II GSK 933/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd I instancji uznał, że umowa zawarta przez A. z lustratorem na sporządzenie protokołu lustracyjnego, listu polustracyjnego i odrębnej informacji była umową o dzieło, a nie umową o świadczenie usług, co skutkowało naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Prezes NFZ w skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji błędną ocenę charakteru prawnego umowy, twierdząc, że nosiła ona znamiona umowy o świadczenie usług i że Sąd pominął istotne ustalenia organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając w pełni stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że kluczowe dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia jest osiągnięcie konkretnego, oznaczonego rezultatu, co miało miejsce w analizowanej umowie. NSA szczegółowo omówił cechy umowy o dzieło, takie jak istotność osobistych przymiotów wykonawcy, sposób zapłaty uzależniony od wykonania dzieła, ponoszenie ryzyka przez wykonawcę oraz możliwość oceny wykonania umowy pod kątem wad fizycznych. Sąd odniósł się również do zarzutu dotyczącego odpowiedzialności A. za przeprowadzenie lustracji, wyjaśniając, że choć A. jest odpowiedzialna za jej przeprowadzenie, to protokół lustracyjny jest wytworem pracy lustratora i ma moc dokumentu urzędowego. W konsekwencji NSA uznał zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego za nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa na wykonanie protokołu lustracyjnego jest umową o dzieło, a nie umową o świadczenie usług, co ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego przypadku umowy lustratora, ale jego argumentacja dotycząca cech umowy o dzieło jest uniwersalna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa zawarta na sporządzenie protokołu lustracyjnego, listu polustracyjnego i odrębnej informacji, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, stanowi umowę o dzieło (art. 627 k.c.) czy umowę o świadczenie usług (art. 734 § 1 w zw. z art. 750 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa stanowi umowę o dzieło.
Uzasadnienie
Umowa zakładała wykonanie konkretnego rezultatu w postaci sporządzenia dokumentów (protokołu, listu polustracyjnego, informacji), a nie tylko staranne dążenie do jego osiągnięcia. Istotne były osobiste przymioty wykonawcy, sposób zapłaty uzależniony od wykonania dzieła oraz ponoszenie przez wykonawcę ryzyka niewykonania umowy.
Czy błędne zakwalifikowanie umowy jako umowy o świadczenie usług przez organ administracji publicznej, zamiast jako umowy o dzieło, skutkuje naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, błędne zakwalifikowanie umowy jako umowy o świadczenie usług, podczas gdy jest to umowa o dzieło, prowadzi do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, ponieważ osoby wykonujące umowy o dzieło nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.
Uzasadnienie
Uznanie umowy za umowę o świadczenie usług przez organ administracji skutkowało błędnym ustaleniem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, podczas gdy prawidłowa kwalifikacja jako umowa o dzieło wyklucza taki obowiązek.
Przepisy (14)
Główne
ustawa o świadczeniach art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definiuje umowę o dzieło, której istotą jest osiągnięcie oznaczonego rezultatu.
Pomocnicze
k.c. art. 734 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definiuje umowę zlecenia (umowę o świadczenie usług).
k.c. art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Rozszerza stosowanie przepisów o zleceniu na inne umowy o świadczenie usług.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Prawo spółdzielcze art. 91 § § 4
Ustawa z dnia 16 września 1982 r - Prawo spółdzielcze
Dotyczy wyznaczania lustratora przez z.r. lub K.R.S.
Prawo spółdzielcze art. 93 § ust. 1a
Ustawa z dnia 16 września 1982 r - Prawo spółdzielcze
Dotyczy odpowiedzialności A. za przeprowadzenie lustracji.
Prawo spółdzielcze art. 93 § ust. 1 zd. pierwsze
Ustawa z dnia 16 września 1982 r - Prawo spółdzielcze
Dotyczy sporządzania protokołu lustracji przez lustratora.
Prawo spółdzielcze art. 93 § ust. 1 zd. drugie
Ustawa z dnia 16 września 1982 r - Prawo spółdzielcze
Moc dokumentu urzędowego protokołu lustracji.
k.c. art. 645
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dotyczy istotności osobistych przymiotów wykonawcy w umowie o dzieło.
k.c. art. 632 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu zapłaty wynagrodzenia w umowie o dzieło.
k.c. art. 637 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dotyczy możliwości oceny wykonania umowy o dzieło pod kątem wad.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawarta przez A. z lustratorem miała cechy umowy o dzieło, ponieważ jej przedmiotem było osiągnięcie konkretnego rezultatu w postaci sporządzenia dokumentów lustracyjnych, a nie samo świadczenie usług. • Wynagrodzenie lustratora było uzależnione od wykonania dzieła, a nie od samego podjęcia czynności. • Lustrator ponosił ryzyko niewykonania umowy. • Możliwa była ocena wykonania umowy pod kątem wad fizycznych wytworzonych dokumentów.
Odrzucone argumenty
Umowa miała cechy umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło. • Organ administracji prawidłowo ustalił, że umowa nosiła znamiona umowy o świadczenie usług. • Sąd I instancji pominął ustalenie, że A. odpowiada za całość działania, w tym za przeprowadzenie lustracji. • W przypadku umów nienazwanych, gdzie stosuje się przepisy o zleceniu, wynagrodzenie może przysługiwać za osiągnięcie rezultatu, a mimo to osoby wykonujące te umowy podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu. • Zgodnie z Prawem spółdzielczym, lustrację przeprowadza A. lub K.R.S., a nie konkretna osoba fizyczna.
Godne uwagi sformułowania
To właśnie osiągnięcie rezultatu w postaci sporządzenia dokumentów: protokołu, listu polustracyjnego i odrębnej informacji, stanowiło przedmiot spornej umowy, a nie czynności prowadzące do jego osiągnięcia. • Bez sporządzenia wskazanych dokumentów nie zostałby osiągnięty cel lustracji. • Sporządzenie tych dokumentów wymagało samodzielności i wkładu intelektualnego zainteresowanej. • To właśnie osiągnięcie rezultatu w postaci sporządzenia dokumentów: protokołu lustracyjnego, projektu listu polustracyjnego oraz odrębnej informacji (poza protokołem) stanowiła przedmiot umowy. • Celem działania lustratora nie było zatem samo "badanie" działalności kontrolowanego podmiotu, ale "zbadanie" tej działalności zakończone ostateczną oceną tej działalności materializującą się w sporządzonym protokole oraz wnioskach polustracyjnych. • Wobec tego to ten rezultat, a nie czynności do niego prowadzące, stanowił przedmiot umowy stron. • Wynagrodzenie przysługiwało lustratorowi nie za samo podejmowanie czynności, ale za wytworzenie określonego rezultatu. • Lustrator ponosił więc całkowite i wyłączne ryzyko wykonania dzieła. • Mimo że lustrację przeprowadza [...], to protokół lustracji sporządza, a więc i podpisuje lustrator. • Protokół jest więc wytworem pracy lustratora, akceptowanym i wykorzystywanym przez [...] w dalszych działaniach.
Skład orzekający
Cezary Pryca
przewodniczący
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Małgorzata Rysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa na wykonanie protokołu lustracyjnego jest umową o dzieło, a nie umową o świadczenie usług, co ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przypadku umowy lustratora, ale jego argumentacja dotycząca cech umowy o dzieło jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na kwestie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Wyrok NSA jasno określa kryteria, które pomagają w prawidłowej kwalifikacji umów.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? NSA wyjaśnia, kiedy lustrator podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.