II GSK 794/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-28
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowykara pieniężnaaplikacja mobilnaBoltprzewóz osóbustawa o transporcie drogowymodpowiedzialność administracyjnaskarżący kasacyjnyNSA

NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę na karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, uznając, że naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4 do u.t.d. nie są tożsame i nie zachodzi zakaz podwójnego karania.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku WSA, który uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sprawa dotyczyła przewozu osób aplikacją Bolt bez wymaganych uprawnień i dokumentów. WSA uznał, że nałożono karę za ten sam czyn na podstawie przepisów z załącznika nr 3 i nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, co było niezgodne z art. 92a ust. 10 u.t.d. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że naruszenia z załącznika nr 3 (np. brak licencji) i nr 4 (np. brak badań psychologicznych) nie są tożsame i nie wyłączają możliwości nałożenia kar na podstawie obu przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję GITD nakładającą karę pieniężną na P. Ł. za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sprawa dotyczyła kontroli drogowej z 23 kwietnia 2019 r., podczas której stwierdzono, że skarżący wykonywał odpłatny przewóz osób za pośrednictwem aplikacji Bolt, nie posiadając wymaganych dokumentów, takich jak wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji ani orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. WSA uchylił decyzję GITD, uznając, że organy błędnie zastosowały art. 92a ust. 10 ustawy o transporcie drogowym (u.t.d.), który wyłącza możliwość nałożenia kary za ten sam czyn, jeśli stanowi on naruszenie zarówno z załącznika nr 3, jak i nr 4 do u.t.d. WSA stwierdził, że skarżący został ukarany za ten sam przewóz na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. (naruszenia z załącznika nr 3) oraz art. 92a ust. 2 u.t.d. (naruszenie z załącznika nr 4). NSA, rozpoznając skargę kasacyjną GITD, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego za zasadne. Sąd podkreślił, że art. 92a ust. 10 u.t.d. dotyczy sytuacji, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z obu załączników, a nie stanowi generalnego zakazu nakładania kar za naruszenia z załączników nr 3 i 4 stwierdzone podczas jednej kontroli. NSA wskazał, że naruszenia z załącznika nr 3 (np. brak licencji) i załącznika nr 4 (np. brak badań psychologicznych) nie są tożsame i nie pochłaniają się wzajemnie. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę P. Ł., uznając, że organy prawidłowo zakwalifikowały przewóz jako odpłatny i zarobkowy, wykonywany bez wymaganych dokumentów, a odpowiedzialność ma charakter obiektywny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 92a ust. 10 u.t.d. wyłącza możliwość nałożenia kary za ten sam czyn, jeśli wypełnia on znamiona naruszeń z obu załączników. Jednakże, naruszenia z załącznika nr 3 (np. brak licencji) i załącznika nr 4 (np. brak badań psychologicznych) nie są tożsame i nie pochłaniają się wzajemnie, co oznacza, że można nałożyć kary na podstawie obu przepisów, jeśli dotyczą różnych naruszeń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 92a ust. 10 u.t.d. dotyczy sytuacji, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z obu załączników, a nie stanowi generalnego zakazu nakładania kar za naruszenia z załączników nr 3 i 4 stwierdzone podczas jednej kontroli. W analizowanej sprawie naruszenia z załącznika nr 3 (brak licencji) i załącznika nr 4 (brak badań psychologicznych) były odrębne i nie stanowiły tego samego czynu, co uzasadniało możliwość nałożenia kar na podstawie obu przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.t.d. art. 92a § ust. 10

Ustawa o transporcie drogowym

Wyłącza możliwość nałożenia kary pieniężnej za ten sam czyn, jeśli stanowi on naruszenie zarówno z załącznika nr 3, jak i nr 4 do ustawy. Nie stanowi jednak generalnego zakazu nakładania kar za naruszenia z obu załączników stwierdzone podczas jednej kontroli, jeśli dotyczą odrębnych czynów.

u.t.d. art. 92a § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy kar pieniężnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, określonych w załączniku nr 3.

u.t.d. art. 92a § ust. 2

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy kar pieniężnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez osoby wykonujące czynności związane z przewozem, określonych w załączniku nr 4.

Pomocnicze

u.t.d. art. 4 § pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja transportu drogowego.

u.t.d. art. 5b § ust. 1 pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy zarobkowego przewozu osób.

u.t.d. art. 18 § ust. 4a

Ustawa o transporcie drogowym

Kryterium konstrukcyjne pojazdu do przewozu osób.

u.t.d. art. 18 § ust. 5

Ustawa o transporcie drogowym

Zakazy dotyczące przewozów okazjonalnych.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania administracyjnego przez sąd.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie NSA w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 92a ust. 10 u.t.d. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zakaz podwójnego karania dotyczy sytuacji, gdy naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4 nie są tożsame. Naruszenia z załącznika nr 3 (np. brak licencji) i załącznika nr 4 (np. brak badań psychologicznych) nie stanowią tego samego czynu i nie wyłączają możliwości nałożenia kar na podstawie obu przepisów.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że nałożenie kar na podstawie art. 92a ust. 1 i 92a ust. 2 u.t.d. za ten sam czyn (przewóz osób) jest niedopuszczalne z uwagi na art. 92a ust. 10 u.t.d.

Godne uwagi sformułowania

art. 92a ust. 10 u.t.d. wyłącza możliwość nałożenia na ten sam podmiot kary pieniężnej za te same naruszenia, jeśli są one uregulowane i usankcjonowanie jednocześnie w dwóch załącznikach do ustawy: nr 3 i nr 4. normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w zał. nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń. brak licencji stwierdzony podczas kontroli przewozu, o jakim mowa w załączniku nr 3 lp. 1.1 oraz nieokazanie i niewyposażenie kierowcy w licencję podczas tej samej kontroli, o czym mowa w załączniku nr 4 lp. 1.1, wynikają z tego samego naruszenia, a zatem zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d. nie można ukarać za brak licencji i za jej nieokazanie, bowiem brak licencji pochłania to drugie naruszenie. naruszenia wymienione w zał. nr 3, lp 1.1., lp. 2.10 i lp 2.11, za które inną decyzją wymierzono skarżącemu karę pieniężną 12 000 zł, nie pochłaniają naruszenia wymienionego w zał. nr 4 l.p. 4.3., na podstawie którego podjęto zaskarżoną decyzję. Odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Skoczylas

sędzia

Wojciech Sawczuk

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 92a ust. 10 ustawy o transporcie drogowym w kontekście możliwości nakładania kar za naruszenia z różnych załączników, a także kwestia odpłatnego charakteru przewozu osób realizowanego za pośrednictwem aplikacji mobilnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o transporcie drogowym, w szczególności art. 92a ust. 10. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sektorów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnej usługi przewozu osób za pomocą aplikacji mobilnych (Bolt) i wyjaśnia złożone kwestie odpowiedzialności administracyjnej kierowców oraz interpretacji przepisów dotyczących podwójnego karania. Jest to temat aktualny i budzący zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i użytkowników takich usług.

Czy przewóz przez Bolt to transport drogowy? NSA wyjaśnia, kiedy kierowca może być ukarany podwójnie.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 794/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2273/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-27
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 92 a ust. 10 oraz art. 92 a ust. 1 i 2 u.t.d., lp. 1.1, Ip. 2.10 i Ip. 2.11 załącznika nr 3 oraz Ip. 4.3 załącznika nr 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2273/21 w sprawie ze skargi P. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 czerwca 2021 r. nr BP.501.2269.2020.0949.WA7.2380 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od P. Ł. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2273/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji"), po rozpatrzeniu skargi P. Ł. (dalej zwanego "skarżącym), uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "GITD") z 10 czerwca 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz poprzedzającą ją decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 29 października 2020 r. (dalej zwanego "WITD") i umorzył postępowanie administracyjne.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 23 kwietnia 2019 r. w W. przy ul. [...] przeprowadzono kontrolę drogową samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował skarżący. W chwili zatrzymania do kontroli kierujący przewoził jednego pasażera z ul. [...] W. na ul. [...] w W.. Usługę przewozu na ww. trasie pasażer zamówił przy pomocy aplikacji Bolt. Na skutek zatrzymania do kontroli usługa została zakończona przy ul. [...]. Za wykonanie tej usługi została pobrana opłata w wysokości 14,46 zł. Opłata ta została pobrana z karty bankowej zgłoszonej do aplikacji. Opisaną usługę przewozu skarżący wykonał we własnym imieniu. Wykonał ją samochodem osobowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Do kontroli skarżący nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. Strona nie posiadała także orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy. Przebieg i ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr 514 z 23 kwietnia 2019 r.
WITD, decyzją z 29 października 2020 r., wydaną na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 919 z późn. zm., dalej zwanej "u.t.d.") oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr 514 z 23 kwietnia 2019 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 zł. W dniu 16 listopada 2020 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.
GITD, decyzją z 10 czerwca 2021 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej zwaną "k.p.a".), art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1, art. 39j ust. 1 – 3, art. 39k ust. 1 – 2, art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d. oraz Ip. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., uchylił w całości decyzję MWITD z 29 października 2020 r. oraz nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 zł.
W uzasadnieniu decyzji GITD wskazał m. in., że na skutek wezwania przez organ odwoławczy pismem z 4 lutego 2021 r. skarżący uzupełnił materiał dowodowy i przedłożył niepotwierdzone za zgodność z oryginałem: kserokopię orzeczenia lekarskiego nr 158/01/2019 i kserokopię pisma informującego o wyniku konsultacji psychologicznej przeprowadzonej 28 stycznia 2019 r. Wydanie ww. orzeczenia potwierdziła lekarz w piśmie z 6 kwietnia 2021 r. oraz wyjaśniła, że w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich wydała skarżącemu ww. orzeczenie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy kategorii B. Wydanie pisma informującego o wyniku konsultacji psychologicznej przeprowadzonej 28 stycznia 2019 r. potwierdził psycholog, który je wydał. Jednak jak wskazuje organ odwoławczy, zgodnie z uzyskanym wyjaśnieniem wymienione pismo potwierdza jedynie brak przeciwwskazań psychologicznych do prowadzenia pojazdów służbowych lub przewożenia innych pracowników w ramach obowiązków służbowych, a nie brak przeciwwskazań psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy. W związku z powyższym, GITD ustalił, iż w dniu kontroli skarżący posiadał jedynie ważne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy kategorii B, bowiem skontrolowany przewóz drogowy wykonywał samochodem osobowym wymagającym posiadania prawa jazdy kategorii B.
Zdaniem GITD, w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c u.t.d., gdyż zebrany materiał dowodowy nie zawiera dowodów wskazujących na istnienie przyczyn wyłączających odpowiedzialność skarżącego.
Pismem z 19 lipca 2021 r. skarżący wniósł do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję zaskarżając ją w części, w której GITD nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 1 000 zł.
WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Jednocześnie, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że istniały podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny. To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na rzecz kierowcy, lecz poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji Bolt, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego i został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierowcę) z aplikacji telefonicznej Bolt, służącej do organizowania usług przewozu. Dzięki aplikacji Bolt doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem. Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, a usługa była przez skarżącego świadczona jako wykonawcę przewozu we własnym imieniu.
WSA stwierdził również, że wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje zatem, zdaniem WSA, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji, albo jaki jest zakres działalności.
Sąd pierwszej instancji uznał jednak za zasadne zarzuty skargi, że zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji naruszyły przepisy prawa materialnego tj. art. 92a ust. 10 u.t.d., kształtującego zasady wymiaru kary podmiotowi, który narusza przepisy u.t.d. jednocześnie jako podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 92a ust. 1) i jako "osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust. 2 u.t.d.). Zdaniem WSA organ odwoławczy błędnie stwierdził, że w sprawie nie zachodzą okoliczności z art. 92a ust. 10 u.t.d., wyłączające w przypadku zbiegu naruszenia określonego w załączniku nr 4 z naruszeniem określonym w załączniku nr 3, możliwość nałożenia kary dla wykonującego przejazd.
Sąd zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie na podstawie wyżej wymienionego protokołu kontroli, stwierdzając naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d., organ wszczął odrębne postępowanie administracyjne, zakończone decyzją ostateczną GITD z 20 września 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję WITD z 25 lipca 2019 r., nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia były naruszenia o których mowa w, załącznika nr 3 do u.t.d. tj. Ip. 1.1 – wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, 2.10. Wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu lub zakazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d. oraz Ip. 2.11 wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
WSA wyrokiem z 19 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2443/19 oddalił skargę na powołaną wyżej ostateczną decyzję GITD.
WSA wskazał dalej, że w analizowanej sprawie nakładając na skarżącego karę pieniężną, został on uznany za osobę wykonującą inne czynności związane z przewozem drogowym, tj. naruszenie lp.4.3. załącznika nr 4 do u.t.d. Podstawą faktyczną nałożenia kary w obu przypadkach było stwierdzenie faktu wykonania przewozu osób 23 kwietnia 2019 r. W konsekwencji należało przyjąć, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z 23 kwietnia 2019 r. tj. przewóz pasażera, nałożono na skarżącego karę pieniężną zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za delikty określone w załączniku nr 3, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. – za delikt określony w załączniku nr 4. Powyższe oznacza, w ocenie Sądu, że w istniejącej sytuacji organ powinien zastosować art. 92a ust. 10 u.t.d.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył GITD, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 92 a ust. 10 oraz art. 92 a ust. 1 i 2 u.t.d., lp. 1.1, Ip. 2.10 i Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d:
– poprzez błędną wykładnię art. 92 a ust. 10 u.t.d. i w konsekwencji przyjęcie, że wyłączenie karalności z uwagi na tożsamość podmiotową na podstawie art. 92 a ust. 10 u.t.d. zachodzi także, gdy naruszenie określone w załączniku nr 3 do u.t.d. nie odpowiada normatywnie naruszeniu ujętemu w załączniku nr 4 do u.t.d., podczas gdy właściwa interpretacja powołanej normy powinna prowadzić Sąd do odmiennych wniosków;
– przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie organy błędnie nie zastosowały art. 92 a ust. 10 u.t.d., podczas gdy wbrew ocenie WSA, nie było podstaw do uznania, że zachowanie skarżącego stanowiące naruszenia, o których mowa w Ip. 1.1, Ip. 2.10, Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., stanowiło jednocześnie naruszenie określone w Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., a tym samym brak było przesłanek do nałożenia na skarżącego kary wyłącznie na podstawie art. 92 a ust. 1 u.t.d.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej, przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z uwzględnieniem przedstawionych zasad postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługuje na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej podniesiono tylko zarzuty oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i w świetle ich brzmienia należy przyjąć, że istotą sporu jest wykładnia i zastosowanie 92a ust. 10 u.t.d. – poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że z dyspozycji tego przepisu wynika zakaz nałożenia w drodze decyzji kary pieniężnej za naruszenie określone w zał. 4 do u.t.d. w przypadku ujawnienia w toku kontroli jakichkolwiek naruszeń opisanych w zał. nr 3 i zał. nr 4 do u.t.d. i wymierzenia już na ten sam podmiot kary za naruszenia z zał. 3 do u.t.d.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że podobny problem był już przedmiotem orzekania w sprawach rozpoznawanych przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyrokach z: 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 182/22, 21 września 2023 r., sygn. akt II GSK 744/22, Naczelny Sąd Administracyjny odnosił się do analogicznych w istocie zarzutów skarg kasacyjnych z zakresu prawa materialnego, w zbliżonym stanie faktycznym sprawy. Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych powyżej wyroków NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, a zatem uznał za zasadne odwołanie się do motywów wskazanych rozstrzygnięć.
Niniejsze postępowanie odnosi się do kary administracyjnej w kwocie 1.000 zł, nałożonej na skarżącego jako inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, o której mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., a także wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do tej ustawy.
Dokonując oceny omawianych zarzutów, skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że ukaranie strony karą administracyjną za naruszenia określone w zał. nr 4, nie wyklucza możliwości wszczęcia, wobec tej samej strony, postępowania w przedmiocie innych naruszeń stwierdzonych podczas jednej kontroli, określonych w innym załączniku do ustawy.
W sprawie bezspornym jest, że decyzją z 20 września 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 25 lipca 2019 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 złotych. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 pkt 11 i pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 18 ust. 4a i ust. 5, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 u.t.d.), a także Ip. 1.1. i 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. Ukaranie nastąpiło w związku z ustaleniami poczynionymi w trakcie kontroli 23 kwietnia 2019 r. w W.. Skarga wniesiona na powyższą decyzję z 20 września 2019 r. została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z 19 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2443/19, a skarga kasacyjna od tego orzeczenia, wyrokiem NSA z 28 września 2023 r., sygn. akt II GSK 698/20.
Zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d., jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w zał. nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w zał. nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że art. 92a ust. 10 u.t.d. wyłącza możliwość nałożenia na ten sam podmiot kary pieniężnej za te same naruszenia, jeśli są one uregulowane i usankcjonowanie jednocześnie w dwóch załącznikach do ustawy: nr 3 i nr 4. Sytuacje objęte dyspozycją art. 92a ust. 10 to takie zatem, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z dwóch załączników. W ocenie Sądu, normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w zał. nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń. Odmienne wnioskowanie przez Sąd pierwszej instancji w ocenie składu orzekającego jest błędne chociażby dlatego, że ustanowiony w art. 92a ust. 10 nakaz nałożenia jednej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 (a więc opisanej w zał. nr 3 do u.t.d.), w określonych w tym przepisie sytuacjach, odnosi się wyraźnie do tożsamości stwierdzonych naruszeń, a nie do tożsamości zdarzenia (w tym przypadku kontroli), będącego podstawą do stwierdzenia tych naruszeń. To nie okoliczność jednej kontroli (jednego czynu) wyłącza możliwość nałożenia kar pieniężnych przewidzianych w dwóch załącznikach, ale stwierdzenie, że czyn ten stanowi naruszenie opisane jednocześnie w zał. nr 3 i nr 4. Tytułem przykładu należy wskazać, iż brak licencji stwierdzony podczas kontroli przewozu, o jakim mowa w załączniku nr 3 lp. 1.1 oraz nieokazanie i niewyposażenie kierowcy w licencję podczas tej samej kontroli, o czym mowa w załączniku nr 4 lp. 1.1, wynikają z tego samego naruszenia, a zatem zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d. nie można ukarać za brak licencji i za jej nieokazanie, bowiem brak licencji pochłania to drugie naruszenie. Tego rodzaju asocjacji naruszeń w załącznikach nr 3 i 4 jest znacznie więcej, np. naruszenia z I.p. 4.5, 5, 11-13, 15.1 i 15.2 opisane w załączniku nr 4, stanowią odpowiednio naruszenia z I.p. 6.3.3., 8, 5.4 pkt 3 i pkt 4, 5.5 pkt 3, 9.1 i 9.2 załącznika nr 3. Żadna z opisanych wyżej sytuacji nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.
Ograniczeniem dla organu, jeśli chodzi o wysokość kary nałożonej w trakcie jednej kontroli drogowej przeprowadzonej 23 kwietnia 2019 r., był w tej sytuacji przepis art. 92a ust. 3 u.t.d.– w przypadku naruszeń określonych w zał. nr 3 (kara nie może przekroczyć 12 000 zł) oraz art. 92a ust. 4 – jeśli stwierdzone naruszenia wyczerpują te, które zostały opisane w zał. nr 4 (kara nie może wówczas przekroczyć 3 000 zł). Łącznie, w czasie tej kontroli drogowej, organ nie mógł nałożyć kary wyższej niż 15 000 zł. W stanie faktycznym sprawy przepisy te nie zostały naruszone.
Innymi słowy, naruszenia wymienione w zał. nr 3, lp 1.1., lp. 2.10 i lp 2.11, za które inną decyzją wymierzono skarżącemu karę pieniężną 12 000 zł, nie pochłaniają naruszenia wymienionego w zał. nr 4 l.p. 4.3., na podstawie którego podjęto zaskarżoną decyzję. Naruszenie z jednego załącznika nie stanowi zatem w tym konkretnym przypadku jednocześnie naruszenia z drugiego załącznika.
W konsekwencji uwzględnienia zarzutu błędnej wykładni i tym samym wadliwego zastosowania w sprawie art. 92a ust. 10 u.t.d., należało zgodzić się z organem skarżącym kasacyjnie, że na gruncie przedmiotowej sprawy należy jednoznacznie podkreślić, iż czym innym jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji lp. 1.1 zał. nr 3 do u.t.d., wykonywanie przewozów okazjonalnych pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu lub zakazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d. lp. 2.10 zał. nr 3 oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. lp. 2.11 zał. nr 3 u.t.d., a czymś zupełnie innym jest brak badań psychologicznych (zał. 4.2 i I.p. nr 4 do u.t.d.). Tym samym należy stwierdzić, że normy zawartej w tym przepisie nie można, odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załączniku nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń.
Zasadność powyższych zarzutów naruszenia prawa materialnego przesądza o konieczności uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia w całości wyroku WSA.
Uznając, że istota sprawy jest wyjaśniona, należało rozpoznać skargę. Zauważyć trzeba, że podstawy odpowiedzialności skarżącego zostały już w całości rozpatrzone i uznane przez Sąd pierwszej instancji, w oparciu o ustalony niewadliwie przez organy stan faktyczny niebudzący wątpliwości proceduralnych, a o wyniku kontroli sądowoadministracyjnej przesądziła tylko odmienna ocena co do możliwości nałożenia za naruszenia stwierdzone w toku jednej kontroli, kar – w oparciu zarówno o załącznik nr 3, jak i 4 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodzić się zatem należało, że skarżący wykonywał 23 kwietnia 2019 r. odpłatny przewóz osób. Przyjęciu odpłatnego charakteru usługi nie sprzeciwiało się to, że płatności nie dokonano bezpośrednio na rzecz kierowcy, lecz poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji Bolt. Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter ciągły, zorganizowany, a usługa była świadczona przez skarżącego jako wykonawcę przewozu we własnym imieniu. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób, nawet jednorazowo, odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ust. 1 u.t.d. Sąd pierwszej instancji trafnie też przyjął, że organy zasadnie zakwalifikowały skarżącego jako podmiot wykonujący czynności związane z transportem drogowym w rozumieniu art. 92a ust. 2 u.t.d. zaś przewóz jako zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., który był wykonywany bez wymaganego prawem orzeczenia psychologicznego. Odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Skarżący jako podmiot wykonujący w dniu kontroli inne czynności związane z przewozem drogowym (przewóz okazjonalny osób) był zobowiązany do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym i posiadania odpowiednich dokumentów. Brak dopełnienia tych obowiązków oraz niewykazanie wystąpienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność za ten brak, jak również prawidłowe niestwierdzenie wystąpienia tych przesłanek przez organ, skutkuje nałożeniem kary.
Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu.
Dlatego też NSA na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), zasądzając od skarżącego na rzecz organu 370 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dla pełnomocnika, który nie prowadził sprawy w I instancji (270 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI