II GSK 2798/25

II GSK 2798/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Wojciech Maciejko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Rz 625/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2025-09-02
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 § 3 i 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 182 § 2, art. 184, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 września 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 625/25 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2025 r. nr SE.9022.7.352.2024.LB w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 2 września 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 625/25, oddalił skargę M. B. (dalej: Strona, Skarżący) na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: PPWIS, Wojewódzki Inspektor) z 6 marca 2025r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Strona, zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o: jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA; zasądzenie od organu na rzecz Strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego; przyznanie na rzecz pełnomocnika Skarżącego adw. [...] z Kancelarii Adwokackiej w [...] wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. oraz oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. i art 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem istotnego dowodu znajdującego się w aktach sprawy, a to wystawionego przez uprawnionego lek. specjalistę medycyny rodzinnej [...] skierowania dla małol. [...] do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka z dnia [...] kwietnia 2025r. celem leczenia związanego z potrzebą szczepień profilaktycznych skojarzonych przeciwko kilku chorobom, co więc zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r., poz. 924; dalej: ustawa o zapobieganiu) stanowiło odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego małol. [...], do czasu uzyskania wyników konsultacji specjalistycznej, a w konsekwencji:
2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132; dalej: u.p.e.a.) poprzez bezpodstawne oddalenie skargi w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie, albowiem brak było wymagalności obowiązku szczepienia małol. [...] z uwagi na stwierdzone przez lekarza przeciwwskazania do szczepień skutkujące zakwalifikowaniem małol. [...] na konsultację specjalistyczną.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Organ – PPWIS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie skargi kasacyjne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę kasacyjną Strony należało uznać za nieuzasadnioną.
Sprawa, na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna - organ po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.
Przed rozpoznaniem sprawy, trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Sąd odwoławczy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, gdyż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia podnoszonych w nim przepisów: art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 106 § 3 p.p.s.a. w sposób, w jaki przedstawiono to w tymże zarzucie oraz w jego uzasadnieniu.
Odnosząc się do oceny zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego trzeba podkreślić, że z wyrażonej na gruncie art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania przez sąd I instancji na podstawie akt sprawy wynika, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy ustanawiający jednocześnie granice, w obrębie których sąd administracyjny może operować i poza które nie może wykraczać, co ma i tę konsekwencję, że błąd w odczytaniu akt sprawy nie uzasadnia tezy o naruszeniu wymienionego przepisu, lecz wniosek o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy w uzasadnieniu orzeczenia (por. wyrok NSA z 19 marca 2021 r., sygn. akt
II GSK 59/21 i powołane w nim orzecznictwo; opubl., podobnie jak niże cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego należałoby więc przyjąć, że naruszenie zasady orzekania na podstawie akt sprawy, o której mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić podstawę kasacyjną na przykład w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09).
W kontrolowanej sprawie żadna z powołanych sytuacji nie wystąpiła. Powoływanie się przez Skarżącego kasacyjnie na brak uwzględnienia przez Sąd I instancji skierowania wystawionego [...] kwietnia 2025r. przez uprawnionego lekarza specjalistę medycyny rodzinnej [...] dla małoletniego do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka w celu leczenia związanego z potrzebą szczepień profilaktycznych skojarzonych przeciwko kilku chorobom, co zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu stanowić miało odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego małoletniego do czasu uzyskania wyników konsultacji specjalistycznej, powiązane z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mogło zostać uwzględnione. Jak słusznie wyjaśnił WSA, przede wszystkim wspomniane zaświadczenie zostało przedłożone już po zakończeniu postępowania administracyjnego, na etapie postępowania sądowego i nie mogło wpłynąć na wynik kontroli tego postępowania, nie wspominając, że w zaświadczeniu z [...] kwietnia 2025 r. lekarz stwierdził potrzebę "szczepień profilaktycznych skojarzonych chorobom przeciwko kilku chorobom (Z27)" i potrzebę leczenia w Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka (1409)". Zatem nie zostało wykluczone szczepienie dziecka, a co najwyżej mogłoby być odroczone. Jednakże przez ponad rok - do rozpatrzenia skargi kasacyjnej - kolejnego dowodu dotyczącego szczepień obowiązkowych małoletniego Skarżący nie przedstawił, np. dowodu z konsultacji specjalistycznej, który wskazywałyby na wykonanie obowiązku z art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu. Przy tym są to okoliczności powołane i dotyczące stanu po wydaniu tytułu wykonawczego. W chwili wydawania tytułu wykonawczego nie było przeciwskazań do szczepień ochronnych (zaświadczenie tego samego lekarza z [...] listopada 2024 r.).
Należy także dodać, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Posłużenie się w powyższym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek, co prowadzi do wniosku, że nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy. O naruszeniu art. 106 § 3 p.p.s.a. można mówić wówczas, gdyby sąd dopuścił z urzędu lub na wniosek strony dowód z dokumentu i prowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe, ale zastosowane przez sąd administracyjny kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne i nie pozostawały bez wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 19 maja 2026 r., sygn. akt II GSK 1700/25).
Nie miał usprawiedliwionych podstaw także zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zarzut oparty na powołanym przepisie mógłby być usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że wojewódzki sąd administracyjny powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze. Takie okoliczności nie zostały zaś w skardze kasacyjnej wywiedzione. Przepisy art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie mogą służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Uwzględniając, iż materiał dowodowy zebrany przez sąd administracyjny nie służy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, lecz weryfikacji kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego, powyższy zarzut nie mógł zostać uznany za skuteczny.
Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i c) u.p.e.a., zgłoszony w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku innej przyczyny niż określona w lit. a) i b). Powyższy przepis określa zatem przypadki, w których występuje brak wymagalności obowiązku. W orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku. O braku wymagalności obowiązku decyduje kategoria zdarzeń wskazanych w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i b) u.p.e.a., czyli takich jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a) i b), musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie. Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (por.: wyrok NSA z 12 marca 2026 r., sygn. akt I GSK 1175/23). Żadna z sytuacji określonych w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) czy lit. c) u.p.e.a. lub im podobnych nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Wobec powyższych argumentów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł na mocy art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji.
W odniesieniu do wniosku adwokata - pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Do rozpoznania wniosku pełnomocnika Skarżącego o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu właściwy jest, stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd I instancji (referendarz sądowy).