II GSK 316/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez wspólników spółki cywilnej M. M. i J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Decyzja ta utrzymała w mocy karę pieniężną w wysokości 6 000 zł nałożoną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Kontrola wykazała nieznaczne przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi (5,65% i 3,91%) oraz masy całkowitej (0,5%). W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w tym przepisów k.p.a. dotyczących nakładania, miarkowania i odstąpienia od kar, a także przepisów dotyczących ustalania faktów i wiarygodności dowodów (wyniki ważenia). Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym, argumentując, że skarżący nie mieli wpływu na rozmieszczenie ładunku w kontenerze i powinni byli skorzystać z możliwości odstąpienia od kary. Kwestionowano również zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. per analogiam do przewozu tkanin. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dział IVa) dotyczące odstąpienia od nałożenia kary nie mają zastosowania, gdy ustawa Prawo o ruchu drogowym reguluje te kwestie odrębnie (art. 189a § 2 k.p.a.). Podkreślono, że art. 140aa ust. 4 P.r.d. stanowi samodzielną podstawę do odstąpienia od nałożenia kary, która wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia faktów, wskazując, że skarżący mieli możliwość zgłaszania wniosków dowodowych w postępowaniu administracyjnym, a odchylenia wagowe nie są granicami tolerancji błędu, lecz dopuszczenia wagi do użytkowania. Sąd stwierdził, że kara została słusznie nałożona, ponieważ skarżący, ograniczając się do kontroli masy całkowitej i nie upewniając się co do nacisków osi, godzili się na możliwość przekroczenia normatywności. Nie było podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. per analogiam, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie przewozu materiałów sypkich lub drewna, a nie tkanin.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kar za przejazd pojazdami nienormatywnymi, w szczególności relacji między przepisami Prawa o ruchu drogowym a Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie odstąpienia od kary. Ustalenie odpowiedzialności przewoźnika mimo nieznacznych przekroczeń nacisku osi i braku kontroli ładunku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z karami za przejazdy nienormatywne i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych obszarów prawa administracyjnego. Kluczowe jest ustalenie, czy przepisy odrębne regulują kwestie odstąpienia od kary.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej mają zastosowanie, gdy ustawa Prawo o ruchu drogowym reguluje te kwestie odrębnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dział IVa) dotyczące odstąpienia od nałożenia kary nie mają zastosowania, gdy ustawa Prawo o ruchu drogowym reguluje te kwestie odrębnie, co wynika z art. 189a § 2 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym stanowi samodzielną podstawę do odstąpienia od nałożenia kary, która wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. w tym zakresie.
Czy skarżący, którzy przewozili ładunek w kontenerze i nie skontrolowali nacisków osi, mogą skorzystać z przepisu zwalniającego od kary z powodu braku wpływu na powstanie naruszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący ponoszą odpowiedzialność, ponieważ mieli możliwość kontroli nacisków osi przed rozpoczęciem przejazdu i godząc się na przejazd bez wymaganego zezwolenia, narazili się na przekroczenie normatywności.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skarżący mieli wpływ na realizację przejazdu i godzili się na możliwość powstania naruszenia, ograniczając się jedynie do kontroli masy całkowitej. Kara jest za podjęcie się przejazdu pojazdem nienormatywnym przy braku pewności co do nacisków osi, a nie za wadliwy załadunek.
Czy przepis zwalniający od kary za przekroczenie nacisku osi (przy nieprzekroczeniu masy całkowitej) może być stosowany per analogiam do przewozu ładunków innych niż materiały sypkie lub drewno?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten podlega zastosowaniu wyłącznie w przypadkach przewozu materiałów sypkich lub drewna, a wykładnia per analogiam jest niedopuszczalna ze względu na bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. dotyczy konkretnych rodzajów ładunków (materiały sypkie, drewno) i nie można go stosować do innych ładunków, takich jak tkaniny w kontenerze, ze względu na konieczność stosowania metody logiczno-językowej przy wykładni przepisów bezwzględnie obowiązujących.
Czy rozbieżności w wynikach ważenia nacisków osi oraz dopuszczalne odchylenia wagowe mogą stanowić podstawę do uznania ustaleń organów za wadliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli skarżący nie zgłaszali wniosków dowodowych w postępowaniu administracyjnym i nie wykazali wadliwości działania urządzenia pomiarowego. Odchylenia wagowe nie są granicami tolerancji błędu, lecz dopuszczenia wagi do użytkowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że skarżący mieli możliwość kwestionowania wyników ważenia na etapie postępowania administracyjnego, a odchylenia uregulowane w przepisach dotyczących wag samochodowych nie są granicami tolerancji błędu, lecz dopuszczenia wagi do użytkowania.
Przepisy (32)
Główne
p.r.d. art. 140aa § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Reguluje nakładanie kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami.
p.r.d. art. 140aa § ust. 4 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Określa podstawę do nie wszczynania lub umorzenia postępowania, gdy podmiot dochował należytej staranności lub nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
p.r.d. art. 140aa § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Określa podstawę do nie wszczynania lub umorzenia postępowania, gdy rzeczywista masa całkowita nie przekracza dopuszczalnej, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Pomocnicze
k.p.a. art. 189a § § 2 pkt 1-3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy działu IVa k.p.a. nie stosuje się, gdy w przepisach odrębnych uregulowano przesłanki wymiaru kary, odstąpienia od nałożenia kary, przedawnienia lub ulg.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189a § § 2 pkt 1-3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189d
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189e
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189a § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wyłącza stosowanie przepisów działu IVa k.p.a. w zakresie uregulowanym przepisami odrębnymi.
p.r.d. art. 2 § pkt 35a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Definicja pojazdu nienormatywnego.
p.r.d. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek umieszczania ładunku w sposób niepowodujący przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi.
p.r.d. art. 64 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Warunek dozwolonego przejazdu pojazdu nienormatywnego - uzyskanie zezwolenia.
p.r.d. art. 140ab § ust. 1 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Wysokość kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V.
p.r.d. art. 140ab § ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia.
u.p.p. art. 43 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 4
r.s.w. art. 20
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych
Reguluje dopuszczalne odchylenie wagi klasy dokładności D.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy k.p.a. dotyczące odstąpienia od kary nie mają zastosowania, gdy P.r.d. reguluje te kwestie odrębnie. • Skarżący mieli możliwość kontroli nacisków osi i godząc się na przejazd bez zezwolenia, ponoszą odpowiedzialność. • Przepis zwalniający od kary za przekroczenie nacisku osi (przy nieprzekroczeniu masy całkowitej) nie może być stosowany per analogiam do innych ładunków niż materiały sypkie lub drewno. • Odchylenia wagowe nie są granicami tolerancji błędu, lecz dopuszczenia wagi do użytkowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (k.p.a.) poprzez niezastosowanie przepisów o nakładaniu, miarkowaniu i odstąpieniu od kar. • Naruszenie przepisów postępowania (k.p.a.) poprzez nieustalenie faktów w sposób niebudzący wątpliwości co do wyników ważenia. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. b P.r.d.) poprzez nałożenie kary, gdy podmiot nie miał wpływu na powstanie naruszenia. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.) poprzez nałożenie kary, gdy przepis ten powinien być zastosowany per analogiam.
Godne uwagi sformułowania
"Wolą ustawodawcy było aby rozstrzygające znaczenie miał 'zakres' ('.. w tym z a k r e s i e nie stosuje się'; art. 189a § 2 zd. końcowe k.p.a.)." • "Ten 'zakres' to nie nazwa instytucji, procesowej czy materialnoprawnej, ale skutek jurydyczny, efekt mierzony głębokością ingerencji w sytuację prawną osoby naruszającej prawo i zasługującą a limine na ukaranie." • "Kara wymierzona w badanej sprawie nie jest karą za wadliwy załadunek, ale za podjęcie się przejazdu pojazdem nienormatywnym przy braku pewności, czy załadunek nie spowodował przekroczenia górnym ekstremów normatywności." • "Odchylenia uregulowane w § 20 r.s.w. nie są granicami tolerancji błędu podczas każdego użytkowego stosowania wagi, ale są granicami dopuszczenia wagi do użytkowania przez właściwy organ metrologiczny." • "Przepisy o odpowiedzialności administracyjnoprawnej (w tym o zwalnianiu z niej) są regulacjami bezwzględnie obowiązującymi, co oznacza, że proces ich wykładni musi opierać się ma metodzie logiczno-językowej. Nie jest więc dopuszczalne, jak wywodzą skarżący w tym zarzucie, stosowanie wykładni per analogiam."
Skład orzekający
Monika Krzyżaniak
sędzia
Patrycja Joanna Suwaj
przewodniczący
Wojciech Maciejko
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar za przejazd pojazdami nienormatywnymi, w szczególności relacji między przepisami Prawa o ruchu drogowym a Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie odstąpienia od kary. Ustalenie odpowiedzialności przewoźnika mimo nieznacznych przekroczeń nacisku osi i braku kontroli ładunku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z karami za przejazdy nienormatywne i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych obszarów prawa administracyjnego. Kluczowe jest ustalenie, czy przepisy odrębne regulują kwestie odstąpienia od kary.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak drobne przekroczenia przepisów mogą prowadzić do znaczących kar finansowych i jak ważne jest dokładne przestrzeganie procedur, nawet w przypadku nieznacznych odchyleń. Wyjaśnia też złożone relacje między różnymi aktami prawnymi.
“Nawet drobne przekroczenie nacisku osi może kosztować 6000 zł kary – NSA wyjaśnia, kiedy nie można liczyć na ulgę.”
Dane finansowe
WPS: 6000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.