II GSK 2331/24

II GSK 2331/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Sygn. powiązane
II SA/Bk 512/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-09-19
II GSK 781/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 512/23 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 24 maja 2023 r. nr 406.552/E-10/22/2023 w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 512/23, po rozpoznaniu w trybie autokontroli skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 września 2023 r., o tej samej sygnaturze akt, w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 24 maja 2023 r., w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w punkcie 1/ uchylił zaskarżony wyrok, a w punkcie 2/ oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. L., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości, uchylenia decyzji organów I i II instancji i przyznania świadczenia zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, co do których oświadczył, że nie zostały one opłacone w całości ani w części.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.; dalej jako: u.p.s.), polegającą na przyjęciu, że niemieckie świadczenie Kindergeld nie jest świadczeniem tego samego rodzaju, co świadczenie wychowawcze lub inne wymienione w art. 8 ust. 4 u.p.s. i nie jest tożsame z polskimi świadczeniami rodzinnymi, a wyjaśnienie tego ma kluczowe znaczenie dla ustalenia dochodu skarżącego i jego świadczeń z pomocy społecznej;
2) przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej jako: k.p.a.) poprzez dokonanie niewłaściwej subsumcji przepisów z punktu załatwienia niniejszej sprawy, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie charakteru świadczenia Kindergeld w porównaniu do świadczeń wymienionych w art. 8 ust. 4 u.p.s.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
W pierwszej kolejności należy jednak podnieść, że wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II GSK 791/24) oddalił skargę kasacyjną M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 446/23, w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 maja 2023 r., nr 406.689/E-11/VI/23 w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Oceny przedstawione w uzasadnieniu wskazanego powyżej wyroku NSA skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Ponieważ rozstrzygnięcie to zapadło w analogicznym stanie faktycznym, a skarga kasacyjna w obu sprawach oparta była w istocie na identycznych zarzutach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne odwołanie się do motywów wskazanego powyżej rozstrzygnięcia.
Podobnie jak w przywołanej sprawie, w skardze kasacyjnej wniesionej od orzeczenia autokontrolnego Sądu I instancji skarżący kasacyjnie – M. L. nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia w tej sprawie art. 179a p.p.s.a., co oznacza w konsekwencji niekwestionowanie przez skarżącego kasacyjnie zastosowania przez WSA tego szczególnego przepisu w tej sprawie. Skarżący kasacyjnie zakwestionował natomiast sposób rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy po uchyleniu wyrokiem autokontrolnym (wyrokiem z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 512/23) wcześniejszego wyroku wydanego w sprawie (wyrok z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 512/23), tj. oddalenie skargi przez Sąd I instancji.
W tym kontekście należy podkreślić, iż wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że z treści art. 8 ust. 4 u.p.s. wynika, iż na potrzeby stosowania ustawy o pomocy społecznej ustala się i wlicza dochód z każdego źródła, chyba że został z tego wliczania wyłączony. WSA zasadnie wskazał, że w katalogu z art. 8 ust. 4 u.p.s., w punkcie 7 wymienione jest świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162 i 1981). W związku z tym do dochodu nie powinno się wliczać tzw. świadczenia "500+". Do dochodu wliczane są natomiast świadczenia rodzinne w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.), ponieważ nie wymieniono ich w przepisie art. 8 ust. 4 u.p.s. Wobec tego słusznie Sąd uznał, że przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącego organy prawidłowo stwierdziły, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, na dochód ten składały się zarówno pieniądze, które wpłynęły na konto skarżącego w ramach niemieckiego świadczenia Kindergeld w kwocie 219 euro (którego to wpływu skarżący nie kwestionuje) jak i środki, które dobrowolnie przelała matka na dziecko w kwocie 50 euro. Posługując się kursem euro/pln NBP z 12 kwietnia 2023 r. (z dnia wydania decyzji w pierwszej instancji) wyliczono łączny dochód rodziny skarżącego w styczniu 2023 r. na kwotę 1 255,16 zł, co stanowi przekroczenie progu dochodu rodziny o 55,16 zł (art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s.). Daje to kwotę dochodu na osobę w rodzinie 627,58 zł, co z kolei stanowi przekroczenie progu dochodu przewidzianego na jedną osobę pozostającą w rodzinie o 27,58 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.).
Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, że katalog zawarty w art. 8 ust. 4 u.p.s. ma charakter zamknięty. Oznacza to, że tylko świadczenia wprost w nim wymienione podlegają pominięciu przy ustalaniu dochodu na mocy art. 8 u.p.s. i na potrzeby przyznawania świadczeń z pomocy społecznej.
Należy zauważyć, iż w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku NSA z 9 lipca 2024 r. (sygn. akt II GSK 791/24), który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i uznaje za własny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro nie zostało w tym katalogu wymienione wprost świadczenie niemieckie Kindergeld, ani też przepis art. 8 ust. 4 u.p.s. nie zawiera odwołania do innych świadczeń podobnych do świadczenia wychowawczego, jak też nie zawiera sformułowania, że podlegają odliczeniu od dochodu świadczenia "podobne", "o podobnym charakterze" czy "będące odpowiednikiem", natomiast zawiera wskazanie, że odliczeniu podlega świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, to poszukiwanie podobieństwa świadczenia wychowawczego i innych świadczeń otrzymywanych przez skarżącego na zasadzie innych rodzajów wykładni niż wykładnia literalna nie znajduje usprawiedliwienia.
Za chybione uznać należy również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty te sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. NSA nie podzielił zarzutów skargi kasacyjnej akcentujących niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Stan faktyczny zaakceptowany przez Sąd I instancji nie został przez skarżącego kasacyjnie skutecznie podważony, ponieważ ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego. Za prawidłowy należy wobec tego uznać pogląd WSA, że całokształt zgromadzonego materiału dowodowego oraz stan prawny potwierdzały ustalenia i ocenę prawną organów. Zaskarżona decyzja została zaś oparta na prawidłowo i wszechstronnie ustalonych okolicznościach sprawy. Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Skoro zatem wszystkie zarzuty kasacyjne okazały są niezasadne, skarga kasacyjna nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w tym zakresie, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a. przyznawane jest w toku postępowania opartego na przepisach art. 258-261 p.p.s.a. przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.