II GSK 74/13

II GSK 74/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /sprawozdawca/
Stanisław Gronowski
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 789/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-06-29
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art 134. art 141 par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Tezy
1. Brak interesu prawnego, jako okoliczność podniesiona na późniejszym etapie postępowania, a tym samym brak legitymacji czynnej po stronie podmiotu w zainicjowaniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy - stosownie do art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – stanowi podstawę umorzenia postępowania przez Urząd Patentowy RP - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252  p.w.p. - ze względu na jego bezprzedmiotowość, wynikającą z przesłanki podmiotowej.
2. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy z powodu wad z art. 156 § 1 k.p.a., interes prawny ma podmiot, na rzecz którego prawo ochronne zostało udzielone (tj. zgłaszający), jego następcy prawni oraz inne podmioty, o ile rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji wpłynie bezpośrednio na ich sytuację prawną.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. V. & W. C., S., B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 789/12 w sprawie ze skarg N. V. & W. C., S., B. oraz S. M. U. D. M. sp. z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 789/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2010, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji znaku towarowego.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej - działając na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.) w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 252 p.w.p. - w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2009 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...] - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2009 r.
W dniu [...] września 2007 r. do Urzędu Patentowego wpłynął wniosek [...] (dalej jako wnioskodawca) o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...]. Wnioskodawca wskazał, że zajmuje się sprowadzaniem do Polski win z terytorium B., wśród których znajdują się między innymi wina oznaczone znakiem towarowym S. Współpracujące z wnioskodawcą firmy otrzymały pismo wzywające do zaprzestania naruszeń znaku towarowego [...] oraz do wycofania z rynku polskiego win opatrzonych zastrzeżonym znakiem towarowym. Wnioskodawca wywodził swój interes prawny do złożenia przedmiotowego wniosku z zasady swobody działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP) i art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazywał też na wydanie kwestionowanej decyzji o rejestracji znaku towarowego [...] z rażącym naruszeniem prawa przez skierowanie decyzji do bliżej nieokreślonego podmiotu [...], na istnienie którego brak potwierdzenia w aktach sprawy.
W dniu [...] grudnia 2007 r. do Urzędu Patentowego wpłynął drugi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku [...]. Wniosek ten złożyła [...] (dalej: Izba) - bułgarska osoba prawna zrzeszająca producentów oraz przetwórców winogron, wina i produktów wytwarzanych z winogron i wina. Swój interes prawny do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wnioskodawczyni wywodziła z faktu bycia uprawnioną na terytorium B. do identycznego znaku towarowego [...]. Wnioskodawczyni twierdziła też, że pozostawienie w mocy znaku [...]ogranicza jej możliwość realizacji ustawowych obowiązków w zakresie ochrony wspólnych interesów winiarni bułgarskich, albowiem sporny znak narusza prawa nabyte tychże winiarni oraz samej wnioskodawczyni w zakresie prawa do klienteli oraz renomy produktu - wina oznaczonego znakiem [...]. O interesie prawnym skarżącej Izby miał też stanowić fakt uzależnienia zakończenia postępowania w sprawie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy [...] od losu prawnego znaku [...]stanowiącego przeszkodę rejestracyjną dla znaku skarżącej Izby.
W odpowiedzi na oba wnioski o stwierdzenie nieważności [...] - jako uprawniona z rejestracji spornego znaku towarowego [...]- podniosła brak interesu prawnego wnioskodawców, a także zarzuciła im działanie w złej wierze. Wskazywała na bezpodstawność tych wniosków, powołała się też na niemożliwość stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na nieodwracalne skutki prawne przez nią wywołane, a mianowicie wielokrotny obrót prawem z rejestracji spornego znaku towarowego [...].
Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119 poz. 1117 ze zm.; dalej jako p.w.p.) umorzył postępowanie.
W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu wadliwości pozamerytorycznych interes prawny ma w zasadzie podmiot, na rzecz którego prawo ochronne zostało udzielone, jego następcy prawni oraz inne podmioty, o ile decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji bezpośrednio ich dotyka, np. jeżeli decyzja została wydana na rzecz podmiotu niebędącego stroną - to interes prawny ma ten podmiot. Postępowanie to ma bowiem charakter kasacyjny i nie prowadzi do utraty prawa do znaku przez dotychczasowego uprawnionego. Sytuacja ta umożliwia tylko późniejsze "poprawienie" decyzji z wadliwości formalnych. Z tych przyczyn przepisy art. 20 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie mogą być podstawą interesu prawnego stron. Podobnie, fakt zgłoszenia późniejszego znaku podobnego do już zarejestrowanego nie jest źródłem interesu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Podmioty, które we wskazanych przepisach upatrują swój interes prawny w rzeczywistości, mają interes jedynie w tym, aby znak trwale wyeliminować z obrotu, a do tego przedmiotowe postępowanie nie prowadzi. Nie mają natomiast interesu w "poprawieniu" decyzji zawierającej wadliwość nieodnoszącą się do braku zdolności rejestracyjnej oznaczeń, gdyż brak norm prawa materialnego, z których wnioskujący mogliby wywodzić takie uprawnienie.
Organ wskazywał, że [...] w zakresie wykazania swojego interesu powołuje się na sprowadzanie win oznaczonych znakiem [...] do Polski. Ponadto wnioskodawca powołuje się na wysyłane przez uprawnionego do znaku [...] listy ostrzegawcze wzywające do zaprzestania naruszeń znaku towarowego przez kontrahentów wnioskującego. Zdaniem Urzędu nie sposób uznać, iż takie okoliczności świadczą o interesie prawnym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji. Po pierwsze, brak jest cechy bezpośredniości interesu w sytuacji, w której listy kierowane były do innych pomiotów niż wnioskodawca Po drugie, przy uwzględnieniu wąskiego zakresu wad, które mogą być podnoszone w tym postępowaniu i których naprawienie nigdy nie prowadzić będzie do odmowy rejestracji znaku, należy dojść do wniosku, że powołane wyżej okoliczności nie mają z przedmiotowym postępowaniem żadnego związku.
Podobnie zdaniem organu przedstawia się ocena interesu prawnego drugiego wnioskodawcy, tj. Izby - [...] w rozpoznawanej sprawie. Fakt, iż rejestracja znaku towarowego [...] na rzecz polskiego przedsiębiorcy, który odkupił znak od pierwotnie uprawnionego bułgarskiego [...] utrudnia Izbie i zrzeszonym w niej podmiotom wejście na polski rynek z towarami opatrywanymi znakiem [...], nie czyni ją legitymowaną w postępowaniu, którego celem nie jest eliminacja znaku towarowego z obrotu. Jaka by nie była ocena wadliwości decyzji, następcy prawni zgłaszającego znak [...] nie stracą pierwszeństwa do przedmiotowego znaku. Konsekwencją tego jest fakt, iż przedmiotowe postępowanie nie ma wpływu na los prawny zgłoszenia znaku [...] dokonanego przez Izbę.
W konsekwencji Urząd Patentowy RP stwierdził, że - co do zasady brak -interesu prawnego wnioskodawców skutkować powinien odmową wszczęcia postępowania. Jednakże, z uwagi na fakt, iż okoliczność ta została podniesiona dopiero na późniejszym etapie postępowania, to takie postępowanie należy umorzyć.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 245 ust. 1 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. - wydał decyzję, którą utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 2 lipca 2009 r. o umorzeniu postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oparte na przepisach p.w.p. w zw. z k.p.a. może dotyczyć jedynie takich wadliwości decyzji, które nie dotyczą naruszenia praw osób trzech. Zdaniem organu, chodzi tu o różne wadliwości proceduralne, które jednak nie przełożyły się na wydanie decyzji błędnej merytorycznie (czyli udzielającej prawo ochronne na znak wyłączony od monopolizacji). Gdyby bowiem wady postępowania przełożyły się na rejestrację znaku, który narusza prawa osób trzecich, to zgodnie z art. 253 ust. 2 p.w.p., nie mogłyby być one podnoszone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, a jedynie w postępowaniu o unieważnienie prawa. Organ stwierdził, iż swoboda działalności gospodarczej może być źródłem interesu prawego w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji z tej przyczyny, że jeżeli prawo zostało udzielone z naruszeniem ustawowych przesłanek zdolności rejestrowej, to jest ono bezpodstawnym ograniczeniem wolności działalności gospodarczej konkurentów uprawnionego. Odnosząc się do drugiego wnioskodawcy - [...] - organ stwierdził, że fakt, iż wnioskodawczyni jest uprawiona do znaku [...]w B. nie ma znaczenia dla postępowania w Polsce. Niezależnie od tego, prawo b. ma późniejsze pierwszeństwo, niż sporny znak [...]. Ponadto organ uznał, iż skarżąca Izba będąca organizacją, która w swojej statutowej działalności ma ochronę interesów winiarni bułgarskich, może być co najwyższej rozpatrywana w kategorii organizacji społecznej z art. 31 k.p.a., a nie strony w myśl art. 28 k.p.a. Organ podniósł ponadto, że skoro uprawniony do spornego znaku towarowego [...] w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji nie straci pierwszeństwa do tego znaku, to postępowanie to nie ma wpływu na los prawny zgłoszenia znaku [...] dokonanego przez skarżącą Izbę bułgarską.
Skargi na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2010 r. złożyły [...]
W wyniku rozpatrzenia skarg obu podmiotów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 528/10, uznając skargi za zasadne – uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2009 r.
Orzekając na skutek skargi kasacyjnej organu Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 321/11 uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Urząd Patentowy prawidłowo zastosował w sprawie art. 105 § 1 k.p.a., albowiem w świetle powyżej powołanego przepisu, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Stwierdził też, że Sąd I instancji uchylił się od oceny interesu prawnego wnioskodawców. W tej sytuacji NSA podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obowiązany będzie dokonać oceny interesu prawnego wnioskodawców, a co za tym idzie także oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. oddalił skargi [...]
Sąd I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy przyjął, będąc związany wykładnią prawa dokonaną w trybie art. 190 p.p.s.a w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zawartą w wyroku z dnia z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 321/11, że wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...], organ nie naruszył prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozstrzygając sprawę ponownie, będąc związany dyspozycją przepisu art. 190 p.p.s.a., a więc kierując się zarówno wykładnią prawa jak i wytycznymi sformułowanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 321/11 - uznał, iż zarówno skarga spółki [...], jak również skarga drugiego z wnioskodawców - [...] nie zasługują na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu I instancji, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...], organ nie naruszył przepisów prawa, w tym w szczególności przepisów art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, jak również nie dopuścił się obrazy przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji stwierdził, że organ administracji uznał, iż po stronie wnioskodawców brak jest przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., z uwagi na brak wykazania interesu prawnego. Wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej przez Urząd Patentowy RP, oparte na przepisach ustawy - Prawo własności przemysłowej w związku z odpowiednimi przepisami k.p.a. (art. 156 i nast. k.p.a.), może dotyczyć jedynie takich wadliwości decyzji, które nie dotyczą naruszenia praw osób trzech. Chodzi tu w praktyce wyłącznie o ciężkie uchybienia o charakterze stricte proceduralnym, które jednak nie przełożyły się na wydanie decyzji błędnej merytorycznie. Gdyby bowiem, jak słusznie zauważył organ, wady postępowania przełożyły się na rejestrację znaku, który narusza prawa osób trzecich, to zgodnie z art. 253 ust. 2 p.w.p., nie mogłyby być one podnoszone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, a jedynie w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego.
Sąd I instancji oceniając interes prawny skarżących wskazał, że przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej nie definiują na własny użytek pojęcia "interesu prawnego" i dlatego zarówno w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia patentu w tym zakresie, jak również w postępowaniu administracyjnym dotyczącym m. in. stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji znaku towarowego (prawa ochronnego na znak towarowy), ma wprost zastosowanie przepis art. 28 k.p.a. Zgodnie bowiem z ogólną regułą zawartą w przepisie art. 252 p.w.p., w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast według art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie zaś art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Jak stwierdził Sąd I instancji, zarówno w literaturze, jak i judykaturze przyjmuje się, iż nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Nie zawsze bowiem osoba, która miała przymiot strony w postępowaniu zwykłym, musi mieć ten przymiot w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji i odwrotnie. W każdej sprawie te kwestie należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając sobie na pytanie, jakiego interesu - prawnego, czy faktycznego, mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, to powinni też wyjaśnić skarżący, jako wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji (tak m.in. M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX 2012, teza 9 komentarza do art. 157 k.p.a. i cyt. tam wyrok NSA z dnia 2 marca 2007 r., II OSK 347/06, LEX nr 340207).
Spółka [...] wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...]wskazała, że jej interes prawny do złożenia przedmiotowego wniosku wynika z zasady swobody działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP) i art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wnioskodawca wyjaśnił, że naruszenie przez uprawnionego do spornego znaku [...] prawa do wolnego wykonywania działalności gospodarczej, spowodowane zostało poprzez skierowanie do współpracujących z wnioskodawcą firm żądania zaprzestania dystrybuowania towarów oznaczonych spornym znakiem towarowym [...] i wezwaniem tych firm do wycofania z obrotu win oznaczonych znakiem [...], co godzić ma w sytuację finansową wnioskodawcy.
Sąd I instancji podkreślił, że nie sposób przyjąć, iż z zasady konstytucyjnej wolności gospodarczej można wywieść prawo do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji znaku towarowego, które pod względem merytorycznym zostało udzielone prawidłowo, wyłącznie z powołaniem się na błędy formalne w żaden sposób niedotyczące podmiotu wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej przez Urząd Patentowy RP. Ponadto, Sąd I instancji podniósł, że interes prawny musi mieć cechę bezpośredniości, a więc nie powstaje on za pośrednictwem drugiego podmiotu. W tej sytuacji brak jest podstaw do wywodzenia przez skarżącą spółkę interesu prawnego w niniejszej sprawie z faktu otrzymywania przez kontrahentów handlowych strony skarżącej listów ostrzegawczych (wezwań do zaprzestania naruszania prawa do znaku towarowego) kierowanych do tych podmiotów przez spółkę uprawnioną z rejestracji spornego znaku towarowego [...].
WSA podał, że [...], wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organu udzielającej rejestracji na znak towarowy [...], wywodziła swój interes prawny do występowania z owym wnioskiem z faktu bycia uprawnioną na terytorium B. do identycznego znaku towarowego [...]. Wnioskodawczyni twierdziła, że pozostawienie w mocy znaku [...]ogranicza jej możliwość realizacji ustawowych obowiązków w zakresie ochrony wspólnych interesów winiarni bułgarskich, albowiem sporny znak narusza prawa nabyte tychże winiarni oraz samej wnioskodawczyni w zakresie prawa do klienteli oraz renomy produktu - wina oznaczonego znakiem [...]. O interesie prawnym skarżącej Izby miał też stanowić fakt uzależnienia zakończenia postępowania w sprawie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy [...], od losu prawnego spornego znaku [...], stanowiącego przeszkodę rejestracyjną dla znaku skarżącej Izby bułgarskiej. Sąd wskazał, że uwagi dotyczące braku możliwości powoływania się na swobodę działalności gospodarczej w przedmiotowym postępowaniu w pełni odnoszą się również do przywołanego przez [...] źródła jej interesu.
Sąd I instancji zauważył, że prawa do znaków towarowych mają zakres terytorialny. Tym samym okoliczność, że Izba bułgarska jest uprawiona do znaku towarowego [...] na terytorium B., nie ma znaczenia dla postępowania prowadzonego w Polsce przed Urzędem Patentowym RP. Niezależnie od powyższego, organ zasadnie zauważył na marginesie, iż prawo bułgarskie ma późniejsze pierwszeństwo, niż prawo z rejestracji spornego znaku [...]
Zdaniem Sądu, obydwa wnioskujące podmioty (w tym skarżąca), nie mają interesu prawnego w "poprawieniu" decyzji zawierającej kwalifikowane uchybienie proceduralne, a więc wadę nieodnoszącą się do braku zdolności rejestracyjnej danego oznaczenia, albowiem brak jest norm materialno-prawnych, z których wnioskujący mogliby wywodzić takie uprawnienie. W tej sytuacji niezależnie od tego, jaka by nie była ocena wadliwości spornej decyzji z 1992 r., następcy prawni zgłaszającego znak [...] nie stracą pierwszeństwa do przedmiotowego znaku. Konsekwencją tego jest fakt, iż przedmiotowe postępowanie nie ma wpływu na los prawny zgłoszenia znaku [...] dokonanego przez skarżącą Izbę b. Tym samym Urząd Patentowy RP, wydając decyzję umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...], prawidłowo stwierdził, że z uwagi na fakt, iż okoliczność braku interesu prawnego obydwu wnioskodawców została podniesiona dopiero na późniejszym etapie postępowania (już wszczętego przez organ), to zachodziła przesłanka do umorzenia postępowania.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...], zaskarżając go w części oddalającej skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji znaku towarowego [...].
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 134 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia skarżonego wyroku, polegające na braku wyjaśnienia, dlaczego Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie może powoływać się na swobodę działalności gospodarczej jako podstawę interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...], co wyklucza możliwość kontroli instancyjnej przedmiotowego orzeczenia;
2. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w związku art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 20 Konstytucji RP i art. 6 ustawy o swobodzie działalności oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez błędną wykładnię instytucji "interesu prawnego" i nieuwzględnienie istnienia interesu prawnego skarżącego w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...], pomimo zgłoszenia przez skarżącego do rejestracji znaku towarowego [...],
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Ponadto, wniosła o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Jak akcentuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych w sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Na wstępie przypomnieć należy, że kontrolowany wyrok Sądu I instancji wydany został w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Związanie wykładnią prawa, o której stanowi art. 190 p.p.s.a. obejmuje także Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1092/11, Lex nr 1244479).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że związanie wykładnią dokonaną w wyroku NSA na podstawie art. 190 p.p.s.a. oznacza w praktyce, że sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez NSA nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a., a w skardze kasacyjnej nie powinny być podawane zarzuty w oparciu o odmienną wykładnię prawa niż dokonał tego NSA (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1249/11, Lex nr 1291872). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznawał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1702/11, Lex nr 1149219).
Wojewódzki sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę przede wszystkim jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie, nie może też wykraczać poza zakres kontroli i orzekania tego Sądu, który był związany granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku kasacyjnym nie może dokonywać wykładni w zakresie niezaskarżonych części orzeczenia sądu pierwszej instancji wykraczając tym samym poza granice skargi kasacyjnej, oczywiście z wyjątkiem wad wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze. Warszawa 2004 str. 267). W konsekwencji przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny "granice sprawy" o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Tak więc reasumując, wojewódzki sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o powyższy przepis, nie może stosować postanowienia art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3 i art. 183 p.p.s.a oraz art. 190 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20.09.2006r. sygn. akt II OSK 1117/05, LEX nr 238489, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgodka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lex, 2011, komentarz do art. 190 p.p.s.a.).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę związany był wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 321/11. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w konsekwencji, że skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił się w wyroku z dnia 11 października 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 528/10, od jakiejkolwiek oceny interesu prawnego wnioskodawców, to w tej sytuacji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy - obowiązany będzie dokonać oceny interesu prawnego wnioskodawców, a co za tym idzie także oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, który uznał, iż Urząd Patentowy RP, zasadnie odmawiając skarżącej spółce [...] , jak również drugiemu z wnioskodawców - bułgarskiej izbie [...] przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie wniosku obu tych podmiotów o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 1992 r. o udzieleniu prawa z rejestracji znaku towarowego [...] - prawidłowo zastosował przepisy art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. tj. prawidłowo umorzył postępowanie w rozpoznawanej sprawie.
Zatem należy zgodzić się z Sądem I instancji, który stwierdził, że Urząd Patentowy RP - wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...] - organ nie naruszył przepisów prawa, w tym w szczególności przepisów art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., jak również nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe, nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia skarżonego wyroku, polegające na braku wyjaśnienia, dlaczego Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie może powoływać się na swobodę działalności gospodarczej jako podstawę interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r. o rejestracji znaku towarowego [...], co wyklucza możliwość kontroli instancyjnej przedmiotowego orzeczenia.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane przez ustawodawcę elementy. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zarówno Sądu I instancji, jak i organu, iż konstytucyjna swoboda działalności gospodarczej może być źródłem interesu prawego w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji z tej przyczyny, że jeżeli prawo zostało udzielone z naruszeniem ustawowych przesłanek zdolności rejestrowej, to jest ono bezpodstawnym ograniczeniem wolności działalności gospodarczej konkurentów uprawnionego. Natomiast nie sposób przyjąć, iż z zasady wolności (swobody) działalności gospodarczej można wywieść prawo do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji znaku towarowego, które pod względem merytorycznym zostało udzielone prawidłowo, wyłącznie z powołaniem się na błędy formalne w żaden sposób niedotyczące podmiotu wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej przez Urząd Patentowy RP.
Przechodząc do naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej należy również uznać je za nieuzasadnione. W istocie zarzuty te sprowadzają się do podważenia oceny dokonanej przez Sąd I instancji, który stwierdził brak interesu prawnego, a w konsekwencji przymiotu strony Izby b. - [...] - w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy [...].
W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że legitymację do żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 k.p.a.). Przyjmuje się w konsekwencji, iż stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r., II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32). Ponadto przyjmuje się, że legitymację taką ma również podmiot niebędący stroną w sprawie, do którego mylnie została skierowana decyzja, a który ma interes prawny w wyeliminowaniu decyzji z obrotu prawnego, zwłaszcza, gdy taka decyzja nakłada na niego bezprawnie jakieś obowiązki. Jednocześnie przyjmuje się, że legitymacja określonego podmiotu może wynikać z następstwa materialnoprawnego (tak m.in. A. Matan /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX 2010, komentarz do art. 157 k.p.a. i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., II SA 2164/92, ONSA 1995 r. Nr 1, poz. 32).
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy ma niewątpliwie charakter stricte kasacyjny i nie prowadzi bezpośrednio do utraty prawa ochronnego do znaku przez podmiot dotychczas uprawniony. Organ przeprowadza postępowania wyjaśniające, którego przedmiotem jest wyjaśnienie kwestii, czy w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, z. 8, s. 31). Nie jest natomiast istotą tego postępowania rozpatrywanie kwestii merytorycznych sprawy. Sytuacja związana z ewentualnym uchyleniem spornej decyzji z 1992 r. z powodu jej kwalifikowanej wadliwości, umożliwia późniejsze "poprawienie" tej decyzji poprzez sanowanie wskazanej wadliwości formalnej. Należy stwierdzić, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest powrót do etapu postępowania poprzedzającego wydanie tej decyzji. Unieważnienie decyzji pierwszoinstancyjnej powoduje konieczność ponownego rozpoznania i rozpatrzenia zawisłej sprawy administracyjnej. Stwierdzenie nieważności oznacza jedynie wyeliminowanie z obrotu prawnego samej decyzji, natomiast czynności procesowe dokonane przez organ oraz strony przed podjęciem takiej decyzji pozostają w mocy - zachowują aktualność.
Z tych przyczyn, Sąd I instancji słusznie poparł Urząd Patentowy RP, który zasadnie przyjął, iż fakt zgłoszenia późniejszego znaku podobnego do już zarejestrowanego przez skarżącą Izbę b. - nie jest źródłem interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji tego spornego znaku. Skoro uprawniony do spornego znaku towarowego [...], w wyniku ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji z dnia [...] czerwca 1992 r., nie straci pierwszeństwa do znaku [...], to postępowanie to nie ma wpływu na los prawny zgłoszenia znaku [...]dokonanego przez skarżącą Izbę bułgarską. W związku z tym nie można uznać, że toczące się postępowanie zgłoszeniowe znaku [...]daje skarżącej Izbie bułgarskiej legitymację do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji znaku [...]. W konsekwencji, niezależnie od tego, jaka by nie była ocena wadliwości spornej decyzji z 1992 r., następcy prawni zgłaszającego znak [...] nie stracą pierwszeństwa do przedmiotowego znaku, a konsekwencją tego jest fakt, iż przedmiotowe postępowanie nie ma wpływu na los prawny zgłoszenia znaku [...] dokonanego przez skarżącą Izbę bułgarską.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy z powodu wad z art. 156 § 1 k.p.a., interes prawny ma podmiot, na rzecz którego prawo ochronne zostało udzielone (tj. zgłaszający), jego następcy prawni oraz inne podmioty, o ile rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji wpłynie bezpośrednio na ich sytuację prawną.
Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że prawidłowo stwierdzony brak interesu prawnego, jako okoliczność podniesiona na późniejszym etapie postępowania, a tym samym brak legitymacji czynnej po stronie podmiotu w zainicjowaniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy - stosownie do art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – stanowi podstawę umorzenia postępowania przez Urząd Patentowy RP - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. - ze względu na jego bezprzedmiotowość, wynikającą z przesłanki podmiotowej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.