II GSK 229/25

II GSK 229/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Maciejko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Ol 510/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-11-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a, ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 236
art. 12
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 510/24 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 510/24 oddalił złożoną przez A. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w O. skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (zwanego dalej DIAS) z dnia 24 maja 2024 r., nr [...] na mocy której: a) uchylono decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia 29 lutego 2024 r. w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za zgłoszenie niezgodnych ze stanem faktycznym danych w zgłoszeniu [...] i orzeczono o istocie poprzez odstąpienie od nałożenia tej kary oraz b) utrzymano w mocy tę decyzję I instancji w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za brak przekazania na całej trasie przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...]. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji podzielił pogląd orzekających w sprawie organów w zakresie objętym skargą, tzn. co do prawidłowości nałożenia kary za brak przekazania na trasie przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych pojazdu. Stwierdził, że organ odwoławczy w prawidłowy sposób zastosował przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., zwanej dalej o.p.) i art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 104, zwanej dalej u.s.m.) nakładając na skarżącego A. K. karę za niewywiązanie się z obowiązku przewoźnika polegającego na zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Nie ulegało kwestii to, że w dniu 17 października 2023 r. realizowany był przewóz (za pomocą pojazdu ciężarowego nr rej. [...] z naczepą nr rej. [...]) na drodze krajowej S7 towaru objętego regulacją art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c u.ś.m., tzn. oleju napędowego o kodzie CN 2710 w ilości 32 000 l i że w trakcie tego przejazdu nie przekazywano danych geolokalizacyjnych tego środka transportu. W sprawie nie zaszły okoliczności określone w art. 22 ust. 3 u.s.m., tzn. podstawy odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary. Przewoźnik w granicach tej sprawy już uzyskał odstąpienie od nałożenia kary w wysokości 10 000 zł z tytułu innego naruszenia, tj. zgłoszenia danych niezgodnie ze stanem faktycznym, a więc deliktu z art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z 5 ust. 4 pkt 1 lit. i u.ś.r., za zamieszczenie w zgłoszeniu innego numeru lokalizatora ([...]) aniżeli ten znajdujący się w pojeździe ([...]). Dalsze odstępowanie od nałożenia kolejnych kar stałoby w sprzeczności z interesem publicznym. Działania skarżącego, tj. zupełne niezamieszczenie danych geolokalizacyjnych środka transportu było wymierzone w cele, jakie ma realizować u.ś.m., tj. monitorowanie przez właściwe służby przepływu towarów uznanych za wrażliwe dla gospodarki z powodu podwyższonego ryzyka naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz ryzyka negatywnego wpływu na konkurencję. Nie miało znaczenia to, że lokalizator był sprawny i rejestrował położenie pojazdu, skoro (z racji wcześniejszego naruszenia, tj. wprowadzenia innego numeru lokalizatora) ten właściwy nie przekazywał danych geolokalizacyjnych pojazdu. Sytuacja materialna skarżącego pozwala na uiszczenie wymierzonej kary, zaś samo działanie skarżącego było wyraźnym zaniechaniem wymagającym nałożenia sankcji. Nie dopatrzono się zatem również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary z powodu ważnego interesu przewoźnika.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł A. K. W skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
1) przepisów postępowania, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie naruszenia przez orzekające organy naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 187 § 1 o.p. podczas nadawania znaczenia pojęciu "interes publiczny", o jakim mowa w art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 u.s.m., stanowiącego przesłankę odstąpienia od nałożenia kary, a także poprzez nieuwzględnienie celu u.s.m. i przedmiotu jej ochrony, a także okoliczności, które powinny być wzięte pod uwagę, w szczególności zaś tego, że naruszenie nie stwarzało nawet hipotetycznego zagrożenia dla wpływów budżetowych poprzez uszczuplenie wpływów podatkowych, podmiot prowadził działalność zgodnie
z prawem, naruszenie miało charakter incydentalny, przedsiębiorca nie okazał lekceważącego stosunku do swoich obowiązków, prowadził działalność starannie, a w toku postępowania wykazywał się aktywnością w celu wyjaśnienia okoliczności związanych ze zgłoszeniem, a także
2) przepisów prawa materialnego, w postaci:
a) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 u.ś.m. poprzez ich błędną, zawężającą wykładnię, nieuwzględniającą zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 o.p. oraz art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w szczególności zasady proporcjonalności, a także art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r., poz. 236, zwanej dalej u.p.p.), nieuwzględniającą funkcji u.s.m. i charakteru przewidzianych w niej sankcji, w szczególności funkcji prewencyjnej nie zaś represji za popełnione naruszenie oraz że w interesie publicznym nie leży karanie wysoką karą legalnie działającego przedsiębiorcy, który dopuścił się jedynie formalnej nieprawidłowości;
b) art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 i art. 22 ust. 2a u.s.m., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo formalnego i incydentalnego naruszenia prowadzącego do uniemożliwienia monitorowania przewozu, które nie stwarzało zagrożenia dla interesu fiskalnego Skarbu Państwa, co powodowało, że za odstąpieniem od ukarania przemawiał interes publiczny, którego wykładnia powinna uwzględniać zasady zawarte w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 210 § 1
pkt 6, art. 210 § 4 o.p., art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, a zwłaszcza zasadę proporcjonalności i art. 12 u.p.p. oraz funkcję u.s.m. i charakter przewidzianych w niej sankcji, w szczególności charakter prewencyjny, a nie represyjny;
c) art. 2 i art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i wyrażonej tam zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 2a i art. 22 ust. 3 u.ś.m. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ukaranie za niedopełnienie obowiązku formalnego, podczas gdy nie istniało żadne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej, co powoduje, że kara w wysokości 10 000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia, nie uwzględnia okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia obowiązków przewoźnika, a także jego działań podjętych by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie poprzedzającej ten wyrok decyzji organu odwoławczego w części wymierzającej karę (pkt 2), względnie
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że odstąpienie od nałożenia kary nie było usprawiedliwione ani interesem publicznym, ani też ważnym interesem przewoźnika. Skarżący już spotkał się z odstąpieniem od nałożenia kary w zaskarżonej decyzji, więc druga kara, za odrębny czyn, będzie spełniała swoją funkcję i spowoduje uniknięcie podobnych naruszeń na przyszłość. W badanej sprawie to ustawodawca zdecydował o wysokości kary przypisanej do deliktu, więc organowi nie można z tego tytułu zrzucić działania nieproporcjonalnego. W ocenie strony przeciwnej, orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego uregulowanych w o.p., ani też przepisów UE.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie podkreślić wypada, że zarzuty skargi kasacyjnej nie obejmują naruszenia przepisów prawa materialnego, których zastosowanie przez organy obu instancji i Sąd I instancji doprowadziło do stwierdzenia podstaw nałożenia kary pieniężnej za niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu. Niesporne zatem w sprawie jest to, że prawidłowo przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny w zakresie dopuszczenia się przez skarżącego deliktu spełniał warunki nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za brak przekazania na całej trasie przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT[...], tj. kary z art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 u.ś.m. Nie ulega też kwestii, że przedmiotem sporu sądowego w I instancji była wyłącznie część zaskarżonej decyzji obejmująca wymierzenie kary za ww. czyn, zaś pozostała część decyzji, orzekająca o odstąpieniu od wymierzenia podobnej kary (również 10 000 zł) za inny delikt (za wskazanie niezgodnych ze stanem faktycznym danych w zgłoszeniu SENT[...], z art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z 5 ust. 4 pkt 1 lit. i u.ś.m.) nie stanowiła przedmiotu skargi skierowanej do Sądu I instancji. Spór dotyczy natomiast tego, czy zaszły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, z jaką spotkał się skarżący A. K.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie przepisów postępowania, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie naruszenia przez orzekające organy art. 120, art. 121 § 1, art. 122,
art. 124 i art. 187 § 1 o.p. podczas nadawania znaczenia pojęciu "interes publiczny",
o jakim mowa w art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 u.s.m., stanowiącego przesłankę odstąpienia od nałożenia kary, a także poprzez nieuwzględnienie celu u.s.m. i przedmiotu jej ochrony, a także okoliczności, które powinny być wzięte pod uwagę, w szczególności zaś tego, że naruszenie nie stwarzało nawet hipotetycznego zagrożenia dla wpływów budżetowych poprzez uszczuplenie wpływów podatkowych, podmiot prowadził działalność zgodnie z prawem, naruszenie miało charakter incydentalny, przedsiębiorca nie okazał lekceważącego stosunku do swoich obowiązków, prowadził działalność starannie, a w toku postępowania wykazywał się aktywnością w celu wyjaśnienia okoliczności związanych ze zgłoszeniem. Stosownie do art. 22 ust. 3 u.ś.m. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 1-2a z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 u.ś.m. Istota zarzut sprowadza się do twierdzenia, że względy interesu publicznego, o jakim mowa w art. 22 ust. 3 u.ś.m. przesądzały o odstąpieniu przez organy od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie określone w art. 10a ust. 1 u.ś.m. w wysokości przewidzianej przez art. 22 ust. 2a u.ś.m. na 10 000 zł. Zarzut nie obejmuje drugiej, alternatywnej przesłanki zastosowania odstąpienia od nałożenia kary, tj. przesłanki ważnego interesu przewoźnika. Przede wszystkim, granice tego zarzutu nie pozwalają na zrekonstruowanie sposobu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 22 ust. 3 u.ś.m. w zw. z przywołanymi przez skarżącego przepisami postępowania administracyjnego, zawartymi w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 187 § 1 o.p. Innymi słowy, nie wiadomo jak treść regulacji procesowej przytoczonej w skardze kasacyjnej miałaby wpłynąć na znaczenie, jakie Sąd I instancji (a także orzekające wcześniej organy) winny nadać terminowi "interes publiczny". Jedynie motywy skargi kasacyjnej, w pewnym zakresie pozwalają poznać stanowisko skarżącego. Interes publiczny powinien uwzględniać m.in. to, że do uchybienia, i to formalnego, ze strony legalnie działającego przewoźnika doszło bez jego winy, że będzie miał on na względzie aby w przyszłości nie popełniać podobnych naruszeń oraz że nie zagroził swoim zachowaniem interesom fiskalnym Skarbu Państwa. Takie twierdzenie nie ma wspólnej płaszczyzny z zasadą praworządności, o jakiej mowa w art. 120 o.p., skoro zasada ta wymaga od organów działania na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Zarzuty skargi kasacyjnej nie wskazały na taki przepis, który Sąd I instancji zastosował w sprawie, który nie spełniałby tych wymogów. Zasada wzbudzania zaufania przez organy w toku postępowania (art. 122 § 1 o.p.) nie ma innych punktów zbieżnych z konstrukcją interesu publicznego z art. 22 ust. 3 u.ś.m. jak tylko ten, że ze sposobu rozumienia tego zwrotu szacunkowego, organ winien się wytłumaczyć w uzasadnieniu decyzji. Tak też w badanej sprawie było i Sąd I instancji zaakceptował wywody organów w zakresie prawidłowości konstrukcji uzasadnienia decyzji odnoszącej się do sposobu rozumienia interesu publicznego w realiach badanej sprawy. Stan faktyczny sprawy, jak wykazał to Sąd I instancji, został ustalony prawidłowo, zaś sam skarżący realiów popełnienia naruszenia nie negował w żadnej fazie postępowania; stąd na wynik sprawy nie mógł mieć wpływu zarzut naruszenia regulacji o gromadzeniu materiału dowodowego w postaci art. 122 i art. 187 § 1 o.p. Kompletność materiału dowodowego nie ma wspólnej płaszczyzny z wynikiem wykładni prawa materialnego, w tym przepisu art. 22 ust. 3 u.s.m. w części wymagającej rekonstrukcji znaczenia pojęcia "interes publiczny". Fakty, które mogą mieć znaczenie dla zakresu pojęciowego interesu publicznego to zdarzenia lub okoliczności istniejące obiektywnie, po stronie Skarbu Państwa lub zbiorowości prawa publicznego. Skarga kasacyjna takich jednak okoliczności, które Sąd I instancji lub organ odwoławczy by pominęły, nie przywołuje. Sąd I instancji, a wcześniej organ odwoławczy, prawidłowo sformułowały argumentację wskazującą, z jakich powodów w realiach badanej sprawy interes publiczny nie przemawiał za odstąpieniem od nałożenia kary na skarżącego. Trafnie podkreślono, że skarżący w zaskarżonej odwołaniem decyzji I instancji został ukarany dwoma karami, łącznie wynoszącymi 20 000 zł. Uwzględniając właśnie funkcję prewencyjną u.s.m. i to, że kara nie stanowi daniny publicznej, ale jest mechanizmem oddziaływana na świadomość prawną uczestników obrotu gospodarczego w sferach dotyczących towarów wrażliwych, organ odwoławczy odstąpił od kary za jedno z popełnionych w dniu 17 października 2023 r. naruszeń (zgłoszenie niezgodnych ze stanem faktycznym danych w zgłoszeniu SENT[...], z art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z 5 ust. 4 pkt 1 lit. i u.s.r) oraz utrzymał w mocy decyzją nakładającą karę za kolejne już naruszenie (brak przekazania na całej trasie przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT[...], z art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 u.s.m.). Trafnie też wskazał, że naruszenie polegające na zapewnieniu przekazywania przez przewoźnika danych geolokalizacyjnych pojazdu ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania ustawy, pozwala bowiem właściwym służbom monitorować trasę, jaką pokonuje towar, którym obrót może generować dla Państwa ryzyko start w daninach publicznych oraz niekorzystnie wpływać na konkurencję rynkową. Nie naruszono zatem zasady przekonywania (art. 124 o.p.), formułując taką właśnie argumentację, która nie tylko odpowiada granicom pojęcia interesu publicznego, ale i czyni zadość wymogom procesowym uzasadnienia decyzji.
Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia prawa materialnego,
w postaci art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 u.ś.m. poprzez ich błędną, zawężającą wykładnię, nieuwzględniająca zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 o.p. oraz art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w szczególności zasady proporcjonalności, a także art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r., poz. 236, zwanej dalej u.p.p.), nieuwzględniającą funkcji u.s.m. i charakteru przewidzianych w niej sankcji,
w szczególności funkcji prewencyjnej nie zaś represji za popełnione naruszenie oraz że
w interesie publicznym nie leży karanie wysoką karą legalnie działającego przedsiębiorcy, który dopuścił się jedynie formalnej nieprawidłowości, a także zarzut naruszenia tychże przepisów w łączności z art. 22 ust. 2a u.s.m., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo formalnego i incydentalnego naruszenia prowadzącego do uniemożliwienia monitorowania przewozu, które nie stwarzało zagrożenia dla interesu fiskalnego Skarbu Państwa, skoro karę wprowadzono do u.s.m. tylko dla celów prewencyjnych, a od organów wymaga się zachowania zasady proporcjonalności. Znaczna partia tego zarzutu już została oceniona już w ramach zarzutu poprzedniego, gdzie ocenie podlegał wyrok Sąd I instancji z punktu widzenia naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 u.ś.m. W tym zakresie dotychczasowe ustalenia zachowują aktualność. Wbrew ocenie skarżącego, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia pozostałych regulacji o.p. Przepis art. 191 o.p. odnosi się do nakazu oceny przez organ całego zgromadzonego materiału dowodowego, zaś materiał dowodowy służy wykazaniu okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy; skarżący jednak przyznał, że nie kwestionuje ustaleń faktycznych organów co do popełnionego deliktu, a jedynie kwestionuje wykładnię terminu "interes publiczny"; to zaś nie wymaga gromadzenia materiału i dokonywania jego oceny, co czyni zarzut bezskutecznym. Jak już wcześniej to oceniono, uzasadnienie zaskarżonej skargą decyzji spełniało wymogi nie tylko zasady przekonywania, ale i wymogi formalne stawiane uzasadnieniom decyzji przez art. 210 § 1 pkt 6 art. 210 § 4 o.p. Organ w spójny, logiczny sposób zaprezentował wartości, jakie w jego przekonaniu są kluczowe dla nadania treści pojęciu interesu publicznego, odnosząc się szeroko do kary, jaka od nałożenia której odstąpiono w postępowaniu z tytułu popełnienia drugiego deliktu objętego postępowaniem oraz do znaczenia prewencyjnej funkcji u.s.m. i doniosłości czynu polegającego na zupełnym niewprowadzaniu danych geolokalizacyjnych pojazdu. Wbrew ocenie skarżącego, nie doszło w sprawie do naruszenia art. 22 ust. 3 u.s.m. (i art. 26 ust. 3 u.ś.m., do którego ten pierwszy przepis odsyła) poprzez błędną wykładnię terminu "interes publiczny". Podkreślenia wymaga, że art. 22 ust. 3 u.s.m. wprowadza wyraźną delimitację dwóch samodzielnych podstaw odstąpienia od nałożenia kary: a) ważnego interesu przewoźnika oraz b) interesu publicznego. Skarżący w nieuprawniony sposób domagał się od Sądu I instancji wykładni interesu publicznego atomizując okoliczności stanowiące desygnaty jego własnego interesu, a nie interesu publicznego. Jak wynika
z akt sprawy, skarżący dopuścił się przy okazji wykonywania przewozu poddanego kontroli aż dwóch naruszeń równocześnie. Niezgłoszenie danych geolokalizacyjnych pojazdu nie było ani zdarzeniem incydentalnym, ani nie wynikało z odosobnionego błędu, czy omyłki. Stanowiło następstwo błędnego systemowo podejścia przedsiębiorcy do obowiązków ustawowych. Podnoszona w skardze kasacyjnej konieczność uwzględnienia a) proporcjonalności wymierzanej kary do wagi naruszenia, b) okoliczności, w jakich doszło do naruszenia, c) uwzględnienie, że naruszenie było tylko naruszeniem "formalnym" rozmijają się z wartością, jaką jest interes publiczny. Wszystkie te stosowane przez skarżącego probierze interesu publicznego w swej istocie odnoszą się nie do interesu Państwa, czy też wspólnoty publicznoprawnej, ale do interesu, tzn. postaw i ocen rzeczywistości społecznej, samego skarżącego. Interes publiczny jest odmianą generalnej klauzuli odsyłającej wymagającą dokonywania wartościowania wyłącznie w obrębie wartości doniosłych dla działalności Państwa, dla związku publicznoprawnego, o walorze ogólnospołecznym, państwowym (por. L. Leszczyński, Klauzule generalne w stosowaniu prawa, Lublin 2023, ss. 64 i 81). Proporcjonalność kary do wagi naruszenia nie mogła podlegać ocenie organu, bowiem przepis prawa w postaci art. 22 ust. 2a u.s.m. bezwzględnie narzuca za czyn z art. 10a ust. 1 u.s.m. karę w wymiarze 10 000 zł. Nie dopuszczono się więc naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ani art. 12 u.p.p. w części dotyczącej zasady proporcjonalności w procesie stosowania art. 22 ust. 2a i 3 u.s.m. Okoliczności, w jakich doszło do naruszenia i stopień "celowości" naruszenia, a więc te, które skarżący powiązał ze sferą woluntarną i brakiem zawinienia, wykazują związek wyłącznie z właściwościami skarżącego i nie wiążą się z żadną wartością ogólnopaństwową, o walorze dobra publicznego. To zatem, czy niezgłoszenie danych geolokalizacyjnych pojazdu stanowiło wynik okazjonalnej omyłki podmiotu, który zwykle dochowuje optymalnej staranności w sprawach swojej działalności gospodarczej, nie mogło z założenia być podciągane pod względy dyktowane interesem publicznym. Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2023 r., II GSK 14/21 (CBOSA), nałożenie kary nie godzi w interes publiczny gdy dotyczy działań profesjonalnego podmiotu, na którym ciążą większe obowiązki w zakresie przestrzegania prawa, niż ma to miejsce w sytuacji gdy nie mamy do czynienia z profesjonalną działalnością zarobową. Gdyby wolą ustawodawcy było wartościowanie wymierzenia kary, względnie odstępowanie od jej wymierzenia stosownie do skali naruszenia, pozwoliłby on na stosowanie odpowiednich, przewidzianych do tego mechanizmów, w tym miarkowania wymiaru kary w trybie art. 189d k.p.a. lub uwzględniania znikomej wagi czynu (podciągniętego tu pod okazjonalną omyłkę) w trybie art. 189f k.p.a. Te zaś rozwiązania w badanej sprawie wyraźnie wyłączono (art. 17 ust. 5 u.s.m. i art. 189a zd. końcowe k.p.a.). Te więc desygnaty okoliczności, które mogły z punktu widzenia aksjologii wynikać z interesu skarżącego nie mogły przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 u.s.m. w części odnoszącej się do "przypadku uzasadnionego interesem publicznym". Podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że interes publiczny w rozumieniu przepisów u.s.m., nie może być modyfikowany "okolicznościami występującymi po stronie przewoźnika" (wyrok z dnia 18 kwietnia 2024 r., II GSK 1541/23, Lex nr 3713450). Uchylanie skutków wyraźnej zasady wymierzania kary pieniężnej o jasno zakreślonej wysokości (10 000 zł) za naruszenie jednoznacznie skwantyfikowane przez ustawę (art. 10a ust. 1 u.s.m.) tylko z tego powodu, że podmiot wywiązuje się – jak każdy uczestnik obrotu publicznoprawnego – ze zobowiązań podatkowych, wyraźnie wykracza poza funkcję art. 22 ust. 3 u.s.m., którą jest, uwalnianie od kary w wyraźnie zdefiniowanych wypadkach. Interes publiczny już stanowił usprawiedliwienie skarżącego służące do zażegnania skutków zwielokrotnionych naruszeń, jakich na tle u.s.m. dopuścił się on przy okazji przewozu poddanego kontroli organu. Zaskarżona do WSA część decyzji stanowi tylko jedno z dwóch rozstrzygnięć, jakie zapadły wobec skarżącego w sprawach z naruszeń, których dopuścił się 17 października 2023 r. Zatem względem skarżącego w odrębnym (niezaskarżonym do WSA) rozstrzygnięciu organ wykazał naruszenia podlegające karom wynoszącym łącznie 20 000 zł. Redukcja tego długu względem Skarbu Państwa do 10 000 zł jest wyrazem i tak daleko idącej spolegliwości organów celno-skarbowych podczas ważenia "przypadków uzasadnionych interesem publicznym". Wbrew ocenie skarżącego, nie rodzi wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego w zakresie terminu "interes publiczny" (art. 22 ust. 3 u.s.m.), ale przeciwnie - wyznacza w realiach tej sprawy górne ekstremum pojemności semantycznej interesu publicznego. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, występowanie wielości naruszeń podlegających ukaraniu w reżimie u.s.m. nie może prowadzić do premiowania z powołaniem się na interes publiczny, podmiotów, które zwielokrotniają takie naruszenia (wyrok z dnia 16 października 2024 r., II GSK 83/24, Lex nr 3820268). Taka wykładnia art. 22 ust. 3 u.s.m. nie prowadzi do nierównego traktowania podmiotów (z naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji i art. 12 u.p.p. w zakresie dotyczącym równego traktowania), ale do ich różnicowania z uwzględnieniem relewantnej cechy, jaką jest dopuszczanie się naruszeń porządku prawnego. Również ta partia zarzutu, która odnosi się do naruszenia art. 12 u.p.p. w częściach dotyczących zaufania do organów władzy publicznej i wymogu bezstronnego załatwiania spraw, nie mogła przełożyć się na uwzględnienie skargi kasacyjnej. Przepis ten wymaga prowadzenia przez organy postępowania wobec przedsiębiorcy w sposób budzący zaufanie do organów i w takim zakresie stanowi powtórzenie art. 121 § 2 o.p. Wcześniejsza argumentacja w tym zakresie zachowuje tu swoją aktualność. Skarga kasacyjna w żadnym zakresie nie wskazuje jakie działanie organów pozwalało im postawić zarzut stronniczego załatwienia sprawy; oznacza to, że zarzut naruszenia art. 12 u.p.p. w części obejmującej zasadę kierowania się bezstronnością nie mógł okazać się skuteczny.
Nieusprawiedliwiony okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa Unii Europejskiej, w postaci art. 2 i art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 22 ust. 2a i art. 22 ust. 3 u.ś.m. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ukaranie za niedopełnienie obowiązku formalnego, podczas gdy nie istniało żadne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej co powoduje, że kara w wysokości 10 000 zł jest nieproporcjonalna
i nieadekwatna do wagi naruszenia, nie uwzględnia okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia obowiązków przewoźnika, a także jego działań podjętych by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem. Skarga kasacyjna nie wskazuje, który z rozbudowanej struktury przepisów art. 2 dyrektywy nr 2006/112/WE uległ naruszeniu przez Sąd I instancji. Zakres przedmiotowy tego przepisu zresztą odnosi się do przedmiotów opodatkowania podatkiem od towarów i usług, i w sprawie tych regulacji nie stosowały ani organy, ani Sąd I instancji. Z kolei przepis art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE uprawnia państwa członkowskie do wprowadzenia obowiązków niezbędnych dla prawidłowego poboru podatku VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym. Regulacja ta nie odnosi się do nakładania kar za niewykonywanie obowiązków związanych z transportem. Skarga kasacyjna nawiązuje jedynie do "nieadekwatnej wagi" kary względem naruszenia, które nie doprowadziło do uszczuplenia dochodów Skarbu Państwa związanych z podatkami. Już wcześniej wykazywano, że względy interesu publicznego wymagają w badanej sprawie ważenia pomiędzy korzyścią, jaką skarżący uzyskał w związku z odstąpieniem od kary, którą organ I instancji wymierzył mu w wysokości 20 000 zł, a funkcją prewencyjną przewidzianą dla podmiotów, które dopuszczają się naruszenia obowiązków narzuconych ustawowo. Okoliczność niezubożenia Skarbu Państwa wskutek działania skarżącego przy okazji tej akurat transakcji, którą kontrolowały organy nie jest motywem odstąpienia od nałożenia kary; ta bowiem część sankcji ma zapobiec podobnym naruszeniom w przyszłości, w tym również takim, które do zubożenia budżetu już mogą doprowadzić. Takie działanie, wbrew ocenie skarżącego, wpisuje się właśnie w "funkcję odstraszającą przed nadużyciami", o jakiej mowa w objętym tym zarzutem przepisie art. 325 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1
w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2
pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).