II GSK 394/21

II GSK 394/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 296/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-19
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1170
art. 47 ust. 1, art. 315 ust. 3
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j.)
Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
art. 10
Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del.WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 296/19 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 grudnia 2018 r. nr DP.P.347746.299.2018.81.lnog w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz M. K. 3752 (trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt dwa) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 296/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. (wnioskodawczyni, strona, skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (organ, UP) z dnia 5 grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.
II. Stan sprawy, której dotyczy kontrolowany wyrok.
Decyzją z dnia 13 grudnia 2017 r. UP odmówił udzielenia patentu na wynalazek pn. "Sposób produkcji sera cukierniczego oraz środek do jego stabilizacji", nr [...], zgłoszony do ochrony dnia 25 maja 2001 r., przez J. M., A. K., M. K. (zgłaszający). Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tj. Dz. U. nr 26, poz. 117 z 1993 r.), mającego zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (p.w.p.).
Decyzją z dnia 5 grudnia 2018 r., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego dnia 21 lutego 2018 r. przez skarżącą, organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 13 grudnia 2017 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP całkowicie zgodził się ze stanowiskiem i argumentacją zawartą w decyzji I instancji. Organ wyjaśnił, że sposób wytwarzania sera cukierniczego według zastrzeżenia 1 jest oczywisty w świetle znanego stanu techniki, a mianowicie w świetle opisu patentowego [...]. Z opisu patentowego [...] znany jest sposób wytwarzania serka przez zmieszanie składników i dodawanie środka stabilizującego np. w ilości [...] w temperaturze np. [...]. Różnica między sposobem produkcji sera cukierniczego wg zgłoszenia [...], a sposobem produkcji sera jogurtowego wg opisu patentowego [...], jest taka, że w sposobie wg zgłoszenia [...] stosuje się od [...] do [...] środka stabilizującego, a w sposobie według zgłoszenia [...] stosuje się [...]środka stabilizującego. Z opisu zgłoszenia nie wynika, że zastosowanie np. [...] stabilizatora zamiast [...] stabilizatora przyniosło jakieś nieoczekiwane efekty. Zdaniem UP, pomimo argumentów wnioskodawczyni, wykazujących złożony charakter sposobu produkcji opisanego spornym zgłoszeniem, jego poszczególne kroki sprowadzają się w zasadzie do "czynności mieszania trwającą 1 godzinę", a "czynność, na której oparty miałby zostać pomysł wynalazczy zgłoszenia, sprowadza się w zasadzie do czynności mieszania dwóch składników - sera i środka stabilizującego". W ocenie UP, tak opisana czynność wynika w sposób oczywisty z treści zastrzeżenia 2 patentu [...], a zatem przeciętny znawca z dziedziny technologii produkcji żywności, znając sposób opisany w tym patencie, bez trudu doszedłby do rozwiązania opisanego w zakwestionowanym przez organ zgłoszeniu. Organ stwierdził także, że rozwiązanie w zakresie środka stabilizującego ser cukierniczy wg zastrzeżenia 2 jest oczywiste w świetle znanego stanu techniki, a mianowicie w świetle normy zakładowej ZN-2001 MEGAN-1 oraz "etykiet na opakowaniu stabilizatora" będącego w obrocie handlowym przed datą zgłoszenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zaskarżając decyzję z dnia 5 grudnia 2018 r. w całości, wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie od UP kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności faktycznych przedstawionych w sprawie, w tym okoliczności przyznania patentu na dwa wynalazki pt.: "Sposób wytwarzania kremów spożywczych oraz środek do ich stabilizacji" i "Sposób wytwarzania masy serowej wyrobów serowych oraz środek do ich stabilizacji", które zgłoszone zostały w podobnym czasie co przedmiotowy wynalazek przez tych samych współtwórców, a rozwiązania przedstawione w tych wynalazkach są podobne do przedmiotowego wynalazku; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia poziomu wynalazczego (nieoczywistości) przedmiotowego rozwiązania, w sytuacji gdy ustalenie powyższego wymagało wiedzy specjalistycznej, którą posiada wyłącznie biegły; 3) art. 10 ustawy o wynalazczości, polegające na przyjęciu, że wynalazek nie spełnia przesłanek do udzielenie patentu z powodu jego oczywistości w świetle znanego stanu techniki, w sytuacji gdy ów wynalazek spełnia wszystkie kryteria przyznania patentu, w tym zachodzi jego nieoczywistość w świetle znanego stanu techniki.
W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskrzonej decyzji.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak również decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.
Sąd Wojewódzki wskazał, że materialnoprawną podstawą odmowy udzielenia patentu na sporny wynalazek stanowi art. 10 ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p. W ocenie WSA, UP słusznie uznał, że ocena spełnienia przez przedmiotowy patent warunków wymaganych do jego uzyskania ma zostać dokonana według przepisów ustawy o wynalazczości. Jak wynika z art. 315 ust. 3 p.w.p., ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku w UP. Sporny wynalazek został zgłoszony 25 maja 2001 r., a więc w czasie gdy obowiązywała ustawa o wynalazczości. Przedmiotem niniejszej sprawy był wynalazek zgłoszony do ochrony pt. "Sposób produkcji sera cukierniczego oraz środek do jego stabilizacji", który UP uznał za oczywisty w świetle znanego stanu techniki i na który odmówił udzielenie patentu. Odnośnie do sposobu produkcji sera cukierniczego, za najbliższy stan techniki UP uznał opis patentowy [...] dotyczący, zgodnie z zastrzeżeniem patentowym nr 2, sposobu wytwarzania serka jogurtowego, znamiennego tym, że mieszaninę jogurtu, twarożku, śmietanki, oleju roślinnego i substancji stabilizująco-emulgujących podgrzewa się do temperatury [...]C, całość poddaje się homogenizacji, następnie wzbogaca się produkt w dodatki smakowo-zapachowe i prowadzi termizację w temperaturze [...]C w czasie. WSA zgodził się z UR, że zawarty w opisie patentu [...] szczegółowy skład produktu, zawierający jogurt, śmietankę i twarożek, mieści się w ogólnym opisie sera twarogowego lub homogenizowanego, z których korzystnie wytwarza się ser cukierniczy ze spornego zgłoszenia. Ponadto dodatek środka stabilizująco-emulgującego w patencie [...]w ilości [...], co wynika z przykładu wykonania serka jogurtowego, odpowiada dodaniu [...] stabilizatora w spornym wynalazku. W ocenie WSA, w toku postępowania przed UP strona nie wyjaśniła znaczenia dodania stabilizatora w ilości nie mniejszej niż [...], natomiast uczyniła to dopiero w skardze, wskazując, że dodanie stabilizatora w ilości [...] doprowadziłoby do powstania sera o nieodpowiedniej termostabilności, a to z kolei podczas wypieku sernika skutkowałoby powstaniem zakalca. Nie można również nie zgodzić się z UP, że sposób produkcji sera cukierniczego, zgodnie z opisem spornego wynalazku, sprowadza się do prostej czynności połączenia (mieszania) dwóch składników, tj. sypkiego środka stabilizującego z podgrzanym w szerokim zakresie temperatur od [...] do [...] serem twarogowym lub homogenizowanym. Podobnie, zgodnie z zastrzeżeniem 2 patentu [...], dokonuje się mieszania jogurtu, twarożku, śmietanki, oleju roślinnego i substancji stabilizująco-emulgujących, a następnie podgrzewa do temperatury [...]°C. Dlatego też należy zgodzić się z UP, że przeciętny znawca z dziedziny technologii produkcji żywności, znając sposób opisany w patencie [...], bez trudu doszedłby do rozwiązania opisanego w spornym rozwiązaniu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji UP słusznie zauważył, że serek jogurtowy, otrzymywany zgodnie z opisem w patencie [...], i ser cukierniczy, otrzymywany zgodnie z opisem patentowym spornego wynalazku, są tożsamymi produktami różniącymi się jedynie dodatkiem jogurtu. Sporny wynalazek otrzymuje się ze zmieszania sera twarogowego (ewentualnie homogenizowanego) oraz środka stabilizującego. Natomiast serek jogurtowy otrzymuje się ze zmieszania jogurtu, twarożku, śmietanki, oleju roślinnego i substancji stabilizująco-emulgujących. Różnica w postaci dodania jogurtu nie jest, jak wskazał UP, istotną różnicę w składzie sera cukierniczego i serka jogurtowego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, UP prawidłowo ocenił również, że rozwiązanie w zakresie środka stabilizującego ser cukierniczy według zastrzeżenia 2 spornego wynalazku jest oczywiste w świetle znanego stanu techniki, czyli w świetle normy zakładowej ZN-2001 MEGAN -1 oraz etykiet na opakowaniu stabilizatora będącego w obrocie handlowym przed datą zgłoszenia, a więc dostępnych wbrew twierdzeniom skarżącej szerokiemu kręgowi odbiorców, z których znany jest skład stabilizatora sera cukierniczego, zawierający skrobię modyfikowaną, skrobię ziemniaczaną, mleko w proszku i proszek serwatkowy. Organ też słusznie ocenił, że nie ma istotnego znaczenia fakt, że w normie zakładowej oraz na etykietach zostały ogólnie wymienione składniki środka stabilizującego bez ujawnienia procentowego składu. Procentowy skład środka stabilizującego bowiem, został określony w zastrzeżeniu 2 spornego wynalazku w tak szerokim zakresie ([...]skrobi modyfikowanej, [...]skrobi ziemniaczanej, [...]sproszkowanego mleka lub sproszkowanej serwatki, [...]preparatu błonnikowego), że znawca, w ramach rutynowych prób, byłby w stanie odtworzyć wynalazek.
Z tych względów Sąd pierwszej instancji stwierdził, że niezasadny był zarzut skargi dotyczący naruszenia przez UP art. 10 ustawy o wynalazczości. Organ wykazał bowiem brak jednej z przesłanek zdolności patentowej, czyli nieoczywistość wynalazku w zakresie obu zastrzeżonych rozwiązań: środka stabilizującego ser cukierniczy i sposobu produkcji sera cukierniczego. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że niezasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez UP art. 7, art. 77 § 1, art. 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia poziomu wynalazczego (nieoczywistości) przedmiotowego rozwiązania. WSA uznał też za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez UP art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na wydaniu decyzji bez wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności faktycznych przedstawionych w sprawie, w tym okoliczności przyznania patentu na dwa inne wynalazki, które zgłoszone zostały w podobnym czasie co przedmiotowy wynalazek przez tych samych współtwórców, a rozwiązania przedstawione w tych wynalazkach są podobne do przedmiotowego wynalazku. WSA podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania nie były inne wynalazki, na które skarżąca uzyskała patenty. Sąd pierwszej instancji nie stwierdził zatem w niniejszej sprawie naruszenia przez UPRP przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
IV. Skarga kasacyjna i stanowisko strony przeciwnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem i nieuzasadnione oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględniania z uwagi na to, że organ administracyjny, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia:
a) art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. polegającego na wydaniu decyzji na podstawie dowolnie ocenionego materiału dowodowego bez wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym nie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia poziomu wynalazczego (nieoczywistości) przedmiotowego rozwiązania, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zasadne było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu technologii produkcji żywności;
b) art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. polegającego na wydaniu decyzji na podstawie dowolnie ocenionego materiału dowodowego bez wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności faktycznych przedstawionych w sprawie, w tym okoliczności przyznania patentu na dwa wynalazki pt.: "Sposób wytwarzania kremów spożywczych oraz środek do ich stabilizacji" i "Sposób wytwarzania masy serowej wyrobów serowych oraz środek do ich stabilizacji", które zgłoszone zostały w podobnym czasie co przedmiotowy wynalazek przez tych samych współtwórców, a rozwiązania przedstawione w tych wynalazkach są podobne do przedmiotowego wynalazku, przez co została naruszona konstytucyjna zasadna równości (art. 32 Konstytucji RP),
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzegł, że organ wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał błędnych ustaleń faktycznych, to uchyliłby zaskarżoną decyzję;
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na niedopuszczeniu dowodu z urzędu z dokumentacji znajdującej się w posiadaniu organu dotyczącej przyznania patentu na dwa wynalazki pt.: "Sposób wytwarzania kremów spożywczych oraz środek do ich stabilizacji" – nr zgłoszenia [...]i "Sposób wytwarzania masy serowej wyrobów serowych oraz środek do ich stabilizacji" - nr zgłoszenia [...], w szczególności z decyzji o przyznaniu ww. patentów z dnia 18.12.2017r., zastrzeżeń patentowych, w sytuacji gdy z treści ww. dokumentacji wynika, że oba wynalazki zgłoszone zostały w podobnym czasie co przedmiotowy wynalazek "Sposób produkcji sera cukierniczego oraz środka do jego stabilizacji" przez tych samych współtwórców, a rozwiązania przedstawione w tych wynalazkach są podobne do przedmiotowego wynalazku, a w konsekwencji nie zachodziły istotne różnice uzasadniające odmienne rozstrzygnięcia;
3. prawa materialnego w zakresie art. 10 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wynalazek w zakresie obu zastrzeżonych rozwiązań: sposobu produkcji sera cukierniczego oraz środka do jego stabilizacji, jest oczywisty w świetle znanego stanu techniki, w sytuacji gdy nie został udostępniony do wiadomości powszechnej, a przeciętny znawca, specjalista z danej dziedziny, nie byłby w stanie w zawodowy i rutynowy sposób dojść do takiego samego rozwiązania.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości.
Ponadto, skarżąca kasacyjnie wniosła o dopuszczenie dowodu z załączonych decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. o przyznaniu patentu na wynalazki pt. "Sposób wytwarzania kremów spożywczych oraz środek do ich stabilizacji" – nr zgłoszenia [...]i "Sposób wytwarzania masy serowej wyrobów serowych oraz środek do ich stabilizacji" - nr zgłoszenia [...]oraz wniosła o zwrócenie się do organu o nadesłanie dokumentacji z postępowań dotyczących przyznania patentów na ww. wynalazki, a następnie dopuszczenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach Urzędu Patentowego RP na okoliczność przyznania patentu na dwa wynalazki pt. "Sposób wytwarzania kremów spożywczych oraz środek do ich stabilizacji" i "Sposób wytwarzania masy serowej wyrobów serowych oraz środek do ich stabilizacji", treści zastrzeżeń patentowych, podobieństwa zastrzeżeń patentowych do zastrzeżeń patentowych według spornego wynalazku, przebiegu postępowania w sprawie udzielenia patentu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację wspierającą zajęte stanowisko.
Skarżony organ odwoławczy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do pełnego zakresu rozstrzygnięcia w związku z zaskarżeniem wyroku niższej instancji w całości.
Weryfikacja zasadności zarzutów kasacyjnych jest konieczną podstawą do stwierdzenia, że wniesiona skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
2. Uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim strona skarżąca kasacyjnie zakwestionowała prawidłowość procesu kontroli legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji UP na tle – mającej zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (u.p.w.p.) w zw. z art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) – przesłanki tzw. nieoczywistości rozwiązania objętego zgłoszeniem nr P.347746 z dnia 25 maja 2001 r.
3. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (u.w.1972) wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.
Przesłanka nieoczywistości – odpowiadająca w aktualnym stanie prawnym (art. 26 u.p.w.p.) przesłance poziomu wynalazczego – ustanawia dla nowych rozwiązań technicznych dalszy warunek patentowalności w postaci niewynikania w sposób oczywisty zgłoszonego rozwiązania z dotychczasowego stanu techniki. Oznacza to, że patent nie może zostać udzielony na te rozwiązania, które nie wykraczają poza znane, typowe i rekonstruowalne procesy technologiczne, stanowiąc jedynie logiczną i funkcjonalną kontynuację dotychczasowego stanu techniki. W piśmiennictwie zasadnie podnosi się zatem, że ustalając zaistnienie przesłanki nieoczywistości rozwiązania (poziomu wynalazczego), należy brać pod uwagę nie tylko opublikowane dokumenty w świetle dostępnej wiedzy, lecz także całą wiedzę ogólną, dostępną dla specjalisty na dzień przed zgłoszeniem wynalazku, przyjmując, że zgłoszone rozwiązanie jest oczywiste w świetle dotychczasowego stanu techniki (dostępnego przed datą, według której oznacza się prawo do uzyskania prawa ochronnego, a zatem najpóźniej na datę zgłoszenia – por. np. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., II GSK 3071/15, LEX nr 2325013; wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2017 r., II GSK 3482/15, LEX nr 2424915), jeżeli przeciętny znawca z zakresu danej dziedziny techniki (np. inżynier lub technik znający najbliższy stan techniki) miałby możliwość dojścia do (wywnioskowania) rozwiązania objętego zastrzeżeniem w następstwie prostego, bezpośredniego, "rutynowego" i niekreatywnego wykorzystania typowych elementów wiedzy i umiejętności z tej dziedziny (np. przez proste zastąpienie znanych elementów technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań).
Punktem wyjścia do dokonania tego rodzaju oceny jest jednak przedstawienie i wyjaśnienie treści dokumentu (dokumentów) uznanego za obrazujący najbliższy stan techniki (por. np. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2003 r., II SA 724/02, LEX nr 84213), relewantny dla zgłaszanego rozwiązania.
4. Odnosząc powyższe tezy wykładnicze do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki przeprowadził w sposób wadliwy kontrolę legalności ustaleń faktycznych skarżonego organu, nie dostrzegając, że organ ten uchybił obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wnikliwego, szczegółowego oraz przekonującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na tle sporu w zakresie nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania.
Po pierwsze, UP nie przedstawił sprawozdania o stanie techniki, sporządzonego zgodnie z wymogami określonymi w art. 47 ust. 1 u.p.w.p. i § 29 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz.U. Nr 102, poz. 1119 ze zm.). Twierdzenie organu, że najbliższy stan techniki wynika bezpośrednio z opisu patentowego PL 187222B1 oraz normy zakładowej ZN-2001 MEGAN-1 (niezależnie od braku przekonującego wykazania, że nastąpiło uprzednie udostępnienie rozwiązania objętego tą normą do wiadomości powszechnej), a zatem – że dokumenty te są wystarczające do zobrazowania najbliższego stanu techniki, wymaga weryfikacji w świetle specjalistycznej oceny co do adekwatności i zdatności tych dokumentów jako źródła informacji pozwalających potencjalnie na osiągnięcie rozwiązania objętego spornym zgłoszeniem patentowym. Już więc na tym etapie, poprzedzającym sformułowanie tzw. problemu technicznego przez wyznaczenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie są obecne w najbliższym stanie techniki, konieczne jest dysponowanie odpowiednią wiedzą z zakresu technologii produkcji żywności. W tym sensie nie można uznać, że UP wskazał wiarygodne dowody określające stan techniki w zakresie uzasadniającym twierdzenie, że realizacja lub stosowanie zgłoszonego wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki (zob. § 32 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych).
Po drugie, w związku z uwagą pierwszą, trzeba konsekwentnie przyjąć, że ocena realizacji negatywnej przesłanki nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania, wobec jej spornego i specjalistycznego charakteru na tle adekwatnej dziedziny wiedzy naukowo-technicznej, wymagała dopuszczenia opinii biegłego z zakresu technologii produkcji żywności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie podnosi się, że skoro ustawodawca wprowadził wzorzec znawcy z dziedziny, której dotyczy wynalazek, dla dokonania oceny nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania (poziomu wynalazczego), to właściwy organ patentowy powinien – w razie zaistniałego sporu w zakresie nieoczywistości rozwiązania – skorzystać z opinii biegłych, kierując się założeniem, że co do zasady ocena poziomu wynalazczego wymaga wiadomości specjalnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., II GSK 1853/12, LEX nr 1450701; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r., VI SA/Wa 1558/16, LEX nr 2328893; por. także wyrok NSA z dnia 23 listopada 2004 r., GSK 899/04; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 24 lutego 2004 r., VI SA/Wa 1209/02; z dnia 1 marca 2004 r., VI SA/Wa 2631/02; z dnia 25 marca 2004 r., VI SA/Wa 2467/02, LEX nr 150631; z dnia 18 maja 2005 r., VI SA/Wa 2059/04; z dnia 10 września 2008 r., VI SA/Wa 926/08; z dnia 7 października 2014 r., VI SA/Wa 1847/14, LEX nr 1816346), a brak przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie oraz oparcie się organu jedynie na własnym przekonaniu uzasadnia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r., VI SA/Wa 2059/04, LEX nr 166084).
Uzasadniony jest zatem pogląd, że w toku postępowania o udzielenie prawa patentowego dopiero powołany przez organ biegły, znając stan techniki w danym obszarze oraz standardy typowej wiedzy specjalisty w danej dziedzinie naukowo-technicznej, może udzielić pełnej i weryfikowalnej odpowiedzi na pytanie, czy tego rodzaju specjalista w świetle najbliższego stanu techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego objętego zastrzeżeniem patentowym, miałby możliwość bezpośredniego, "rutynowego" i niekreatywnego wywnioskowania zastrzeganego rozwiązania.
5. Jeżeli zatem w przedmiotowej sprawie nadal zachodzą przesłanki do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, UP w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie zobowiązany do dopuszczenia dowodu ze specjalistycznej opinii biegłego z zakresu technologii produkcji żywności (do kryterium wiedzy "przeciętnego znawcy" z tej właśnie dziedziny odwołuje się sam organ na str. 3 zaskarżonej decyzji z dnia 5 grudnia 2018 r.) w celu ustalenia tych elementów składających się na przesłankę nieoczywistości (poziomu wynalazczego), które wymagają wiadomości specjalnych, na tle opisanych w zastrzeżeniach patentowych nr 1 i nr 2 sposobu produkcji sera cukierniczego z sera homogenizowanego lub twarogowego oraz środka do jego stabilizacji (środka stabilizującego ser cukierniczy).
Rozstrzygnięcia specjalistycznego wymagają w szczególności sporne zagadnienia związane z kwalifikacją serka jogurtowego, objętego opisem patentowym nr [...], jako sera cukierniczego (z uwzględnieniem ich składu, technologii wytwarzania i przeznaczenia), oraz "nieoczywistością wynalazczą" czynności mieszania sera homogenizowanego lub twarogowego o określonej temperaturze oraz środka stabilizującego w określonej ilości, przez godzinę w stałej temperaturze (zastrzeżenie nr 1) i składem procentowym środka stabilizującego (zastrzeżenie nr 2).
Analiza stanu techniki oraz wyznaczenie najbliższego stanu techniki powinna także uwzględnić konieczność odniesienia się przez skarżony organ do zarzutu strony skarżącej kasacyjnie w zakresie sposobu oceny stanu techniki i przesłanki nieoczywistości w odniesieniu do podobnych zgłoszeń patentowych nr [...] i [...], dokonanych – jak wynika z przedłożonych odpisów decyzji UP z dnia 18 grudnia 2017 r. o udzieleniu patentu m.in. na rzecz skarżącej, na wynalazki pn. "Sposób wytwarzania kremów spożywczych środek do ich stabilizacji" oraz "Sposób wytwarzania masy serowej wyrobów serowych oraz środek do jej stabilizacji" – w dniach 26 maja 2001 r. oraz 14 maja 2001 r.
6. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia częściowej zasadności skargi kasacyjnej oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona przez Sąd Wojewódzki dla potrzeb przejęcia skargi do rozpoznania oraz jej uwzględnienia, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję UP. Ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jest na obecnym etapie postępowania zbędna i bezprzedmiotowa.
7. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 203 pkt 1, art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.