodność z oryginałem lub podpisanym własnoręcznie), wskazując że niewykonanie tego wezwania w terminie 7 dni od jego doręczenia będzie skutkować odrzuceniem skargi. Wezwanie to było uzasadnione. Każdy ze Skarżących złożył bowiem oddzielną skargę, a w takiej sytuacji obowiązkiem WSA było zapewnienie w sposób zgodny z procedurą możliwości zapoznania się przez każdego ze Skarżących z treścią skargi drugiego z nich.

W zakreślonych terminach Skarżący przesłali do WSA pisma, które nie mogły być uznane za odpisy złożonych skarg, ponieważ ich treść różniła się od treści poszczególnych skarg (w zakresie zarzutów i uzasadnienia). W takiej sytuacji WSA prawidłowo uznał, że Skarżący nie uzupełnili w wyznaczonym terminie braków formalnych skarg. To ustalenie obligowało WSA do odrzucenia skarg.

Chybiony okazał się zarzut zażalenia wskazujący na naruszenie przez WSA art. 178 w zw. z art. 177 ppsa przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi. Przepisy te nie były (i nie mogły być) stosowane przez WSA w tej sprawie, ponieważ odnoszą się do skargi kasacyjnej, a taki środek prawny w tej sprawie nie został wniesiony.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa.

PG