II GSK 860/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawa dotyczyła kwalifikacji umów o przeprowadzenie wykładów edukacyjnych jako umów o dzieło lub umów o świadczenie usług. Sąd pierwszej instancji uznał, że wykłady nie mają charakteru twórczego dzieła naukowego, a jedynie czynności wymagające staranności, co przesądza o ich kwalifikacji jako umów o świadczenie usług, a tym samym o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 627 Kodeksu cywilnego (umowa o dzieło) oraz art. 734 i 750 kc (umowa zlecenia/świadczenie usług). Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko sądu niższej instancji, podkreślił, że o kwalifikacji umowy decyduje jej rzeczywisty przedmiot i sposób wykonywania, a nie nazwa. Sąd wskazał, że przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet jeśli jest autorskie i dostosowane do odbiorców, nie spełnia kryteriów dzieła w rozumieniu Kodeksu cywilnego, chyba że ma charakter naukowy i jest dziełem indywidualnym. W tym przypadku umowy zostały prawidłowo zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja prawna umów o wykłady i szkolenia jako umów o dzieło lub umów o świadczenie usług w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umów (wykłady edukacyjne) i może wymagać analizy indywidualnych okoliczności w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przeprowadzenie autorskiego wykładu edukacyjnego, obejmująca opracowanie materiałów i ich wygłoszenie, stanowi umowę o dzieło w rozumieniu art. 627 Kodeksu cywilnego, czy umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 734 i 750 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o przeprowadzenie wykładu edukacyjnego, nawet jeśli jest autorska i dostosowana do odbiorców, nie stanowi umowy o dzieło, lecz umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykłady edukacyjne, nawet autorskie, nie spełniają kryteriów dzieła w rozumieniu Kodeksu cywilnego, które wymaga obiektywnie osiągalnego i pewnego rezultatu. Czynności związane z przygotowaniem i wygłoszeniem wykładu wymagają staranności działania, a niekoniecznie prowadzą do powstania samoistnego, wyodrębnionego dzieła. Kwalifikacja prawna umowy zależy od jej rzeczywistego przedmiotu i sposobu wykonywania, a nie od nazwy nadanej przez strony.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wykładni oświadczeń woli (art. 65 kc) przy ocenie legalności decyzji administracyjnej w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do kontrolowania legalności decyzji administracyjnej z pozycji i przy uwzględnieniu kryteriów art. 65 kc, gdyż regulacja ta odnosi się do wykładni oświadczeń woli w prawie cywilnym, a sprawy ubezpieczeniowe mają charakter publicznoprawny.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny rozstrzygający sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stosuje reguł wykładni oświadczeń woli z Kodeksu cywilnego, ponieważ dotyczą one sporów cywilnych, a nie kwestii publicznoprawnych związanych z ustalaniem obowiązku ubezpieczeniowego.
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa zlecenia polega na zobowiązaniu do dokonania określonej czynności dla dającego zlecenie i jest umową starannego działania.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.
Pomocnicze
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Umowa o dzieło wymaga wykonania oznaczonego dzieła, które jest rezultatem pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, obiektywnie osiągalnym i pewnym. Wykłady edukacyjne zazwyczaj nie spełniają tych kryteriów.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
u.p.a.p.p. art. 16
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 17
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Kodeks postępowania administracyjnego
uśoz art. 109 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
uśoz art. 109 § ust. 3a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwalifikacja umów o wykłady jako umów o świadczenie usług, a nie umów o dzieło, co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. • Brak obowiązku przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków, gdy materiał dowodowy (umowy) jest wystarczający do oceny prawnej charakteru stosunku prawnego. • Niezastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o wykładni oświadczeń woli w postępowaniu administracyjnosądowym dotyczącym ubezpieczeń.
Odrzucone argumenty
Umowy o wykłady miały charakter umów o dzieło, a nie umów o świadczenie usług. • Naruszenie przepisów postępowania przez wadliwe i niepełne postępowanie dowodowe (brak przesłuchania świadków). • Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących umowy o dzieło i umowy zlecenia. • Naruszenie przepisów prawa autorskiego.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". • Przedmiotem umowy o dzieło [...] jest [...] pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania. • Wola stron umowy nie może zmieniać ustawy.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Sieńczyło-Chlabicz
sędzia
Mirosław Trzecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów o wykłady i szkolenia jako umów o dzieło lub umów o świadczenie usług w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umów (wykłady edukacyjne) i może wymagać analizy indywidualnych okoliczności w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia/o świadczenie usług, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Orzeczenie NSA jasno określa kryteria, które należy brać pod uwagę.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? NSA rozstrzyga, kiedy wykłady generują obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.