II GSK 41/05

II GSK 41/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba
Kazimierz Jarząbek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska
Symbol z opisem
6220 Zezwolenie   na    działalność    ubezpieczeniową
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
III SA 1726/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-10-14
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Kazimierz Jarząbek (spr.), Sędzia NSA, Sędziowie (NSA Małgorzata Korycińska, Andrzej Kuba, Protokolant Joanna Kubacka, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt 6 III SA 1726/03 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na działalność ubezpieczeniową oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt 6 III SA 1726/03, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z dnia [..]. maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił przebieg sprawy. W wyniku skargi na działalność Pani M. S. z dnia [...] maja 2002 r. organ nadzoru zwrócił się pismem z dnia [...] maja 2002 r. do Sądu Rejonowego w S. o udzielenie informacji w sprawie. Sąd Rejonowy w S. przesłał do urzędu odpisy wyroków, z których wynika, że Pani M. S. jest skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa umyślne przeciwko mieniu, tj. czyn z art. 286 § l Kodeksu karnego. Organ nadzoru wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych cofnęła Pani M. S. zezwolenie na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego. Pani M. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. W uzasadnieniu organ podał, że Pani M. S. przestała spełniać warunek określony w art. 37e pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, gdyż została skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 8 lutego 2002 r. sygn. akt II K 285/01 za popełnienie przestępstwa umyślnego przeciwko mieniu. Prawomocne skazanie za popełnienie przestępstwa umyślnego przeciwko mieniu, zgodnie z art. 37f ust. l pkt l ustawy o działalności ubezpieczeniowej stanowi bezsporną podstawę do cofnięcia osobie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego. Organ nadzoru zobligowany jest do cofnięcia osobie fizycznej zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, jeżeli ta przestała spełniać warunki niezbędne do jego uzyskania.
Na powyższą decyzję pani M. S., zwana dalej skarżącą, złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji i motywów skarżącej, uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że osoba fizyczna wykonująca czynności agenta ubezpieczeniowego nie może być osobą skazaną za popełnienie umyślnego przestępstwa przeciwko mieniu, dokumentom lub karno-skarbowego. Skarżąca wykonywała działalność agencyjną na podstawie zezwolenie organu nadzoru Nr [...]. W przypadku niespełnienia wymogów określonych w przepisach prawa, organ nadzoru na podstawie art. 37f ust. l pkt 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej obowiązany jest cofnąć zezwolenie na wykonywanie czynności agencyjnych. Sąd podkreślił, że przepis art. 37f ust. l pkt l ustawy o działalności ubezpieczeniowej przewiduje cofnięcie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, jeżeli osoba fizyczna przestała spełniać warunki określone w powyższym przepisie. Przepis ten ma charakter obligatoryjny, co oznacza, iż w razie stwierdzenia prawomocnego skazania za przestępstwo umyślne osoby posiadającej zezwolenie na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych cofa zezwolenie.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ nie badał braku należytej reprezentacji strony przed sądem karnym, Sąd stwierdził, że organ nie był do tego obowiązany. Skarżąca przyznała, że miała adwokata, w sprawie został wydany prawomocny wyrok skazujący, którego treścią Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych jest związana do czasu pozostawania tego wyroku w obrocie prawnym.
Za niezasadny uznał Sąd również zarzut skargi dotyczący niewłaściwości organu. Zgodnie z treścią art. 127 § 3 kpa wyrażającą zasadę remonstracji organ postąpił w sposób właściwy.
Odnosząc się do zarzutu niezasięgnięcia opinii o skarżącej u agenta "A." Sp. z o.o., z którym skarżąca współpracowała, Sąd wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 37f ust. l pkt l ustawy o działalności ubezpieczeniowej organ nadzoru nie jest obowiązany do zasięgnięcia opinii agenta, który zatrudniał skarżącą, a obowiązek zasięgnięcia opinii dotyczy tylko zakładu ubezpieczeń. Tymczasem "A." Sp. z o.o. według oświadczeń pełnomocnika skarżącej złożonego na rozprawie [...] września 2004 r. nie jest zakładem ubezpieczeń.
Skarżąca podnosiła również w skardze, że podjęła działania mające na celu wznowienie postępowania karnego, zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w S., jednak nie poparła tych twierdzeń żadnymi dowodami. Dlatego też Sąd uznał, że organ jest związany wyrokiem karnym pozostającym w mocy. Fakt nieujawnienia wyroku w Krajowym Rejestrze Karnym również nie może mieć wpływu na wynik sprawy.
Pani M. S., działając przez swego pełnomocnika - radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2004r., wnosząc o jego zmianę w całości na korzyść skarżącej, ewentualnie o uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 37f ust. l pkt 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej przez przyjęcie przez WSA, że Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wykazała uzyskanie wcześniejszej opinii co do cofnięcia uprawnień skarżącej, której to opinii nie było.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wyjaśnia, że WSA, wbrew dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i wyjaśnieniom złożonym na rozprawie, przyjął za wykazane przez Komisję Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, że cofnięcie uprawnień pośrednika ubezpieczeniowego wobec skarżącej nastąpiło po zasięgnięciu opinii "A. L." S.A. w W., na rzecz którego pracował agent "A." Sp. z o.o., którego pośrednikiem na podstawie zawartej umowy była skarżąca. Opinii powyższej nie wykazała Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, jak również zaprzeczyła temu stawając na rozprawie skarżąca.
Skarżąca wyjaśnia również, że wystąpiła o wznowienie postępowanie karnego, z uwagi na fakt, że reprezentujący ją adwokat nienależycie wywiązywał się z obowiązków, skutkiem czego wyrok karny był dla skarżącej niekorzystny.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2003 r. podtrzymującej decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. oraz zawarte w odpowiedzi na skargę rozpatrywaną przez WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Art. 183 § 1 p.p.s.a. przyjmuje zasadę, że w zakresie kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną. Od tej zasady ustawa o p.p.s.a. wprowadza wyjątek, stanowiąc, że Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (§ 2 art. 183 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1),
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).
Skarga kasacyjna wymaga nie tylko przytoczenia podstaw, ale także ich uzasadnienia.
Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej z art. 174 ust. 1 p.p.s.a. jest - poza przytoczeniem naruszonego przepisu - wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie, na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa i jak, zdaniem skarżącego, powinien on być rozumiany i stosowany.
Również koniecznym elementem uzasadnienia drugiej podstawy skargi kasacyjnej jest wskazanie, które przepisy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W sprawie skarżąca formułując zarzuty skargi kasacyjnej wskazała, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 37f ust. 1 pkt 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej przez przyjęcie, że Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wykazała uzyskanie wcześniej opinii w przedmiocie cofnięcia jej uprawnień, której to opinii nie było. Ponadto z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że jej Autor zarzuca także błąd w ustaleniach faktycznych, przy czym nie wskazał przepisów prawa procesoego, których naruszenie zarzuca. Jak już zaznaczono wyżej, powoływanie się na drugą z podstaw skargi kasacyjnej (art. 174 ust. 2 p.p.s.a.) obliguje skarżącego do wskazania przepisów prawa, a także wykazania, że konkretne uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, że druga podstawa skargi kasacyjnej nie spełnia wymaganych przez przepisy p.p.s.a. warunków formalnych, wobec tego nie może być uznana za usprawiedliwioną.
Również zarzut naruszenia prawa materialnego w którejkolwiek spośród podstaw naruszenia wskazanych w art. 174 ust. 1 p.p.s.a., nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, bowiem próba taka mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy skargi kasacyjnej.
Tej podstawy skargi kasacyjnej skarżąca nie wskazała, a zatem nie może zasadnie kwestionować ustaleń faktycznych zawartych w zaskarżonym wyroku, które w tej sytuacji są wiążące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie ustalił, że stosownie do treści art. 37 f ust. 1 pkt 1 w związku z art. 37 e ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 1996 r. Nr 11,poz. 62) organ nadzoru cofa zezwolenie na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego na wniosek zakładu ubezpieczeń lub z urzędu po zasięgnięciu opinii zakładu ubezpieczeń, jeżeli osoba fizyczna przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 37 e ust. 3. Wśród tych warunków pod pkt 2 wymieniono warunek niekaralności za przestępstwa umyślne popełnione przeciwko mieniu, dokumentom lub przestępstwa karno-skarbowe. Z ustaleń tych także wynika, że skarżąca została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. w sprawie sygn. akt II K 285/01 za przestępstwo przeciwko mieniu, na podstawie art. 286 § 1 Kodeksu karnego. W tej sytuacji podkreślenia wymaga zdaniem Sądu pierwszej instancji, że przepis art. 37 f ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej przewiduje cofnięcie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego, jeżeli osoba fizyczna zaprzestała spełniać warunki, o których mowa w art. 37 e. (ust. 3 tego przepisu został przytoczony na str. 5 uzasadnienia WSA). W powyższym kontekście zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zdanie "W przypadku nie spełnienia wymogów określonych w przepisach prawa, organ nadzoru na podstawie art. 37 f ust. 1 pkt 4 ustawy ubezpieczeniowej obowiązany jest cofnąć zezwolenie na wykonywanie czynności agencyjnych". Zawiera błąd polegający na wskazaniu jednego z punktów ust. 1 art. 37 f cytowanej ustawy. Przytoczona wyżej treść uzasadnienia wskazuje bowiem na to, że chodzi tu o pkt 1 tego ustępu a nie pkt 4 gdyż art. 37 f ust. 1 nie zawiera pkt 4.
Zarzut naruszenia prawa materialnego art. 37f ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy nie może być przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepis ten nigdy nie został ustanowiony.
Art. 37f ust. 1 tej ustawy posiadał brzmienie:
"I. Organ nadzoru cofa zezwolenie na wniosek zakładu ubezpieczeń lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii zakładu ubezpieczeń, jeżeli osoba fizyczna:
1) przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 37e,
2) złożyła zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania zawodu,
3) prowadzi działalność z naruszeniem prawa."
Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopuścił się naruszenia przepisu prawa przez niewłaściwe zastosowanie, który w ogóle nie istniał.
Ponadto powoływanie się w skardze kasacyjnej na wadliwe wykonywanie obowiązków przez obrońcę skarżący w procesie karnym nie może mieć żadnego znaczenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż Sąd ten nie jest uprawniony do kontrolowania postępowań prowadzonych przed sądami powszechnymi.
Z wyżej przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.