II GW 139/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Prezydenta Miasta Chorzów o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy Lubaczów w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla Pana M. P. Wnioskodawca wskazał, że ustalenie miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, która jest prawdopodobnie bezdomna, jest utrudnione. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lubaczowie poinformował, że osoba ta nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, a następnie wniosek trafił do Chorzowa. Po analizie, Prezydent Miasta Chorzów uznał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, ponieważ miejsce pobytu osoby uprawnionej w Chorzowie było jedynie tymczasowe. Wójt Gminy Lubaczów z kolei argumentował, że ostatnie zameldowanie na pobyt stały miało miejsce w Lubaczowie, jednakże osoba ta wyjechała w celach zarobkowych i nie korzystała z pomocy GOPS w Lubaczowie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, uznając go za przedwczesny. Sąd podkreślił, że organy pozostające w sporze nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, co jest kluczowe dla określenia właściwości miejscowej zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Sąd wskazał, że w przypadku braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania, należy dążyć do ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania, a dopiero w dalszej kolejności, w sytuacji braku takich ustaleń, można sięgnąć do kryterium miejsca zdarzenia powodującego wszczęcie postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie właściwości miejscowej organu w sprawach świadczeń opieki zdrowotnej, zwłaszcza w sytuacjach trudności z określeniem miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, w tym osób bezdomnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość między dwoma organami administracji publicznej w przedmiocie świadczeń zdrowotnych. Kluczowe jest ustalenie miejsca zamieszkania zgodnie z przepisami prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Jakie są kryteria ustalenia właściwości miejscowej organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, w szczególności w przypadku braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej ustala się ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. W przypadku braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania, należy ustalić ostatnie miejsce zamieszkania. Dopiero gdy te ustalenia są niemożliwe, można zastosować kryterium miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jest przepisem szczególnym, który wiąże właściwość z miejscem zamieszkania. W sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania, należy posiłkować się przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 21 § 1 i 2 k.p.a., jednakże z uwzględnieniem specyfiki art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. Kluczowe jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania, a dopiero w ostateczności miejsce zdarzenia.
Czy w sprawach o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej można stosować przepisy ustawy o pomocy społecznej do ustalenia właściwości miejscowej organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 101 ust. 1 i 2, nie stanowią podstawy do ustalenia właściwości organu w sprawach o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, nawet jeśli ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej odwołuje się do kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odwołanie do kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej w art. 54 ust. 3 pkt 3 u.ś.o.z. nie oznacza odesłania do tej ustawy w zakresie ustalania właściwości organu. Ustawa o pomocy społecznej reguluje właściwość organów w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, a nie w sprawach świadczeń opieki zdrowotnej.
Czy wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość może zostać oddalony jako przedwczesny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość może zostać oddalony jako przedwczesny, jeśli organy pozostające w sporze nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych i prawnych niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sporu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wymaga precyzyjnego ustalenia stanu prawnego i faktycznego sprawy. Jeśli organy nie podjęły koniecznych czynności dowodowych i wyjaśniających, a rozbieżność poglądów wynika z braków w ustaleniach, wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i podlega oddaleniu.
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
k.p.a. art. 22 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami a organami administracji rządowej rozstrzyga sąd administracyjny.
u.ś.o.z. art. 54 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 15 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 166
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 1 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Indywidualna sprawa administracyjna.
k.p.a. art. 21 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej.
k.p.a. art. 21 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Kryterium subsydiarne ustalenia właściwości miejscowej (miejsce zdarzenia).
k.p.a. art. 25
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej.
u.ś.o.z. art. 54 § 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Wskazanie, że decyzja wydawana jest m.in. po stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.
u.ś.o.z. art. 2 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Definicja świadczeniobiorcy.
u.p.s. art. 101 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
u.p.s. art. 101 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
u.p.s. art. 101 § 6
Ustawa o pomocy społecznej
Przedmiot regulacji ustawy o pomocy społecznej.
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Miejsce zamieszkania osoby fizycznej.
Ustawa o ewidencji ludności art. 25
Domniemanie istnienia miejsca zamieszkania na podstawie zameldowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest przedwczesny z powodu braku wyczerpujących ustaleń faktycznych dotyczących miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.
Godne uwagi sformułowania
Wniosek podlegał oddaleniu jako przedwczesny. • Spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji. • art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulując jednak kwestii właściwości organu w sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. • W tej zaś mierze brak jest podstaw do stosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2. • Biorąc pod uwagę treść oraz wszystkie konsekwencje wynikające z art. 21 § 1 i 2 k.p.a., należy przyjąć, że warunkiem prawidłowego stosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. jest uwzględnienie tego, że art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wiąże właściwość miejscową organu wyłącznie z miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy, nie zaś – jak stanowi przywołany przepis k.p.a. – ewentualnie także z miejscem pobytu strony. • Przedmiotem sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego jest rozbieżność stanowisk co najmniej dwóch organów administracji publicznej w przedmiocie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów na tle tożsamej, konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej.
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
przewodniczący
Patrycja Joanna Suwaj
sprawozdawca
Wojciech Sawczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organu w sprawach świadczeń opieki zdrowotnej, zwłaszcza w sytuacjach trudności z określeniem miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, w tym osób bezdomnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość między dwoma organami administracji publicznej w przedmiocie świadczeń zdrowotnych. Kluczowe jest ustalenie miejsca zamieszkania zgodnie z przepisami prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości organów w skomplikowanych sytuacjach życiowych, takich jak bezdomność, co ma znaczenie dla dostępu do świadczeń zdrowotnych.
“Gdzie mieszka osoba bezdomna? NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie świadczeń zdrowotnych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.