II GW 19/25

II GW 19/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Wojciech Maciejko
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Ruch drogowy
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 78 ust. 2a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 4, art. 15 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Poznania z dnia 27 stycznia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania a Starostą Świdnickim w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdu postanawia: wskazać Starostę Świdnickiego jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
I.
Wnioskiem z 27 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta Poznania wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Starostą Świdnickim poprzez wskazanie Starosty jako organu właściwego do przyjęcia i nadania biegu złożonemu przez S. S.A. w P., zawiadomieniu o zbyciu pojazdu marki Kubota, model M5091N, o numerze rejestracyjnym [...].
Wyjaśnił, że 11 września 2024 r. wpłynęło do niego zawiadomienie Starosty Świdnickiego o przekazaniu zgodnie z właściwością ww. zawiadomienia spółki o zbyciu wskazanego pojazdu.
W ocenie wnioskującego organu, zawiadamiająca spółka posiada 88 oddziałów na terenie kraju, co oznacza, że jest przedsiębiorstwem wielozakładowym w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne (oddziały).
Powyższe sprawia zatem, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu powinno - zgodnie z art. 78 ust. 2a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm. - dalej jako PRD) - zostać złożone staroście właściwemu ze względu na miejsce rejestracji pojazdu, czyli w tym przypadku Staroście Świdnickiemu.
II.
Starosta Świdnicki nie udzielił wiążącej odpowiedzi na wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
III.
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne pomiędzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Sporem o właściwość jest przy tym sytuacja, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Poznań a Starostą Świdnickim w przedmiocie przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Jest to spór o charakterze negatywnym, gdyż żaden z organów nie uznaje swojej właściwości miejscowej, pomimo niejednoznacznej wypowiedzi Starosty wyrażonej w piśmie z 11 lutego 2025 r.
W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 PRD, właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić starostę, w terminie nieprzekraczającym 30 dni, o zbyciu pojazdu.
Zgodnie zaś z art. 140mb ust. 6 PRD "Kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł." Uchybienie obowiązkowi zawiadomienia właściwego organu jest więc sankcjonowane administracyjną karą pieniężną, którą obecnie nakłada się na właściciela będącego zbywcą pojazdu, co jest oczywiste jeżeli odczyta się celowościowo art. 140mb ust. 6 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 PRD oraz uwzględni wyraźny, historyczny kontekst zmiany PRD, jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r. Nie wpływa przy tym na określenie podmiotu zobowiązanego do zgłoszenia także i ten fakt, że w chwili dokonywania zawiadomienia niewątpliwie doszło już do zbycia pojazdu w sensie prawnym (zwarto i wykonano umowę kupna-sprzedaży), a więc w chwili zgłoszenia, następującego post factum zbycia, nastąpiło już przejście prawa własności. Znaczenia nie ma tu również swoisty "brak doprecyzowania" w powołany przepisie, że chodzi w nim o dotychczasowego właściciela (zbywcę), a nie nowego właściciela (nabywcę), gdyż to wynika z jego sensu, nadanego nowelizacją Prawa o ruchu drogowym.
Tym samym, skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia ewentualnej odpowiedzialności administracyjnej zbywcy pojazdu, to uznać należy, że przyjęcie zawiadomienia przez starostę o wypełnieniu tego obowiązku, jakkolwiek nie wszczyna sprawy administracyjnej, to jednak należy zakwalifikować je jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany (zbywcę pojazdu), którego nieterminowe wykonanie zagrożone jest sankcją administracyjną. Zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu jest zatem czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Z uwagi na to, że przedmiotem sporu nie jest sprawa administracyjna sensu stricto w rozumieniu art. 1 k.p.a. lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to w konsekwencji przepisy k.p.a., określające właściwość miejscową organu, nie mają zastosowania i mogą stanowić jedynie wskazówkę interpretacyjną w procesie wykładni, przy respektowaniu jednakowoż celu ustawy PRD, w tym wprowadzonych w niej zmian.
W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że należy właśnie w duchu wprowadzonej zmiany prawa, odczytywać określony w art. 78 ust. 2a PRD obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu i właściwość organów. Zgodnie bowiem z jego treścią, zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, właściciel pojazdu dokonuje u starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, a jeżeli właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - u starosty właściwego ze względu na miejsce rejestracji pojazdu. Nie może budzić wątpliwości, że w przypadku miejsca zamieszkania lub siedziby, to one rozstrzygają o właściwości organu, przy czym chodzi o miejsce zamieszkania lub siedzibę zbywcy pojazdu, bo to on właśnie zobowiązany jest wykonać obowiązek prawny. Nie chodzi natomiast o właściwość nabywcy, nawet jeżeli ten dokonuje względem nabytego pojazdu pewnych dalszych działań już w organie "swojej właściwości" (np. na mocy art. 78 ust. 2 pkt 2 PRD).
W przypadku "przedsiębiorstw wielozakładowych" (fakt występowania takiego podmiotu w niniejszej sprawie pozostaje poza sporem), przesądzające jest miejsce rejestracji pojazdu. Ponownie więc wskazać wypada, że z kontekstu celu znowelizowanych przepisów PRD wynika wniosek, że chodzi o miejsce rejestracji pojazdu w chwili zbycia, bo to ten właśnie moment jest miarodajny dla powstania obowiązku zbywcy związanego z zawiadomieniem starosty. Inna interpretacja prawa wypaczałaby sens dokonanej nowelizacji, wszak mającej rozwiać dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne, wielokrotnie rozstrzygane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie z przedstawionych dokumentów jednoznacznie wynika, że organem właściwym jest Starosta Świdnicki, skoro miejscem rejestracji pojazdu jest powiat świdnicki.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.