Orzeczenie · 2025-10-22

II GSK 932/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-10-22
NSAAdministracyjneWysokansa
nadzór sanitarnyopłatykoszty postępowaniauzgodnienie decyzjiinwestycja celu publicznegoprawo administracyjnepaństwowa inspekcja sanitarnakpa

Sprawa dotyczyła opłaty za czynności wykonywane przez Inspektora Sanitarnego w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, polegające na analizie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że analiza dokumentacji projektowej nie stanowi 'innej czynności' w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a opłata może być naliczana jedynie za czynności 'ponadstandardowe' lub 'wyjątkowe'. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Inspektora Sanitarnego, uznał stanowisko WSA za nietrafne. Sąd kasacyjny podkreślił, że art. 36 ust. 1 ustawy nie przewiduje dodatkowych progów 'wyjątkowości' czynności, a analiza dokumentacji w trybie art. 106 k.p.a. jest 'inną czynnością' podlegającą opłacie w wysokości kosztów jej wykonania. NSA powołał się na utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą czynności analityczne, opiniodawcze i uzgodnieniowe, pozostające w związku z nadzorem sanitarnym, mogą być objęte opłatą, obejmującą koszty bezpośrednie i pośrednie. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę Gminy L., zasądzając od niej koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ugruntowanie linii orzeczniczej NSA w zakresie opłat za czynności Inspektora Sanitarnego w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, w szczególności analizy dokumentacji projektowej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego przepisu ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i jego interpretacji w kontekście kosztów nadzoru.

Zagadnienia prawne (2)

Czy analiza dokumentacji projektowej przez Inspektora Sanitarnego w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego stanowi 'inną czynność' podlegającą opłacie w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, analiza dokumentacji projektowej w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego stanowi 'inną czynność' podlegającą opłacie w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a opłata obejmuje koszty jej wykonania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 36 ust. 1 ustawy nie wymaga, aby czynności były 'ponadstandardowe' czy 'wyjątkowe'. Analiza dokumentacji w trybie art. 106 k.p.a. jest czynnością pozostającą w związku z nadzorem sanitarnym i podlega opłacie, obejmującej koszty bezpośrednie i pośrednie, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym.

Czy opłata za czynności Inspektora Sanitarnego może obejmować koszty analizy dokumentacji i sporządzenia uzgodnienia, czy tylko czynności 'ponadstandardowe'?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Opłata może obejmować koszty analizy dokumentacji i sporządzenia uzgodnienia, ponieważ nie ma podstawy prawnej do różnicowania czynności na 'standardowe' i 'ponadstandardowe' w kontekście art. 36 ust. 1 ustawy.

Uzasadnienie

NSA odrzucił wykładnię WSA, która uzależniała możliwość pobrania opłaty od wykazania przez organ charakteru 'ponadstandardowego' czynności. Ustawa nie przewiduje takiego rozróżnienia, a jedynie związek czynności z nadzorem sanitarnym.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Zaskarżony wyrok WSA został uchylony, a skarga Gminy L. oddalona. Opłata za czynności Inspektora Sanitarnego została uznana za zasadną.

Przepisy (5)

Główne

u.p.i.s. art. 36 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Nie przewiduje się dodatkowych progów 'wyjątkowości' czynności czy kosztów.

Pomocnicze

u.p.i.s. art. 3 § pkt 1a

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Określa zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym sprawowanie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego.

Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 53 § ust. 4 pkt 2a

Dotyczy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

k.p.a. art. 106

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje kwestię współdziałania organów administracji, w tym uzgodnień.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Określa sposób ustalania wysokości opłat, w tym uwzględniając koszty bezpośrednie i pośrednie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Analiza dokumentacji projektowej w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego jest 'inną czynnością' w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. • Opłata za 'inne czynności' obejmuje koszty ich wykonania, w tym koszty bezpośrednie i pośrednie, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym. • Nie ma podstawy prawnej do różnicowania czynności na 'standardowe' i 'ponadstandardowe' w kontekście art. 36 ust. 1 ustawy. • Utrwalona linia orzecznicza NSA potwierdza możliwość obciążania opłatą czynności analitycznych i uzgodnieniowych.

Odrzucone argumenty

Czynności Inspektora Sanitarnego polegające na analizie dokumentacji projektowej nie stanowią 'innych czynności' podlegających opłacie, gdyż są to czynności 'ponadstandardowe' lub 'wyjątkowe'. • Opłata nie może być naliczana za samo wydanie decyzji lub czynności rutynowe. • Brak wykonania badań laboratoryjnych, ekspertyz czy wizji lokalnych wyłącza możliwość pobrania opłaty.

Godne uwagi sformułowania

nie oznacza to, że każda czynność podejmowana przez organy nadzoru sanitarnego w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego powoduje powstanie kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być strona postępowania, natomiast opłacie takiej podlegać powinny tylko tego typu czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty związane z wydaniem konkretnej decyzji (postanowienia). • nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo wydanie decyzji (postanowienia). • zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania administracyjnego przez organ, a odstąpienie od niej może nastąpić tylko na podstawie przepisu szczególnego • czy analiza pod względem kompletności i legalności dokumentacji przedłożonej przez stronę skarżącą wraz z wnioskiem o wydanie postanowienia mieści się w katalogu 'innych czynności', o jakich mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. • nie uzależnia ustalenia opłaty w nadzorze zapobiegawczym od spełnienia jakichkolwiek dodatkowych warunków przy wykonywaniu 'innych czynności' • nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo wydanie decyzji, podczas gdy opłata nie została naliczona 'za samo wydanie decyzji', a za analizę dokumentów w sprawie uzgodnienia decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego pod względem higienicznym i zdrowotnym • nie przewiduje jakichkolwiek dodatkowych progów 'wyjątkowości' czynności czy kosztów. • analiza dokumentacji inwestycyjnej wykonywana w trybie art. […]

Skład orzekający

Dariusz Zalewski

sprawozdawca

Karolina Kisielewicz-Sierakowska

członek

Patrycja Joanna Suwaj

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej NSA w zakresie opłat za czynności Inspektora Sanitarnego w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, w szczególności analizy dokumentacji projektowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i jego interpretacji w kontekście kosztów nadzoru.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia istotne kwestie dotyczące opłat za czynności administracyjne, co jest ważne dla wielu podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i samorządów. Pokazuje ewolucję orzecznictwa w tym zakresie.

Czy analiza dokumentacji przez sanepid zawsze jest darmowa? NSA rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst