II GSK 8/25

II GSK 8/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 773/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-07
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Podjęto zawieszone postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 128 § 1 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 773/24 w sprawie ze skargi Z. w S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 stycznia 2024 r., nr 22/2024/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: podjąć zawieszone postępowanie.
Uzasadnienie
UZASADNIAENIE
Postanowieniem z 10 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 8/25 Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. w S. (dalej: Skarżący, Strona) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 773/24 oddalającego skargę Strony na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 10 stycznia 2024 r., nr 22/2024/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jako podstawę prawną zawieszenia wskazano art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Skład orzekający wskazał również na wyjątek od tej zasady, określony w art. 124 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Jak wyjaśniono, kierunek procedowania przez sąd administracyjny po powzięciu informacji o śmierci strony zależy od oceny, czy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, czy też nie.
Z informacji z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, dołączonej do akt administracyjnych wynika, że uczestnik zmarł 14 października 2020 r. W ocenie składu orzekającego, śmierć innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, nie powoduje, że rozstrzygnięcie sprawy między płatnikiem składek a organem rentowym staje się niedopuszczalne albo bezprzedmiotowe, gdyż śmierć tej osoby nie dezaktualizuje obowiązku zapłaty zaległych składek przez płatnika – pracodawcę. Wobec powyższego, w związku z faktem, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostawało podleganie przez uczestnika obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie trzech umów o dzieło, a w konsekwencji obowiązek uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, skład orzekający uznał, że kontrolowana sprawa nie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego uczestnika, a tym samym zaistniały podstawy, o których mowa w art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do obligatoryjnego zawieszenia toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jednakże po ponownej analizie akt sprawy i obowiązujących uregulowań, w ocenie Sądu należało podjąć z urzędu zawieszone postępowanie kasacyjne. Za koniecznością podjęcia postępowania kasacyjnego przemawiają względy ekonomiki procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Podkreślić też należy, że poza wynikającym z przepisów p.p.s.a. obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu, zagwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Także treść art. 7 p.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy.
Przyjęta aktualnie przez sądy administracyjne ujednolicona praktyka orzecznicza zakłada, że prawo o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest prawem osobistym, co sprawia, że prawo to nie należy do spadku, jako ściśle związane z osobą zmarłego (art. 922 § 2 k.c.), co w sprawie odnosiło się do uczestnika i nie przechodzi na następców prawnych. Oznacza to w konsekwencji, że postępowanie sądowe toczy się nadal, wyłącznie między płatnikiem składek a organem rozpatrującym indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyroki NSA z: 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2747/21; 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 981/22; 22 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1793/18; wyrok WSA w Warszawie z 29 października 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 4024/24 i orzecznictwo tam przywołane, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego, skoro śmierć wykonawcy umowy, co do której stwierdzono tytuł do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, nie powoduje niemożności kontynuowania postępowania sądowego, w rozpoznawanej sprawie potrzeba utrzymania stanu zawieszenia nie jest niezbędna, to zawieszone postępowanie kasacyjne należało podjąć, o czym na podstawie art. 128 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.