II GSK 26/08

II GSK 26/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kisielewicz /przewodniczący/
Cezary Pryca
Małgorzata Korycińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Wr 296/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2006-11-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art. 42 ust. 1 i 7, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 oraz pkt 1.4.1. i pkt 1.4.2. załącznika do tej ustawy
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Dz.U. 2001 nr 150 poz 1684
§ 2 ust. 1, § 4 ust. 1 i 2, § 5 ust. 3 i 6
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach  krajowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Kamil Lissowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 296/06 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza na rzecz Dyrektora Izby Celnej we W. od A. M. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
I
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę A.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2005 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania karty opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w dniu [...] czerwca 2005 r., funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę dokumentów pojazdu samochodowego marki P. o numerze rej. [...], którego właścicielem jest A.M., zaś kierowcą był Z.M. W oparciu o wyniki dokonanej kontroli oraz przeprowadzone postępowanie wyjaśniające Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] września 2005 r., wydaną na podstawie art. 42, art. 87 ust. 1-3, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 93 w związku z pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 ze zm.), zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym, nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 3000, 00 zł. za brak karty opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W odwołaniu A.M. podniósł, iż posiada notarialnie poświadczoną kartę opłaty drogowej, którą nabył w dniu kontroli o godz. 9.00. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, że kartę opłaty drogowej należy mieć przy sobie lub w pojeździe w trakcie kontroli celnej i okazywać ją na żądanie organu kontrolującego. W świetle uregulowań zawartych w pkt 1.4.2. załącznika do ustawy przedstawienie w toku postępowania miesięcznej karty opłaty drogowej, zakupionej w dniu kontroli, a nie w dniu poprzedzającym kontrolę, nie ma wpływu na zmianę rozstrzygnięcia, ani też odstąpienie bądź zmniejszenie wymiaru kary.
Oddalając skargę na tę decyzję Sąd I instancji stwierdził, że skoro w przepisie art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym nałożono powinność posiadania przy sobie przez kierowcę i okazywania na żądanie uprawnionych podmiotów dowodu uiszczenia należnej opłaty, to sam fakt jej nieposiadania lub nieokazania jest obłożony sankcją administracyjną, wyrażoną w postaci kary pieniężnej. Kara pieniężna jest więc przewidziana za brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty drogowej podczas kontroli dokonywanej przez uprawniony organ, gdyż ustawodawca uznaje z mocy prawa ten fakt za równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty. Skutek prawny uiszczenia omawianej opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie podczas kontroli karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz prawidłowo wypełnionej.
W konkluzji Sąd I instancji wyłożył, że sformułowanie użyte w pkt 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym - "bez uiszczenia opłaty" - oceniane w kontekście treści art. 87 ust. 1 i 2 tej ustawy, oznacza brak dowodu uiszczenia opłaty drogowej podczas kontroli. Ponadto Sąd wyjaśnił, że zakup karty opłaty w dniu kontroli wyklucza możliwość wymierzenia kary niższej, przewidzianej w pkt 1.4.2. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
II
W skardze kasacyjnej A.M. zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia decyzji organów obu instancji, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię punktu 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, polegającą na uznaniu wbrew dyspozycji tego przepisu, że nieposiadanie w czasie wykonywania transportu drogowego dowodu uiszczenia opłaty za przejazd jest równoznaczne z wykonywaniem transportu drogowego bez uiszczenia opłaty, a tym samym uznanie popełnienia przez skarżącego wykroczenia nieznanego ustawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że na tle bezspornie ustalonego stanu faktycznego sprawy Sąd I instancji dokonał rozszerzającej wykładni punktu 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, która to wykładnia w przypadku przepisów karnych jest niedopuszczalna. Przywołując treść przepisów będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji podniósł, że ukarać karą grzywny w kwocie 3.000 zł na podstawie punktu 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym można jedynie tego, kto swoim postępowaniem wyczerpał znamiona tego przepisu. Znamieniem określającym czynność sprawczą jest w tym przypadku wykonywanie transportu bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, nie zaś "brak karty opłaty za przejazd po drogach krajowych".
Skarżący podkreślił, że na gruncie prawa karnego nie jest dopuszczalne zastosowanie znamion czynu nieopisanego w przepisie ustawy. Zawarte w ustawie o transporcie drogowym przepisy karne należy stosować wprost, opierając się na ich werbalnym brzmieniu. Skarżący stwierdził, że nie może zostać ukarany za czyn, którego nie popełnił, gdyż czyn ten jest nieznany ustawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania podnosząc, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Jej autor zakreślił granicę rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny do kontroli orzeczenia Sądu I instancji tylko w aspekcie naruszenia przepisu prawa materialnego – punktu 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, poprzez błędną jego wykładnię. Błędna wykładnia przepisu prawnego to mylne rozumienie treści normy prawnej zawartej w danym przepisie.
Strona skarżąca zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisu prawa materialnego wykłada normę prawną w nim zawartą poprzez pryzmat prawa o wykroczeniach, uznając, że przepis ten określa sankcję karną za wykroczenie, którego ustawowe znamiona zostały w tym przepisie zdefiniowane. Mylne założenie strony skarżącej, która sankcję administracyjną znaną w prawie administracyjnym materialnym utożsamia z sankcją karną, doprowadziło do błędnych wniosków, co do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu ustawy o transporcie drogowym.
Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakłada na podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z kolei art. 87 ust. 1 tej ustawy w zakresie istotnym dla rozpoznawanego zarzutu skargi kasacyjnej, wprowadza wymóg posiadania przez kierowcę pojazdu samochodowego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego karty opłaty drogowej. W akcie wykonawczym do ustawy o transporcie drogowym, wydanym na podstawie art. 42 ust. 7 tej ustawy - rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684), zwanym dalej rozporządzeniem, normodawca w § 2 ust. 1 ustalił następujące rodzaje opłat – dobową, siedmiodniową, miesięczną, półroczną i roczną. Następnie w § 4 ust. 1 rozporządzenia postanowiono, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu zgodnie z § 5. W myśl z kolei § 4 ust. 2 rozporządzenia wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. W
§ 5 rozporządzenia wskazano jak powinna być prawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej, przy czym w ust. 3 powtórzono to, co już wynikało z § 4 ust. 2, a mianowicie, że kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu, a ust. 6 stanowi, że karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.
Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że jedynym dowodem uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych jest prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty.
Sankcję administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych, za naruszenie podczas wykonywania przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem, obowiązków lub warunków wynikających m.in. z przepisów ustawy o transporcie drogowym, wprowadził art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do ust. 4 tego przepisu wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, określa załącznik do ustawy. We wskazanym załączniku będącym wyszczególnieniem naruszeń, w części dotyczącej 1.4. - wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych określono cztery rodzaje naruszeń, w tym wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (1.4.1.)
i wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej; dotyczy tylko karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli (1.4.2.).
Zestawiając oba te przepisy określające dwa różne naruszenia, autor skargi kasacyjnej wywodzi, że naruszeniem obowiązku wynikającego z ustawy o transporcie drogowym, jest nieuiszczenie opłaty w ogóle (1.4.1.) lub nieposiadanie w pojeździe podczas kontroli karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej, która została zakupiona najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Z tego porównania kasator wyprowadza tezę, iż nie stanowi naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym nieposiadanie w pojeździe podczas kontroli karty opłaty zakupionej w dniu kontroli. Idąc dalej uważa, że ustawodawca nie skonkretyzował w wykazie naruszeń – naruszenia art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a tym samym za uchybienie obowiązkowi wynikającemu z tego przepisu nie można wymierzyć kary pieniężnej, gdyż "czyn ten nie jest znany ustawie".
Sposób wykładni zaproponowanej przez kasatora przepisu określonego w punkcie 1.4.1. wykazu naruszeń zupełnie pomija to, że po pierwsze przepis ten nie odnosi się tylko do obowiązku, o którym mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, lecz również do obowiązku wynikającego z art. 42 ust. 1 tej ustawy. Po wtóre – jedynym dowodem wypełnienia obowiązku nałożonego przepisem art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym jest posiadanie podczas kontroli dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty – a zatem zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia - wypełnionej przed rozpoczęciem przejazdu karty opłaty. Brak karty opłaty drogowej podczas kontroli jest bowiem równoznaczny z brakiem dowodu wniesienia opłaty, o której mowa w art. 42 ust. 1 omawianej ustawy. Tak samo zresztą ustawodawca traktuje sytuację, w której co prawda została uiszczona opłata drogowa poprzez zakup karty drogowej miesięcznej, półrocznej i rocznej, ale zakup ten został dokonany w dniu kontroli (punkt 1.4.2 załącznika a contrario). Stąd też, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty podczas kontroli dokonywanej przez właściwy organ jest traktowany przez ustawodawcę, poza sytuacją określoną w punkcie 1.4.2. załącznika, za równoważny z jej nieuiszczeniem. Podzielić także należy stanowisko prezentowane w orzeczeniach przytoczonych przez Sąd I instancji, iż skutek prawny uiszczenia opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie podczas kontroli karty opłaty prawidłowej pod każdym względem.
Z tych powodów nie można się zatem zgodzić ze stroną skarżącą, że w wykazie naruszeń istnieje luka prawna obejmująca sytuację taką jak zaistniała w rozpoznawanej sprawie, a na tym zasadzał się w istocie zarzut skargi kasacyjnej.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie
art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 3 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349 ze zm.)