II GSK 434/22

III SA/Łd 562/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 434/22 - Wyrok NSA z 2025-09-17
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 39a ust. 1 pkt 4, art. 39k ust. 1 i 2, art. 39m, art. 39l ust. 1 pkt 1, art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę. [pic]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1 pkt 4, art. 39f ust. 1, art. 39k ust. 1-3, art. 39m, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140) dalej u.t.d. oraz Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia na K. W. kary pieniężnej w wysokości 1 000 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 18 listopada 2019 r. przy ul. A 2 w Ł. (przy Hotelu [...]) zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki Toyota o nr rej. [...]. Kontrola została przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, a ww. pojazdem kierował P. M. wykonując osobiście przewóz drogowy osób w Ł. na trasie z ul. B 39 na ul. A 2 pod Hotel "[...]". Stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia 18 listopada 2019 r., nr [...]
Na podstawie informacji z Urzędu Miasta Ł. z dnia 28 listopada 2019 r. Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że przedsiębiorca P. M. posiada licencję nr 4/2018 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu 25 lipca 2018 r. a także, że osobą zarządzającą transportem ww. przedsiębiorcy jest K. W. posiadający certyfikat kompetencji zawodowych nr [...] wydany w dniu 22 czerwca 2016 r.
Pismem z dnia 6 grudnia 2019 r. Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił K. W. jako zarządzającego przedsiębiorcy P. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Firma Handlowo Usługowa [...] P. M. o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z naruszeniem Ip. 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d.
Decyzją z dnia [...] Ł.Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na K. W. karę pieniężną w wysokości 1 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Od powyższej decyzji pełnomocnik K. W. złożył odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania zarzucił naruszenie:
1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że osoba zarządzająca w przedsiębiorstwie i w nim zatrudniona, ponosi odpowiedzialność za naruszenia
spowodowane przez przedsiębiorcę, który go zatrudnia;
2) art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. b u.t.d. poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą "Firma Handlowo Usługowa [...] P. M., podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie (a był właścicielem tego przedsiębiorstwa) a więc brak jest podstaw do tego, aby wymagać od skarżącego by wyposażał takiego kierowcę w zaświadczenie o braku przeciwwskazań psychologicznych.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podkreślił, że obowiązek kierowania na badania lekarskie i psychologiczne jest adresowany do przedsiębiorców zatrudniających kierowców na podstawie stosunku pracy. Potwierdzenia to wykładnia językowa art. 39a ust. 1 pkt 3 u.t.d., który zatrudnienie kierowcy przez wykonującego przewóz uzależnia od braku przeciwwskazań zdrowotnych. Ustawodawca nie przez przypadek posłużył się w tym miejscu terminem o ustalonym znaczeniu prawnym - zatrudnienie. Zatrudnienie jest czynnością prawną podlegającą przepisom prawa pracy, zaś skutkiem zatrudnienia jest nawiązanie stosunku pracy. Zatrudnienie następuje według art. 2 Kodeksu pracy na podstawie umowy o pracę, aktu powołania, aktu mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę. W konsekwencji, adresatem obowiązków, o których mowa w art. 39a ust. 1 u.t.d. wypełnianych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, uczyniono przedsiębiorców zatrudniających, a więc przewoźników występujących jako strona stosunku pracy z kierowcą. Pozbawionym podstaw prawnych jest zatem wymaganie od przewoźnika niezatrudniającego kierowcy wyposażenia go w zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych. Skierowanie analizowanego obowiązku do przedsiębiorcy zatrudniającego przedsiębiorcę uzasadnia specyfika relacji zachodzących pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Wyłącznie stosunek pracy zapewnia przedsiębiorcy możliwości egzekwowania od kierowców obowiązków z zakresu higieny i bezpieczeństwa pracy. Podobnych możliwości nie dają zbliżone do stosunku pracy cywilnoprawne stosunki obligacyjne.
W okolicznościach mniejszej sprawy skarżący nie ma żadnych podstaw do tego, aby wymagać od zatrudniającego go przedsiębiorcy, aby ten posiadał zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych czy psychologicznych lub wydawać mu jakiekolwiek polecenia.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 39a ust. 1 u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
1) ukończyła:
a) 18 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego
wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii:
- C lub C+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną,
- C1 lub C1+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,
b) 21 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego
wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii:
- C lub C+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,
- D lub D+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną,
- D1 lub Dl+E, o ile przewóz wykonywany jest na liniach regularnych, których trasa nie przekracza 50 km i o ile kierowca uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,
c) 23 lata - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D lub D+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną;
2) posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym, określone w ustawie z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, z zastrzeżeniem ust. 1a;
3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
5) uzyskała kwalifikację wstępną lub kwalifikację wstępną przyśpieszoną, zwane dalej "kwalifikacją";
6) ukończyła szkolenie okresowe.
Zgodnie z art. 39k ust. 1 u.t.d., kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W myśl art. 39k ust. 2 u.t.d. badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Stosownie do treści art. 39k ust. 3 u.t.d. badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są przeprowadzane:
1) do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat - co 5 lat;
2) po ukończeniu przez kierowcę 60. roku życia - co 30 miesięcy.
Zgodnie z art. 39m u.t.d. wymagania, o których mowa w art. 39a-391, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy.
W myśl art. 4 pkt 22 u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy.
Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem to osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych, (ust. 4). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d. (art. 92a ust. 8 u.t.d.).
Stosownie do Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 1 000 zł.
W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do stwierdzonego naruszenia organ odwoławczy wyjaśnił, że z zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli drogowej z dnia 18 listopada 2019 r. oraz okazanych w czasie kontroli dokumentów wynika, że w dniu 18 listopada 2019 r. w Ł. miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki Toyota o nr rej. [...], którym kierował P. M.. Z ustaleń zawartych w protokole kontroli wynika, że kierowca wykonywał osobiście przewóz drogowy osób w Ł. na trasie z ul. B 39 na ul. A 2 pod Hotel "[...]" (przewóz został zamówiony przez pasażera za pomocą aplikacji Bolt). Kierowca –P. M. nie okazał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W toku kontroli kierowca okazał jedynie dokument potwierdzający przeprowadzenie konsultacji psychologicznej z dnia 14 listopada 2018 r.
Zdaniem organu odwoławczego protokół kontroli drogowej z dnia 18 listopada 2019 r. stanowi istotny dowód w przedmiotowej sprawie. Jako dokument urzędowy korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń i stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W niniejszej sprawie P. M. podpisał protokół kontroli drogowej bez zastrzeżeń oraz złożone podczas kontroli zeznania.
Dodatkowo, na podstawie pisma informacyjnego z Urzędu Miasta Ł. z dnia 28 listopada 2019 r. organ odwoławczy ustalił, że przedsiębiorca P. M. posiada licencję nr 4/2018 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu 25 lipca 2018 r. a także, że osobą zarządzającą transportem u ww. przedsiębiorcy jest K. W. posiadający certyfikat kompetencji zawodowych nr [...] wydany w dniu 22 czerwca 2016 r.
Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje, że w dniu 18 listopada 2019 r. kierujący pojazdem P. M. nie okazał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a jedynie dokument potwierdzający przeprowadzenie konsultacji psychologicznej.
W piśmie z dnia 25 listopada 2019 r. pełnomocnik P. M. wniósł o dopuszczenie dowodów z orzeczenia psychologicznego nr 465/2019 z dnia 21 listopada 2019 r. (kopia) oraz zaświadczenia z dnia 14 listopada 2018 r. o braku przeciwskazań psychologicznych do pracy z wykorzystaniem pojazdu do 3,5 tony (kopia). Z okazanej kopii, jak podkreślił organ wynika, że ww. orzeczenie psychologiczne nr 465/2019 zostało wystawione w dniu 21 listopada 2019 r., a kontrola miała miejsce w dniu 18 listopada 2019 r. Ponadto przedstawione przez pełnomocnika zaświadczenie z 14 listopada 2018 r. nie zostało wydane zgodnie z wzorem stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy z dnia 8 lipca 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 937), a stanowiło jedynie zaświadczenie o przeprowadzonej konsultacji psychologicznej. Tym samym powyższe dokumenty nie miały znaczenia w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe organ I instancji słusznie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1 000 zł stosownie do Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.
Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że bezspornym jest, że P. M. wykonywał w dniu kontroli drogowej okazjonalny przewóz osób w imieniu własnym. Organ I instancji prawidłowo stwierdził, że wykonawcą przewozu w dniu kontroli był P. M., u którego skarżący jest osobą zarządzającą transportem, co nie było co do zasady kwestionowane przez stronę.
Zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. jest niezasadny, ponieważ bezspornym jest, że na dzień kontroli, tj. 18 listopada 2019 r. kierujący pojazdem P. M. nie posiadał i nie okazał podczas kontroli ważnych badań psychologicznych stwierdzających brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Ocenie podlega stan faktyczny z chwili przeprowadzenia kontroli drogowej, a zmiana rozstrzygnięcia mogłaby nastąpić wtedy, gdyby strona w toku postępowania przedstawiła dowód na posiadanie przez kierowcę stosownych badań psychologicznych ważnych na dzień kontroli drogowej, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Kwestia natomiast na jakiej podstawie kierowca współpracował z przedsiębiorcą nie jest przedmiotem badania organu administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego wszczętego ze względu na naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c. ustalaniem czy łączący strony stosunek prawny ma charakter stosunku pracy jest sprawą z zakresu prawa pracy i rozstrzygają tę kwestię sądy pracy.
Ponadto w ustawie o transporcie drogowym brak jest zakazu zatrudniania kierowców na podstawie umów cywilnoprawnych. Jeżeli przepisy prawa na to pozwalają, możliwe jest także stosowanie niepracowniczych form zatrudnienia, takich jak wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej lub jako przedsiębiorca (tzw. samozatrudnienie). W branży transportowej umowy cywilnoprawne są popularną formą zatrudnienia, więc stosując interpretację strony należałoby wyłączyć znaczną część podmiotów wykonujących przewóz drogowy spod reguł i norm wynikających z obowiązujących przepisów prawnych.
Jednocześnie w kwestii ponoszonej przez stronę odpowiedzialność administracyjną nie ma znaczenia okoliczność, że kierowca P. M. był jednocześnie właścicielem przedsiębiorstwa. Znowelizowana ustawa o transporcie drogowym przewiduje odrębną odpowiedzialność za działania i zaniechania kierowcy, zarządzającego transportem oraz podmiotu wykonującego przewóz drogowy. W załączniku nr 3 został zamieszczony wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych, które nakładane są na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Załącznik nr 1 do u.t.d. stanowi natomiast wykaz wykroczeń oraz wysokość grzywien za poszczególne naruszenia, których dopuścił się kierujący. Zaś w załączniku nr 4 do ustawy ustawodawca przewidział wykaz naruszeń i wysokość kar nakładanych na osobę zarządzającą przedsiębiorstwem lub transportem. Ukaranie osoby zarządzającej przedsiębiorstwem za naruszenia określone w załączniku nr 4 do u.t.d. w żadnej mierze nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania wobec strony za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. Niniejsze postępowanie odnosi się tylko do nałożonej kary administracyjnej na zarządzającego.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem i dokonał wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego.
W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ponieważ brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Ciężar natomiast dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na stronie. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające odpowiedzialność za popełnienie przedmiotowego naruszenia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił naruszenie:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że osoba zarządzająca w przedsiębiorstwie i w nim zatrudniona, ponosi odpowiedzialność za naruszenia spowodowane przez przedsiębiorcę, który go zatrudnia;
- art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 39l ust. 1 pkt 1 b u.t.d. poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą Firma Handlowo Usługowa [...] P. M., podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie (a był właścicielem tego przedsiębiorstwa), a więc brak jest podstaw do tego, aby wymagać od skarżącego by wyposażał takiego kierowcę w zaświadczenie o braku przeciwwskazań psychologicznych;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu w zakresie konieczności zweryfikowania podstawy zatrudnienia kierowcy w przedsiębiorstwie;
- art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi podtrzymując dotychczasową argumentację skarżący podkreślił, że organy dokonały dowolnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie tego, że osoba zarządzająca w przedsiębiorstwie i w nim zatrudniona, ponosi odpowiedzialność za naruszenia spowodowane przez przedsiębiorcę, który go zatrudnia. W okolicznościach niniejszej sprawy kierowcą kontrolowanego przejazdu była osoba, która prowadzi przedsiębiorstwo, tj. P. M.. Nie sposób zatem wymagać od skarżącego, aby wydawał swojemu przełożonemu wiążące polecenia odnośnie obowiązku posiadania ważnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego.
Obowiązek kierowania na badania zdrowotne i psychologiczne jest adresowany do przedsiębiorców zatrudniających kierowców na podstawie stosunku pracy. Potwierdza to wykładnia językowa art. 39a ust. 1 pkt 3 u.t.d. Pozbawionym podstaw prawnych jest wymaganie od przewoźnika niezatrudniającego kierowcy wyposażenia go w zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych. Wyłącznie stosunek pracy zapewnia przedsiębiorcy możliwości egzekwowania od kierowców obowiązków z zakresu higieny i bezpieczeństwa pracy. Podobnych możliwości nie dają zbliżone do stosunku pracy cywilnoprawne stosunki obligacyjne.
Powyższa interpretacja nakazuje uznać, że zaskarżone decyzje nakładające karę pieniężną na podmiot nie zobligowany prawem do wydania zaświadczenia potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy naruszają obowiązujące w tym względzie regulacje. Błędne jest stanowisko organu II instancji, że niezależnie od podstawy zatrudnienia - zarządzający transportem odpowiada w każdym przypadku za brak wyposażenia kierowcy w zaświadczenie lekarskie oraz psychologiczne o braku przeciwwskazać zdrowotnych i lekarskich do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W przypadku kierowców niezatrudnionych na podstawie stosunku pracy, przedsiębiorca nie posiada żadnych przewidzianych prawem możliwości, aby wymóc na kierowcy posiadanie tego typu badań. Tym bardziej takich możliwości nie posiada osoba zarządzająca transportem, zatrudniona przez kierowcę wykonującego przewóz.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 125 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Ł. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019r. poz. 2140 ze zm.), dalej u.t.d.
Zgodnie z treścią art.39a ust.12 pkt 4 wymienionej ustawy przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
W myśl art.39k ust. 1 i 2 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Zgodnie z treścią art.39l ust.1 pkt 1 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do:
1) kierowania kierowców na:
a) szkolenia okresowe,
b) badania lekarskie i psychologiczne;
W myśl art.39m u.t.d. wymagania, o których mowa w art. 39a-39l, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy.
Zgodnie z treścią art.4 pkt 11 u.t.d. przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego;
W myśl art.92a ust.2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.
Zgodnie z treścią art.92a ust.8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Stosownie do l.p. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy przewidziano karę pieniężną w wysokości 1000 zł.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 18 listopada 2019r. w Ł.przy ul. A 2 funkcjonariusze inspekcji transportu drogowego zatrzymali samochód marki Toyota nr rej. [...] prowadzony przez P. M.. Pojazdem tym wykonywał on przewóz osób z ul. B 39 pod Hotel "[...]" przy ul. A 2. Przewóz był wykonywany na podstawie zlecenia pasażera złożonego za pośrednictwem aplikacji Bolt zaś kierowca nie posiadał orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Dodać należy, że P. M. prowadzi Firmę Handlowo – Usługową [...] P. M. w Ł. i posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. W wymienionej firmie K.W. jest osobą zarządzającą transportem (posiada certyfikat kompetencji zawodowych nr [...] wydany w dniu 22 czerwca 2016r. – pismo Urzędu Miasta Ł. z 28 listopada 2019r. k.22). Wymienione okoliczności nie są sporne.
Nie ulega wątpliwości, że w dniu 18 listopada 2019r. P. M. wykonywał przewóz osób i był to przewóz okazjonalny gdyż nie stanowił on przewozu regularnego, ani przewozu regularnego specjalnego ani przewozu wahadłowego. Nie budzi również wątpliwości fakt, że kierowca nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wymogu tego nie spełnia przedstawione przez M.M. zaświadczenie o przeprowadzonej konsultacji psychologicznej z 14 listopada 2018r. (k.4). gdyż nie jest ono orzeczeniem psychologicznym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. z 2014r. poz.937). Zaświadczenie z 14 listopada 2018r. nie spełnia rygorów określonych w wymienionym rozporządzeniu. Nie ma również żadnego znaczenia orzeczenie psychologiczne nr 465/2019 z dnia 21 listopada 2019r. (k.26) złożone do akt sprawy gdyż zostało ono wystawione już po dacie kontroli, która miała miejsce w dniu 18 listopada 2019r.
Należy zaznaczyć, że to skarżący, będąc w firmie [...] "osobą zarządzającą transportem" w rozumieniu art.92a ust.2 u.t.d., był zobowiązany wyposażyć kierowcę w wymagane orzeczenia w tym orzeczenie psychologiczne określone w art.39k u.t.d. Osoba zarządzająca transportem jest zobowiązana do podjęcia działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg a jednym z takich działań jest dopuszczenie do kierowania pojazdami tylko takich kierowców, którzy posiadają orzeczenie psychologiczne. Orzeczenie takie ma bowiem na celu wyeliminowanie osób, których stan zdrowia w zakresie psychologicznym nie pozwala na pracę w charakterze kierowcy. Na skarżącym jako "osobie zarządzającej transportem" spoczywała odpowiedzialność za spełnienia wymogów w zakresie przewozu osób w tym wymogów dotyczących kierowców dotyczących między innymi posiadania orzeczenia psychologicznego. Osoba prowadząca pojazd i wykonująca przewóz musi dysponować orzeczeniem psychologa o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W niniejszej sprawie w dniu 18 listopada 2019r. P. M. wykonywał przewóz osób i nie posiadał takiego orzeczenia. Takie zachowanie jest sankcjonowane w punkcie l.p 4.3 załącznika nr 4 u.t.d. w związku z art.92a ust.8 u.t.d. karą pieniężną w wysokości 1000 zł przy czym karze tej podlega zarządzający transportem jako osoba odpowiedzialna za dopuszczenie kierowcy do wykonywania przewozu osób bez orzeczenia psychologicznego. Organy administracji trafnie wymierzyły K. W.wymienioną karę.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że niezasadne było wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej gdyż kierowca nie był zatrudniony w ramach stosunku pracy a tylko wobec kierowców będących pracownikami jest wymóg posiadania orzeczenia psychologicznego.
Przede wszystkim należy podnieść, że w dniu kontroli przewóz osób wykonywał P. M. będący jednocześnie właścicielem Firmy Handlowo-Usługowej [...]. Innymi słowy właściciel firmy tego dnia był kierowcą. Nie można się zgodzić z zarzutem skargi, że P.M. nie miał obowiązku posiadania orzeczenia psychologicznego bo nie był pracownikiem F.H-U [...]. Zgodnie z treścią art.39m u.t.d. wymagania o których mowa między innymi w art.39k i 39l stosuje się odpowiednio także do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy. Oznacza to, że także przedsiębiorca wykonujący osobiście jako kierowca przewóz osób jest obowiązany posiadać orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Dodać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, iż każdy kierowca wykonujący przewóz drogowy osób jest obowiązany posiadać orzeczenie psychologiczne bez względu na formę prawną wykonywania obowiązków kierowcy a więc czy jest to stosunek pracy, umowa cywilnoprawna czy też samozatrudnienie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 26 listopada 2020r. w spr. II SA/Go 497/20, wyrok WSA w Lublinie z 27 sierpnia 2020r. w spr. III SA/Lu 285/20, z 11 marca 2021r. w spr. III SA/Lu 1049/20 i z 22 czerwca 2021r. w spr. III SA/Lu 123/21, wyrok WSA w Poznaniu z 18 marca 2021r. w spr. III SA/Po 486/20, wyrok WSA w Krakowie z 31 sierpnia 2020r. w spr. III SA/Kr 296/20 i wyrok WSA w Gdańsku z 11 lipca 2013r. w spr. III SA/Gd 204/13). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach. Zarzut skargi w tym zakresie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach i nie zasługuje na uwzględnienie.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art.7,8,77 § 1 i 107 § 3 K.p.a.
Wbrew temu zarzutowi organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i dokonały prawidłowej jego oceny zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art.107 § 3 K.p.a. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są uzasadnione.
W niniejszej sprawie brak było podstaw zastosowania art.92c ust.1 pkt 1 u.t.d.
Skarżący nie podnosił takiego zarzutu. W związku z czym nie zachodziła konieczność przeprowadzenia szerszych rozważań w tym zakresie. Wspomnieć tylko należy, że strona nie przedłożyła żadnego dowodu na zaistnienie okoliczności określonych w art.92c ust.1 pkt 1 u.t.d.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w dniu 18 listopada 2019r. P. M. wykonywał przewóz osób nie posiadając orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy jako kierowca. Uzasadniało to wymierzenie kary pieniężnej, o której mowa w punkcie l.p 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.
a.l.