Pełny tekst orzeczenia II GW 10/25

II GW 10/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4 , i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 128
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb ust. 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Poznania z dnia 22 stycznia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania a Starostą Bieszczadzkim w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdu postanawia: wskazać Starostę Bieszczadzkiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
1. Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta Poznania zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość powstałego między nim a Starostą Bieszczadzkim, przez wskazanie organu właściwego do przyjęcia i nadania biegu złożonemu przez S. S.A. z siedzibą przy ul. K. (...) zawiadomieniu o zbyciu pojazdu marki (...)model (...) 81 KM, o numerze rejestracyjnym (...), VIN (...).
W uzasadnieniu wskazał, że zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonała spółka S.S.A. z siedzibą w P. przy ul. K., posiadająca 88 oddziałów na terenie kraju. Tym samym, S. S.A. jest przedsiębiorstwem wielozakładowym, w skład którego wchodzą̨ wydzielone jednostki organizacyjne (oddziały).
Powyższe, zdaniem Wnioskodawcy sprawia, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu marki (...)model (...)81 KM, o numerze rejestracyjnym (...) oraz nr VIN (...), złożone przez spółkę̨ S.S.A. z siedzibą w P., powinno - zgodnie z treścią̨ art. 78 ust. 2a p.r.d.- zostać́ złożone staroście właściwemu ze względu na miejsce rejestracji pojazdu, czyli w tym przypadku Staroście Bieszczadzkiemu.
2. Starosta Bieszczadzki w odpowiedzi na wniosek wskazał, że uznaje zasadność złożonego wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. Zgodnie z art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a."), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.
W tej sprawie wystąpił spór o właściwość o charakterze negatywnym.
4. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, dalej przywoływana jako: "p.r.d.").
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić starostę, w terminie nieprzekraczającym 30 dni, o zbyciu pojazdu.
Zgodnie zaś z art. 140mb ust. 6 p.r.d. "Kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł." Uchybienie obowiązkowi zawiadomienia właściwego organu jest więc sankcjonowane administracyjną karą pieniężną, którą obecnie nakłada się na właściciela będącego zbywcą pojazdu, co jest oczywiste jeżeli odczyta się celowościowo art. 140mb ust. 6 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz uwzględni wyraźny, historyczny kontekst zmiany tej ustawy, jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r. (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2024 r., sygn.. akt II GW 74/24)
5. Nie wpływa przy tym na określenie podmiotu zobowiązanego do zgłoszenia także i ten fakt, że w chwili dokonywania zawiadomienia niewątpliwie doszło już do zbycia pojazdu w sensie prawnym (zwarto i wykonano umowę kupna-sprzedaży), a więc w chwili zgłoszenia, następującego post factum zbycia, nastąpiło już przejście prawa własności. Znaczenia nie ma tu również swoisty "brak doprecyzowania" w powołanym przepisie, że chodzi w nim o dotychczasowego właściciela (zbywcę), a nie nowego właściciela (nabywcę), gdyż to wynika z jego sensu, nadanego wspomnianą już nowelizacją Prawa o ruchu drogowym.
Tym samym, skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia ewentualnej odpowiedzialności administracyjnej zbywcy pojazdu, to uznać należy, że przyjęcie zawiadomienia przez starostę o wypełnieniu tego obowiązku, jakkolwiek nie wszczyna sprawy administracyjnej, to jednak należy zakwalifikować je jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany (zbywcę pojazdu), którego nieterminowe wykonanie zagrożone jest sankcją administracyjną. Zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu jest zatem czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
6. Z uwagi na to, że przedmiotem sporu nie jest sprawa administracyjna sensu stricto w rozumieniu art. 1 k.p.a. lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to w konsekwencji przepisy k.p.a., określające właściwość miejscową organu, nie mają zastosowania i mogą stanowić jedynie wskazówkę interpretacyjną w procesie wykładni, przy respektowaniu celu ustawy p.r.d., w tym wprowadzonych w niej zmian.
W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że należy właśnie w duchu wprowadzonej zmiany prawa, odczytywać określony w art. 78 ust. 2a p.r.d. obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu i właściwość organów. Zgodnie bowiem z jego treścią, zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, właściciel pojazdu dokonuje u starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, a jeżeli właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - u starosty właściwego ze względu na miejsce rejestracji pojazdu. Nie może budzić wątpliwości, że w przypadku miejsca zamieszkania lub siedziby, to one rozstrzygają o właściwości organu, przy czym chodzi o miejsce zamieszkania lub siedzibę zbywcy pojazdu, bo to on właśnie zobowiązany jest wykonać obowiązek prawny. Nie chodzi natomiast o właściwość nabywcy, nawet jeżeli ten dokonuje względem nabytego pojazdu pewnych dalszych działań już w organie "swojej właściwości" (np. na mocy art. 78 ust. 2 pkt 2 p.r.d.).
7. W przypadku "przedsiębiorstw wielozakładowych" (fakt występowania takiego podmiotu w tej sprawie pozostaje poza sporem), przesądzające jest miejsce rejestracji pojazdu. Ponownie więc wskazać wypada, że z kontekstu celu znowelizowanych przepisów p.r.d. wynika wniosek, że chodzi o miejsce rejestracji pojazdu w chwili zbycia, bo to ten właśnie moment jest miarodajny dla powstania obowiązku zbywcy związanego z zawiadomieniem starosty. Inna interpretacja prawa wypaczałaby sens dokonanej nowelizacji, wszak mającej rozwiać dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne, wielokrotnie rozstrzygane przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W tej sprawie z przedstawionych dokumentów jednoznacznie wynika, że organem właściwym jest Starosta Bieszczadzki, skoro miejscem rejestracji pojazdu jest (...), czyli powiat bieszczadzki.
8. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl