Pełny tekst orzeczenia II GSK 963/24

II GSK 963/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Zalewski
Izabella Janson
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1070/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-12-12
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 17 ust. 2, 3 i 4
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia NSA Dariusz Zalewski Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 1070/23 w sprawie ze skargi K.L. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2023 r. nr NEP.906.29.2.5.2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K.L. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r., (sygn. akt II SA/Bd 1070/23) oddalił skargę K.L. (dalej przywoływany jako: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy (dalej przywoływany jako: "Organ II instancji") z dnia 13 lipca 2023 r., nr NEP.906.29.2.5.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalenia faktyczne, z których wynika:
1. Upomnieniem z 14 lutego 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (dalej przywoływany jako: "Organ I instancji") działając na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 – dalej przywoływana jako: "u.p.e.a.") wezwał Skarżącego do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania dziecka – L.L. szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.
2. Pismem z 22 kwietnia 2022 r. Organ I instancji zwrócił się do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu syna szczepieniom ochronnym zgodnie z załączonym do wniosku tytułem wykonawczym nr 44/2022 z 22 kwietnia 2022 r.
3. Pismem z 2 stycznia 2023 r. Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na niewymagalność obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom.
4. Postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r. Organ I instancji oddalił zgłoszony zarzut w całości.
5. Postanowieniem z 9 maja 2023 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski umorzył w części postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązku szczepienia ochronnego przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenzae typu B.
6. Organ II instancji postanowieniem z 13 lipca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ II instancji podał, że po otrzymaniu upomnienia nr 9.2022 z 14 lutego 2022 r. oraz tytułu wykonawczego nr 44/2022 z 22 kwietnia 2022 r., Strona 17 sierpnia 2022 r. stawiła się na badanie kwalifikacyjne, podczas którego lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej stwierdził przeciwwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego do 28 sierpnia 2022 r. W związku z powyższym, Strona stawiła się na kolejny wyznaczony termin, jednakże po stwierdzeniu przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej o braku przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, nie podjęła decyzji o zaszczepieniu dziecka. Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym zostały wystawione 17 oraz 29 sierpnia 2022 r. i znajdują się w dokumentacji medycznej pacjenta. W związku z powyższym nie ma podstaw do twierdzenia Skarżącego, że badanie kwalifikacyjne nie zostało ukończone. W ocenie Organu II instancji, treść art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2023 r., poz. 1284 z zm., dalej przywoływana jako: "u.z.z.z."), nie daje podstaw, do wyprowadzenia wniosku, że badanie kwalifikacyjne stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
7. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.
8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 12 grudnia 2023 r. orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej przywołana jako: p.p.s.a.).
WSA wskazał, że podziela stanowisko Organu II instancji co do niezasadności zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania dziecka Skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Ze znajdującego się w aktach sprawy "Formularza zgłoszenia" wynika, że zarówno matka dziecka, jak i Skarżący byli wzywani do stawienia się z dzieckiem na szczepienie i badania profilaktyczne. Do Skarżącego zostało też wystosowane upomnienie z 14 lutego 2022 r., wzywające do stawienia się z dzieckiem w punkcie szczepień w P. Sp. z o.o. w B. celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych i poddania dziecka szczepieniom. Z pisma z 8 kwietnia 2022 r. P. Sp. z o.o. [...] wynika, że rodzice dziecka nie zgłosili się w celu wykonania badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Zaległe szczepienia nie zostały wykonane. Nie przedstawiono też żadnego zaświadczenia z poradni specjalistycznej, które świadczyłoby o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych. Odbyły się jedynie wizyty u dzieci chorych, podczas których lekarz przypomniał (w dniach: 19.01.2022 r., 28.02.2022 r., 1.04.2022 r.) o obowiązkowych szczepieniach ochronnych.
Zdaniem Sądu I instancji, Skarżący nie stawiając się z małoletnim na badania kwalifikacyjne, uniemożliwił lekarzowi ocenę stanu zdrowia dziecka oraz stwierdzenie występowania ewentualnych przeciwwskazań do wykonania szczepienia i skierowania dziecka do konsultacji specjalistycznej. Stawienie się na badania kwalifikacyjne jest elementem poddania się obowiązkowi szczepienia ochronnego. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie wykonania szczepienia. W świetle już wyżej przedstawionego stanu faktycznego, z którego wynika, że rodzice dziecka nie stawili się na badania kwalifikacyjne, pomimo wezwania, WSA za bezzasadne uznał twierdzenia Skarżącego o braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu.
Zdaniem Sądu I instancji nie doszło też do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Należy podkreślić, że chroniona Konstytucją RP wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m. in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.
9. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący zaskarżając ww. wyrok w całości i wnosząc uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj.:
• art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż obowiązek szczepienia objęty tytułem wykonawczym jest wymagalny,
• art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym brak jest konieczności badania wymagalności obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, podczas gdy jest to niezbędne w ramach podniesionych zarzutów dotyczących braku wymagalności obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, ,
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
• art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z.z. poprzez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przychodnia przeprowadzająca szczepienie dopełniła wszystkich obowiązków związanych z przebiegiem procedury szczepienia (w szczególności przeprowadziła prawidłowe badanie kwalifikacyjne)
10. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
11. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu.
Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia oparte na art. 174 p.p.s.a., determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19).
12. Przechodząc do analizy postawionych zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z.z., to Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał je łącznie, gdyż sprowadzają się one do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji w sprawie zgłaszanych wątpliwości związanych z procedurą szczepień oraz brakiem zakończenia procedury przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego.
Na wstępie wskazać należy, że obowiązkiem (którego niewykonanie obejmuje tytuł wykonawczy), jest poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, nie zaś jedynie samo stawienie się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy (art. 17 ust. 1 u.z.z.z.). Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania i podstawy do takiej tezy nie stanowi z pewnością przywołany w skardze kasacyjnej art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z.z.
Odnosząc się z kolei do braku zakończenia procedury przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, to zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z kolei po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot. Dodatkowo trzeba zaznaczyć, że z akt administracyjnych wynika, że 17 sierpnia 2022 r. dziecko Skarżącego kasacyjnie stawiło na badanie kwalifikacyjne, podczas którego stwierdzono przeciwwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego do 28 sierpnia 2022 r. Następnie dziecko Skarżącego kasacyjnie stawiło się 29 sierpnia 2022 r. na kolejne badanie kwalifikacyjne, podczas którego stwierdzono braku przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego w zakresie żółtaczki typu B, błonicy, tężca, krztuśca i polio, niemniej matka dziecka "nie podjęła decyzji o zaszczepieniu dziecka/ żądając procedur wykraczających poza ramy POZ.". Należy uznać zatem, że w rozpatrywanej sprawie zostało wykonane (wymagane) badanie kwalifikacyjne do szczepień, a procedura badania kwalifikacyjnego została zakończona, gdyż badanie to kończy się wydaniem zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.z., a które w sprawie zostało wydane.
W tych okolicznościach nie ulega wątpliwości, że dziecko Skarżącego nie było zaszczepione mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza, że obowiązek Skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje, jest wymagalny i na dzień wniesienia skargi, co wynika wprost z jej treści i akt sprawy, że nie został wykonany. Niewykonanie obowiązku poddania dziecka szczepieniu stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.
13. Zamierzonego skutku nie mógł też odnieść zarzut dotyczący naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W realiach sprawy nie ma znaczenia, jak chce Autor skargi kasacyjnej, aby organ egzekucyjny – w tym przypadku Wojewoda Kujawsko-Pomorski – miał obowiązek oceny wymagalności nałożonego na Skarżącego kasacyjnie obowiązku. Przeczy temu jednoznacznie treść ww. przepisu. Organ egzekucyjny ma jedynie za zadanie sprawdzić, czy tytuł wykonawczy odpowiada formalnym wymaganiom (tj. zbadać swoją właściwość, a następnie ustalić, czy dopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego) oraz, czy nie zachodzą negatywne przesłanki przystąpienia do egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 29 § 2 u.p.e.a. Z kolei organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania wymagalności oraz zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż robi to w myśl art. 33 § 1 i 2 pkt 6 wierzyciel w ramach zgłoszonych zarzutów, co też miało miejsce w sprawie.
Skarżący kasacyjnie w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej powołuje się na dwa orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. z 28 maja 1999 r., III SA 1321/98 oraz z 4 października 2000 r., III SA 1525/99, które według niego poszerzają możliwość zastosowania art. 29 § 1 u.p.e.a., to jednak pomija, że dotyczą one odpowiednio nieistnienia oraz przedawnienia świadczenia objętego tytułem wykonawczym. W sprawie Autor skargi kasacyjnej bynajmniej nie wskazywał, aby któraś z wymienionych sytuacji zaistniała.
14. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl