II GSK 492/07

III SA/Łd 275/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Katarzyna Ceglarska-Piłat /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 59
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 22, art. 26, art. 45, art. 66, art. 100
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 477
§ 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za  kwalifikujące się hektary
Sentencja
Dnia 17 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 lutego 2025 roku nr 57/2025 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 lutego 2025 r., nr 57/2025, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (dalej: "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z 4 listopada 2024 r, nr 0089-2024-009039 Kierownika Biura Powiatu Poddębickiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w B. (dalej: "Kierownik Biura Powiatowego", "organ I instancji") w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
9 maja 2023 r. P. K. (dalej: "skarżący", "strona", "strona skarżąca") złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2023, w którym zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 7,21 ha.
29 marca 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr 0089-2024-009039 w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r., od której strona 4 kwietnia 2024 r. złożyła odwołanie.
15 kwietnia 2024 r., związku z wniesionym odwołaniem, organ I instancji zawnioskował do Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego o analizę w systemie LPIS zasadności modyfikacji danych referencyjnych dla działki ewidencyjnej nr [...]. W dniu 19 czerwca 2024 r. przeprowadzono oględziny działki referencyjnej, których celem była weryfikacja jej rolniczego użytkowania na dzień przeprowadzenia kontroli i porównanie z deklaracją producenta rolnego na rok wnioskowania o przyznanie pomocy finansowej. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół, na podstawie którego ustalono, że powierzchnia zmierzona w ramach działki referencyjnej wynosi 5,06 ha. Podczas weryfikacji powierzchni MKO nie stosuje się tolerancji pomiaru. Obszar kwalifikowalny do płatności odpowiada powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, obliczony na podstawie dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku.
W wyniku kontroli administracyjnej organ I instancji stwierdził, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Podczas ustalania powierzchni stwierdzonej dokonano analizy położenia zadeklarowanych działek rolnych względem położenia tych działek na powierzchniach niekwalifikujących się do płatności tzn. leżących poza wektorowym obszarem MKO (maksymalnym obszarem kwalifikowanym). Na ww. działkach rolnych, położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] stwierdzono wzdłuż granicy liczne wieloletnie zadrzewienia i zakrzaczenia. Powierzchnia deklarowana do płatności jest większa niż powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wyznaczonego dla działki ewidencyjnej. Łącznie dla działek rolnych B i H stwierdzono zawyżenie o 0,20 ha.
Działka B z uprawą TUZ została zadeklarowana na powierzchni 2,11 ha, na działce ewidencyjnej o numerze [...] a stwierdzono powierzchnię 1,97 ha zatem powierzchnia deklarowana do płatności jest większa niż powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wyznaczonego dla działki ewidencyjnej i powierzchnia stwierdzona działki wynosi 1,97 ha. Powyższe oznacza zawyżenie zgłoszonej powierzchni dla działki B do płatności o 0,14 ha.
Działka E z uprawą żyto ozime została zadeklarowana na powierzchni 1,26 ha, na działce ewidencyjnej o numerze [...] a stwierdzono powierzchnię 1,23 ha, zatem powierzchnia deklarowana do płatności jest większa niż powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wyznaczonego dla działki ewidencyjnej i powierzchnia stwierdzona działki wynosi 1,23 ha. Powyższe oznacza zawyżenie zgłoszonej powierzchni dla działki E do płatności o 0,03 ha.
Działka H z uprawą TUZ została zadeklarowana na powierzchni 1,90 ha, na działce ewidencyjnej o numerze [...] a stwierdzono powierzchnię 1,80 ha. W wyniku ponownej weryfikacji. MKO, w południowej części działki rolnej H wyznaczono tereny kwalifikujące się do płatności, których jednak wnioskodawca nie zadeklarował do płatności. W związku z powyższym geometria stwierdzona działki rolnej H, nie obejmuje obszaru potencjalnie kwalifikującego się do płatności, ponieważ wnioskodawca nie uwzględnił powierzchni we wniosku w powierzchni deklarowanej. Powierzchnia deklarowana do płatności jest większa niż powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wyznaczonego dla działki ewidencyjnej i powierzchnia stwierdzona działki wynosi 1,80 ha. Powyższe oznacza zawyżenie zgłoszonej powierzchni dla działki H do płatności o 0,10 ha.
Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wyniosła 0,27 ha.
31 lipca 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatu Poddębickiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w B.
Decyzją z 4 listopada 2024 r. organu I instancji przyznał stronie płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) z ograniczeniami naturalnymi strefa I w wysokości 1 145,60 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 96,66 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
14 listopada 2024 r. strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podniosła, że nie zgadza się z pomiarami, wskazując, że: "Płatność dotyczy 2023 r., a kontrola była w maju 2024 r., podczas gdy nie wszystko było wykoszone, gdyż termin jest do końca lipca. Podczas kolejnych pomiarów chcę być poinformowany i obecny."
W uzasadnieniu ww. decyzji z 26 lutego 2025 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi powołał treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 22, art. 26, art. 45, art. 100 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741, dalej:" ustawa o Planie Strategicznym", "u.P.S.", § 2, § 3, § 5, § 7 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 483, ze zm., dalej: "rozporządzenie ONW"), § 36-37, § 47-48 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 482 z późn. zm. dalej: "rozporządzenie o płatnościach bezpośrednich"), § 1 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary (Dz. U. z 2023 r. poz. 477), art. 3 ust. 1, art. 59 ust. 5, art. 68, art. 72 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE. L. 435 z 06.12.2021 r., str. 187, dalej: "Rozporządzenie nr 2021/2116"), art. 2 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. Urz. UE L 183 z 08.07.2022 r., str. 12, dalej: "rozporządzenie nr 2022/1172").
Organ odwoławczy podniósł, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności, przy czym, co istotne w kontekście rozpatrywanej sprawy, płatność nie może zostać przyznana do powierzchni większej aniżeli maksymalny kwalifikowany obszar, w rozumieniu art. 2 ust. 7 lit a rozporządzenia nr 2022/1172, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ wskazał, że wskutek złożonego przez stronę odwołania od decyzji z 29 marca 2024 r., w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzone zostały oględziny działki ewidencyjnej nr [...] w zakresie weryfikacji powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO). Oględziny zostały przeprowadzone po uprzednim telefonicznym powiadomieniu ww. dzień wcześniej i wyrażeniu przez niego zgody. P. K. potwierdził własnoręcznym podpisem w protokole, że w oględzinach uczestniczył. Z treści protokołu z oględzin wynika, że powierzchnia zmierzona upraw na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi 5,06 ha. Pomiaru dokonano w dwóch częściach: 1 powierzchnia zmierzona to 1,85 ha (działka rolna H), część 2 powierzchnia zmierzona to 3,21 ha (działki rolne B, E).
Organ II instancji zwrócił uwagę, że w toku kontroli administracyjnej wniosku organ I instancji oparł się na wynikach oględzin działki ewidencyjnej i zestawił je z deklaracją rolnika we wniosku oraz z oznaczeniem przebiegu granic działek rolnych położonych w jej granicach. Podczas kontroli administracyjnej, po weryfikacji powierzchni MKO (maksymalnego kwalifikowanego obszaru) stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2023. Przy ustaleniu powierzchni stwierdzonej dokonano analizy położenia działek rolnych zadeklarowanych przez stronę we wniosku, względem położenia tych działek na powierzchniach niekwalifikujących się do płatności, tzn. leżących poza wektorowym obszarem MKO. Obszar kwalifikowalny do płatności odpowiada powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. Obliczony jest na podstawie dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku. Organ II instancji wskazał, że na ww. działkach rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono wzdłuż granicy liczne zadrzewienia i zakrzaczenia, co obrazują załączniki do protokołu z oględzin, tj. fotografie działki oraz szkice przygotowane w oparciu o zdjęcie lotnicze działki z oznaczeniem przebiegu granic działki oznaczonych przez rolnika na załączniku do wniosku z oznaczonymi miejscami i kierunkiem wykonania fotografii. Organ odwoławczy podkreślił, że wysokość płatności ustalana jest na podstawie powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wyznaczonego przez ARiMR dla każdej deklarowanej działki ewidencyjnej. Z całkowitej powierzchni działki odjęte zostały powierzchnia obiektów nie kwalifikujących się zgodnie z przepisami. Powierzchnie kwalifikujące się do dopłat – MKO zostały wyznaczone i potwierdzone przez inspektorów terenowych ARiMR przeprowadzających pomiary bezpośrednio na działce 19 czerwca 2024 r. w obecności strony, którzy zmierzyli obszary kwalifikujące się do przyznania płatności tworzące MKO (tereny niewłączone do pomiaru są to obszary uznane za niekwalifikujące się do płatności.
Organ odwoławczy wskazał, że ustalając zawyżenia powierzchni działek rolnych: B wynosi 1,97 ha (zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej o 0,14 ha), E wynosi 1,23 ha (zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej o 0,03 ha), H wynosi 1,80 ha (zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej o 0,10 ha) organ I instancji oparł się na MKO ustalonym w oparciu o oględziny działki. W wyniku weryfikacji MKO organ I instancji stwierdził, że w południowej części działki rolnej H wyznaczono tereny kwalifikujące się do płatności, których wnioskodawca nie zadeklarował do płatności. W związku z powyższym geometria stwierdzona działki rolnej H nie obejmuje obszaru potencjalnie kwalifikującego się do płatności, ponieważ wnioskodawca go nie zadeklarował organ zaś nie może wykraczać poza treść żądania określonego we wniosku. Organ II instancji uznał, że strona w załącznikach graficznych do wniosku zadeklarowała powierzchnie wykraczające poza maksymalny obszar kwalifikujący się do płatności (MKO).
Dokonując wyliczeń w zakresie wysokości należnych stronie płatności, odnośnie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r. organ wskazał, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 6,94 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną wynosi 0,27 ha (7,21 ha – 0,27 ha = 6,94 ha), co wynika z zawyżenia powierzchni deklarowanej działek rolnych B, E, H. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 3,89% [(7,21 ha – 6,94 ha)/6,94 ha] x 100 = 3,89%.
Organ mając na uwadze § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazał, że powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosi 6,40 ha [6,94 ha – (2 x 0,27 ha) = 6,94 ha – 0,54 ha = 6,40 ha. Stawka płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r. do 1 ha w 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawki podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności za 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 2214) i wynosi 179 zł, zatem należna, prawidłowo ustalona, kwota płatności dla rolnika wynosi 1145,60 zł (6,40 ha x 179 zł = 1145,60 zł).
Odnosząc się następnie do przepisów rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich, tj. § 47, § 35, § 36, organ odwoławczy zauważył, że w analizowanym przypadku strona przed powiadomieniem jej o oględzinach nie informowała organu I instancji o nieprawidłowościach we wniosku, nie złożyła też zmiany do wniosku, w której wskazałaby powierzchnie działek rolnych B, E, H zgodne ze stanem faktycznym. Stwierdzone nieprawidłowości nie są błędami oczywistymi, brak jest zatem podstaw do odstąpienia od stosowania kary. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 59 ust. 5 rozporządzenia 2021/2116, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej wymienionych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116. Organ stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła wystąpienia żadnej okoliczności, którą można uznać za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Organ II instancji również nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 59 ust. 5 lit. b i c) rozporządzenia 2021/2116. Wskazał, że strona składając wniosek o przyznanie płatności, miała wiedzę jaki obszar spornych działek rolnych faktycznie użytkowany jest rolniczo i że deklaruje do płatności obszary zadrzewione, nie kwalifikujące się do płatności. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2023 strona złożyła oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, strona ponosi wyłączną winę, że nie spełniła warunków do przyznania płatności w stopniu pozwalającym na wypłatę płatności w pełnej wysokości.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższą decyzję organu, podnosząc, że jego skarga dotyczy dziatki [...] o powierzchni 5,5052 ha. Skarżący wskazał, że powierzchnia jest niezmienna od 20 lat, po odliczeniu nieużytków, drzew i zarośli wynosi 5,27 ha, a geodetom przeprowadzającym kontrolę "wyszło" 5,06 ha. Różnica w pomiarach a stanem rzeczywistym jest w sposób oczywisty zaniżona. ARIMR zarzuca skarżącemu, że dokonał oszustwa na ich koszt co jest oczywistą nieprawdą. Strona skarżąca wskazała, że wypłaty zostały mu zaniżone za rok 2023 i 2024, co z punktu formalnego i prawnego jest niedopuszczalne. Kontrola została przeprowadzona przez geodetów na początku sezonu koszenia 19 czerwca 2024 r., gdzie obejmuje rok 2023 i 2024 r. W ocenie strony niezrozumiałe jest obniżenie mu wypłaty za rok 2023 przy przeprowadzonej kontroli w 2024. Odnośnie kontroli skarżący wyjaśnił, że pracownicy telefonicznie poinformowali go na dzień wcześniej o przyjeździe o godz. 9.00. Geodeci przyjechali o godzinie 8.30 informując telefonicznie, że już są na miejscu i będą przeprowadzać kontrolę sami i skarżący nie jest potrzebny, wjechali na działkę nie czekając na skarżącego, który nie był obecny przy pomiarach. Ok. godziny 13.00-13.30 przyjechali na podwórko, gdzie podpisał podsunięte przez nich dokumenty, które miały potwierdzić przeprowadzenie przez nich prac. strony Nieprawdą jest, że kontrola była przeprowadzona w jego obecności. Skarżący podniósł także, że ARIMR podaje na swojej stronie internetowej, że koszenie powinno odbyć się do dnia 31 lipca danego roku, zatem miał jeszcze 6 tygodni do dokończenia zaczętych prac. Brak jest zdjęć jak wyglądała działka 31 lipca 2024 r. po końcu terminu koszenia. Chodzi o kwatery działki H, gdzie jedna nie była skoszona i nie zwymiarowana, brak nawet tej nieprawidłowej dokumentacji m.in. zdjęć, ponadto geodeci podczas pomiarów nie uwzględnili powierzchni działek pod przewróconymi drzewami itp. Skarżący wskazał, że czuje się pokrzywdzony przez ARIMR, wnosząc o przeprowadzenie pomiarów w jego obecności w terminie po 31.07. W ocenie strony skarżącej nie można jej zarzucić, że nie wykonała prac danych przy kontroli wykonanej w trakcie ich trwania. Strona podniosła także wątpliwości czy przyrząd pomiarowy jest dokładny do 0,0 % brak błędu tolerancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z zm. dalej: "p.p.s.a."), a także w przypadku naruszenia prawa będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w myśl bowiem art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym skargi na indywidualną interpretację podatkową, a zatem niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyżej wskazanych kryteriów, nie wykazała, aby organ dopuścił się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy zasadnie obniżyły skarżącemu P. K. kwotę płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r. o 96,66 zł z uwagi na nieprawidłowości dotyczące zawyżenia powierzchni działki.
W ocenie Sądu rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom.
U podstaw wydanego przez organ rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, iż skarżący zadeklarował we wniosku większą powierzchnię działek w sytuacji gdy w rzeczywistości powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza, w konsekwencji czego wykluczono wskazane fragmenty działek z płatności oraz ustalono, że różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 3,89 % co uzasadniało zastosowanie § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i zobowiązywało organ do obniżenia płatności.
Kwestionując powyższe rozstrzygniecie organu strona skarżąca podniosła, że organ na skutek nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego oraz braku podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, błędnie uznał (chociaż co do działki [...] G. o powierzchni 5,5052 ha ww. niezmiennie od 20 lat podaje – po odliczeniu nieużytków drzew i zarośli – 5,27 ha), że działka ma powierzchnię kwalifikującą się do płatności 5,06 ha bowiem kontrola przeprowadzona została na początku sezonu koszenia innego roku niż został złożony wniosek a ponadto nie był on przy pomiarach obecny.
Wobec tak zarysowanego sporu w pierwszej kolejności wskazać należy, iż materialnoprawne przesłanki przyznawania wnioskowanych płatności na rok 2023 r. określono w ustawie o Planie Strategicznym – strona ubiegała się bowiem o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki rolnej na lata 2023-2027, tj.: dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r. do działek rolnych o łącznej powierzchni 7,21 ha położonych m.in. na działkach ewidencyjnych w powiecie poddębickim, gmina P. – obszar wiejski, obrębie ewidencyjnym [...] G..
Zgodnie z art. 17 u.P.S. wniosek o przyznanie pomocy, zmianę tego wniosku lub jego wycofanie składa się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Warunek prowadzenia działalności rolniczej dla przyznania płatności zawiera art. 21 u.P.S., który w ust. 1 stanowi, że przy przyznawaniu pomocy uznaje się, że rolnik prowadzi działalność rolniczą, jeżeli prowadzi działalność polegającą na: 1) wytwarzaniu produktów rolnych przez hodowlę lub chów zwierząt do celów gospodarskich lub uprawę lub hodowlę roślin, gdzie produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), z wyjątkiem produktów rybołówstwa, a także uprawie bawełny i zagajników o krótkiej rotacji lub 2) utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma art. 45 u.P.S. ust. 1 zgodnie z którym płatności ONW są przyznawane rolnikowi do użytków rolnych będących w jego posiadaniu położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, którymi są obszary określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 dotyczących szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 12 tej ustawy, jeżeli: 1) prowadzi na tych użytkach rolnych działalność rolniczą; 2) łączna powierzchnia tych użytków rolnych wynosi nie mniej niż 1 ha.
Stosownie do art. 45 ust. 2 u.P.S. do przyznawania płatności ONW przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio, zatem zgodnie z art. 45 ust. 2 u.P.S. w zw. z art. 26 u.P.S. płatności ONW są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 – chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z art. 60 ust. 1 u.P.S. wynika, że wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Wniosek ten można złożyć po upływie tego terminu, ale nie później niż w dniu, w którym upływa 25 dni od dnia upływu tego terminu, z tym, że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nakłada się karę w wysokości 1% danej pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót. W § 45 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazano, że w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi: 1) nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy (ta sytuacja miała miejsce w odniesieniu do skarżącego); 2) więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności; 3) więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności.
W świetle przywołanych wyżej przepisów oraz materiału zgromadzonego w aktach sprawy Sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ II instancji, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew bowiem zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona, zaś wnioski wyciągnięte przez organ nie zawierają sprzeczności, są logiczne i prawidłowe, a tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do ich kwestionowania, szczególnie w kierunku postulowanym przez skarżącego.
Z prawidłowo poczynionych przez organ ustaleń faktycznych wynika, że działki ewidencyjne deklarowane przez stronę miały powierzchnię mniejszą o 3,89 % zatem zasadnie obniżono jej wnioskowane i kwestionowane płatności.
Rozporządzenie z dnia 10 marca 2023 r. stanowi w § 1 pkt 1, że za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm.) uznaje się: użytki rolne danego gospodarstwa, które w trakcie roku kalendarzowego, na który wnioskuje się o płatności bezpośrednie, są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w art. 21 ust. 1 u.P.S.
W myśl § 1 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia, za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. uznaje się elementy krajobrazu, o których mowa w art. 4 ust. 4 lit. b akapit drugi rozporządzenia 2021/2115, obejmujące: a) nieutwardzone drogi dojazdowe, pasy zadrzewień, żywopłoty lub ściany tarasów – o ile całkowita szerokość tych elementów nie przekracza 2 m, b) zadrzewienia śródpolne o powierzchni nie większej niż 100 m2, c) rozproszone drzewa znajdujące się na użytkach rolnych, o ile liczba drzew na hektar, innych niż drzewa owocowe, nie przekracza 100 sztuk. Przy czym, zgodnie z § 1 ust. 3 wskazanego rozporządzenia z 10 marca 2023 r. grunty, na których znajdują się elementy krajobrazu, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. b i c, zalicza się do kwalifikującego się hektara pod warunkiem, że można na nich prowadzić działalność rolniczą.
W ocenie Sądu wymaga podkreślenia, że zasady dotyczące postępowania w sprawach o przyznanie płatności (pomocy) reguluje przepis art. 66 u.P.S., który stanowi w ust. 1, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Zgodnie z art. 66 ust. 2 u.PS. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Co istotne, w myśl art. 66 ust. 3 u.P.S. zdjęcie wykonane i przesłane przez stronę postępowania, o którym mowa w ust. 1, z wykorzystaniem aplikacji udostępnionej przez Agencję, w tym zdjęcie geotagowane będące zdjęciem zawierającym informacje o długości i szerokości geograficznej miejsca wykonania tego zdjęcia, ustalonych na podstawie dostępnych systemów pozycjonowania satelitarnego, stanowi dowód tego, co zostało zobrazowane na tym zdjęciu oraz zapisane w pliku zawierającym to zdjęcie. Zdjęcie przesłane z wykorzystaniem tej aplikacji ma charakter dokumentu, o którym mowa w art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na gruncie powołanych przepisów należy stwierdzić, że w postępowaniu o przyznanie płatności to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania posiadanych uprawnień w danym roku do określonych płatności. Organ w tym zakresie zobowiązany zaś jest rozpatrzyć cały zgromadzony materiał dowodowy wskazany we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania i ocenić go w kontekście przepisów u.P.s., przepisów wykonawczych i przepisów prawa wspólnotowego, które określają przesłanki przyznania poszczególnych płatności.
Zdaniem Sądu, argumentacja strony skarżącej stanowi wyłącznie polemikę z poprawnymi, uzasadnionymi w okolicznościach niniejszej sprawy ustaleniami organu, które uprawniały i zarazem zobowiązywały do zastosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom P. K. organy prawidłowo wskazały, że podstawą uznania, że skarżący zawyżył powierzchnię działki nie jest to, że była ona nieskoszona. Na działce, co pokazują załączniki do protokołu z oględzin, tj. fotografie działki oraz szkice opracowane w oparciu o zdjęcie lotnicze działki z oznaczeniem przebiegu granic działki oznaczonych przez skarżącego na załączniku do wniosku z oznaczonymi miejscami i kierunkiem wykonania fotografii – uwidocznione nie tylko w wersji papierowej ale przede wszystkim na załączonej płycie CD nr 114/OR05/25, znajdują się wzdłuż granicy działki wieloletnie zadrzewienia i zakrzewienia, które wykluczone zostałyby również w przypadku dokonania oględzin w 2023 r. czy przeprowadzenia przez P. K. przed oględzinami koszenia. Zarzucanie przez skarżącego kontrolującym czy ARiMR złej woli przy wykonywanych pomiarach jest chybione również z tego powodu, że w południowej części działki rolnej H kontrolujący wyznaczyli tereny kwalifikujące się do płatności, których skarżący jednak nie zadeklarował w swoim wniosku do płatności (organ zaś nie może wykraczać poza treść żądania określonego we wniosku).
Sąd nie dopatrzył się też innego rodzaju uchybień, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W szczególności za prawidłową Sąd uznał ustaloną przez organ powierzchnię wykluczenia z płatności z uwagi na stwierdzenie nieprawidłowości dotyczących kwalifikowania powierzchni. Słusznie wykluczając wskazane działki z płatności, organy prawidłowo ustaliły, że różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 3,89 %. Powyższe uzasadniało zastosowanie § 45 ust. rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich.
Co należy podkreślić, skarżący mimo że kwestionuje wyniki pomiaru dokonanego w czerwcu 2024 r. – a jak wynika ze skargi ma wiedzę na temat prowadzenia działalności rolniczej – nie przedstawił jakichkolwiek dowodów wskazujących na rzeczywiste błędy w pomiarze dokonane przez pracowników ARiMR (choć jak już wskazano art. 66 ust. 3 u.P.S. zdjęcie wykonane i przesłane przez stronę postępowania, o którym mowa w ust. 1, z wykorzystaniem aplikacji udostępnionej przez Agencję ma charakter dokumentu, o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a.).
Podkreślić należy, że weryfikacja przez organ wniosku złożonego na podstawie ustawy o Planie Strategicznym dokonywana jest zgodnie z regułami prawnymi, przede wszystkim w trakcie omówionych w art. 100 u.P.S. kontroli administracyjnych i kontroli przeprowadzanych na miejscu. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Skutkiem przeprowadzonej przez organ kontroli w gospodarstwie rolnym P. K.(najpierw kontroli na miejscu, a następnie kontroli administracyjnej), było ustalenie różnicy pomiędzy powierzchnią części działek zadeklarowaną przez rolnika we wniosku, a powierzchnią wynikającą z ustaleń kontroli na miejscu oraz danych opartych na systemie informacji geograficznej. Ustalenia te zostały zawarte w dołączonej do akt dokumentacji pokontrolnej, w tym raporcie z przeprowadzonej kontroli, według którego skarżący był uczestnikiem tej czynności i co potwierdził własnoręcznym podpisem. Raport z kontroli przeprowadzonej 19 czerwca 2024 r. jest dokumentem urzędowym a zatem nie sposób tego dowodu kwestionować na podstawie subiektywnych ocen czy sugestii, co do ew. tolerancji błędu zastosowanych urządzeń pomiarowych.
Sąd w pełni podziela utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd dotyczący mocy dowodowej protokołu kontroli z czynności kontrolnych i możliwości weryfikacji danych dotyczących powierzchni działek, zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności z danymi ustalonymi w toku kontroli na miejscu, która obejmuje ustalenie rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw (por. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., akt II GSK 492/07; z dnia 20 grudnia 2007 r., II GSK 259/07 – dostępne w CBOISA).
Co więcej, organy słusznie uznały także, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 59 ust. 5 oraz art. 59 ust. 5 lit b i c rozporządzenia nr 2021/2116.
Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.
a.kr