I SA/BD 426/22

I SA/Bd 426/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a, 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 30 maja 2022 r. nr 0401-IOA.48.2.8.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na J. Z. prowadzącego [...] (dalej: "Skarżący", "Strona", "podatnik") karę pieniężną w wysokości [...] zł.
W odwołaniu wniesiono o uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia [...] r.
Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") przez to, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, dokonał błędnych ustaleń faktycznych w zakresie obowiązków przeszkolonego i wypoczętego kierowcy i sytuacji przedsiębiorcy znajdującego się daleko od pojazdu;
2) art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek
faktycznych prowadzących do ukarania przedsiębiorcy z Ip. 6.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie została zbadana wystarczająco wnikliwie lub nie zbadano jej w ogóle;
3) art. 9 k.p.a. przez to, że organ nie poinformował Skarżącego o zakończeniu zbierania materiału dowodowego przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz nie dał w związku z tym możliwości co do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego;
4) art. 7 k.p.a. - w zakresie, w jakim organ I instancji przyjął za udowodnione - w sposób dowolny - istotne dla sprawy okoliczności naruszenia przepisów;
5) art. 7, art. 9, art. 77 oraz art. 78 § 1 k.p.a. przez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie jedynie wyjaśnień i zeznań zestresowanego sytuacją kontrolną kierowcy a więc niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego;
6) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. przez naruszenie zasad postępowania wynikających z tych przepisów;
7) art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez S tronę zarzucanych jej naruszeń przez arbitralne uznanie, że doszło do naruszenia z Ip. 6.3.3 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym bez oceny okoliczności branych pod uwagę przy kwalifikacji tego naruszenia;
8) art. 6 ust. 1 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, który zawiera zasadę proporcjonalności w stosowaniu środków w celu osiągnięcia zamierzonego celu;
9) art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej;
10) prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych - niewłaściwy proces kwalifikacji prawnej stanu faktycznego do stanu prawnego przez przyjęcie, że przedsiębiorca naruszył przepis sankcjonowany z Ip. 6.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym;
11) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 92b i 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm., dalej: "u.t.d.") przez błędne uznanie winy przedsiębiorcy, podczas gdy organ I instancji wykonał tylko pozorne czynności wskazujące na przeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych;
12) art. 107 § 1 k.p.a. bowiem sporządzone uzasadnienie nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia, dlaczego przypisano przedsiębiorcy naruszenie przepisu art. 92a u.t.d. i sankcję z Ip. 6.3.3 załącznika nr 3 do tej ustawy;
13) art. 9 k.p.a. przez brak wskazania okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i art. 92c u.td., a w konsekwencji nie przeprowadzenie obligatoryjnego postępowania w tej części.
Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] r. funkcjonariusze służby celno-skarbowej Urzędu Celno-Skarbowego na drodze krajowej nr [...] (w miejscowości S.), przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu silnikowego marki [...] nr rej. [...] z przyczepą marki [...] nr rej. [...], którym kierował Z. Z., realizując krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu pracodawcy, tj. firmy [...] J. Z. z siedzibą w miejscowości C. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie polegające na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą. Dane przejazdu rejestrowane były na karcie kierowcy o nr [...], wystawionej na A. R. (PESEL: [...]), ważnej do [...] r.
Organ wskazał, że pozycja 6.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. określa wysokość kary grożącej podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy, za posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą na kwotę [...]zł. Za naruszenia kierowcy popełnione w trakcie wykonywanego przewozu odpowiedzialność, obok kierowcy, ponosi przedsiębiorca, w którego imieniu przewóz był wykonywany. Podmiot zajmujący się przewozem drogowym nie odpowiada tutaj na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa określony w przepisach. W konsekwencji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego słusznie dopatrzył się naruszenia prawa popełnionego w trakcie skontrolowanego przewozu, polegającego na posłużeniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą i prawidłowo ocenił, że kara grożąca za to naruszenie obciąża przewoźnika oraz, że została określona pod pozycją 6.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości [...] zł.
Odnosząc się do zawartych w art. 92b i art. 92c ust. 1 u.t.d. przesłanek ograniczających odpowiedzialność wykonującego transport drogowy (przesłanki egzoneracyjne) organ podał, że art. 92b u.t.d. nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ kara która została wymierzona stronie przez organ pierwszej instancji, nie dotyczy czasu pracy kierowców. W zakresie drugiego przepisu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego powiadomił stronę o istnieniu i treści tego przepisu i wezwał do przedstawienia informacji i dowodów świadczących o istnieniu okoliczności potwierdzających, że strona jako podmiot wykonujący przewóz drogowy, nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Strona w odpowiedzi na to wezwanie przedstawiła argumenty, które w znacznej części zostały powtórzone w treści odwołania oraz przekazała dokumenty mające potwierdzać, że jako przedsiębiorca zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy oraz właściwy nadzór w przedsiębiorstwie i dopełniła obowiązki wynikające z przepisów art. 10 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Z uzasadnienia decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wynika, że organ I instancji przeanalizował wyjaśnienia Strony oraz, że na podstawie otrzymanych dokumentów dokonał analizy przesłanek wykluczających wszczęcie lub nakazujących umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego wobec przedsiębiorcy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego i na tej podstawie prawidłowo, w oparciu o przepisy art. 92a ust. 1 i ust. 7 u.t.d., wymierzył karę pieniężną za stwierdzone uchybienie słusznie uznając, że przesłanki do odstąpienia od jej wymiaru, nie występują w tej sprawie.
W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, Strona przez wskazanie na instrukcje funkcjonujące w jej przedsiębiorstwie, nie wykazała wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1) pkt 1) u.t.d., gdyż samo ustanowienie zasad pracy i prowadzenia pojazdów oraz zapoznanie kierowców z grożącymi karami nie jest równoznaczne z tym, że Strona prawidłowo realizowała nadzór na ich pracą, do czego jest zobowiązana obowiązującymi przepisami prawa. Organ podniósł, że przewoźnik drogowy nie jest odpowiedzialny wyłącznie za stworzenie warunków do realizacji działalności zgodnej z prawem, lecz za rezultat prowadzonej działalności transportowej, w tym rezultat związany z naruszeniem przepisów prawa przez jego pracowników wykonujących powierzone im zadania. Wyłączeniu karania w świetle przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1) u.t.d. podlegają tylko czyny popełnione w nadzwyczajnych, nietypowych sytuacjach, mieszczących się poza granicami doświadczenia życiowego, takich jak siła wyższa, klęska żywiołowa czy katastrofa. Wewnętrzna organizacja pracy natomiast, czy stosunki panujące w przedsiębiorstwie, jak również przeszkolenie kierowców w zakresie właściwego używania urządzenia rejestrującego, w sposób oczywisty nie mieszczą się w tej definicji i bezpośrednio obciążają przewoźnika. Z tych też względów przesłanki egzoneracyjne zawarte w art. 92c ust. 1 pkt 1) u.t.d. nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działania lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności gospodarczej, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie racjonalnie przewidzieć.
Organ odwoławczy zauważył ponadto, że ukaranie kierowcy mandatem karnym nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika za działania jego pracownika. Uznanie takiego tłumaczenia przez organ I instancji za skuteczne równało by się ze stwierdzeniem, że przedsiębiorca nigdy nie poniesie odpowiedzialności za brak właściwej organizacji w firmie transportowej i brak właściwego nadzoru nad pracą kierowców i stałoby w oczywistej sprzeczności z postanowieniami rozporządzenia (UE) nr 165/2014 oraz ustawy o transporcie drogowym.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że Strona organizując skontrolowany przewóz nie dołożyła należytej staranności i nie uczyniła wszystkiego, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby uniknąć stwierdzonych nieprawidłowości, a stanowiące przedmiot niniejszej sprawy naruszenie nie było skutkiem nadzwyczajnych okoliczności, na które przewoźnik nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć, a skutkiem zaniedbań w organizacji pracy kierowców, na którą Strona miała wpływ. Zdaniem organu odwoławczego, strona jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna należycie zadbać o to, aby kierowcy nie mieli możliwości i pokus do posługiwania się kartami innych kierowców.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek wskazujących na możliwość odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, czy też umorzenia postępowania już wszczętego. Skarżący nie przedłożył w tym zakresie żadnych dodatkowych dowodów.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji zasady postępowania administracyjnego wynikającej z art. 9 k.p.a., przez nie poinformowanie Strony przed wydaniem decyzji o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz nie danie możliwości stronie do wypowiedzenia się na temat tego materiału, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w aktach sprawy znajduję się postanowienie z [...] r., odebrane przez stronę [...] r. stanowiące potwierdzenie, że organ I instancji dopełnił obowiązku przewidzianego przepisem art. 10 § 1 k.p.a.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie:
1) art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek faktycznych prowadzących do ukarania przedsiębiorcy z załącznika nr 3 do u.t.d. została zbadana wadliwie a odmowa zastosowania art. 92b i art. 92c u.t.d. zawiera wątpliwe i niewystarczające przesłanki;
2) art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez to, że organ orzekający w niniejszej sprawie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy i dokonał błędnych ustaleń faktycznych w zakresie obowiązków przedsiębiorcy i wydał decyzję bez prawidłowej oceny wyjaśnień Strony;
3) art. 8, art. 11 w zw. z art. 107 k.p.a. przez sporządzenie ogólnikowego i dowolnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie przedstawiającego w sposób dostateczny zasadniczych powodów rozstrzygnięcia;
4) prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych - niewłaściwą subsumpcję stanu faktycznego do stanu prawnego przez przyjęcie, że to przedsiębiorca naruszył przepis sankcjonowany z Ip. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.,
5) art. 92c u.t.d. i art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006 przez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia, na które Skarżący jako przedsiębiorca nie miał wpływu;
6) art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez Stronę zarzucanych jej naruszeń, przez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek w szczególności z pominięciem możliwego zastosowania art. 92b i art. 92c u.t.d.;
7) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. przez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. wydanie decyzji naruszającej wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa oraz wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez nieuzasadnione wydanie decyzji przez organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.;
8) art. 9 k.p.a. przez to, że organ nie poinformował Skarżącego jako strony postępowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz nie dał w związku z tym możliwości do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego;
9) art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji aby Strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1652/21 przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Z kolei w postanowieniach z 22 października 2020r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18 NSA podkreślił, że w takiej sytuacji, skierowanie sprawy celem rozpoznania na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem z dnia [...]. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie Skarżący został poinformowany o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 – dalej zwanej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, na mocy której nałożono na Skarżącego karę w związku z naruszeniem prawa określonym w lp. 6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.: "Posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną ". W badanej sprawie nie jest sporne, iż w realizującym transport drogowy na rzecz i w imieniu Strony samochodzie ciężarowym, stanowiącym jej własność, podczas kontroli stwierdzono, iż kierujący pojazdem Z. Z. rejestrował przejazd za pomocą tachografu używając do zapisu danych przejazdu karty kierowcy, która należy do innej osoby tj. A. R. ( zał. do protokołu kontroli, k. 10 akt admin.)
Skarżący nie kwestionuje samego faktu istnienia stwierdzonej w toku kontroli nieprawidłowości. W skardze zarzuca, iż organ odwoławczy: "nie wykonał żadnych czynności wyjaśniających moje zarzuty". Na etapie postępowania administracyjnego Strona zaś podnosiła, że kontrolujący nie wykazał w protokole kontroli a potem w decyzji administracyjnej w sposób dostateczny czy to przedsiębiorca odpowiada za stwierdzone naruszenia czy też ich powstanie było efektem samowolnego działania kierowcy.
Jak trafnie przywołał organ w lp. 6.3.3 załącznika nr 3 u.t.d. przewidziano karę pieniężną w wysokości [...] zł. Kwota powyższa nie podlega miarkowaniu i organ stwierdzający naruszenie winien ustalić z tego tytułu karę we wskazanej przez ustawodawcę wysokości, chyba że zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od jej naliczenia.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 str. 1 z 11.4.2006, ze zm.) - zwanego dalej: "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006" oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1) - zwanego dalej: "rozporządzeniem (UE) nr 165/2014."
Ustawa o transporcie drogowym określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.). Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d., obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-x u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. b oraz lit. h u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają m. in. obowiązki lub warunki wynikające z przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i rozporządzenia (UE) nr 165/2014. Zgodnie z art. 2 ust. 1, rozporządzenie (WE) nr 561 ma zastosowanie do przewozu drogowego:
a) rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony; lub
b) osób, pojazdami skonstruowanymi lub trwale przystosowanymi i przeznaczonymi do przewozu więcej niż dziewięciu osób łącznie z kierowcą.
Stosownie do art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisy rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. W myśl art. 10 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia (WE) nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim. Przepis art. 2 ust. 2 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 stanowi, że "karta kierowcy" oznacza kartę do tachografu, która identyfikuje kierowcę i umożliwia gromadzenie danych dotyczących czynności kierowcy, wydaną konkretnemu kierowcy przez organ państwa członkowskiego. Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) 165/2014, karta kierowcy jest imienna. Kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. Ponadto przepis art. 32 ust. 1 rozporządzenia (UE) 165/2014 zobowiązuje przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowców do zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Artykuł 33 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 165/2014 stanowi natomiast, że przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Stosownie do przepisu art. 41 rozporządzenia 165/2014 Państwa członkowskie ustanawiają zgodnie z krajowym prawem przepisy dotyczące sankcji nakładanych za naruszenia niniejszego rozporządzenia i podejmują wszelkie konieczne środki, by zapewnić ich wykonywanie. Sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne, odstraszające i niedyskryminujące oraz muszą być zgodne z kategoriami naruszeń określonymi w dyrektywie 2006/22/WE. W świetle przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego ponoszą:
podmiot wykonując przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem,
kierowca,
osoba zarządzająca transportem,
inne osoby wykonujących czynności związane z przewozem drogowym.
Na podstawie przepisu art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do treści ust. 3 tego artykułu, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń, numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, zawiera załącznik nr 3 do u.t.d., pod pozycjami 1-9. Pozycja 6.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. określa wysokość kary grożącej podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy, za posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą (3 000 zł).
Przytoczone wyżej przepisy cechują się wysokim rygoryzmem, który wynika z woli zapewnienia organom realnej kontroli transportu drogowego a co za tym idzie służy także zapewnieniu odpowiedniego bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego. Powyższe jest co najmniej utrudnione w przypadku istnienia nieprawidłowych w zakresie kart kierowców dotyczących identyfikacji osoby wykonującej transport drogowy.
Ustosunkowując się do zarzutów opartych na twierdzeniu, iż postepowanie nie wykazało, iż istnieją podstawy do obciążenia odpowiedzialnością także przedsiębiorcy zwłaszcza w sytuacji gdy kierowcę ukarano mandatem wyjaśnić należy, że jak trafnie wskazał organ administracji, zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 92 ust. 1 u.t.d., art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 92a ust. 2 u.t.d.) odpowiedzialność za naruszania obowiązków lub warunków przewozu drogowego ponoszą niezależnie przedsiębiorca, kierowca oraz zarządzający transportem. Powierzenie przez Stronę swoich obowiązków osobie trzeciej w tym kierowcy, nie wyłącza jej odpowiedzialności na gruncie ustawy o transporcie drogowym i może mieć znacznie co najwyżej na gruncie prawa cywilnego w zakresie wzajemnych rozliczeń stron umowy. Natomiast regulacja ustawy o transporcie drogowym nie budzi wątpliwości, że w myśl obowiązujących przepisów Skarżący jako profesjonalny podmiot którego pojazdem wykonywany był transport drogowy winien był zapewniać bieżący nadzór nad pracą zatrudnionego kierowcy. Zaniechania w powyższym zakresie obciążają przedsiębiorcę, powodując uprawnionym przypisanie mu odpowiedzialności za dopuszczenie do powstania naruszenia, poprzez brak zapewnienia należytej kontroli i nadzoru nad pracą kierowcy.
Argumentacja Strony oparta na odpowiedzialności kierowcy za powstałe naruszenie, nie może być uznana za wystarczającą do wykazania okoliczności egzoneracyjnych, zwalniających przedsiębiorcę z odpowiedzialności. Nie można bowiem skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności w sytuacji, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Przedsiębiorca wykonujący przewozy drogowe ma bowiem wpływ na działanie kierowcy poprzez odpowiedni dobór kierowców, właściwą organizację przejawiającą się zarówno w przeprowadzaniu szkoleń w zakresie przepisów dotyczących zasad wykonywania przewozów i czasu pracy, sprawdzania czy kierowca w sposób właściwy zrozumiał obowiązujące przepisy oraz poprzez wprowadzenie skutecznego systemu kontroli i nadzoru, który nie tylko będzie miał na celu ujawnianie popełnionych w tym zakresie wykroczeń, ale także skłonienie kierowcy do ich przestrzegania. Podmiot wykonujący transport powinien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych. Stąd zarzut naruszenia art. 92c i art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006 w ocenie Sądu jawi się jako chybiony i nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zasadnicze zarzuty skargi koncentrują się wokół naruszenia przepisów prawa procesowego. Użyta do ich uzasadnienia argumentacja sprowadza się w istocie do kwestionowania prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz błędnie sporządzonego uzasadnienia decyzji, co prowadzi Stronę do postawienia zarzutu rażącego naruszenia prawa.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień w postępowaniu dowodowym. Organy wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeanalizował dowody przedłożone przez Stronę służące ustaleniu stanu faktycznego, uwzględniając założenia zasady prawdy obiektywnej (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.). Dowody te zostały ocenione zgodnie z art. 80 k.p.a., natomiast stan faktyczny i prawny został obszernie przedstawiony w uzasadnieniach wydanych decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przy czym podkreślić należy, że wbrew zarzutom skargi organ II instancji szeroko odniósł się do argumentów zawartych w odwołaniu (str. 7-11 zaskarżonej decyzji).
Stan faktyczny sprawy wynika z protokołu kontroli z dnia [...]. oraz kserokopii dokumentów załączonych do tego protokołu. Z dokumentów tych w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż kierowca wykonujący krajowy transport drogowy rzeczy w dniu [...]. posługiwał się kartą innego kierowcy. Złożone przez Stronę przy piśmie z dnia [...]. dokumenty wskazujące na organizację pracy i kontrolę dyscypliny pracy nie wyłączają stwierdzonej odpowiedzialności przedsiębiorcy. Odpowiedzialność ta jak już wyżej wskazano wynika z treści art. 92a ust. 1 u.t.d., który określa odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, opartą na zasadach odpowiedzialności administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku niezależnie od tego, kto prowadził pojazd. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi ono odpowiedzialność. Na nim też spoczywa odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stwarza więc domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń. Natomiast stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się więc do wyjątkowych sytuacji, których podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć (wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2022r. sygn. akt II GSK 361/19, wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2022r. sygn. akt II GSK 580/19).
Podkreślić należy, że na zakres obowiązków przewoźnika zwrócił uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt SK 75/06 (30/2/A/2008). Podkreślił w nim, że regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym (art. 5) zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, aby odbywała się ona bezpiecznie, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie umów i przyjęcie organizacyjnych rozwiązań dyscyplinujących osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem na podstawie stosunku pracy czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. W art. 92b i art. 92c u.t.d. chodzi wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. W dyspozycji art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania kierowcy, ale wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy, w zakresie umożliwienia pracownikom przestrzegania przepisów i dyscyplinowania do ich przestrzegania. Na przedsiębiorcy ciążą obowiązki właściwego doboru osób z nim współpracujących, zachowania należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego czy innego rodzaju środków dyscyplinujących, aby nie dochodziło do naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidują odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Istota tego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej sprowadza się do tego, że podlega jej podmiot charakteryzujący się cechami wyrażonymi w normie prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności, po wyczerpaniu określonych w tej normie znamion działania lub zaniechania, lub też znamiona tego zachowania muszą zostać wyczerpane przez inny podmiot, o ile norma prawna przypisuje zachowanie innego podmiotu lub skutek tego zachowania wspomnianemu podmiotowi administrowanemu (delikt administracyjny). Zaistnienie powyższych przesłanek jest co do zasady wystarczające, aby podmiot administrowany obciążony został z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego sankcją administracyjną. Zbędne staje się w takim przypadku badanie jakichkolwiek innych dodatkowych okoliczności, np. winy podmiotu administrowanego, nie mają one bowiem wpływu ani na poniesienie przez niego odpowiedzialności ani na wymiar nakładanej na niego sankcji administracyjnej. Wymienione przepisy statuują odpowiedzialność obiektywną. Podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zobowiązany do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym w zakresie doboru kierowców i ułożenia planu ich pracy. Do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarcza wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych. Organy trafnie oceniły, że nie występowały okoliczności zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Przedstawione przez Stronę dokumenty nie zwalniają Skarżącego od odpowiedzialności, z uwagi na obowiązek właściwego doboru osób współpracujących z przedsiębiorcą. Ponadto zastosowane rozwiązania okazały się nieskuteczne.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu nie naruszono zatem wskazanych w skardze przepisów postępowania. Wbrew twierdzeniom Strony, w toku postępowania była ona prawidłowo i wyczerpująco pouczana o przysługujących prawach (postanowienie organu I instancji z dnia [...]., postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] r.,). Organ nie naruszył zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej – art. 8 k.p.a., należycie i wyczerpująco informując stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, do czego zobowiązuje treść art. 9 k.p.a. Stronie został zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, stosownie do treści art. 10 k.p.a. Organ nie naruszył również art. 11 k.p.a. wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy – art. 77 § 1 k.p.a., oceniając go z zachowaniem zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji spełnia zaś wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu organy podjęły wszelkie konieczne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dano im stosowny wyraz w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji. Nie doszło także do naruszenia art. 7 Konstytucji, gdyż organy działały na podstawie i w granicach prawa. Wydały decyzję na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o transporcie drogowym, a postępowanie administracyjne prowadziły w oparciu o obowiązujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd nie stwierdził także podstaw do uwzględnienia zarzutu rażącego naruszenia prawa.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.