II GSK 61/22

II GSK 61/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1413/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-07
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1398
art. 102 ust. 5 pkt 24 oraz art. 109 w związku z art. 66 i 1 lit. c  art. 82 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 104 § 1, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 251 , art. 84 § 2, art. 58 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1413/21 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 marca 2021 r. nr 46/12/2021/Ub w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. S. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na skutek wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu (dalej przywoływany jako: "ZUS"), decyzją z dnia 8 marca 2021 r. ustalił obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego M. S. (dalej przywoływany jako: "Strona", "Skarżący"), w okresie od 1 maja 2019 r. do nadal z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej (...) SPÓŁKA JAWNA W LIKWIDACJI zarejestrowanej pod nr KRS (...).
W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, iż jak wynika z danych zawartych na stronie internetowej (...) SPÓŁKA JAWNA z siedzibą w P ul. (...) w dniu 20 września 2012 r. została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców pod nr KRS (...). Zgodnie z danymi zawartymi w ww. rejestrze (Dział 1, Rubryka 7- dotyczącym danych wspólników), Skarżący od 20 września 2012 r. jest wspólnikiem ww. spółki. W dniu 13 stycznia 2021 r. nastąpiła zmiana nazwy ww. spółki na (...) SPÓŁKA JAWNA W LIKWIDACJI.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 102 ust. 5 pkt 24 oraz art. 109 w związku z art. 66 i 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. z 2020 r., Dz. U. poz. 1398 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.ś.o.z.", "ustawa o świadczeniach") oraz w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 256 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a.") i art. 102 ust. 7 u.ś.o.z.
Organ wskazał, że zgodnie z treścią powyższego rejestru KRS brak jest wpisów świadczących o zawieszeniu lub likwidacji ww. spółki (stan na dzień 4 marca 2021 r.). Dalej Organ podnosił, że z korespondencji ZUS wynika, że Skarżący z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 01.10.2012 r. do 02.07.2017 r. i od 17.07.2017 r. do 30.04.2019 r. oraz wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego od 03.07.2017 r- do 16.07.2017 r. i od 01.05.2019 r. W dniu 24.02.2020 r. został wysłany elektronicznie przez ww. dokument wyrejestrowujący ZUS ZWUA od 01.05.2019 r. Ponadto ZUS poinformował, że Skarżący złożył dokumenty rozliczeniowe oraz opłacił składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2012 r. do maja 2019 r.
Organ podkreślił, iż podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy, a każda zmiana jest skuteczna od daty wpisu do KRS. Prezes NFZ przyjął zatem, że skoro Skarżący z dniem 20 września 2012 r. został wpisany do KRS jako wspólnik ww. spółki jawnej, istnieje domniemanie, które nie zostało podważone, że od tej daty ww. faktycznie jest wspólnikiem wskazanej spółki i podlega z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto Skarżący przekazał kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydziału XII Gospodarczego sygn. akt (...)z dnia 7 października 2019 r. potwierdzającego upadłość wspólnika - Ireneusza Wachowicza oraz kopię "Uchwały o stwierdzeniu rozwiązania umowy spółki jawnej z mocy prawa, powołaniu likwidatorów i określeniu sposobu likwidacji spółki", podjętej w dniu 8 września 2020 r.
Organ wskazał, iż zgodnie z prawem upadłościowym i naprawczym jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. Syndyk ma za zadanie w takim wypadku zbyć poszczególne składniki przedsiębiorstwa lub całe przedsiębiorstwo. Jeżeli syndyk prowadzi przedsiębiorstwo upadłego, powinien podjąć wszelkie działania zapewniające zachowanie przedsiębiorstwa co najmniej w niepogorszonym stanie. Tym samym jest możliwe prowadzenie przedsiębiorstwa przedsiębiorstwo upadłego przez syndyka.
W konsekwencji, zdaniem Organu, nie można uznać wyjaśnień złożonych przez Skarżącego, iż nie prowadzi działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej od 1 maja 2019 r., bowiem podstawą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego jest fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 września 2021 r. (sygn. akt VI Sa/Wa 1413/21) oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 marca 2021 r. nr 46/12/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd I instancji podkreślił, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia była prawidłowość stanowiska Prezesa NFZ, który przyjął, iż przesłanką przesądzającą podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu jest w tym wypadku fakt formalnego pozostawania wspólnikiem spółki jawnej. Organ uznał bowiem za niezasadne wnikanie w kwestię faktycznego prowadzenia – bądź nieprowadzenia – przez Skarżącego działalności gospodarczej w ramach tej spółki, a w konsekwencji przeprowadzenie w tym zakresie czynności dowodowych, zgodnie z oczekiwaniem Strony. Zdaniem WSA, takie stanowisko jest prawidłowe i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.
Zdaniem Sądu, sam fakt pozostawania danej osoby wspólnikiem spółki jawnej przesądza o podleganiu jej ubezpieczeniu zdrowotnemu, bez konieczności ustalania faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę w relewantnym dla sprawy okresie.
Sąd I instancji wskazał, że kolejną kwestią podlegającą zatem rozważeniu, była zatem okoliczność pozostawania wspólnikiem spółki jawnej przez Skarżącego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Skarżący istnienie tego stosunku prawnego w tej dacie kwestionował, powołując się na sporządzoną w dniu 8 września 2020 r. Uchwałę o stwierdzeniu rozwiązania umowy spółki jawnej z mocy prawa, powołaniu likwidatorów i określeniu sposobu likwidacji spółki z dniem 7 października 2019 r. oraz na postanowienie Sądu Rejonowego w Gliwicach, Wydziału XII Gospodarczego sygn. akt (...)z dnia 7 października 2019 r., potwierdzające upadłość wspólnika spółki.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu I instancji, istotny jest fakt, iż Skarżący od 20 września 2012 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, pozostawał wspólnikiem spółki jawnej, zarejestrowanej w tej dacie pod nr KRS (...), co wynika z danych rejestrowych. Zgodnie z tymi danymi, poza zmianą nazwy spółki nie było wpisów, które mogły wpłynąć na sytuację Skarżącego w zakresie istotnym dla rozpatrywanej sprawy – brak jest bowiem wpisów o zawieszeniu bądź likwidacji spółki jawnej.
Zdaniem WSA, orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych jest spójne co do tego, że spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru, o czym stanowi art. 251 k.s.h., natomiast według art. 84 § 2 k.s.h. rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. W obu przypadkach wpis do rejestru ma charakter konstytutywny.
Tak więc zdaniem Sądu, prawidłowe było stanowisko Organu co do tego, że Skarżący podlegał objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym. Decydujące w zakresie ustaleń faktycznych, były konstytutywne wpisy w KRS. Ponieważ irrelewantne w sprawie okazały się podnoszone przez Skarżącego okoliczności, wskazujące na brak faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez niego od dnia 1 maja 2019 r., WSA uznał także za nie mające znaczenia w sprawie dokumenty zgłoszone w skardze, oddalając wnioski dowodowe na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
3. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wspólnik spółki jawnej, jako prowadzący działalności pozarolniczą, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu, mimo nie prowadzenia faktycznej działalności przez przedsiębiorcę - spółkę jawną oraz nieuzyskiwania przychodu;
b) art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach - poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy z przepisu jasno wynika, że aby była podstawa do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego z jakiegokolwiek tytułu muszą być uzyskiwane przychody, podczas gdy spółka jawna, której wspólnikiem jest Skarżący od 1 maja 2019 r. nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo Przedsiębiorców i nie osiąga przychodów, w związku z powyższym nie ma podstaw do objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym;
c) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 82 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U.1998 r., Nr 137 poz. 887 z dalej przywoływana jako: "u.s.u.s.") w zw. z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że sam tylko fakt, iż spółka jawna nie została wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wystarcza do uznania wspólnika spółki jawnej jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, dającą na podstawie powołanych przepisów podstawę do objęcia z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, bez rozważenia i uwzględnienia faktu nieprowadzenia faktycznej działalności gospodarczej i nieosiągania przez spółkę przychodów, a także postawieniem spółki w stan likwidacji (wystąpienia podstawy do jej rozwiązania) z mocy samego prawa - na mocy art. 58 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks spółek handlowych wobec ogłoszenia upadłości wspólnika spółki, która to okoliczność w zasadzie (od chwili wystąpienia podstawy do rozwiązania spółki) zmienia status wspólników i winna przesądzać o nieprowadzeniu działalności pozarolniczej a co za tym idzie brakiem podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez wspólnika takiej spółki;
2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach i jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten jasno wskazuje, iż podstawą objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jest uzyskiwanie przychodów, tymczasem spółka jawna, w której wspólnikiem był Skarżący takich przychodów nie uzyskiwała, powyższe naruszenie doprowadziło do braku rozpoznania sprawy co do istoty przez Sąd I instancji;
b) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony skarżącej, mające istotny wpływ na wynik postępowania, zmierzających do wykazania braku osiągania jakichkolwiek przychodów przez spółkę, co prowadzić musiało do wniosku, iż Skarżący nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od 1 maja 2019 r.
c) art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy decyzja Prezesa NFZ wydana została z naruszeniem następujących przepisów:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia faktu nieprowadzenia działalności gospodarczej (zarobkowej) przez spółkę jawną (...) SPÓŁKA JAWNA W LIKWIDACJI od 1 maja 2019 r. a co za tym idzie niepodleganie przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej oraz zupełne pominięcie w uzasadnieniu okoliczności podnoszonych przeze Skarżącego - to jest wystąpienia przyczyny do ogłoszenia upadłości spółki z mocy samego prawa, co winno skutkować zmianą statusu wspólnika i uznaniem, że Skarżący nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu;
- art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego prawidłowej oceny w zakresie podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia wspólnikiem w spółce jawnej, mimo nie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i nie osiągania przychodów;
- art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. poprzez niepełne odniesienie się w uzasadnieniu do podnoszonych w toku postępowania przez Stronę wniosków i twierdzeń oraz pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a także poprzez przytaczanie w treści uzasadnienia, jako podstawy prawnej, przepisów nieobowiązujących ustaw - organ bowiem w kilku miejscach uzasadnienia przywołuje przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, która jednak utraciła moc, takie uzasadnienie i powoływanie nieobowiązujących przepisów prawa jako podstawy wydanej decyzji narusza podstawowe zasady prawa administracyjnego.
d) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe i niejasne sporządzenie uzasadnienia wyroku, uniemożliwiające Stronie skarżącej prawidłowe odniesienie się do ustalonych w toku postępowania okoliczności, objawiające się zarówno wskazanym nie odniesieniem się do wszystkich zarzutów Skarżącego, ale także przytaczaniem w argumentacji nieprawidłowych przepisów i aktów prawnych - Sąd w uzasadnieniu powołuje się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy o świadczeniach jako podstawę wydanego rozstrzygnięcia, podczas gdy tenże przepis w ogóle nie dotyczy stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy a ponadto w dalszej części uzasadnienia, jako przepis skutkujący oddaleniem skargi, mający wprost wskazywać na sytuację Skarżącego powołano art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o świadczeniach, podczas gdy tenże przepis nie tylko nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej, ale co więcej zupełnie nie dotyczy materii będącej przedmiotem badania przez Sąd.
Ponadto wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Skarżący kasacyjnie wniósł o:
1). uchylenie, na podstawie art. 185 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz na mocy art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów powoływanych w treści skargi do WSA i znajdujących się w aktach sprawy, a to:
a) deklaracji VAT-7 za okres maj - wrzesień 2019 r.,
b) wyciągu z konta spółki do czerwca 2019 r.,
c) UPO składanych deklaracji JPK w okresie maj - wrzesień 2019 r.,
d) zestawienie wystawionych faktur,
e) wydruku ostatnich wpisów w Księdze korespondencji oraz w Pocztowej książce nadawczej,
f) umowa najmu lokalu użytkowego wraz z jej wypowiedzeniem,
g) umowa sprzedaży energii wraz z wypowiedzeniem,
h) umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych - telefon stacjonarny wraz z rozwiązaniem,
i) dokumenty potwierdzające przekazanie usług telekomunikacyjnych – telefony komórkowe oraz internet mobilny,
j) umowa o pracę zawarta przez Skarżącego po faktycznym zakończeniu prowadzonej działalności przez spółkę,
k) protokół wydania dokumentów z Biura księgowego po rozwiązaniu umowy,
l) zawiadomienie o wyrejestrowaniu kasy fiskalnej,
m) wypowiedzenia umów o pracę z pracownikami,
na okoliczność nieosiągania przez spółkę przychodów w okresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, faktu nie prowadzenia zarobkowej działalności gospodarczej, chwili zaprzestania wykonywania działalności, braku podstaw do objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, których przeprowadzenie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności i wątpliwości w zakresie podstaw do objęcia Skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w świetle stawianych zarzutów związanych z koniecznością osiągania przez spółkę przychodów, aby zaistniała podstawa do objęcia Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
5. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Wniesiona skarga kasacyjna powołuje obydwie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 p.p.s.a. Zarzuca się w niej Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego (pkt 1), jak i naruszenie przepisów prawa procesowego, które - w ocenie Skarżącego - miało istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
6. W pierwszej kolejności należy rozpoznać najdalej idący zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzut z pkt 2a) i d) petitum skargi kasacyjnej).
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Wymieniony przepis prawa - jak przyjmuje orzecznictwo sądowoadministracyjne - może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach, a mianowicie, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1071/17; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1363/17; 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3998/17) oraz jeżeli uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Według NSA uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, w zakresie analizy przedstawionych w nim argumentów umożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia. Zawiera ono również wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. w tym stanowisko odnośnie do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania oraz wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej, a mianowicie przepisów prawa stanowiących wzorce kontroli legalności działania organu administracji w rozpatrywanej sprawie, a także ocenę w zakresie ich naruszenia.
7. Ocenę dalszych, postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów rozpocząć należy od zarzutów naruszenia prawa materialnego, w sytuacji bowiem, gdy to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt I GSK 554/13).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieuzasadnione należy uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, sformułowane w pkt 1a) i 1c) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 82 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U.1998 r., Nr 137 poz. 887, dalej przywoływana jako: "ustawa systemowa") w zw. z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że sam tylko fakt, iż spółka jawna nie została wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wystarcza do uznania wspólnika spółki jawnej jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, dającą na podstawie powołanych przepisów podstawę do objęcia z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, bez rozważenia i uwzględnienia faktu nieprowadzenia faktycznej działalności gospodarczej i nieosiągania przez spółkę przychodów, a także postawieniem spółki w stan likwidacji.
8. Odnosząc się do tak postawionych zarzutów należy na wstępie nakreślić ramy prawne sprawy i wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.
Na podstawie art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, użyte w ustawie o świadczeniach określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. W konsekwencji, art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach wyraźnie odsyła do ustawy systemowej w zakresie pojęcia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, które precyzuje – jako przepis szczególny – art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Przepis art. 8 ust. 6 ustawy systemowej definiuje osobę prowadzącą pozarolniczą działalność w zakresie zarówno ubezpieczeń społecznych, jak i ubezpieczenia zdrowotnego, co wyraźnie wynika z jego treści. Jako dwie odrębne podstawy uznania danej osoby za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: w pkt 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz w pkt 4) m.in. wspólników spółki jawnej.
9. Dane ujawnione w Rejestrze Przedsiębiorców KRS objęte są domniemaniem ich prawdziwości, wynikającym z art. 17 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 869), zatem mogą i powinny stanowić punkt odniesienia w działaniach organu. Jednakże wskazane domniemanie jest prawnie wzruszalne i jeżeli tylko zostanie udowodnione, że stan rzeczywisty jest inny niż ujawniony, organ zobowiązany będzie fakt ten uwzględnić, niezależnie od wpisu widniejącego w rejestrze.
W sprawie poza sporem jednak pozostaje to, że Spółka (...)SPÓŁKA JAWNA z siedzibą w P. ul. (...), w dniu 20 września 2012 r. została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców pod nr KRS (...). Zgodnie z danymi zawartymi w ww. rejestrze (Dział 1, Rubryka 7- dotyczącym danych wspólników), Skarżący od 20 września 2012 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, pozostawał wspólnikiem spółki jawnej, zarejestrowanej w tej dacie pod nr KRS (...), co wynika z danych rejestrowych. W dniu 13 stycznia 2021 r. nastąpiła zmiana nazwy ww. spółki na (...)SPÓŁKA JAWNA W LIKWIDACJI. Do dnia wydania decyzji (8 marca 2021 r.) spółka nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co oznacza, że Skarżący w tym okresie był osobą prowadzącą pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki jawnej, w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej.
Z publicznie udostępnionych danych wynika także, że spółka została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców w dniu 28 maja 2021 r., zaś datą uprawomocnienia się wykreślenia jest 18 czerwca 2021 r.
W świetle powyższego zatem, Skarżący – jak to słusznie wskazał Organ, a w ślad za nim Sąd I instancji – w okresie wskazanym w decyzji Organu powinien być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej jako wspólnik spółki jawnej.
10. Co istotne, wbrew argumentom Skarżącego kasacyjnie, wspólnik spółki jawnej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, czy osiągania przychodu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki jawnej powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółki jawnej, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki jawnej, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej/osiągania przychodów.
Wbrew stanowisku Skarżącego kasacyjnie, w rozpoznawanej sprawie prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika spółki jawnej (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki jawnej. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12). Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Zatem – jak stwierdziły w orzecznictwie SN oraz sądy apelacyjne - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12; 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1455/14). O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej, już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje kwestia momentu rozpoczęcia, czy zakończenia faktycznego wykonywania czynności na rzecz spółki.
11. Zatem, wbrew stanowisku Skarżącego kasacyjnie, wyrażonym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem działalności przez Skarżącego, w tym nieuzyskiwaniem przez niego przychodu, są irrelewantne w rozpoznawanej sprawie. Nie wywierają one bowiem jakiegokolwiek wpływu na sytuację prawną Skarżącego jako wspólnika spółki jawnej. Stąd też zarzuty naruszenia prze Sąd I instancji art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. a także zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. są oczywiście bezzasadne.
12. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu Skarżący będzie zobowiązany opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta kwestia będzie już uzależniona od ustalenia, czy Skarżący uzyskiwał przychody jako wspólnik spółki jawnej. Jednak ustalenia te należą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie, w której Skarżący ma możliwość stosownego działania na podstawie art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach. W sprawie przed organami NFZ, dotyczącej objęcia Skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mają istotnego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia: 5 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 709/10, 17 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3136/15).
13. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, jako zbędne do rozstrzygnięcia sprawy, złożone w postępowaniu kasacyjnym wnioski dowodowe Skarżącego (art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.), działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., art. 204 pkt 1, art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl