II GSK 926/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną firmy transportowej dotyczącą nałożenia podwójnej kary pieniężnej za naruszenia przepisów o transporcie drogowym, uznając, że kary te miały odrębne podstawy prawne.
Firma transportowa złożyła skargę kasacyjną, kwestionując nałożenie dwóch kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, w tym za brak ważnych badań psychologicznych kierowcy i niewłaściwe zaświadczenie o zatrudnieniu. Skarżący argumentował, że obie kary zostały nałożone za to samo zdarzenie faktyczne (brak ważnych badań), naruszając zasadę ne bis in idem. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że naruszenia miały odrębne podstawy prawne i że zaświadczenie o zatrudnieniu, zawierające nieaktualne informacje o badaniach, stanowiło odrębne naruszenie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez firmę transportową "T." J. N. sp. j. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę firmy na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Decyzja ta nakładała kary pieniężne za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Głównym zarzutem firmy było nałożenie dwóch kar po 500 zł za to samo zdarzenie faktyczne – brak ważnych badań psychologicznych kierowcy. Jedna kara została nałożona za naruszenie warunków dotyczących kierowania kierowcy na badania psychologiczne (lp. 1.8.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym), a druga za naruszenie warunków dotyczących wystawienia zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie i spełnienie wymagań ustawowych (lp. 1.8.3. załącznika), które zawierało nieaktualne informacje o badaniach. Firma argumentowała, że narusza to zasadę ne bis in idem. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że naruszenie dotyczące braku ważnych badań psychologicznych (lp. 1.8.1.) i naruszenie dotyczące niewłaściwego zaświadczenia o zatrudnieniu (lp. 1.8.3.), mimo że oba wynikały z braku aktualnych badań, miały odrębne podstawy prawne. Zaświadczenie, które nie odzwierciedlało aktualnego stanu badań psychologicznych, samo w sobie stanowiło naruszenie warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącego koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nałożenie dwóch kar pieniężnych było uzasadnione, ponieważ naruszenia miały odrębne podstawy prawne. Brak ważnych badań psychologicznych stanowił naruszenie z jednego przepisu, a niewłaściwe zaświadczenie o zatrudnieniu, które nie odzwierciedlało aktualnego stanu badań, stanowiło odrębne naruszenie warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że naruszenie dotyczące braku ważnych badań psychologicznych (lp. 1.8.1.) i naruszenie dotyczące niewłaściwego zaświadczenia o zatrudnieniu (lp. 1.8.3.), mimo że oba wynikały z braku aktualnych badań, miały odrębne podstawy prawne. Zaświadczenie, które nie zawierało informacji o ważnych badaniach psychologicznych, samo w sobie stanowiło naruszenie warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (30)
Główne
u.t.d. art. 92 § ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 92 § ust 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. § lp 1.8.3 załącznika
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.d. art. 39a § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 39j
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 39k
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 42 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych art. 3 § § 3, § 4 i 5
Ustawa o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmiany ustawy - Prawo o ruchu drogowym art. 5
u.t.d. § lp. 1.8.1., lp. 1.8.3, lp. 4.1 załącznika
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Ustawa z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie u.t.d. art. 5
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a/
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.t.d. art. 39k
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 39l § ust. 1 pkt 1b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady ne bis in idem poprzez dwukrotne ukaranie za to samo zdarzenie faktyczne (brak ważnych badań psychologicznych). Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie lp. 1.8.3. załącznika do u.t.d., gdzie nałożono dwie kary za jedno naruszenie. Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 11 k.p.a. poprzez akceptację błędnych ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady ne bis in idem (oddalone przez NSA). Naruszenie prawa materialnego dotyczące lp. 1.8.3. załącznika (oddalone przez NSA). Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 2 p.p.s.a. (oddalone przez NSA). Naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 11 k.p.a. (oddalone przez NSA).
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zaświadczenie okazane podczas kontroli ma poświadczać m.in. spełnienie wymogu braku przeciwwskazań psychologicznych. Zaświadczenie, w którym jako poświadczenie spełnienia wymagań określonych w ustawie o transporcie drogowym figuruje orzeczenie psychologiczne, którego ważność wyekspirowała, nie spełnia roli jaka temu dokumentowi została nadana. Naruszenie tego obowiązku sankcjonowane jest karą w wysokości 500 zł. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenie wskazanych w pkt 2 skargi kasacyjnej przepisów postępowania w "nadużyciu" przez Sąd I instancji "przyznanej mu kompetencji" w ten sposób, że Sąd nie dokonał oceny zaskarżonej decyzji lecz "samodzielnie uzasadnił" tę decyzje, stosując konstrukcję prawną, której nie zastosowały organy orzekające. Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, polegający na dwukrotnym ukaraniu za to samo zdarzenie, w świetle tego co wyżej powiedziano jest oczywiście bezzasadny.
Skład orzekający
Maria Jagielska
przewodniczący
Maria Myślińska
sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar za naruszenia w transporcie drogowym, w szczególności rozróżnienie między odrębnymi naruszeniami a zasadą ne bis in idem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o transporcie drogowym i załącznika do niej. Interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście kar administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasady ne bis in idem w kontekście kar administracyjnych, co jest istotne dla przedsiębiorców z branży transportowej i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.
“Dwie kary za jedno przewinienie? NSA rozstrzyga o zasadzie ne bis in idem w transporcie drogowym.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 926/10 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2011-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-08-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maria Jagielska /przewodniczący/ Maria Myślińska /sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane VI SA/Wa 438/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-04-22 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art 3 par 2, art 133 par 1,, art 134 par 2, art 141 par 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2007 nr 125 poz 874 art 92 ust 1 i 4 oraz lp 1.8.3 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r., o transporcie drogowym Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "T." J. N. sp. j. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 438/10 w sprawie ze skargi "T." J. N. sp. j. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "T." J. N. sp. j. z siedzibą w O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 438/10, oddalił skargę "T." J. N. Sp. j. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, z następującym uzasadnieniem. W dniu [...] września 2009 r. na parkingu drodze krajowej nr [...] O.Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poddał kontroli samochód ciężarowy marki [...] z naczepą marki [...] o nr rej. [...] , kierowany przez A. T. Na podstawie okazanych dokumentów stwierdzono wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania na badania psychologiczne oraz w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie. O. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją [...] października 2009 r., nałożył na [...] . z siedzibą w O. – dalej: skarżący – karę pieniężną, za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (3000 zł), za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne (500 zł) oraz za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowców w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą (500 zł). Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania "T." J. N. Sp. j. z siedzibą w O., decyzją z [...] stycznia 2010 r., - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 39a ust. 1 i 3, art. 39j, art. 39k art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm., dalej u.t.d.), § 3, § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721.), art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 884; dalej ustawa o zmianie u.t.d.) oraz lp. 1.8.1., lp. 1.8.3, lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym – uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w przedmiocie naruszenia opisanego w lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym i w tym zakresie postępowanie organu I instancji umorzył, zaś w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ podniósł, że w chwili kontroli drogowej kierowca nie miał ważnych badań, gdyż ważność badań psychologicznych upłynęła [...] marca 2009 r. W związku z tym skarżący dopuścił się naruszenia warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania go na badania lekarskie, gdyż na przedsiębiorcy ciąży obowiązek dopilnowania, by kierowca posiadał ważne badania, a w przypadku ich braku ma obowiązek kierować kierowcę na takie badania. Nadto organ zważył, że okazane w trakcie kontroli zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy i spełnieniu przez niego wymogów ustawowych nie mogło być uznane za potwierdzające, że kierowca spełnia wymagania ustawowe, bowiem kierowca w chwili kontroli nie posiadał aktualnego orzeczenia psychologicznego. Skarżący zaskarżył tę decyzję w części rozstrzygającej o naruszeniu opisanym w lp. 1.8.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, zarzucając naruszenie prawa ustrojowego, tj. art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady ne bis in idem i ukaranie skarżącego dwukrotnie za to samo naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, tj. za brak ważnego badania lekarskiego oraz naruszenie prawa materialnego, tj. lp. 1.8.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym w zakresie w jakim organ II instancji utrzymał w mocy drugą karę administracyjną za jedno naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, tj. za brak ważnego badania lekarskiego. Zarzucił również naruszenie prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 9, 11, 107 § 1 i 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podniósł, że zgodnie z art. 5 ustawy z 17 listopada 2006 r. o zmianie u.t.d., kierowcy, o których mowa w art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 1, do czasu uzyskania wpisu do prawa jazdy potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego, obowiązani są mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu, wydane przez przewoźnika drogowego zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie i spełnianie wymagań określonych w niniejszej ustawie oraz w ustawie, o której mowa w art. 1. W zaświadczeniu potwierdzającym zatrudnienie i spełnianie wymagań określonych w ustawie o transporcie drogowym zamieszczana jest również informacja o dacie ważności badań lekarskich i psychologicznych oraz o odbyciu kursu dokształcającego. Dokument ten kierowca powinien okazać do kontroli. Ustalenia kontroli wskazują, iż kierowca okazał do kontroli zaświadczenie potwierdzające jego zatrudnienie i spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Analiza tego dokumentu wykazała, iż termin ważności badań psychologicznych upłynął [...] marca 2009 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zaświadczenie okazane podczas kontroli ma poświadczać m.in. spełnienie wymogu braku przeciwwskazań psychologicznych, co następuje na podstawie stosownego orzeczenia psychologicznego. Zaświadczenie, w którym jako poświadczenie spełnienia wymagań określonych w ustawie o transporcie drogowym figuruje orzeczenie psychologiczne, którego ważność wyekspirowała, nie spełnia roli jaka temu dokumentowi została nadana. Jego celem jest bowiem potwierdzenie, że kierowca ma ważne badania lekarskie, psychologiczne i ukończył kurs dokształcający. Zdaniem Sądu, w dniu kontroli doszło do wykonywania transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji i pracy kierowcy w zakresie wystawienia kierowcy powyższego zaświadczenia, skoro okazane do kontroli zaświadczenie na dzień kontroli nie poświadcza spełnienia wymagania braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zauważyć przy tym należy, że nieprawidłowości zaświadczenia nie są równoważne z jego nieważnością. W konsekwencji zasadnym było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 500 zł zgodnie z lp. 1.8.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Kara ta jest niezależna od kary przewidzianej w 1.8.1. załącznika do cyt. ustawy na co wskazuje systematyka tego załącznika. Ustawodawca obok naruszenia warunków związanych z wystawieniem zaświadczenia, o którym mowa w 1.8.3. załącznika do u.t.d. przewidział również sankcję administracyjną za naruszenie warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy m.in. na badania psychologiczne. Zgodnie z art. 39k u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Na badania te obowiązany jest kierować kierowcę przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy (art. 39l ust. 1 pkt 1b u.t.d.). Naruszenie tego obowiązku sankcjonowane jest karą w wysokości 500 zł. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 39k w związku z art. 39l ust. 1 pkt 1b u.t.d., skoro ważność orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak takich przeciwwskazań wyekspirowała, a nowe orzeczenie poświadczające wypełnienie powinności dotyczącej kierowania na badania nie zostało przedstawione. Okoliczność, że powyższe uchybienie zostało stwierdzone w oparciu o okazane zaświadczenie nie przesądza, że ta sama okoliczność – brak badań lekarskich stanowiła podstawę do wymierzenia dwóch kar administracyjnych. Każda z tych kar ma źródło w innym przepisie prawa materialnego. W sytuacji gdyby kierowca oprócz okazanego podczas kontroli zaświadczenia z [...] lipca 2008 r. przedstawił aktualne orzeczenie psychologiczne, nałożenie kary przewidzianej w lp. 1.8.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym nie znajdowałoby uzasadnienia. "T." J. N. Sp. j. z siedzibą w O. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i uwzględnienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2010 r., tj. uchylenie tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji O. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu z [...] października 2009 r. o nałożeniu kary w wysokości 500,00 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe zastosowanie (ewentualnie niezastosowanie) przepisów, a to: – art. 2 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) poprzez naruszenie zasady ne bis In idem i ukaranie skarżącego dwukrotnie za to samo zdarzenie faktyczne, tj. brak ważnego badania lekarskiego – czego Sąd nie uwzględnił; oraz naruszenie nakazu ścisłej interpretacji przepisów o charakterze represyjnym w stosunku do obywateli, – lp. 1.8.3. załącznika do u.t.d. – w zakresie w jakim Sąd nie uwzględnił zarzutu, iż organy administracji nałożyły na skarżącego dwie kary administracyjne (druga kara została oparta o przepis lp. 1.8.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym) za jedno zdarzenie faktyczne, tj. braku ważnego badania lekarskiego. Z ostrożności procesowej skarżący podniósł, iż powyższe naruszenia oznaczają uchybienie Sądu w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) oraz art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a); 2) naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 1 § 1 p.u.s.a. (ewentualnie w związku z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.) w zakresie w jakim Sąd nadużywając przyznanej mu kompetencji nie dokonał kontroli inkryminowanej decyzji w oparciu o jej uzasadnienie faktyczne i prawne lecz samodzielnie uzasadniał prawidłowość inkryminowanego rozstrzygnięcia organów administracji, poszukując konstrukcji prawnej uzasadniającej nałożenie kary – której uprzednio nie zastosowały w sprawie organy. Takie działanie Sądu narusza nadto art. 3 § 1, art. 133 § 1 oraz art. 134 § 2 p.p.s.a.; – art. 6, 7 ab initio, 8, 9, 11 k.p.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych, tj. w szczególności ustalenia, iż kierowca w chwili kontroli nie spełniał warunków ustawą przewidzianych. Skarżący podniósł, że lp. 1.8.3. załącznika u.t.d. penalizuje niewystawienie kierowcy zaświadczania poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą, nie penalizuje zaś zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy treści wystawionych zaświadczeń. Przepis lp. 1.8.3. załącznika należy interpretować ściśle, zaś zaprezentowana przez Sąd interpretacja wychodzi poza literalne brzmienie tego przepisu. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Sąd nie odnosi się do problemu jednej, wspólnej podstawy faktycznej nałożenia obydwu kar. Istota zasady ne bis in idem polega na zakazie podwójnej penalizacji jednego zdarzenia faktycznego. W tej sprawie zdarzeniem tym jest brak aktualnych badań lekarskich. Zgodnie z ustaleniami faktycznymi zarówno Sądu, jak i organów administracji to nieposiadanie ważnych badań psychologicznych stanowiło podstawę nałożenia kary za brak wymaganego zaświadczenia. O ile organy wskazywały na nieważność zaświadczenia jako podstawę takiego poglądu, o tyle pogląd Sądu tego zapatrywania nie podziela. W dalszej zaś części uzasadnienia Sąd zastępuje organy administracji publicznej kształtując inną, aczkolwiek niezrozumiałą konstrukcję prawną mającą wykazywać słuszność nałożenia kary. Kasator wskazał, że ustawodawca przewidział obowiązek posiadania przez kierowcę badań lekarskich. Obowiązek ten został obwarowany stosowną sankcją w Ip. 1.8.1. załącznika do u.t.d. Sankcja ta została skarżącemu wymierzona. Jednakże w u.t.d. przewidziano również inną karę, tj. za naruszenie warunków dotyczących wystawienia zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnianiu warunków. Ta ostatnia kara, której zakres zastosowania jest szerszy, nie może być stosowana, jeżeli dla konkretnego naruszenia wprowadzony został przepis szczególny, będący w takiej sytuacji podstawą nałożenia kary. Z ustalonego stanu faktycznego wyraźnie wynika, iż jednym i wyłącznym elementem stanu faktycznego, z którego wynika nałożenie obydwu kar, jest to, że kierowca na dzień kontroli nie posiadał ważnych badań lekarskich. Ta okoliczność została wskazana przez organ I instancji jako podstawa faktyczna nałożenia kary z lp. 1.8.1. - "na dzień kontroli kierowca nie miał ważnych badań lekarskich". Ta sama okoliczność została również przytoczona jako podstawa nałożenia kary z lp. 1.8.3. - "Kierowca nie posiadał i nie okazał ważnego na dzień kontroli zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy". W związku tym jedna i ta sama okoliczność stanowiła podstawę wymierzenia dwóch kar administracyjnych po 500 zł każda. Jedna z tych kar (z lp. 1.8.3.) została nałożona niesłusznie, gdyż brak było przesłanek do jej wymierzenia. Skarżący podniósł, że brak zaświadczenia lekarskiego o zdolności do wykonywania zawodu kierowcy nie jest równoznaczny z tym, że kierowca nie spełnia wymagań prawem przewidzianych. Brak zaświadczenia, jako wymóg formalny przewidziany prawem, jest oczywiście sam w sobie sankcjonowany ale nie oznacza to, iż kierowca nieposiadający takiego zezwolenia w rzeczywistości nie spełnia warunków mu stawianych. Żaden przepis prawa nie konstruuje takiego domniemania. Konsekwentnie, w ustalonym stanie faktycznym nie można uznać, iż zaświadczenie pracodawcy jest niezgodne rzeczywistym stanem rzeczy – bowiem tej okoliczności organy nie wykazały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach, o których mowa w art. 174 p.p.s.a., a wobec tego w pierwszym rzędzie należy ocenić zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) zmierzających do podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez organy orzekające a zaaprobowane przez Sąd I instancji. Tylko bezsporny stan faktyczny lub bezzasadność zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. pozwala na ocenę skuteczności zarzutu naruszenia prawa materialnego w sposób wskazany w pkt 1 skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenie wskazanych w pkt 2 skargi kasacyjnej przepisów postępowania w "nadużyciu" przez Sąd I instancji "przyznanej mu kompetencji" w ten sposób, że Sąd nie dokonał oceny zaskarżonej decyzji lecz "samodzielnie uzasadnił" tę decyzje, stosując konstrukcję prawną, której nie zastosowały organy orzekające. Ponadto w cenie autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji zaakceptował błędne ustalenia faktyczne, przyjmując, iż w chwili kontroli kierowca "nie spełniał warunków ustawą przewidzianych". Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu, a która w niniejszej sprawie nie występuje. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny ocenia orzeczenie Sądu I instancji wyłącznie w ramach podstaw i zarzutów kasacyjnych zakreślonych przez stronę. Postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga wykazania, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Chybiony jest zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Cyt. przepis jest przepisem prawa ustrojowego wyjaśniającym funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Nie jest to przepis regulujący postępowanie przed sądem administracyjnym, a zatem nie mieści się w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., który wskazuje wyłącznie cel działania sądów administracyjnych. Zakres kognicji sądów określa § 2 i 3 tegoż przepisu, ale autor skargi kasacyjnej nie zarzucił ich naruszenia. Niezależnie jednak od tego zauważyć wypada, że art. 3 p.p.s.a. nie odnosi się do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy sądowoadministracyjnej. Zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 11 k.p.a. przy właściwej konstrukcji skargi kasacyjnej w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powinien być powiązany z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Mimo tej wadliwości ww. zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji zasadnie zaaprobował ustalenia faktyczne dokonane przez organy orzekające, które stanowiły podstawę wymiaru kary. Stan faktyczny jest bezsporny i wynika z protokołu kontroli pojazdu (należącego do skarżącego) przeprowadzonej w dniu [...] września 2009 r. Bezspornie kierowca nie posiadał ważnych badań lekarskich, zaś zaświadczenie poświadczające zatrudnienie kierowcy, które ponadto powinno zawierać potwierdzenia "wszystkich wymagań określonych ustawą", nie zawierało obowiązkowej informacji o ważnych badaniach psychologicznych. Zawarta w tymże zaświadczeniu informacja w tym zakresie potwierdzała upływ terminu ważności badań z dniem [...] marca 2009 r., a więc ponad 5 miesięcy przed kontrolą pojazdu. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie stosował "konstrukcji prawnej uzasadniającej nałożenie kary", której nie stosowały organy orzekające a trafnie zaakceptował podstawę prawną rozstrzygnięcia. Należy przy tym podkreślić, że powiązanie tak skonstruowanego zarzutu z naruszeniem art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 i 134 § 2 p.p.s.a. jest błędem. W kwestii naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. zajęto stanowisko we wcześniejszej fazie uzasadnienia, zaś zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 oraz określa warunki, w których wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym, usuwa się spod kontroli kasacyjnej z uwagi na brak wymaganego uzasadnienia stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. Podobnie należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 134 § 2, który stanowi, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Brak uzasadnienia tegoż zarzutu, a zwłaszcza wykazania na czym polegało naruszenie zakazu pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius) w stosunku do ustalonej w zaskarżonej decyzji uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności tego zarzutu. Bezzasadność zarzutów zmierzających do podważenia stanu faktycznego pozwala przejść do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wyszczególnionych w pkt 1 skargi kasacyjnej w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej. Należy podkreślić, że wymieniony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jako naruszony art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest przepisem prawa materialnego. Jest to przepis natury procesowej, określający wymogi jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku. Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił powyższego zarzutu, nie wykazał jakiego elementu nie zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku i jaki to miało wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej zakwestionowano wyłącznie wymiar kary na podstawie art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 oraz lp. 1.8.3. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874), tj. w zw. z wykonywaniem transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Skarżący nie kwestionuje wymiaru kary w kwocie 500 zł z tytułu braku badań psychologicznych (lp. 1.8.1. załącznika do cyt. ustawy o transporcie drogowym), jednak błędnie wywodzi, że brak zapisu w omawianym zaświadczeniu o posiadaniu aktualnych badań lekarskich i psychologicznych nie uzasadnia wymiaru kolejnej kary – jako drugiej kary. Przywołana ustawa w załączniku dotyczącym wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy zawiera wymogi dotyczące obowiązku udokumentowania 4 okoliczności (1.8.1.–4.), w tym kierowania kierowcy na badania lekarskie i psychologiczne i wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Są to dwa różne stany faktyczne i różne naruszenia przepisów dotyczących dokumentacji pracy kierowcy. Jest okolicznością bezsporną, że w zaświadczeniu potwierdzającym m.in. zatrudnienie kierowcy nie zawarto informacji o ważnych badaniach psychologicznych. Badania (wyniki), które zamieszczono w przedmiotowym zaświadczeniu utraciły aktualność z dniem [...] marca 2009 r. W tych okolicznościach należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż wymiar kary w kwocie 500 zł znajdował uzasadnienie w lp. 1.8.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, polegający na dwukrotnym ukaraniu za to samo zdarzenie, w świetle tego co wyżej powiedziano jest oczywiście bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI