II GSK 300/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kwalifikacji umów cywilnoprawnych zawartych przez spółkę A Sp. z o.o. z T. P. jako umów o dzieło lub umów o świadczenie usług podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu. Spółka zleciła T. P. przygotowanie materiałów dydaktycznych i wygłoszenie wykładów na szkoleniu specjalistycznym, nazywając te umowy umowami o dzieło. Organ rentowy (ZUS) i Prezes NFZ uznali, że umowy te, ze względu na charakter czynności (wykonywanie czynności wymagających wiedzy i jej przekazanie, a nie stworzenie konkretnego, samoistnego dzieła), powinny być traktowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkuje obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2023 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd podkreślił, że o kwalifikacji umowy decyduje jej rzeczywisty przedmiot i sposób wykonania, a nie nazwa nadana przez strony. Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet specjalistycznego i z wykorzystaniem autorskich materiałów, co do zasady nie stanowi dzieła w rozumieniu art. 627 KC, lecz świadczenie usług, chyba że wykład ma wyjątkowy, naukowy, niepowtarzalny charakter. W tym przypadku, ze względu na szkoleniowy charakter przedsięwzięcia i powtarzalność tematyki, umowy te prawidłowo zakwalifikowano jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. o świadczenie usług/zlecenie) w kontekście obowiązku ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, zwłaszcza w odniesieniu do umów związanych z działalnością szkoleniową i edukacyjną.
Orzeczenie dotyczy specyficznego przypadku umów o wykłady; granica między dziełem a świadczeniem usług może być płynna w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przygotowanie i wygłoszenie wykładu na szkoleniu specjalistycznym, nawet z wykorzystaniem autorskich materiałów, stanowi umowę o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego, czy umowę o świadczenie usług podlegającą przepisom o zleceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa o przygotowanie i wygłoszenie wykładu na szkoleniu specjalistycznym, ze względu na charakter czynności (przekazanie wiedzy) i brak cech samoistnego, obiektywnie osiągalnego rezultatu, co do zasady nie stanowi umowy o dzieło, lecz umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że o kwalifikacji umowy decyduje jej rzeczywisty przedmiot i sposób wykonania, a nie nazwa. Przygotowanie wykładu, nawet specjalistycznego, nie jest dziełem, chyba że ma wyjątkowy, naukowy charakter. W tym przypadku szkoleniowy charakter przedsięwzięcia i powtarzalność tematyki przesądziły o kwalifikacji jako umowa o świadczenie usług.
Czy z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, powstaje obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który obejmuje osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Stanowi, że do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
uśoz art. 66 § ust.1 pkt 1 lit. e
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Pomocnicze
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definiuje umowę o dzieło jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 734
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definiuje umowę zlecenia jako zobowiązanie do dokonania określonej czynności prawnej.
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
usus art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy o przygotowanie i wygłoszenie wykładu mają charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umów o dzieło. • O kwalifikacji umowy decyduje jej rzeczywisty przedmiot i sposób wykonania, a nie nazwa nadana przez strony. • Przygotowanie wykładu, nawet specjalistycznego, nie stanowi dzieła w rozumieniu KC, chyba że ma wyjątkowy, naukowy charakter.
Odrzucone argumenty
Umowy o przygotowanie i wygłoszenie wykładu miały charakter umowy o dzieło, ponieważ strony określiły rezultat (dzieło) i wynagrodzenie. • Wykład miał charakter twórczy, indywidualny i niepowtarzalny, co kwalifikuje go jako dzieło. • Zapisy umowne dotyczące materiałów i praw autorskich potwierdzają charakter umowy o dzieło.
Godne uwagi sformułowania
O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania. • Umowa o dzieło jest umową o 'rezultat usługi'. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Cezary Pryca
sędzia
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. o świadczenie usług/zlecenie) w kontekście obowiązku ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, zwłaszcza w odniesieniu do umów związanych z działalnością szkoleniową i edukacyjną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przypadku umów o wykłady; granica między dziełem a świadczeniem usług może być płynna w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia umów o dzieło i zlecenie, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe i składkowe. Interpretacja NSA jest istotna dla wielu przedsiębiorców.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? NSA rozstrzyga, kiedy wykład podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.