II GSK 70/08

II GSK 70/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Jagielska
Rafał Batorowicz
Stanisław Gronowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1290/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-01-22
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w  części i skargę w tym zakresie oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit c., art. 174, art. 176, art 183 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 1 art. 6, art. 7, art 8, art.9.
Rozporządzenie RADY (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r.  w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art 92 ust 1, art. 92 ust 1 pkt 6.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 91 ust 1, art. 91 ust 2, art. 91 ust 3.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 249, art. 249 ust 2.
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 2.
Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 stycznia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1290/06 w sprawie ze skargi "F. Z. P. K. – P." – M. Ł., M. R. Spółki Jawnej z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 i w tym zakresie oddala skargę, 2. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 2 i pkt 4, 3. zasądza od "F. Z. P. K. – P." – M. Ł., M. R. Spółki Jawnej z siedzibą w K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 stycznia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1290/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi F. Z. P. "K.-P." M. Ł., M. R. Sp.j. z siedzibą K., zwanych dalej "skarżącymi", na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...]:
1. uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 2, w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 150 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerw, nałożenia kary pieniężnej w wysokości 50 zł za skrócenie dziennego czasu odpoczynku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2005 r. w tym samym zakresie;
2. stwierdził, że decyzje opisane w pkt 1 w zakresie uchylonym nie podlegają wykonaniu;
3. w pozostałym zakresie skargę oddalił;
4. zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących kwotę 50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższy wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego:
Protokołem z kontroli drogowej z dnia [...] września 2005 r., nr [...] inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Sz. skontrolował samochód ciężarowy marki M. nr rej. [...] stanowiący własność skarżących. W świetle ustaleń tego protokołu, podpisanego bez zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu, stwierdzono:
• przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne o czas powyżej 15 minut do 30 minut (art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, ust. 4 oraz lp. 1.11.4 lit. a) załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym; Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), co zagrożone jest karą pieniężna w kwocie 100 zł;
• przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne za każde rozpoczęte 30 minut (art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, ust. 4 oraz lp. 1.11.4 lit. b) załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym), co zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 50 zł;
• skrócenie dziennego czasu odpoczynku, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne o czas do jednej godziny (art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, ust. 4 oraz lp. 1.11.1 lit. a) załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym), co zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 50 zł;
• nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego (art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, ust. 4 oraz lp. 1.11.9 ust. 3 lit c) załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym), co zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 500 zł;
• przewóz samochodu osobowego marki W., nie będący własnością skarżących, w związku z czym przedmiotowego przewozu nie można zakwalifikować jako wykonywanego na potrzeby własne (art. 4 pkt 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym), co przy braku licencji na wykonywanie transportu drogowego zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 8.000 zł (art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, ust. 4 oraz lp. 1.1.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym).
Decyzją Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] nałożono na skarżącego wyżej wymienione kary pieniężne w łącznej kwocie 8.700 zł.
W następstwie odwołania skarżących ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...]: w pkt 1 uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kary pieniężnej z tytułu nieużywania lub nieprawidłowego używania przełącznika grup czasowych i przekazano w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, zaś w pkt 2 utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który, jak to wyżej wskazano, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kar pieniężnych z tytułu naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, oddalając skargę w pozostałym zakresie.
Rozpoznając skargę w zakresie odnoszącym się do zarzucanego skarżącym naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, w której to części uchylono zaskarżoną decyzję, Sąd I instancji wziął pod uwagę, iż omawiane zdarzenie miało miejsce w dniu [...] września 2005 r., a więc już po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Obligowało to organy administracji publicznej i obywateli do przestrzegania prawa wspólnotowego, którym w niniejszej sprawie są: rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L370 z 31 grudnia 1985 r.) oraz rozporządzenie Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31 grudnia 1985 r.). Jednakże w ślad za obowiązkiem przestrzegania w/w przepisów w ustawodawstwie polskim na datę naruszeń i na datę wydania decyzji I instancji nie istniała, jak to przyjął Sąd I instancji, norma sankcjonująca, tj. stanowiąca podstawę do nakładania kar za naruszenie cytowanych wyżej rozporządzeń. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym aż do dnia 21 grudnia 2005 r. nie wskazywał przepisów prawa wspólnotowego jako przepisów, których naruszenie uzasadniałoby nałożenie kary pieniężnej. Wskazana przez organy podstawa prawna nałożenia kary za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne (w łącznej wysokości 150 zł) oraz za skrócenie dziennego czasu odpoczynku, przy wykonywaniu transportu drogowego (50 zł), a mianowicie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, jest nieprawidłowa, albowiem naruszenia przepisów prawa wspólnotowego nie należy mylić z naruszeniem umowy międzynarodowej. W tym duchu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w W. w wyroku z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1319/05. Zatem, organ dopuścił się w tym przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do kolejnej podstawy nakładania kar, tj. przepisu art. 92 ust 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, organ nie wyjaśnił tej podstawy rozstrzygnięcia, co powoduje naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Te względy zadecydowały o uchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w części dotyczącej kar pieniężnych za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu transportu drogowego, jak i kary za skrócenie dziennego czasu odpoczynku.
W skardze kasacyjnej wyrok Sądu I instancji, w części dotyczącej pktu 1 i 4, zaskarżył pełnomocnik procesowy Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie ustawy o transporcie drogowym i nieuzasadnioną odmowę zastosowania w sprawie lp. 1.11.4 lit. a) i b) oraz lp. 1.11.1 lit. a) załącznika do ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich niewłaściwą wykładnię, a nieuzasadnione przyjęcie, że nie stanowiły one norm sankcjonujących względem przepisów prawa wspólnotowego;
2. prawa procesowego, a to przepisu 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne ich zastosowanie, w sytuacji gdy naruszenia te nie miały miejsca.
Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi w tym zakresie. W razie zaś uznania, że w sprawie zachodzi naruszenie prawa procesowego, skarga kasacyjna wnosi o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zgłoszono żądanie orzeczenia o kosztach postępowania w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z jednoczesną zmianą rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania sądowego, poprzez uchylenie pktu 4 wyroku Sądu I instancji.
Według wywodów skargi kasacyjnej prawo wspólnotowe zostało wprowadzone do polskiego porządku prawnego w trybie ratyfikacji Traktatu Akcesyjnego o przystąpieniu R.P. do Unii Europejskiej sporządzonego w Atenach 16 kwietnia 2003 r., w którym w art. 2 przewidziano związanie Rzeczypospolitej Polskiej traktami założycielskimi oraz aktami przyjętymi przez instytucję Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Wtórne prawo wspólnotowe jest prawem swoistym, tym niemniej, jako dorobek instytucji międzynarodowych, obowiązuje w polskim porządku prawnym za pośrednictwem art. 91 ust. 3 Konstytucji RP i z punktu widzenia konstytucyjnych źródeł prawa jest prawem międzynarodowym, obowiązującym za pośrednictwem ratyfikowanych umów międzynarodowych. Samo w sobie, nie będąc umową międzynarodową ani ustawą, obowiązuje jednak na podstawie traktatów międzynarodowych ratyfikowanych zgodnie z Konstytucją RP. Stanowisko to znajduje poparcie w literaturze gdzie podnosi się, że prawo wspólnotowe jest "jakimś rodzajem prawa międzynarodowego", które nie obowiązuje jednak z mocy ratyfikacji, ale członkostwa. W nauce znane są stanowiska autonomistów opowiadających się za traktowaniem prawa wspólnotowego jako samodzielnego porządku prawnego, ale przeciwstawić im można poglądy interwencjonalistów opowiadających się uznaniem prawa wspólnotowego jako dziedziny prawa międzynarodowego. Takie też było stanowisko polskiego ustawodawcy na gruncie ustawy o transporcie drogowym, czego dowód znajdujemy w uzasadnieniu komisji sejmowej przygotowującej zmianę ustawy o transporcie drogowym, która ostatecznie została uchwalona 29 lipca 2005 r., by wejść w życie w dniu 21 grudnia 2005 r. W treści druku sejmowego nr 3930 z 17 lutego 2005 r. na str. 26 czytamy, że "proponuje się dodanie w art. 92 punktu traktującego o przepisach wspólnotowych, choć w obecnym kształcie art. 92 przepisy wspólnotowe, jako wydane na podstawie wiążących RP umów międzynarodowych i stanowiące ich integralną część, mieszczą się w zakresie art. 92 pkt 6. Zatem, jak podkreśla się w skardze kasacyjnej, stanowisko to o cechach wykładni autentycznej nie może być obojętne w toku wykładania art. 92 ust.1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. Oczywiste jest jak ustawodawca rozumiał tekst przepisu i zmiana, która wprowadzić miała tylko doprecyzowujący a nie "normatywny" charakter. Nie jest więc tak, że po 21 grudnia 2005 r. stan prawny uległ w tym zakresie zmianie. W istocie był on taki sam po tej dacie, jak od 1 maja 2004 r. Przynajmniej takie jest stanowisko ustawodawcy. Powyższy pogląd podzielono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 570/06.
Podtrzymując powyższą argumentację wskazano na treść przepisu art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, penalizującego naruszenia norm określonych ustawą o czasie pracy kierowców z 24 sierpnia 2001 r., w brzmieniu przywołującym ustawę z 2001 r., uchyloną z dniem 1 maja 2004 r. Przepis ten obowiązywał aż do 21 grudnia 2005 r., a więc w czasie, gdy skarżący dopuścili się deliktu, i gdy obowiązywała już nowa ustawa o czasie pracy kierowców z dnia 16 kwietnia 2004 r. Nie oznacza to, że po 1 maja 2004 r. wskutek takiej redakcji art. 92 ust.1 pkt 2 naruszenia czasu pracy kierowców pozostawały poza hipotezą tego przepisu. Kwestię tę wyjaśnia obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z 1 września 2004 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), gdzie w przypisie o nr 133 do art. 92 ust.1 pkt 2 wyraźnie wskazano, że chodzi w nim o ustawę o czasie pracy kierowców z dnia 16 kwietnia 2004 r., mimo iż w przepisie tym nadal była mowa o ustawie z 2001 r. Opublikowanie w urzędowym promulgatorze takiego zapisu przesądza o rozumieniu przepisu i kreśli dalszą drogę wykładni.
Ustawa o czasie pracy kierowców z 2001 r. odnosiła się zarówno do kierowców wykonujących przewozy na zasadzie stosunku pracy, jak i na innych niepracowniczych zasadach. Redakcja art. 1 ust. 1 tej ustawy nie pozostawia co do tego wątpliwości. Natomiast ustawa o czasie pracy kierowców z 16 kwietnia 2004 r. odnosi się wyłącznie do kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. Ustawa ta nie wypełniła więc w całości sfery regulowanej ustawą z 2001 r., o której mowa w art. 92 ust.1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Nie oznacza to jednak, że w tym wypadku mamy do czynienia z rzeczywistą luką prawną i poza sferą sankcji pozostawali kierowcy wykonujący przewozy w formach niepracowniczych. W zakresie bowiem nie uregulowanym ustawą z 2004 r. o czasie pracy kierowców, zaczęły bowiem z dniem 1 maja 2004 r. obowiązywać przepisy prawa wspólnotowego (rozporządzenie Rady (EWG) 3280/85). Innymi słowy, w art. 92 ust.1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym miejsce ustawy o czasie pracy kierowców z 2001 r., która tam expressis verbis jest wymieniona, z dniem 1 maja 2004 r. zajęła nie tylko ustawa o czasie pracy kierowców z 2004 r. (co wyraźnie wynika z przypisu 133 tekstu jednolitego) ale i przepisy rozporządzenia Rady (EWG) 3280/85, przy czym ta pierwsza regulowała czas pracy kierowców pracowników, ten drugi akt pracowników i niepracowników jednocześnie. Zatem, uproszczeniem jest przyjmowanie, że tylko ustawa z 2004 r. zastąpiła tę z 2001. Po 1 maja 2004 r. w polskim systemie prawnym pojawiły się rozporządzenia wspólnotowe, które na równi z ustawami regulowały prawa i obowiązki podmiotów prawa, w tym przedsiębiorców transportowych. Potwierdzeniem jest przepis art. 3 ustawy o czasie pracy kierowców z 2004 r., w którym wprost wskazano, że jej przepisy nie naruszają postanowień rozporządzenia wspólnotowego nr 3820/85 oraz art. 1 pkt 3 tej ustawy, w którym wskazano, że ustawa określa zasady stosowania norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów wyznaczanych przez ww. rozporządzenie.
W przepisie art. 92 ust.1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym znajdowało się także umocowanie do nakładania kar pieniężnych za naruszenia objęte regulacją ustawy o czasie pracy kierowców z 2001 r., która, po 1 maja 2004 r. została zastąpiona ustawą z 2004 r. oraz rozporządzeniem Rady EWG nr 3820/85.
Wskazano również, że w art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym wykonano nakaz płynący z art. 17 ust. 4 powołanego rozporządzenia nr 3820/85, a więc jeszcze zanim to rozporządzenie weszło do polskiego porządku prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast w myśl przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenie ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przepis art. 174 p.p.s.a. stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w wyroku Sądu I instancji zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., podzielając natomiast stanowisko skargi kasacyjnej w przedmiocie naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisów prawa materialnego.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej nie reguluje wprost mocy obowiązującej prawa europejskiego. Zgodnie z art. 249 Traktatu o Unii Europejskiej "Dla wykonywania swoich zadań i zgodnie z postanowieniami niniejszego Traktatu, Parlament Europejski i Rada wspólnie, Rada i Komisja wydają rozporządzenie, dyrektywy i decyzje, wydają zalecenia lub zajmują stanowisko. Rozporządzenie ma zastosowanie ogólne. Jest ono we wszystkich swoich częściach wiążące i obowiązuje bezpośrednio w każdym Państwie Członkowskim". Zasada bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego wynikająca expressis verbis z art. 249 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, wyprowadzona jest też w drodze wykładni art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP wyprowadza się nie tylko zasadę bezpośredniego stosowania rozporządzeń wspólnotowych, ale też zasadę pierwszeństwa tych rozporządzeń w wypadku kolizji z ustawami. Wyprowadza się regułę, że w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisami prawa krajowego, a prawem wspólnotowym, jeżeli tej rozbieżności nie da się usunąć w drodze wykładni, to zastosowanie ma zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego i to niezależnie od rangi porównywanych norm. W doktrynie podkreśla się, że "jeżeli po stronie prawa europejskiego mamy do czynienia z normą prawa pochodnego, to kolizją z normami prawa krajowego rządzić będzie art. 91 ust. 3 ustanawiający pierwszeństwo wobec prawa stanowionego przez organizację międzynarodową w zakresie, w jakim to wynika z umowy konstytuującej tą organizację, więc w tym wypadku z traktatów założycielskich" (L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2005, s. 460).
Dla wyprowadzenia dopuszczalności stosowania sankcji administracyjnej kary pieniężnej, znaczenie prawne ma również art. 91 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli tej ustawy nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji RP). Umową tą jest Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, a Rzeczypospolitą Polską, dotyczący przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 90, poz. 894). Zgodnie z art. 2 Aktu Akcesyjnego, który stanowi integralną część Traktatu Akcesyjnego, od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że zgodnie z tym przepisem, prawo wspólnotowe (zarówno pierwotne, jak i wtórne) obowiązuje w stosunku do nowego państwa członkowskiego od momentu akcesji, jeżeli przepisy szczególne Traktatu Akcesyjnego nie przewidują odmiennych rozwiązań.
Powołane rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 z 20 grudnia 1985 r. oraz rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. pochodzą sprzed daty akcesji, a więc na mocy art. 2 Aktu Akcesyjnego przyjęte zostały do polskiego porządku prawnego. Daje to podstawę do wykładni, że powołane rozporządzenia stanowią część umowy międzynarodowej, jaką jest Traktat Akcesyjny. To rozwiązanie prawne przyjęte w art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, daje podstawę do wyprowadzenia sankcji za naruszenie obowiązków publicznoprawnych, wynikających z rozporządzeń, stanowiących naruszenie obowiązków wynikających z Traktatu Akcesyjnego, a więc umowy międzynarodowej.
Wynikające z art. 249 Traktatu o Unii Europejskiej oraz z art. 91 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP reguły stosowania prawa wspólnotowego, mają zasadnicze znaczenie dla wykładni art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Według art. 92 ust. 1 powołanej ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów enumeratywnie wyliczonych ustaw oraz wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wysokość kar pieniężnych za wspomniane naruszenia prawa wspólnotowego określały, jak to trafnie wskazuje skarga kasacyjna, przepisy lp. 1.11.4 lit. a) i b) oraz lp. 1.11.1 lit. a) załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
Wprowadzone nowe brzmienie art. 92 ust. 1 cytowanej ustawy, przez dodanie w enumeracji pozytywnej pkt 8 "lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych" ustawą z 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1497), nie daje podstawy do wyprowadzenia wykładni, że naruszenie przepisów powołanych rozporządzeń Rady (EWG) nie było obwarowane sankcją kary pieniężnej. Warunkiem stosowania sankcji administracyjnej: kary pieniężnej, jest ustanowienie obowiązku publicznoprawnego. Przepisy prawa wspólnotowego, aby były podstawą do stosowania sankcji administracyjnej, a zatem były bezpośrednio skuteczne, muszą nadawać się do stosowania w drodze autorytatywnej konkretyzacji, a zatem muszą spełniać zasadnicze elementy struktury normy prawnej, a więc zawierać reguły zachowania. Norma prawna określa adresata, warunki w jakich ma stosować regułę postępowania (hipoteza), sposób postępowania (dyspozycja). Te wymogi spełniają powołane w ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 kwietnia 2006 r. przepisy art. 6, 7, 8 i 9 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z 20 grudnia 1985 r., a tym samym przepisy te mają bezpośrednią moc wiążącą.
Z powyższych względów trafny jest zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.
W tym stanie na postawie przepisu art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę, uchylając pkt 1 zaskarżonego wyroku. Tym samym pozostaje w mocy ostateczna decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nakładająca na skarżących omawiane kary pieniężne. Uchyleniu podlega także pkt 2 zaskarżonego wyroku, dotyczący kwestii wykonalności oraz pkt 4, odnoszący się do kosztów postępowania przed Sądem I instancji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.