II GSK 2691/21

II GSK 2691/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Izabella Janson
Małgorzata Rysz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Go 661/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-09-23
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt II SA/Go 661/21 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr BP.501.228.2021.1278.GD11.30393 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wyrokiem z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Go 661/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M. M. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 16 kwietnia 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z 22 stycznia 2021 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2000 zł za każde ze stwierdzonych w toku kontroli naruszeń, tj. w łącznej wysokości 4000 zł, działając na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 w związku z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 20021 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2140; dalej: u.t.d.) oraz Ip. 9.1 załącznika nr 3 do tej ustawy. Naruszenia te polegały na braku aktualnych okresowych badań technicznych, potwierdzających przydatność do ruchu drogowego pojazdu [...] oraz naczepy [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w sprawienie mógł zostać zastosowany art. 85 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 695), gdyż przepis ten zapewniał przedłużenie ważności czasowej rejestracji pojazdu, a zatem możliwość poruszania się pojazdem w ruchu drogowym bez konieczności udawania się w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii do urzędu po odbiór dowodu rejestracyjnego lub w celu przedłużenia czasowej rejestracji, ale nie dotyczy to badań technicznych pojazdów. W okresie przedłużonej ważności czasowej rejestracji pojazd powinien odpowiadać warunkom technicznym określonym w art. 66, art. 81 oraz art. 82 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 450; dalej: u.p.r.d.). Organ pierwszej instancji nie dopatrzył się również przesłanek do zastosowania w sprawie art. 92 c ust. 1 u.t.d.
Na skutek odwołania złożonego przez skarżącego, decyzją z 16 kwietnia 2021r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył do WSA w Gorzowie Wielkopolskim skarżący.
Oddalając skargę opisanym na wstępie wyrokiem, w uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, powinien był dokonać okresowego badania technicznego pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w określonym w dowodzie rejestracyjnym terminie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż termin ważności okresowego badania technicznego naczepy [...] upływał 18 listopada 2020 r., zaś pojazdu [...] 11 listopada 2020 r. Wykonywanie zatem transportu drogowego zespołem powyższych pojazdów w dniu 20 listopada 2020 r. bez aktualnych okresowych badań technicznych tych pojazdów wypełniło znamiona naruszenia wskazanego pod Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., co w myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł w odniesieniu do każdego z wymienionych pojazdów.
Sąd uznał, że nie zasługiwał na uwzględnienie zawarty w skardze zarzut niezastosowania w sprawie art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 z dnia 25 maja 2020 r. ustanawiającego szczególne środki tymczasowe w związku z epidemią COVID-19 dotyczące odnawiania lub przedłużania ważności niektórych certyfikatów i świadectw, licencji i zezwoleń oraz przesunięcia niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń w niektórych obszarach prawodawstwa dotyczącego transportu (Dz.U.UE.L.2020.165.10 z 27 maja 2020 r.; dalej: rozporządzenie nr 2020/698). Rozporządzenie to przewidziało wprawdzie tymczasowe środki pozwalające przedłużyć ważność okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep w związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności spowodowanych epidemią COVID-19, jednak w myśl art. 5 ust. 5 tego rozporządzenia jeżeli w okresie między 1 lutego 2020 r. a 31 sierpnia 2020 r. państwo członkowskie nie napotkało trudności uniemożliwiających prowadzenie badań zdatności do ruchu drogowego lub wydawania świadectw zdatności do ruchu drogowego w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami spowodowanymi przez epidemię COVID-19 i prawdopodobnie takich trudności nie napotka lub podjęło stosowne środki krajowe w celu ich zmniejszenia, państwo to mogło - po poinformowaniu Komisji - podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1 i 2. Komisja informuje o tym pozostałe państwa członkowskie i publikuje zawiadomienie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Treść rozporządzenia nr 2020/698 oraz informacja o niestosowaniu przez Polskę art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 2020/698 zostały opublikowane w DZ.Urz. UE, zatem na podstawie przepisów zawartych w tymże oficjalnym publikatorze można było ustalić aktualny stan prawny. Niezależnie od tego, że powyższe regulacje zostały skutecznie ogłoszone w oficjalnym publikatorze, skarżący sam przyznał w skardze, że informacja na ten temat została również zamieszczona na stronie internetowej Głównego Inspektora Transportu Drogowego, lecz nie została zdaniem skarżącego w odpowiedni sposób wyeksponowana.
Sąd wskazał, że skarżący jako przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego obowiązany był do zapoznawania się
na bieżąco z regulacjami prawnymi w tej dziedzinie. W konsekwencji Sąd uznał, iż przywołane w skardze okoliczności nie stanowiły przesłanki opisanej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:
– art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć;
2. przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.:
– art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji za organem, że zaistniały przesłanki do zakończenia postępowania nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 4.000,00 zł.
– art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji za organem, że spełnione zostały przesłanki nałożenia kary pieniężnej na stronę w sytuacji, gdy nie miała ona wpływu na powstanie naruszeń.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie w całości sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu według norm przepisanych. Stosownie do przepisu art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczono, iż skarżący zrzeka się rozprawy.
III
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, skierowanie sprawy na rozprawę oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (punkt 1), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (punkt 2).
Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ma na celu weryfikację zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania i podlega zasadzie dyspozycyjności, ograniczając się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem orzeczenia Sądu pierwszej instancji, w którym za zgodną z prawem uznał zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 16 kwietnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów w transporcie drogowym.
Podniesione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzuty są w istocie względem siebie komplementarne, co uzasadnia ich łączne rozpoznanie. Skarżący upatruje bowiem naruszeń prawa materialnego i procesowego w wadliwej ocenie stanu faktycznego przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim i braku wzięcia pod uwagę okoliczności, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia w związku z niedostatecznym poinformowaniem o nieskorzystaniu przez Rzeczpospolitą Polską, na podstawie art. 5 ust. 5 rozporządzenia nr 2020/698, z możliwości stosowania art. 5 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia w zakresie przedłużenia ważności badań technicznych. Zarzuty skarżącego bazują na jego przekonaniu, że został wprowadzony w błąd komunikatem Ministerstwa Infrastruktury o przedłużeniu ważności czasowej rejestracji. Uzasadnia to, zdaniem skarżącego, zastosowanie w niniejszej sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak sformułowane zarzuty nie są zasadne.
Ustawa o transporcie drogowym w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie i w doktrynie, odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy za naruszenia ma charakter obiektywny, nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 3554/16; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rację ma skarżący kasacyjnie twierdząc, że odpowiedzialność ta nie ma charakteru absolutnego. Wyjątek od zasady odpowiedzialności obiektywnej podmiotu wykonującego przewóz został uregulowany w art. 92c ust. 1 u.t.d. Przepis ten przewiduje, że "Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Ten przepis odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. braku wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia oraz wystąpienia naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami tymi, mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, anormalne, odbiegające od standardowych stanów rzeczy, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Muszą one być udokumentowane przez przewoźnika, bowiem ciężar dowodu spoczywa na nim.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który zaakceptował ocenę wyrażoną przez organy, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, by przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. zostały spełnione.
Nie jest usprawiedliwieniem dla braku aktualnych okresowych badań technicznych, potwierdzających przydatność do ruchu drogowego pojazdu lveco oraz naczepy Krone, powoływany przez skarżącego brak dostatecznej wiedzy skarżącego o niestosowaniu przez Rzeczpospolitą Polską odstępstwa z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2020/698. Z jednej bowiem strony skarżący wskazuje, że był świadomy możliwości wynikającej z tego przepisu prawa, wdrożonej prawodawstwem unijnym, z drugiej zaś twierdzi, że nie wiedział o stanowisku Rzeczpospolitej Polskiej w tym zakresie, która skorzystała z art. 5 ust. 5 ww. rozporządzenia (znajdującego się w tej samej jednostce redakcyjnej), która została w sposób wymagany tym przepisem ogłoszona w tym samym publikatorze co rozporządzenie nr 2020/698. Nie jest wiarygodna argumentacja skarżącego, że z jednej strony skarżący wiedział o przepisie prawa unijnego, wydłużającym ważność badań technicznych, a więc dla niego - co do zasady korzystnym - z drugiej zaś twierdzi, że nie wiedział nic na temat art. 5 ust. 5 i stanowiska Polski. Ustalone w sprawie okoliczności wskazują, że skarżący, będący profesjonalistą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku zachowania należytej staranności w takim zorganizowaniu prowadzonej działalności, by była ona zgodna z prawem. Biorąc pod uwagę jego wyjaśnienia dotyczące odstępstw z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2020/698 należy uznać, że jako przedsiębiorca nie podjął skutecznych działań w celu zapewnienia przestrzegania prawa.
Z tych samych powodów nie może przynieść oczekiwanego przez skarżącego rezultatu także powoływanie się na błąd o co do prawa, który miał rzekomo wywołać komunikat Ministerstwa Infrastruktury. Podkreślić należy, że komunikat dotyczył poszczególnych dokumentów, których ważność została przedłużona o 6 miesięcy. Nie dotyczyło to jednak wydłużenia ważności badań technicznych wszystkich pojazdów. Powoływanie się zatem na błąd polegający na mylnym odczytaniu treści informacji zawartych na stronie internetowej ministerstwa nie może stanowić usprawiedliwienia dla nieznajomości prawa i w konsekwencji jego niestosowania. Sam skarżący przyznał zresztą, że informacja dotycząca niestosowania przez Polskę art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 2020/698 znajdowała się na tej samej stronie internetowej – odsyłał do niej znajdujący się na tej stronie odnośnik (link). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że "na samym końcu informacji znajdował się jedynie zminimalizowany odnośnik zatytułowany "Link dotyczący informacji przekazanych przez Komisję dotyczących niestosowania niektórych przepisów rozporządzenia (UE) 2020/698 przez Polskę tutaj".
Na skarżącym jako przedsiębiorcy ciążył obowiązek zapewnienia zgodności z prawem prowadzonej działalności gospodarczej. Naruszenie tego obowiązku, polegające na nieskontrolowaniu posiadanych dokumentów (dowodu rejestracyjnego) i w konsekwencji wykonywaniu transportu pojazdami nieposiadającymi aktualnego badania technicznego, nie stanowiło wyjątkowej sytuacji, której doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. A takich jedynie sytuacji dotyczy art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Z tego powodu należy uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną (punkt 1 sentencji).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 900 zł stanowi zwrot kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji, z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (punkt 2 sentencji).