II GSK 2549/24

II GSK 2549/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Gl 135/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-07-17
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189a § 2 pkt 2, art.189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 135/24 w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr BP.501.1217.2022.1284.KA12.500041 w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od H. Sp. z o.o. w K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2 900 (dwa tysiące dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Katowicach (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 23 maja 2022 r., nałożył na H. Sp. z o.o. (dalej: skarżąca, spółka) karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji tj. za naruszenie lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.).
Dokonanie powyższego naruszenia stwierdzono podczas przeprowadzonej w dniu 27 lutego 2022 r. w Bielsku-Białej kontroli samochodu osobowego marki Skoda o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował V.R. W toku kontroli ustalono, że kierowca wykonywał krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób taksówką na rzecz spółki.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, Inspektor, GITD) decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 4 pkt 1, 3, 22, art. 5b ust. 1, art. 6 ust. 1, 4 i 5, art. 7 ust. 4 pkt 3, art. 13b ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.; dalej: u.t.d.) oraz Ip. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 23 maja 2022 r.
W uzasadnieniu Inspektor wskazał, że spółka posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, która została udzielona przez Prezydenta Miasta Bielska-Białej w dniu 24 lutego 2022 r. oraz jeden wypis (spółka zgłosiła jeden pojazd o numerze rejestracyjnym [...]). Zgodnie z ustaleniami licencja ta została doręczona skarżącej 1 marca 2022 r., natomiast w dniu 11 marca 2022 r. spółka złożyła wniosek o wydanie dodatkowego wypisu załączając nowy wykaz pojazdów zawierający dwie pozycje tj. pojazdy o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...]. Odnosząc się do tych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że strona w momencie rozpoczęcia krajowego transportu drogowego w zakresie osób taksówką powinna posiadać odpowiednie uprawnienie. Podkreślono, że spółka odebrała wydaną licencję dopiero w dniu 1 marca 2022 r., a kontrola miała miejsce 27 lutego 2022 r. Inspektor wskazał również na niezasadność zarzutów spółki zawartych w odwołaniu, a dotyczących zmiany kwalifikacji prawnej naruszenia. W ocenie organu odwoławczego zmiana kwalifikacji prawnej na naruszenie lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. tj. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. za każdy dokument, jest bezzasadne, ponieważ w chwili zatrzymania do kontroli licencja nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołała skutków prawnych.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 lipca 2024 r., o sygn. akt III SA/Gl 135/24 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uchylił decyzję GITD z dnia 11 grudnia 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Katowicach z dnia 23 maja 2022 r..
Sąd I instancji podzielił stanowisko spółki zgodnie, z którym licencja w chwili zatrzymania do kontroli była wydana, w związku z czym nie można mówić o wykonywaniu transportu drogowego bez licencji. Sąd stwierdził, iż faktycznie w dniu kontroli spółka nie mogła okazać licencji kontrolującym, gdyż fizycznie jej jeszcze nie posiadała. Zdaniem Sądu nie można jednak tego stanu utożsamiać z sytuacją, gdy ktoś wykonuje zawód przewoźnika przed rozpoznaniem jego wniosku o udzielenie licencji albo nawet w ogóle bez jego złożenia. Podkreślono, że wniosek spółki w tym zakresie został złożony jak również rozpatrzony pozytywnie.
Sąd stwierdził, że kara za wykonywanie transportu drogowego bez licencji jest bardzo dotkliwa i wskazał, że jakkolwiek jest ona uzasadniona w przypadku podmiotu podejmującego działalność licencjonowaną z zupełnym lekceważeniem prawa, to w przedmiotowej sprawie trzeba ją uznać za naruszającą zasadę proporcjonalności. W ocenie Sądu okoliczność, iż licencja została wydana jeszcze przed wykonywaniem przewozu, a jej odbiór nastąpił dwa dni po kontroli powoduje, że kara pieniężna nałożona na spółkę jest nieproporcjonalnie i niewspółmiernie dolegliwa. Wobec tego Sąd stwierdził naruszenie zasady proporcjonalności jak również art. 8 § 1 k.p.a.
Sąd wskazał, iż rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni, że czyn skarżącej nie polegał na wykonywaniu transportu drogowego bez licencji, gdyż w dniu kontroli spółce licencji już udzielono (jakkolwiek fizycznie nie była w jej posiadaniu i nie mogła jej okazać do kontroli). Ponadto jeśli ponownie oceniając sprawę organ dojdzie do przekonania, że spółka naruszyła inny przepis u.t.d., organ – zgodnie ze wskazaniami Sądu – odniesie się nie tylko do możliwości umorzenia postępowania, ale także do ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary w trybie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że doszło do naruszenia prawa materialnego tj. lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię jak również art. 189f § 1 k.p.a. poprzez nierozważenie możliwości jego zastosowania przez organ.
III.
Inspektor złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie GITD zrzekł się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 189a § 2 pkt 2, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy powinny w rozpatrywanej sprawie zastosować przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. regulujący kwestię odstąpienia od nałożenia kary, podczas, gdy przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. przewiduje regulację odrębną, ale mającą wywołać ten sam skutek, co instytucja odstąpienia od nałożenia kary uregulowana w art. 189f §1-3 k.p.a., stąd też w przypadku administracyjnych kar pieniężnych nakładanych na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. zastosowanie znajduje przepis art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. wprost wyłączający stosowanie całego działu IVa k.p.a. w zakresie uregulowanym w przepisach szczególnych.
Argumentację na poparcie powyższego zarzutu przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
IV.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych. Ponadto spółka oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
V.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że GITD składając skargę kasacyjną oświadczył, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną również złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się z rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do weryfikacji zasadności zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok, którym Sąd I instancji uwzględnił skargę spółki uchylając decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej i poprzedzającą ją decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 23 maja 2022 r.
Z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji oraz powołanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wynika, że powodem uchylenia decyzji obu instancji było naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., zgodnie z którym wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12 000 zł oraz naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nierozważenie możliwości jego zastosowania przez organ, a także naruszenie zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a.
Sąd I instancji stwierdził, że stosując w stanie faktycznym sprawy sankcję przewidzianą w lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., za wykonywanie transportu drogowego bez licencji, organ naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że obejmuje on także sytuacje wykonywania transportu po wydaniu koncesji, ale przed jej doręczeniem, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu procesowego, tj. art. 8 k.p.a. i zasady proporcjonalności.
Uchylając decyzje organów obu instancji Sąd I instancji zalecił, aby organ uwzględnił, że czyn skarżącej nie polegał na wykonywaniu transportu drogowego bez licencji, gdyż w dniu kontroli stronie licencji już udzielono (jakkolwiek fizycznie nie była w jej posiadaniu i nie mogła jej okazać do kontroli). Następnie Sąd I instancji zalecił, aby organ, jeśli ponownie oceniając sprawę dojdzie do przekonania, ze strona naruszyła inny przepis u.t.d., odniósł się nie tylko do możliwości umorzenia postępowania, ale także do ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary w trybie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jako podstawę skargi kasacyjnej jej autor wskazał - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 189a § 2 pkt 2, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy powinny w rozpatrywanej sprawie zastosować przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. regulujący kwestię odstąpienia od nałożenia kary, podczas, gdy przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. przewiduje regulację odrębną, ale mającą wywołać ten sam skutek, co instytucja odstąpienia od nałożenia kary uregulowana w art. 189f §1-3 k.p.a. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji błędnie przyjął, że w przypadku administracyjnych kar pieniężnych nakładanych na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. zastosowanie znajduje przepis art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. wprost wyłączający stosowanie całego działu IVa k.p.a. w zakresie uregulowanym w przepisach szczególnych.
Skarżący kasacyjnie wskazał, iż wyrok Sądu I instancji jest błędny z tego względu, że Sąd ten nakazał organowi stosować w sprawie, której przedmiotem było nałożenie kary pieniężnej na podstawie ustawy o transporcie drogowym - art. 189f §1-3 k.p.a., regulujący odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. WSA w Gliwicach stwierdził bowiem, że art. 92c ust. 1 u.t.d. nie reguluje kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, lecz przesłanki umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. Sąd I instancji uzasadniał, że odstąpienie od nałożenia kary nie jest równoznaczne z umorzeniem postępowania w przedmiocie nałożenia kary lecz jest wyrazem jej darowania po ustaleniu, że doszło do naruszenia prawa a jednoczesnym ustaleniu, że ukaranie sprawcy jest niecelowe.
Odnosząc się do zarzutów rozpatrywanej skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy rozpatrzyć sformułowany przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 189a § 2 pkt 2, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. Pomijając deficyty rozpatrywanej skargi kasacyjnej, polegającej na braku jednoznacznego wskazania jej podstawy – art. 174 pkt 1 i/lub art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela w tym zakresie stanowisko i argumentację skarżącego organu.
Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób stwierdził, że kontrolowana decyzja nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że nakładając na stronę karę pieniężną za przypisane jej naruszenie organ administracji publicznej nie uwzględnił, ani też nie rozważył możliwości zastosowania w tym zakresie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (czyli odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu jeśli waga naruszenia prawa jest znikoma) w sytuacji, gdy wprawdzie podczas przeprowadzonej w dniu 27 lutego 2022 r. w Bielsku-Białej kontroli wykonywania przewozu osób taksówką samochodu osobowego marki Skoda o numerze rejestracyjnym [...] kierowca nie okazał żadnych uprawnień do wykonywania przewozu osób, jednakże w momencie kontroli spółce została udzielona licencja nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką decyzją Prezydenta Miasta Bielska-Białej wydaną w dniu 24 lutego 2022 r., która została jej doręczona w dniu 1 marca 2022 r.
Jak uzasadniał Sąd I instancji: "w dniu kontroli strona nie mogła jeszcze okazać licencji kontrolującym, gdyż fizycznie jej jeszcze nie posiadała. Nie można jednak tego stanu utożsamiać z sytuacją, gdy ktoś wykonuje zawód przewoźnika przed rozpoznaniem jego wniosku o udzielenie licencji albo nawet w ogóle bez jego złożenia. Między tymi stanami faktycznymi istnieje jednak bardzo istotna różnica." Nakładanie na spółkę w takiej sytuacji dolegliwej kary pieniężnej narusza, zdaniem Sądu I instancji, zasadę proporcjonalności wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, stąd też organ powinien był zastosować art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpić od nałożenia kary, poprzestając na pouczeniu, gdyż waga naruszenia była znikoma.
Następnie, na uzasadnienie powyższego stanowiska, Sąd I instancji przedstawił szeroką analizę zagadnienia zastosowania do kar wymierzanych na podstawie u.t.d. przepisów Działu lVa Kpa ,,Administracyjne kary pieniężne'' w tym art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Odnosząc się do tej analizy, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie stwierdza, iż stanowisko Sądu I instancji o potrzebie rozważenia oraz uwzględnienia w rozpatrywanej sprawie znaczenia konsekwencji mających wynikać z art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może być uznane za prawidłowe, podobnie, jak i osadzona na jego gruncie ocena o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem tego przepisu prawa przez jego niezastosowanie. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone w art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki stosowania instytucji, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Jeżeli z przywołanego przepisu wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a.
Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o których mowa w § 2 art. 189 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakres unormowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują to zagadnienie w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2025 r., o sygn. akt II GSK 1777/21).
Ponadto, należy podkreślić, iż odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy ma charakter odpowiedzialności administracyjnej, która nie jest oparta na zasadzie winy, zatem do jej zaktualizowania się wystarczające jest - co do zasady - jedynie stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym przez wykonującego ten transport. Słuszne w kontekście tego rodzaju odpowiedzialności jest również twierdzenie, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Orzecznictwo w kwestii rozumienia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. jednolicie przyjmuje, że powołana regulacja dotyczy wyłącznie sytuacji i zdarzeń nieoczekiwanych oraz nadzwyczajnych. Jedynie więc okoliczności i zdarzenia o takim charakterze są tymi, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć i nie miał na nie wpływu. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest możliwe w przypadku powołania się przez niego na zaistnienie zdarzeń i okoliczności o charakterze wyjątkowym oraz nadzwyczajnym, ustalenia przez organ, że wystąpiły one w sprawie, a także wykazania ich wpływu na wykonywanie transportu drogowego (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., II GSK 732/23).
W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny wskazuje, iż powyższe przesłanki zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie zaistniały. Przewoźnik bowiem powinien był wziąć pod uwagę to, że zgodnie z przepisami art. 87 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wskazane w tym przepisie dokumenty, w tym również licencję albo wypis z licencji. Tego rodzaju sytuacja obciąża przewoźnika, który nie podjął działań niezbędnych, aby zapewnić przewóz zgodny z prawem. Nie kwalifikuje się więc ona do okoliczności, których nie mógł przewidzieć (art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.). Z podobnych względów zaistniała sytuacja nie kwalifikowałaby się również do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.), gdyż wagę naruszenia prawa w rozpatrywanym przypadku nie można uznać za znikomą.
Przyjęta więc przez Sąd I instancji interpretacja uznająca, że wykonywanie przez spółkę transportu po wydaniu koncesji, ale przed jej doręczeniem, kwalifikuje się do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. była nieuzasadniona. Jako taką można ją uznać za interpretację contra legem, czyli wbrew przepisom u.t.d. regulującym obowiązki przewoźnika wykonującego przewóz drogowy osób.
Ponadto, analiza akt rozpatrywanej sprawy wskazuje również na dodatkową okoliczność przemawiająca za uznaniem zarzutów kasacyjnych skarżącego organu i tym samym za uchyleniem kontrolowanego wyroku Sądu I instancji. Z akt sprawy wynika bowiem, iż przeprowadzona w dniu 27 lutego 2022 r. w Bielsku-Białej kontrola dotyczyła samochodu osobowego marki Skoda o numerze rejestracyjnym [...], zaś udzielona przez Prezydenta Miasta Bielska-Białej 24 lutego 2022 r. i doręczona spółce 1 marca 2022 r. licencja nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką dotyczyła pojazdu o nr rej. [...]. W dniu 11 marca 2022 r. spółka złożyła wniosek o wydanie dodatkowego wypisu załączając nowy wykaz pojazdów zawierający dwie pozycje tj. pojazdy o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...]. Powyższa niezgodność w zakresie numeru rejestracyjnego pojazdu, którym wykonywany był przewóz drogowy osób, a numerów rejestracyjnych pojazdów, dla których spółka uzyskała licencję jest okolicznością uzasadniającą prawidłowość decyzji obu instancji o nałożeniu kary przewidzianej w l.p. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. za "wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji innej niż licencja wspólnotowa".
W tych okolicznościach, ponieważ na uwzględnienie zasługiwały zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, NSA uchylił zaskarżony wyrok, uznając, iż nie było podstaw do uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Wobec tego, że istota sprawy została należycie wyjaśniona, sąd drugiej instancji rozpoznał skargę orzekając o jej oddaleniu na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 2 900 zł stanowi zwrot uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł oraz kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika organu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej do NSA.