II GSK 2475/21

II GSK 2475/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 200/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-11
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 324
art. 89 ust. 1, art, 27, art. 33 oraz art. 63 ust. 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 200/21 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 200/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Dnia 30 maja 2018 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek M. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej "wnioskodawca" lub "uczestnik") o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "System mocowania, uszczelnienia i izolacji termicznej okien, fasad i drzwi korzystnie w strefie ocieplenia oraz sposób mocowania, uszczelnienia i izolacji termicznej okien, fasad i drzwi korzystnie w strefie ocieplenia" nr PL.225701, udzielonego na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej "skarżąca" lub "uprawniony"), z pierwszeństwem od dnia 17 marca 2014 r.
Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 89 ust. 1 w zw. z art. 24, art. 25, art. 26 oraz art. 27 w zw. z art. 33 ust 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. 2013 poz. 1410 z późn. zm.), dalej "p.w.p.", podnosząc brak nowości i poziomu wynalazczego spornego wynalazku oraz brak jednoznaczności zastrzeżeń patentowych wpływający na ocenę przesłanki przemysłowej stosowalności. Wnioskodawca oświadczył, iż jego interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego patentu wynika z faktu, że strony są konkurentami w dziedzinie wytwarzania systemów termoizolacji.
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., Sp. [...], Urząd Patentowy RP, oddalił wniosek o unieważnienie przedmiotowego patentu, uznając za niezasadne zarzuty udzielenia patentu z naruszeniem art. 25, art. 26 i art. 27 p.w.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1243/19, uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 13 marca 2019 r. W wyroku tym, Sąd wskazał, że organ - dokonując interpretacji zastrzeżeń patentowych - powinien wskazać podstawy przyjętej interpretacji i wykazać, że jest ona uprawniona w świetle opisu. Stanowisko organu nie poddawało się bowiem kontroli, jako że zasadniczy wywód w tym zakresie (m.in., że w opisie przykładu wykonania, wskazano, że "Belka 1 z rozmieszczonymi w niej kotwami 2 - z odpowiednio wybranymi przegubami, w odpowiedniej ich konfiguracji powstaje w wyniku wypełnienia odpowiedniej formy spienionym tworzywem sztucznym", oraz że "Cała belka 1 wraz z dystansowym klockiem 17 oklejone są taśmą"), znajdowało się w odpowiedzi na skargę. WSA podkreślił, że odpowiedź na skargę nie mogła tak istotnie uzupełniać zaskarżonej decyzji, ani nie mogła być traktowana jako "aneks" do decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. Ponadto organ nie sformułował obiektywnego problemu technicznego, który sporny wynalazek rozwiązuje. Sąd dostrzegł w stanowisku organu również brak stanowczej i wyczerpującej wypowiedzi co do zaistnienia w sprawie przesłanki przemysłowej stosowalności chronionego rozwiązania. Pominął także dowody z dokumentów, wskazane przez skarżącą. Tym samym za zasadne WSA uznał zarzuty naruszenia przez organ art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., Sp.[...], organ orzekł o unieważnieniu w całości patent na wynalazek uznając, że nie spełniał on wymogów określonych w art. 27 p.w.p. Wskazał, że brak stosowalności przemysłowej stanowi wystarczającą, samodzielną podstawę do unieważnienia patentu na sporny wynalazek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonym wyrokiem z 11 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 200/21 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie podniesionych w skardze przepisów prawa materialnego art.89 ust.1 p.w.p., art.27 p.w.p., art.33 p.w.p., art.63 ust.2 p.w.p., mających istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisów postępowania, art.77 § 1 k.p.a., art.80 k.p.a , art.107 § 3 k.p.a mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie WSA organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie stosując się tylko częściowo, do ceny prawnej i wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1243/19, które dotyczyły zastrzeżeń patentowych, zobowiązujących go do wskazania podstaw przyjętej interpretacji zakresu ochrony spornego patentu i wykazania, że jest ona uprawniona w świetle opisu wynalazku.
Urząd Patentowy nie wykazał, że przedmiot zgłoszenia nie został przedstawiony w sposób ujawniający wszystkie istotne dane do jego zrealizowania. Wbrew wywodom organu, deklarowane rozwiązanie w zastrzeganym zakresie ochrony zawiera cechy techniczne określające jego istotę. Zarówno zastrzeżenia patentowe jak i opis zgłoszeniowy przedstawiają koncepcję rozwiązania, jego założenie i skutki. Nie zostały one jednak przeanalizowane przez organ w pełnym zakresie, z uwzględnieniem wszystkich zastrzeżeń patentowych, opisu wynalazku i pomocniczo rysunków służących łącznie do wykładni zastrzeżeń patentowych. Ponadto interpretując zastrzeżenia patentowe, organ powinien mieć na względzie, że mają być zrozumiałe dla znawcy, który wynalazek mógłby urzeczywistnić, a więc podstawowe pojęcia w danej dziedzinie, których znaczenie jest ogólnie dostępne w internecie, nie może stanowić argumentu o niejasności zastrzeżeń, tylko dlatego, że ktoś nie posiada fachowej wiedzy w tym zakresie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł wnioskodawca - M. sp. z o.o. w B., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. prawa materialnego tj.:
1. art. 89 ust. 1, art. 27, art. 33 oraz art. 63 ust. 2 p.w.p. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wynalazek według Spornego Patentu spełnia przesłankę przemysłowej stosowalności, podczas gdy w zastrzeżeniach Spornego Patentu występują nieścisłości uniemożliwiające ustalenie rzeczywistego przedmiotu ochrony i skutkujące brakiem spełniania przesłanki możliwości przemysłowego stosowania wynalazku,
2. art. 153 p.p.s.a. przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że Urząd Patentowy nie zastosował się do wytycznych WSA z wyroku z dnia 06/11/2019 r. w sprawie VI SA/Wa 1243/19 przez (1) pominięcie przeprowadzenia analizy według metody problem-rozwiązanie oraz określenia obiektywnego problemu technicznego w sytuacji, gdy Urząd Patentowy unieważnił Sporny Patent wyłącznie na podstawie braku przemysłowej stosowalności oraz (2) przez pominięcie dokumentu złożonego przez Uczestnika Postępowania na okoliczność braku przemysłowej stosowalności wynalazku według Spornego Patentu, w sytuacji gdy Urząd Patentowy unieważnił Sporny Patent na podstawie braku przemysłowej stosowalności.
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które miało
istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej wyroku, brak zajęcia stanowiska odnośnie odpowiedzi Uczestnika Postępowania na skargę, ograniczenie się do przytoczenia brzmienia przepisów prawa, w sytuacji gdy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy,
2. art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77§1, art. 80 i art. 107§3 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy Urząd Patentowy prawidłowo odniósł się do dowodów złożonych przez Skarżącą na okoliczność przemysłowej stosowalności wynalazku i wyjaśnił podstawy prawne rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie w całości skargi uprawnionego, a także o zasądzenie na rzesz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu.
Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia oparte na art. 174 p.p.s.a., determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107).
Jako pierwszy rozpatrzeniu podlega zarzut najdalej idący, tj. naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 §4 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej wyroku, brak zajęcia stanowiska odnośnie odpowiedzi uczestnika postępowania na skargę, ograniczenie się do przytoczenia brzmienia przepisów prawa, w sytuacji gdy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Do elementów uzasadnienia zalicza się:
a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do Sądu administracyjnego,
b) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz
c) stanowisko Sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.
W orzecznictwie podkreśla się również, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy pomiędzy uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., I OSK487/08). Tymczasem wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zostało zawarte stanowisko co do stanu faktycznego i prawnego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jedynie niezajęcie przez sąd I instancji stanowiska co do zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, może prowadzić do stwierdzenia, że doszło do istotnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co z kolei mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku z tego powodu (por. np. wyrok NSA z 17 maja 2019 r. sygn akt II OSK 1683/17). Także nie jest konieczne ustosunkowanie się do stanowiska uczestnika postępowania, o ile nie ma ono istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji ustosunkował się do wszystkich istotnych zarzutów podniesionych w sprawie, odniósł się również w wystarczającym zakresie do stanowiska uczestnika (skarżącego kasacyjnie) postępowania, jak również uzasadnienie sporządzone zostało w taki sposób, że możliwa była kontrola zaskarżonego wyroku. Wobec powyższego zarzut podniesiony w pkt II.1 petitum skargi kasacyjnej należy uznać za nieuzasadniony.
Kolejnym zarzutem przedstawionym w petitum skargi kasacyjnej jest naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 §1, art. 80 i art. 107 §3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Urząd Patentowy nieprawidłowo odniósł się do dowodów złożonych przez uprawnioną z patentu na okoliczność przemysłowej stosowalności wynalazku i nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący.
Zarzut ten, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, również jest nieuzasadniony, gdyż organ nie odniósł się merytorycznie do dowodów doręczonych przez uprawnioną z patentu, a jedynie wskazał w decyzji, jakie dowody zostały przez nią dostarczone. Wobec powyższego Sąd I instancji prawidłowo wskazał na powyższe uchybienie. Ponadto w związku z powyższym organ nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a więc braku przemysłowej stosowalności wynalazku, skoro zgłoszone dowody przez uprawnioną z patentu były właśnie zaprezentowane na tę okoliczność. Stąd brak merytorycznego odniesienia się zaprezentowanych dowodów jest uchybieniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co trafnie zostało wskazane w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji.
Należy przy tym podkreślić, że dla uznania zupełności ujawnienia wynalazku potwierdzającego przemysłową stosowalność wystarczające jest przedstawienie jakiegokolwiek przykładu jego praktycznej realizacji i zastosowania. Oznacza to wymóg ujawnienia takiego przykładu w opisie patentowym. Przykłady te nie muszą przedstawiać najbardziej korzystnej z postaci wykonania wynalazku (wyrok NSA z 26.09.2023 r., II GSK 677/20, LEX nr 3642931). Stąd dowody zaprezentowane przez uczestnika postępowania, a dotyczące właśnie przemysłowej stosowalności wynalazku są istotne dla postępowania w sprawie.
Należy jednocześnie podkreślić, że wobec tak sformułowanego zarzutu w pkt II.2 petitum skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego zaskarżenia wyroku Sądu I instancji w zakresie oceny, że opis patentowy wraz z zastrzeżeniami daje podstawę do przyjęcia, iż wynalazek został dostatecznie ujawniony. Z uwagi na fakt, że Sąd I instancji nakazał przeprowadzenie postępowania dowodowego miedzy innymi na podstawie dokumentów dostarczonych przez uprawnionego z patentu, należy przyjąć, że nie jest z kolei ostatecznie przesądzona kwestia jego przemysłowej stosowalności.
Kolejne zarzuty sformułowane w petitum skargi kasacyjnej odnoszą się do uchybienia przepisom prawa materialnego.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 89 ust. 1, art, 27, art. 33 oraz art. 63 ust. 2 p.w.p. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wynalazek według spornego patentu spełnia przesłankę przemysłowej stosowalności.
Zarzut ten jest nieprawidłowo sformułowany. Jego istota sprowadza się bowiem do kwestionowania ustalonego stanu faktycznego, a nie wykładni przepisów prawa materialnego. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut błędnego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, jak również błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak, w jego ocenie, powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12, Wyrok NSA z 4.03.2025 r., III OSK 7233/21, LEX nr 3838437).
Należy nadmienić, że skarżąca kasacyjnie nie wskazała, jaka powinna być wykładnia wskazanych przepisów. W zasadzie więc przedmiotem tak sformułowanego zarzutu przez skarżącą jest niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd I instancji, co w praktyce orzeczniczej rozumie się albo jako sytuację bezzasadnego tolerowania przez sąd błędu subsumcji popełnionego przez organ administracji, albo bezzasadnego zarzucenia temu organowi popełnienia takiego błędu subsumpcji.
Z punktu widzenia skuteczności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów podkreślenia wymaga, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne. (Wyrok NSA z 22.07.2014 r., I OSK 718/14, LEX nr 1511161). Wobec powyższego jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor skargi kasacyjnej miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (Wyrok NSA z 4.03.2025 r., III OSK 7233/21, LEX nr 3838437). Powyższe jest konsekwencją zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
W zarzucie zawartym w pkt I.1 petitum skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie wskazuje na naruszenie przepisów, które posiadają dodatkowe wewnętrzne jednostki redakcyjne, tj. art. 89 ust. 1 p.w.p. oraz art. 33 p.w.p. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest z jednej strony zakresem stawianych zarzutów w związku z zasadą dyspozycyjności, a z drugiej, nie może domyślać się intencji skarżącej. Stąd zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych przepisów nie poddają się kontroli kasacyjnej.
Przechodząc z kolei do zarzutu naruszenia art. 27 i 63 ust. 2 p.w.p., zarzut w zasadzie dotyczy błędnej subsumcji stanu faktycznego, przy czy samo ustalenie stanu faktycznego nie zostało skutecznie zakwestionowane w zarzutach skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 27 p.w.p. wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa.
Wynalazek można uznać za mogący nadawać się do stosowania, gdy konkretne rozwiązanie techniczne jest: zupełne, należycie ujawnione, użyteczne społecznie i gwarantuje ono powtarzalność rezultatu. Z kolei stosowanie rozwiązania zawiera się w takim ujawnieniu jego cech technicznych, które pozwoli na zrealizowanie tego wytworu bez konieczności dochodzenia do założonego przez wynalazcę rezultatu metodą prób i błędów oraz podejmowania eksperymentów wymuszonych brakiem niezbędnych danych.
Jak już wyżej zostało wskazane Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję nie przesądził kwestii jego przemysłowej stosowalności, gdyż nakazał przeprowadzić postępowanie dowodowe w stosunku do materiałów dostarczonych przez uprawnionego z patentu, co do których organ się merytorycznie nie wypowiedział. Uznał bowiem, że organ przedwcześnie doszedł do takiego rozstrzygnięcia bez rozważenia w całości zebranego materiału dowodowego. Jednak należy przyjąć, że w ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym taka ocena błędnej subsumcji dokonanej przez organ była uzasadniona, wobec stwierdzenia naruszenia przez organ art. 77 §1, 80, 107 §3 k.p.a. Z kolei skarżąca nie zarzuciła w tym względzie nieprawidłowego ustalenia przez Sąd I instancji stanu faktycznego. Stąd zarzut naruszenia art. 27 p.w.p. przez Sąd I instancji jest nieuzasadniony, gdyż przy tak ustalonym stanie faktycznym prawidłowo WSA w Warszawie uznał, że doszło do naruszenia przez organ art. 27 p.w.p.
Z kolei art. 63 ust. 2 p.w.p. stanowi, że zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.
Przyjmując, że postawione zarzuty dotyczą w istocie niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów przez Sąd I instancji, skarżąca kasacyjnie jedynie w tym zakresie polemizuje z ocenami zastrzeżeń patentowych dokonanymi przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, wskazując na własną ich interpretację. Podkreślając przy tym, że w zastrzeżeniach spornego patentu występują nieścisłości uniemożliwiające ustalenie rzeczywistego przedmiotu ochrony i skutkujące brakiem spełniania przesłanki możliwości przemysłowego stosowania wynalazku, co z kolei należy do kwestii stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji, który z kolei jest niekwestionowany za pomocą postawienia stosownych zarzutów w skardze kasacyjnej, a więc zdaniem skarżącej ustalony został prawidłowo. Należy przy tym podkreślić, że z samego uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w istocie skarżąca zarzuca błędność wykładni zastrzeżeń patentowych dokonanych przez Sąd I instancji. Natomiast brak jest stosownego zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów proceduralnych poprzez dokonanie własnych ustaleń faktycznych pozostających w sprzeczności z ustaleniami Urzędu Patentowego RP.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał własnej interpretacji zastrzeżeń patentowych. Tym niemniej skarżąca nie zakwestionowała w zarzutach skargi kasacyjnej uprawnienia WSA w Warszawie do dokonywania takich ocen, a więc do ustalenia stanu faktycznego odmiennego od tego, który ustalił organ w zaskarżonej decyzji, a jedynie zakwestionowała samą subsumpcję tak ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, co jest jedynie polemiką z uwagi na fakt, że nie zgadza się ona z dokonaną interpretacją zastrzeżeń.
Sąd I instancji prawidłowo natomiast posłużył się przy wykładni zastrzeżeń patentowych opisem i rysunkami, gdyż są one nieodłączną częścią zgłoszenia patentowego. Zgodnie z art. 31 ust. 1 p.w.p. zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno obejmować:
1) podanie zawierające co najmniej oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie patentu lub patentu dodatkowego;
2) opis wynalazku ujawniający jego istotę;
3) zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe;
4) skrót opisu.
Z kolei ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że zgłoszenie wynalazku, o którym mowa w ust. 1, powinno także zawierać rysunki, jeżeli są one niezbędne do zrozumienia wynalazku.
Każdy więc element składający się na zgłoszenie wynalazku ma swoje istotne znaczenie, gdyż gdyby nie były one potrzebne, to prawodawca nie nakazywałby zamieszczać ich w zgłoszeniu patentowym.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie podkreśla się, że to opis wynalazku ma służyć interpretacji zastrzeżeń. Zgodnie bowiem z art. 69 ust. 1 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzona w Monachium dnia 5 października 1973 r., zmieniona aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami stanowiącymi jej integralną część (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 z późn. zm.) zakres ochrony przyznany patentem europejskim lub europejskim zgłoszeniem patentowym określa treść zastrzeżeń patentowych. Niemniej jednak, opis i rysunki służą do interpretacji zastrzeżeń patentowych. Natomiast protokół w sprawie interpretacji artykułu 69 konwencji o udzielaniu patentów europejskich w art. 1 stwierdza, że "art. 69 nie powinien być interpretowany w taki sposób, że przez zakres ochrony przyznanej patentem europejskim rozumie się zakres określony ściśle literalnym znaczeniem sformułowań użytych w zastrzeżeniach, przy czym opis i rysunki mają służyć jedynie do celu wyjaśnienia niejasności stwierdzonych w zastrzeżeniach. Nie powinien też być rozumiany w taki sposób, że zastrzeżenia służą jedynie jako wskazówka i że faktyczna przyznana ochrona może obejmować to, co w ocenie znawcy z danej dziedziny według opisu i rysunków było zamierzeniem właściciela patentu. Przeciwnie, art. 69 należy interpretować w taki sposób, że określa on stanowisko pomiędzy tymi dwoma skrajnościami, które łączy w sobie słuszną ochronę dla właściciela patentu z uzasadnionym stopniem pewności prawnej dla osób trzecich". Wprawdzie zapisy te dotyczą patentu europejskiego, a nie krajowego, tym niemniej można je w sposób identyczny stosować do interpretacji polskich przepisów prawnych, zwłaszcza że są to standardy interpretacyjne zawarte w umowie międzynarodowej (zob. J. Ożegalska-Trybalska, Komentarz do art. 63, pkt 24 [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, pod red. Ł. Żelechowskiego, tom VIIIA, s. 560). Co więcej, interpretacja ta ma charakter wypośrodkowujący dla stanowisk skrajnych. Stąd trafnie w orzecznictwie podnosi się, że chociaż zastrzeżenia patentowe nie mogą być interpretowane w oderwaniu od opisu i rysunków, to należy do nich odnosić się jedynie wówczas, gdy występuje konieczność odwoływania się do tej części dokumentacji zgłoszeniowej (zob. wyrok NSA z 20.08.2020 r., II GSK 86/20, LEX nr 3061585, wyrok NSA z 7.11.2023 r., II GSK 810/20, LEX nr 3650532, wyrok NSA z 11.03.2025 r., II GSK 1732/21, LEX nr 3862602).
Nie budzi więc wątpliwości, że dopuszczalna była interpretacja zastrzeżeń patentowych z uwzględnieniem jego opisu i rysunków. Stąd nie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, czy niewłaściwe zastosowanie. Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że skarżąca kasacyjnie nie wskazała jak powinna w niniejszej sprawie być owa wykładnia, czy właściwe zastosowanie normy określonej w art. 63 ust. 2 p.w.p.
Kolejny zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w pkt I.2 petitum skargi kasacyjnej odnosi się do art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Art. 153 p.p.s.a. przewiduje dwie odrębne sytuacje, w których występuje związanie zarówno organu, jak i sądu administracyjnego uprzednim prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Z jednej strony związanie dotyczy oceny prawnej, a z drugiej może odnosić się do konkretnych wskazówek dotyczących postepowania. Stąd odpowiednio w sytuacji, gdy dojdzie do naruszenia zasady związania w odniesieniu do uprzednio dokonanej oceny prawnej przez Sąd I instancji, uzasadniony jest zarzut naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Z kolei, jeżeli dojdzie do naruszenia zasady związania w zakresie wskazań co do dalszego postepowania, podstawą zarzutu w skardze kasacyjnej powinien być art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Z brzmienia art. 153 p.p.s.a. wynika, że zarówno organy administracji, jak i sądy administracyjne, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przez ocenę prawną rozumieć należy wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym powinna dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią zaś z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Niezastosowanie się przez sąd I instancji do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ w tym zakresie art. 153 p.p.s.a. należy uznać za przepis prawa materialnego. Kształtuje on bowiem rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny nie może przyjąć innego znaczenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu, niż ustalone w ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku (por. J. P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, "Administracja. Teoria-Dydaktyka-Praktyka" 2011, Nr 4 (24), s. 193). Stanowisko, wedle którego przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter materialnoprawny, a jego naruszenie może być podnoszone w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., prezentowane jest także w judykaturze (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2014 r., II GSK 224/13, LEX nr 1485518, z dnia 20 czerwca 2012 r., I OSK 953/11, LEX nr 1216586).
W niniejszej sprawie jednak WSA w Warszawie w wyroku z 6 listopada 2019r. nie sformułował oceny prawnej, a jedynie wskazania co do dalszego postępowania, a wyrok oparł w tym zakresie na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stąd w tej sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. w kontekście art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Z tego też względu, zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjnego, nie poddaje się kontroli zarzut stawiany Sądowi I instancji co do błędnego zastosowania wskazanego przepisu przez fakt, że Urząd Patentowy nie uwzględnił w swoim postępowaniu oceny prawnej dokonanej przez WSA w Warszawie z wyroku 6 listopada 2019 r. Sąd administracyjny bowiem żadnej oceny prawnej nie sformułował.
Na marginesie należy jedynie zauważyć, że analizując treść decyzji z 24 sierpnia 2020 r., jaskrawy jest brak odniesienia się organu do wskazówek co do dalszego postępowania, udzielonych przez WSA w Warszawie w wyroku z 6 listopada 2019 r. Stąd Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku trafnie uznał, że doszło w tym aspekcie do uchybienia art. 153 p.p.s.a.
W konsekwencji, z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.