II GZ 150/22

II GZ 150/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 523/20 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2020-11-06
II GZ 410/21 - Postanowienie NSA z 2021-11-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 86 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 112
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 795
art. 109 ust. 1
Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Bankowego Funduszu Gwarancyjnego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 523/20 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 15 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia działalności banku postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 28 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 523/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd I instancji, WSA) przywrócił W. P. (dalej: skarżący) termin do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej: BFG, organ) z dnia 15 stycznia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia działalności banku (dalej: decyzja).
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Skarżący wniósł do WSA skargę na decyzję, która postanowieniem WSA w Warszawie z 6 listopada 2020 r. została odrzucona ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Pismem złożonym w dniu 7 grudnia 2020 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w treści informacji prasowej o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji oraz zawieszeniu działalności P. B. S. z siedzibą w S. (dalej: Bank), umieszczonej na stronie internetowej BFG w dniu 17 stycznia 2020 r., nie zawarto pouczenia o możliwości i terminie wniesienia skargi na decyzję o zawieszeniu działalności Banku wydaną przez BFG. Skarżący podkreślił, że mimo braku stosownego pouczenia wniósł skargę do sądu na powołaną decyzję oraz wskazał, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi ustała w dniu doręczenia postanowienia sądu z 6 listopada 2020 r., tj. 3 grudnia 2020 r., ponieważ o naruszeniu terminu do jej złożenia dowiedział się właśnie z jego treści.
Sąd I instancji przywracając skarżącemu termin stwierdził, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został zachowany, ponieważ pierwszym dniem siedmiodniowego terminu był dzień doręczenia skarżącemu postanowienia sądu z 6 listopada 2020 r. o odrzuceniu skargi. Nadto sąd wskazał, że w sprawie zaszły przesłanki dopuszczalności przywrócenia terminu, o których mowa w art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez organ w całości. Organ zarzucił naruszenie prawa, mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
1) błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez przyjęcie, iż skarżący nie będący stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej powinien zostać pouczony o sposobie i terminie na wniesienie skargi na decyzję;
2) niezastosowanie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 795 ze zm., dalej: ustawa o BFG) który nakładając obowiązki informacyjne na Fundusz w przedmiocie publikacji decyzji nie wskazuje na konieczność umieszczania pouczenia;
ewentualnie:
3) naruszeniu art. 86 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu bez swojej winy.
Wobec powyższych zarzutów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, ewentualnie o odrzucenie skargi przyjmując za słuszną przedstawioną przez Fundusz argumentację w zakresie prawidłowości składania skarg na decyzję Funduszu.
W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik skarżącego wniósł o oddalenie zażalenia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. We wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757).
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059).
Należy przypomnieć, że termin do wniesienia skargi w sprawach decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji został uregulowany w ustawie o BFG. Zgodnie z art. 103 ust. 5 tej ustawy, rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji może wnieść skargę do sądu administracyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia uzasadnienia decyzji temu podmiotowi. Uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest również każdy, kogo interes prawny został naruszony decyzją.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wskazana regulacja szczególna w zakresie terminu do wniesienia skargi musi mieć zastosowanie w równym stopniu do każdego spośród wymienionych w niej podmiotów legitymowanych do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego. Zwłaszcza, że celem ustawodawcy, motywowanym potrzebą zapewnienia przyspieszenia weryfikacji prawidłowości decyzji przez sąd administracyjny, było skrócenie terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. druk nr 215 Sejmu VIII Kadencji s. 88). Teza ta oparta jest ponadto na treści art. 105 ust. 5 ustawy o BFG.
Ponadto, w ocenie NSA bieg 7-dniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ww. decyzję rozpoczyna się wraz z ogłoszeniem tej decyzji lub wraz z ogłoszeniem informacji o przyczynach i skutkach jej wydania na stronie internetowej Funduszu. Innymi słowy, to ogłoszenie we wskazany powyżej sposób (tylko) wymienionej decyzji lub (tylko) informacji o przyczynach i skutkach jej wydania, należy uznać za czynność rozpoczynającą bieg terminu do złożenia skargi na decyzję przez podmiot, którego interes prawny miałby doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem (por. postanowienia NSA: z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 221/20; z dnia 8 października 2020 r. sygn. akt II GZ 290/20, sygn. akt II GZ 291/20, sygn. akt II GZ 292/20, sygn. akt II GZ 293/20, sygn. akt II GZ 294/20, sygn. akt II GZ 295/20, sygn. akt II GZ 296/20, sygn. akt II GZ 297/20; z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II GZ 321/20; z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 345/20).
W niniejszej sprawie informacja prasowa o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji oraz zawieszeniu działalności Banku została umieszczona na stronie internetowej BFG dnia 17 stycznia 2020 r. Nie zawarto w niej pouczenia o możliwości i terminie wniesienia skargi na decyzję o zawieszeniu działalności Banku wydaną przez BFG. Zgodnie zaś z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przypomnienia przy tym wymaga, że pouczenie takie powinno znajdować się w zaskarżalnej decyzji (por. art. 107 § 3 pkt 9 k.p.a.).
W ocenie NSA, obowiązek pouczenia stron o przysługującym prawie zaskarżenia na gruncie ustawy o BFG powinien być realizowany przez jego umieszczenie nie tylko w decyzji, lecz również w informacji o przyczynach i skutkach wydania decyzji. Jeżeli bowiem przyjmuje się, że już sama informacja umieszczona na stronie internetowej rozpoczyna bieg terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG (o czym była już mowa powyżej), to w tym piśmie powinno znajdować się pouczenie o trybie wniesienia skargi oraz o terminie na dokonanie tej czynności.
Z art. 112 k.p.a. wynika szczególne znaczenie pouczenia oraz ochrona udzielona stronie, która zastosowała się do jego treści – nawet jeśli była ona wadliwa. Skoro więc ochrona przysługuje stronie, która zastosowała się do błędnego pouczenia, to tym bardziej powinna ona objąć podmiot, który nie został w ogóle pouczony o trybie i terminie złożenia skargi, czyli m.in. w tej sprawie. Stanowisko o zrównaniu błędnego pouczenia z jego brakiem jest jednolicie przyjmowane w orzecznictwie i doktrynie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2289/01; wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 755/12; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020, art. 112).
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wymaga bowiem podkreślenia, że skarżący nie został pouczony o trybie i terminie złożenia skargi. Brak odpowiedniego pouczenia dotyczącego możliwości i terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia 15 stycznia 2020 r. uniemożliwiał skarżącemu terminowe wniesienie tego środka zaskarżenia.
Stanowisko to powinno znaleźć tym bardziej zastosowanie w niniejszej sprawie, że termin na wniesienie skargi na decyzję BFG był liczony w sposób szczególny, jeżeli chodzi o rozpoczęcie jego biegu i długość. Wobec tego należy uznać, że brak pouczenia uniemożliwił skarżącemu złożenie skargi w terminie. Tym samym – z racji ochrony udzielonej na mocy art. 112 k.p.a. – WSA zasadnie przywrócił termin do wniesienia skargi, w sytuacji gdy termin ten nie wynikał z pouczenia zawartego w decyzji czy informacji. Przyjęcie powyższego stanowiska pozwala na zrealizowanie w pełni prawa strony do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W odmiennej sytuacji strona nie miałaby realnej możliwości zaskarżenia decyzji.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., NSA orzekł o oddaleniu zażalenia organu.