II GSK 692/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika od kary pieniężnej za manipulację tachografem, uznając, że nie wykazał on braku wpływu na naruszenie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Naruszenie polegało na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia blokującego rejestrację czasu jazdy. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spółka nie wykazała, iż nie miała wpływu na powstanie naruszenia lub że wystąpiły okoliczności, których nie mogła przewidzieć, co jest warunkiem umorzenia postępowania na podstawie art. 92c u.t.d.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Kara została nałożona za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, polegające na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia (pendrive) w celu fałszowania zapisów dotyczących czasu jazdy. Kierowca przyznał się do użycia urządzenia, twierdząc, że działał samowolnie, a spółka utrzymywała, że nie miała o tym wiedzy i zapewniła właściwą organizację pracy. Organy administracji i Sąd pierwszej instancji uznały, że manipulacja tachografem jest na tyle zaawansowana, że musiała być wynikiem zorganizowanego działania, a spółka nie wykazała, aby nie miała wpływu na powstanie naruszenia lub że wystąpiły okoliczności, których nie mogła przewidzieć zgodnie z art. 92c ustawy o transporcie drogowym. NSA podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, podkreślając, że ciężar udowodnienia okoliczności zwalniających z odpowiedzialności spoczywa na przewoźniku, a manipulacje tachografem nie są okolicznością nadzwyczajną, której profesjonalny podmiot nie mógłby przewidzieć. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania od spółki na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, jeśli przepisy odrębne regulują przesłanki wymiaru kary, odstąpienie od nałożenia kary, terminy przedawnienia lub ulgi w wykonaniu, nawet jeśli zakres regulacji jest węższy lub szerszy.
Uzasadnienie
Zakres stosowania działu IVa k.p.a. jest wyznaczony przez art. 189a § 2 k.p.a. Uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w tym przepisie jest wystarczające do wyłączenia stosowania przepisów działu IVa k.p.a., niezależnie od zakresu tego uregulowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.t.d. art. 92c § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte umarza się, jeżeli podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Pomocnicze
k.p.a. art. 189a § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, jeżeli przepisy odrębne regulują przesłanki wymiaru kary, odstąpienie od nałożenia kary, terminy przedawnienia lub ulgi w wykonaniu, niezależnie od zakresu tej regulacji.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
u.t.d. art. 92a § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przepisów działu IVa k.p.a. do kar pieniężnych z ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie przez organy art. 80 k.p.a. (swobodna ocena dowodów) poprzez przyjęcie, że strona nie wykazała spełnienia warunków do umorzenia postępowania z art. 92c ust. 1 u.t.d. Naruszenie przez organy przepisów art. 189a § 2, art. 189d, art. 189e, art. 189f k.p.a. Niezastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. pomimo braku wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia i wystąpienia okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Godne uwagi sformułowania
ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy brak takiego wpływu musi istnieć realnie uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie warunków przewozu może mieć miejsce w sytuacjach nadzwyczajnych, niespodziewanych, wyjątkowych manipulowanie urządzeniami rejestrującymi i nierejestrowanie wszystkich okresów aktywności przez kierowców nie jest okolicznością, której profesjonalny podmiot organizujący przewozy nie mógłby przewidzieć
Skład orzekający
Joanna Kabat-Rembelska
przewodniczący
Cezary Pryca
sprawozdawca
Marek Krawczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania do kar pieniężnych z u.t.d. w określonych sytuacjach oraz potwierdzenie stanowiska o ciężarze dowodu w zakresie art. 92c u.t.d. i braku wpływu na naruszenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów o transporcie drogowym związanego z manipulacją tachografem i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście kar pieniężnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu manipulacji tachografami w transporcie drogowym i precyzuje zasady odpowiedzialności przewoźnika oraz stosowania przepisów k.p.a. w kontekście kar pieniężnych.
“Przewoźniku, czy wiesz, kiedy nie odpowiadasz za manipulacje tachografem? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 10 000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 692/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-04-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Cezary Pryca /sprawozdawca/ Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/ Marek Krawczak Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane III SA/Kr 379/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-09-02 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 189a par. 2, art. 189d, art. 189e, art. 189f Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2019 poz 2140 art. 92c Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Anna Zapała po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki jawnej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 379/20 w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 stycznia 2020 r. nr BP.501.2591.2019.1278.DL1.1131 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Spółki jawnej w S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 379/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. Spółka jawna w S. (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 stycznia 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 17 września 2019 r. miała miejsce kontrola drogowa na drodze krajowej, w miejscowości L., zestawu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki [...] oraz naczepy marki [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem kierował P. M. i wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z R. do P., na podstawie licencji, w imieniu i na rzecz skarżącej. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu 19 listopada 2019 r. wydał decyzję, którą nałożył karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych na skarżącą za naruszenia stwierdzone w toku kontroli. Na skutek odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją 28 stycznia 2020 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał w szczególności, że niekwestionowanym jest, iż w dniu kontroli w godzinach od godz. 04:00 do godz. 04:32 kontrolowany kierowca prowadził pojazd bez rejestrowania aktywności w postaci jazdy na karcie kierowcy w pamięci tachografu. Kierowca przyznał, że około godz. 02:30 stanął przed Ś. i odpoczywał około półtorej godziny. Następnie podłączył do gniazda USB tzw. pendrive i ruszył w dalszą drogę nie rejestrując swojej rzeczywistej aktywności, tj. jazdy. Tachograf rejestrował na karcie kierowcy i w pamięci urządzenia odpoczynek, gdy w rzeczywistości kierowca jechał pojazdem. Przed miejscem kontroli widząc sygnały świetlne pojazdu Inspekcji Transportu Drogowego kierowca wyciągnął pendrive z gniazda i tachograf zaczął rejestrować rzeczywiste aktywności, tj. jazdę. Kierowca stwierdził, że nie wie kto zainstalował to urządzenie w pojeździe. Natomiast wiedział, że takie urządzenie jest w pojeździe, bo dowiedział się od poprzedniego kierowcy. Skarżąca natomiast wyjaśniła, iż używanie niedozwolonego urządzenia było samowolnym działaniem kierowcy, o którym nie wiedziała, a kierowca miał być prawidłowo przeszkolony, a w przedsiębiorstwie panowała właściwa organizacja pracy. Organ odwoławczy nie dał jednak wiary wyjaśnieniom skarżącej w tym zakresie. Zdaniem organu odwoławczego ujawniona bowiem przeróbka oraz urządzenie są tak zaawansowane i złożone, że nie było możliwe ich przeprowadzenie wyłącznie przez jedną osobę, co było równoznaczne ze zorganizowanym działaniem mającym na celu fałszowanie zapisów na tachografie i karcie kierowcy, w pojeździe należącym do skarżącej, za którego stan techniczny odpowiada. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła skarżąca. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy art.189a § 2 pkt. 1-3, art.189e i art.189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (dalej jako: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "k.p.a."). Następnie wyjaśnił, że organy prawidłowo ustaliły, że w sprawie doszło do naruszeń kwalifikowanych z załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. 2019 r. poz. 2140, dalej jako: "u.t.d."), tj. Ip. 6.1.3 (podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu), za co ustawodawca przewidział karę w wysokości 10 000 zł. Sąd podzielił stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że ustalony stan faktyczny uprawnia do wniosku, że kwalifikacja i wymiar kary nie budzi wątpliwości. Okoliczności związane z niezgodnym z prawem korzystaniem z tachografu polegającym na podłączeniu do niego urządzenia blokującego rejestrację rzeczywistego czasu jazdy i przebytej drogi zostały ustalone już w dniu kontroli, a materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania potwierdził powyższą okoliczność szczegółowo opisaną w uzasadnieniach wydanych decyzji. Odnosząc się do kwestii zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Sąd podkreślił, że to skarżąca jako podmiot wykonujący przewóz drogowy powinna była wykazać, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia lub, że wystąpiły okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Takich okoliczności w sprawie jednak nie przedstawiono, mimo umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się w niniejszej sprawie. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła: 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez petryfikowanie naruszenia przez organy art. 80 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie w sposób sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym, że strona swoimi wyjaśnieniami nie wykazała, iż zostały spełnione warunki do umorzenia postępowania określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., w sytuacji, gdy strona (przewoźnik) zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowcę przepisów prawa, a także prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania prawa oraz to, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń stwierdzonych w dniu kontroli. 1.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez petryfikowanie naruszenia przez organy art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. i niezastoswanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy ITD, a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w u.t.d zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie do uregulowań działu IVa k.p.a. 2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. obrazę prawa materialnego, tj.: 2.1. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zaistniały okoliczności nakazujące organom umorzenie wszczętego postępowania w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia i naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć, Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Skarżąca złożyła oświadczenie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., iż wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. III Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Organ oświadczył, iż wnosi o skierowanie sprawy na rozprawę. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (punkt 1), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (punkt 2). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że strona w ramach poniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów nie podważa stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji podczas kontroli zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 stycznia 2020 r. Za niesporne uznać zatem należy, że w dniu kontroli kierowca wykonujący przewóz drogowy na rzecz skarżącej, poruszając się w poddanym kontroli pojazdem około godz. 04:00 podłączył do gniazda USB pendrive, nie rejestrując w ten sposób swojej rzeczywistej aktywności. Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącego zarzutu z punktu 1.2. petitum skargi kasacyjnej, w ramach którego strona podnosi, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art.189a § 2 pkt 1 -3 k.p.a., art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a., które w ocenie skarżącej kasacyjnie spółki powinny zostać przez organ zastosowane, a czego nie uczyniono. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu wskazania wymaga, że zakres stosowania przepisów Działu IVa – "Administracyjne kary pieniężne" Kodeksu postępowania administracyjnego wyznacza jej art. 189a. Stanowiąc w § 1 tego przepisu, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z przywołanej regulacji - i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej - jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, [w:] Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021). Uwzględniając powyższe stwierdzić trzeba, że oczekiwanie strony skarżącej odnośnie co do zasadności zastosowania art.189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e oraz art. 189f k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, podobnie, jak i zarzut naruszenia tych przepisów przez ich niezastosowanie. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji określonych w powołanych przez stronę przepisach działu IVa k.p.a.. Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny. Z tych przyczyn brak jest podstaw do stwierdzenia, iż organ dopuścił się naruszenia wymienionych w omawianym zarzucie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie. Odnosząc się do zarzutów z punktów 1.1 i 2.1 petitum skargi kasacyjnej, zostaną one rozpoznane łącznie albowiem ich istota sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącą, będącą zarządcą wymogów nakładanych na przedsiębiorcę przez przepisy regulujące wykonywanie transportu drogowego, która to ocena warunkować będzie możliwość zastosowania określonej w art. 92c u.t.d. instytucji odstąpienia od nałożenia na podmiot kary za stwierdzone naruszenia przepisów prawa oraz skutkować może umorzeniem prowadzonego w tym przedmiocie postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe wskazania wymaga, że zgodnie przepisem art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Na kanwie przywołanego przepisu w orzecznictwie ugruntował się pogląd, który skład orzekający w tej sprawie podziela, zgodnie z którym ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że przedsiębiorca uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (por. wyroki NSA z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II GSK 761/19 i z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20), spoczywa na przedsiębiorcy. Ponadto istotnym jest, w świetle art. 92c u.t.d., że uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie warunków przewozu może mieć miejsce w sytuacjach nadzwyczajnych, niespodziewanych, wyjątkowych, których profesjonalny podmiot zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy czym ową miarę staranności należy oceniać biorąc pod uwagę specyfikę działalności transportowej, wysokie wymagania stawiane w związku z prowadzeniem tej działalności, w szczególności wyznaczonym zarządzającym transportem (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20). Mając powyższe na uwadze podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że okoliczności samowolnej ingerencji przez kierowcę w działanie tachografu nie mogły zostać uznane za okoliczność zwalniającą skarżącą kasacyjnie z odpowiedzialności za powstałe naruszenie. Słusznie w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał, że: "(...) manipulowanie urządzeniami rejestrującymi i nierejestrowanie wszystkich okresów aktywności przez kierowców nie jest okolicznością, której profesjonalny podmiot organizujący przewozy nie mógłby przewidzieć. Przeciwnie, jest to jedna z okoliczności, którą podmiot wykonujący przewozy i posługujący się w tym celu osobami trzecimi, a w konsekwencji także podmiot zarządzający transportem w przedsiębiorstwie, powinien mieć zawsze na uwadze.". Podzielając to stanowisko oraz mając na uwadze, że skarżąca nie wykazała aby podjęła wszelkie niezbędne działania zmierzającego do egzekwowania przez kierowcę zakazu ingerowania w pracę tachografu oraz prawidłowego wykorzystania tego urządzenia, jak również nie wykazała aby zaistniałe naruszenie było następstwem okoliczności lub zdarzeń nadzwyczajnych, których przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie była w stanie przewidzieć, stwierdzić należy, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania powołanego art. 92c u.t.d. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia aby Sąd pierwszej instancji dopuścił się błędnej wykładni tego przepisu i aby w sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., z uwagi na wadliwą ocenę materiału dowodowego skutkującą niezastosowaniem rzeczonego art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI