II GSK 685/25

II GSK 685/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2189/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-09-26
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 46 § 1, art. 52 § 1, art. 53, art. 57 § 1, art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2189/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w U. na postanowienie Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia 23 maja 2024 r. nr POS NP/0102/2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie nakazu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2189/24, odrzucił skargę M. Sp. z o.o. w U. (strona skarżąca, skarżąca, strona skarżąca kasacyjnie) na postanowienie Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie (MPWIS, organ) z dnia 23 maja 2024 r. nr POS NP/0102/2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie nakazu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych.
Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika następujący stan faktyczny.
Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie MPWIS z dnia 23 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją MPWIS z dnia 15 listopada 2023 r. uchylającą w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Grodzisku Mazowieckim z dnia 9 czerwca 2023 r. w przedmiocie nakazania usunięcia nieprawidłowości w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych.
W odpowiedzi na skargę MPWIS wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak wyczerpania środków zaskarżenia.
Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Sąd Wojewódzki stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie na zaskarżone postanowienie MPWIS z 23 maja 2024 r. skarżącej przysługiwało, zgodnie z art. 149 § 3 i 4 oraz art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (k.p.a.), prawo do złożenia zażalenia do Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) za pośrednictwem MPWIS jako organu I instancji, w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia (art. 141 § 2 k.p.a.). Powyższe postanowienie zawierało pouczenie w tym zakresie. Sąd Wojewódzki wskazał, że z odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych wnika, iż skarżąca skorzystała z tego uprawnienia i złożyła zażalenie na ww. postanowienie do GIS, który rozpoznał je postanowieniem z 17 lipca 2024 r. nr HŚ.HP.511.6.2024, utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie MPWIS z 23 maja 2024 r.
Następnie Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca przedmiotem skargi uczyniła postanowienie MPWIS jako organu I instancji. W związku z powyższym WSA w Warszawie uznał, że skarżąca, wnosząc skargę, naruszyła wymóg przewidziany art. 52 § 1 p.p.s.a., gdyż prawo do wniesienia skargi przysługuje skarżącej dopiero na postanowienie wydane przez organ II instancji, tj. na postanowienie GIS z 17 lipca 2024 r.
Strona skarżąca wniosła zażalenie na wskazane na wstępie postanowienie, zaskarżając je w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 46 § 1 w zw. z art. 53 p.p.s.a. poprzez "jego błędne zastosowanie oraz uznanie, że skarżący wnosząc skargę" naruszył wymóg przewidziany w art. 53 p.p.s.a, podczas gdy mylne oznaczenie lub zatytułowanie pisma nie może stanowić powodu odrzucenia środka zaskarżenia, w szczególności gdy zostało one wniesione przez stronę niereprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika;
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP "poprzez zastosowanie nadmiernego formalizmu procesowego, które spowodowało naruszenie przysługującego skarżącemu prawa do sądu i pozbawienie go możliwości merytorycznego zbadania sprawy, bowiem samo błędne zatytułowanie środka zaskarżenia nie może prowadzić do zamknięcia drogi sądowej".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Powyższa zasada skutkowała ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. jedynie do weryfikacji zarzutów rozumianych jako skonkretyzowane podstawy kasacyjne.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej mogą zostać oparte na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zasadności podniesionych zarzutów kasacyjnych, stwierdzając, że są one pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Po pierwsze, nie zasługiwał na uwzględnienie dotknięty nieusuwalnym błędem konstrukcyjnym zarzut naruszenia przepisów art. 46 § 1 w zw. z art. 53 p.p.s.a. przez ich błędne zastosowanie oraz uznanie, że skarżący wnosząc skargę "naruszył wymóg przewidziany w art. 53 p.p.s.a, podczas gdy mylne oznaczenie lub zatytułowanie pisma nie może stanowić powodu odrzucenia środka zaskarżenia, w szczególności gdy zostało one wniesione przez stronę niereprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika".
Autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że przepis art. 46 § 1 p.p.s.a. został podzielony na niższe jednostki redakcyjne (punkty), a zatem kwestionowanie prawidłowości wykładni i zastosowania tego przepisu przez kontrolowany Sąd Wojewódzki wymagało precyzyjnego wskazania zakresu naruszenia powyższego wzorca kontrolnego na poziomie najniższych jednostek systematyzacyjnych (punktów) oraz powiązania z nimi treści opisowej samego zarzutu (np. co do art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Brak dochowania powyższego wymogu formalnego uniemożliwia weryfikację merytoryczną zarzutu. Skonkretyzowana podstawa kasacyjna nie uwzględnia ponadto, że w art. 46 § 1 p.p.s.a. określono ogólne wymogi formalne skargi jako pisma procesowego, natomiast mogące mieć znaczenie dla oceny prawidłowości zastosowania przepisów art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. szczególne wymogi formalne skargi wynikają z art. 57 § 1 p.p.s.a.
W petitum skargi kasacyjnej w sposób błędny (nieadekwatny do treści podstawy odrzucenia skargi) przywołano także przepis art. 53 p.p.s.a. (regulujący przesłankę terminu do wniesienia skargi), podczas gdy kwestią sporną w sprawie było zagadnienie przesłanki wyczerpania środków zaskarżenia rozumianej jako skuteczne skorzystanie przez stronę skarżącą z prawa do wniesienia zażalenia (art. 52 § 1-2 p.p.s.a.) do organu wyższego stopnia (Głównego Inspektora Sanitarnego) na postanowienie organu I instancji (Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie) z dnia 23 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Strona skarżąca kasacyjnie nie wyczerpała jednak skutecznie przed wniesieniem skargi (pismo z dnia 1 lipca 2024 r.) administracyjnego środka zaskarżenia w postaci zażalenia na powyższe postanowienie, albowiem środek ten został rozpoznany 17 lipca 2024 r., a więc już po wniesieniu skargi.
Po drugie, pozbawiony uzasadnionych podstaw jest także zarzut naruszenia regulacji konstytucyjnej w zakresie art. 77 ust. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez "zastosowanie nadmiernego formalizmu procesowego, które spowodowało naruszenie przysługującego skarżącemu prawa do sądu i pozbawienie go możliwości merytorycznego zbadania sprawy".
W ocenie strony skarżącej kasacyjnie wadliwe wskazanie w skardze z dnia 1 lipca 2024 r. przedmiotu zaskarżenia (postanowienie organu I instancji z dnia 23 maja 2024 r.) jest jedynie "błędnym zatytułowaniem środka zaskarżenia", które "nie może prowadzić do zamknięcia drogi sądowej".
Stanowisko powyższe jest oczywiście błędne jako nieuwzględniające zasady ograniczonego formalizmu procesowego w zakresie wymogów formalnych skargi jako pisma.
Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać m.in. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (pkt 1) oraz oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy (pkt 2). Skoro strona skarżąca w sposób jednoznaczny i precyzyjny wskazała w skardze, że przedmiotem zaskarżenia czyni postanowienie Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia 23 maja 2024 r. nr POS NP/0102/2024 (będące postanowieniem organu I instancji w sprawie wznowienia postępowania), to wobec skutecznego zrealizowania wymogów formalnych skargi, o których mowa w art. 57 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., brak było podstaw do kierowania do niej wezwań do uzupełnienia braków formalnych lub dokonywania z urzędu zmiany treści wskazanych elementów formalnych skargi. W tym zakresie nie ma, co oczywiste, zastosowania zasada falsa demonstratio non nocet.
Nie jest także uzasadnione stanowisko, że zastosowane przez Sąd a quo podejście procesowe stanowi przejaw nadmiernego rygoryzmu lub formalizmu procesowego w sferze stosowania prawa. Formalizm procesowy jest bowiem nieodzowną cechą każdego postępowania zmierzającego do realizacji konstytucyjnych praw i wolności jednostki, w tym także procesu sądowoadministracyjnego. Zasada sprawiedliwości proceduralnej nie sprzeciwia się ustanawianiu procedur wymagających spełnienia przez jednostki określonych wymagań dla realizacji lub ochrony swoich praw (por. wyrok TK z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt SK 49/08, OTK ZU nr 6/A/2011, poz. 55). Twierdzenie to ma bezpośrednie odniesienie także do procedury obowiązującej przed sądem administracyjnym. Mając na względzie zasadę ograniczonego formalizmu procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie można przyjąć, że sposób wykładni i zastosowania art. 57 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w zaskarżonym postanowieniu mógł prowadzić do naruszenia zasad sprawiedliwości proceduralnej, dostępu do sądu administracyjnego i proporcjonalności.
Dla porządku należy zastrzec, że – niezależnie od braku podstaw do podważania prawidłowości wykładni i zastosowania art. 57 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przez kontrolowany Sąd Wojewódzki – możliwość sanowania błędnego określenia w skardze z dnia 1 lipca 2024 r. przedmiotu zaskarżenia oraz organu skarżonego była i tak wyłączona, gdyż w dniu złożenia skargi nie spełniono przesłanki wyczerpania środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), co uzasadniało wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe argumenty i przesłanki oraz działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 173 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6, art. 181 § 2, art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.