II GSK 2149/21

II GSK 2149/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1953/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-25
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 58 par. 1-2, art. 113 par. 3, art. 180 par. 1-2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1778
art. 83b ust. 2, art. 123
Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 33 par. 1, art 106 par. 3, art. 183 par. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1953/20 w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Postanowieniem z 18 czerwca 2020 r. znak 182015050221 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie przez J. Sp. z o.o. w K. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 5 kwietnia 2018 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 29 kwietnia 2016 r. nr 180000/830/050221/2015/431/2016.
II.
Wyrokiem z 25 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1953/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz orzekł o kosztach postępowania.
III.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktu 1 rozstrzygnięcia oraz wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi złożonej przez spółkę. Z ostrożności procesowej skarżąca wniosła, na wypadek oddalenia skargi kasacyjnej oraz uznania przez NSA, że do rozstrzygnięcia ws. kosztów postępowania może znaleźć zastosowanie art. 204 p.p.s.a. - na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek, jaki wystąpił w niniejszej sprawie, tj. konieczność podjęcia przez skarżącą obrony przed nakazaniem przez WSA w Warszawie organowi zignorowania prawomocnych i ostatecznych wyroków NSA, jakie zapadły w sprawach dotyczących bezczynności Prezesa ZUS.
Skarżąca kasacyjnie spółka zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. na podstawie przepisu art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.
a. naruszenie art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez: błędne przyznanie statusu uczestnika postępowania podmiotowi T. sp. z o.o. z siedzibą w K. z powodu uznania, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy ustalenia płatnika na ubezpieczenia zdrowotne, podczas gdy w rzeczywistości decyzja będąca przedmiotem "sprostowania" w drodze postanowienia, które zostało zaskarżone przez Skarżącą zażaleniem wraz z złożonym równocześnie wnioskiem o przywrócenie terminu na zażalenie, co do których zostało wydane przez Organ postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, dotyczy (1.) podlegania/niepodlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z określonego tytułu do ubezpieczeń (umowy zlecenia zawartej z Skarżącą) oraz (2.) ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z tytułu umowy zlecenia zawartej z Skarżącą oraz (3.) należności/nienależności składek z tytułu umowy zlecenia zawartej z Skarżącą (przy czym zakres przedmiotowy określony w pkt 2 i 3 powyżej został ustalony w drodze "sprostowania" decyzji), a więc rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ZUS (decyzji po jej sprostowaniu) nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawa lub obowiązki T. sp. z o.o.
b. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 190 p.p.s.a. poprzez podjęcie próby podważenia prawomocnych postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzających (w tej, i w analogicznych sprawach), że istnieje droga administracyjna i sądowo administracyjna dla weryfikacji postanowień ZUS ws. sprostowania decyzji ZUS,
c. naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w związku art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez pozbawienie Skarżącej możności obrony jej praw, co wyraziło się poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w trybie niejawnym dla Skarżącej, a w konsekwencji odmówiono Skarżącej prawa wypowiedzenia się co do dowodów stanowiących podstawę wyrokowania,
d. na wypadek nieuwzględnienia zarzutu dot. naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie T. sp. z o.o. udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem co wynika z faktu, zgodnie z którym pierwszą czynnością procesową w sprawie wykonaną względem ww. podmiotu przez Sąd I instancji było doręczenie jej wyroku w sprawie wraz z odpisami skargi i odpowiedzi na skargę,
e. naruszenie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 149 § 1 pkt 1-3 i § 1a oraz § 2 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. z dnia 15 września 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778)) - dalej: usus - w związku z przepisem art. 180 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z dnia 3 października 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) - dalej: Kpa - w związku z przepisem art. 83b ust. 1 i 2 usus w związku z przepisem art. 113 § 3 Kpa oraz w związku z art. 153 p.p.s.a., poprzez uznanie, że sprawa nie należy do sfery administracji publicznej, nad którą kontrolę sprawują sądy administracyjne, pomimo, że postanowienie o sprostowaniu decyzji Organu rentowego podlega zaskarżeniu zażaleniem, które rozpoznawane jest w trybie administracyjnym, a w konsekwencji "...postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postpowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania odprostowanej decyzji (por. art. 83b u.s.u.s.)",
f. naruszenie art. 83b ust. 1 w zw. z ust. 2 usus poprzez jego nieprawidłową wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że wymaga rozważenia czy postanowienie Prezesa ZUS o odmowie przywrócenia terminu na złożenie zażalenia nie powinno przybrać formy decyzji, podczas gdy wskazany przepis odnosi się do postanowień wydanych przez Zakład, nie ma natomiast zastosowania do postanowień Prezesa ZUS,
g. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z:
i. art. 112 k.p.a. w związku z art. 141 § 2 Kpa w związku z art. 123 usus poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji stwierdzenie, że termin na wniesienie zażalenia rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej, w sytuacji, w której postanowienie to zawierało błędne pouczenie wskazujące na brak prawa do złożenia takiego środka odwoławczego, a w konsekwencji obarczenie Skarżącej negatywnymi skutkami rzekomego niedochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia, do którego doszło w wyniku błędu Organu;
ii. art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów, a w konsekwencji stwierdzenie, że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie,
iii. art. 141 § 2 k.p.a. w związku z art. 112 k.p.a. w związku z art. 123 usus poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia zawierającego błędne pouczenie;
iv. art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 123 usus poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii rzekomego naruszenia przez Skarżącą terminu do wniesienia zażalenia, a przez to nieuwzględnienie, że wyłączną przyczyną niewniesienia środka zaskarżenia w terminie było błędne pouczenie Skarżącej, że takie uprawnienie jej nie przysługuje;
h. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie w treści uzasadnienia wyroku oceny prawnej i wskazać co do dalszego postępowania, które są sprzeczne z prawem i z prawomocnymi orzeczeniami sądów.
IV.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie, pomimo odmiennego stanowiska strony skarżącej kasacyjnie, nie zachodzi nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego.
Spór w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że postanowienie Prezesa ZUS stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 29 kwietnia 2016 r. nie jest zgodne z prawem, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - mówiąc w pewnym uproszczeniu - wynika, że wadliwość postanowienia jest następstwem tego, że T. sp. z o.o. - jako potencjalny płatnik składek na ubezpieczenie społeczne - powinna była być stroną postępowania zakończonego wymienionym postanowieniem, którego wydanie było również - zdaniem WSA - przedwczesne, albowiem wobec równocześnie toczącego się, na skutek odwołania J. sp. z o.o. od decyzji ZUS z 29 kwietnia 2016 r., postępowania przez sądem powszechnym (sądem pracy i ubezpieczeń społecznych), "[...] postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji [...]. Wydanie więc zaskarżonego postanowienia było przedwczesne".
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważyła skutecznie tego stanowiska Sądu pierwszej instancji.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa z całą pewnością zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez "[...] pozbawienie Skarżącej możności obrony jej praw, co wyraziło się poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w trybie niejawnym dla skarżącej, a w konsekwencji odmówiono Skarżącej prawa wypowiedzenia się co do dowodów stanowiących podstawę wyrokowania" (pkt I. lit. c. petitum skargi kasacyjnej), co w konsekwencji - jak wynika ze stanowiska skarżącej spółki - miałoby prowadzić do wniosku o zaktualizowaniu się w rozpatrywanej sprawie wskazanej na wstępie przesłanki nieważności postępowania.
Dokonując oceny, czy w związku z opisaną sytuacją doszło do pozbawienia skarżącej spółki możności obrony swych praw, co wymaga ustalenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, czy uchybienie to miało wpływ na możność działania strony w postępowaniu, a następnie, czy pomimo wystąpienia powyższych okoliczności strona miała możność obrony swoich praw mimo zaistniałych uchybień procesowych, co oznacza, że wniosek odnośnie do zaistnienia stanu pozbawienia strony możności obrony jej praw będzie mógł zostać uznany za usprawiedliwiony w sytuacji kumulatywnego spełnienia wymienionych przesłanek (por. wyrok NSA z 5 października 2006 r. sygn. akt I OSK 561/06), należy stwierdzić, że nie zaistniała w tej sprawie przesłanka nieważności postępowania, o której jest mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Jakkolwiek WSA orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym i jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia kontrolowanego wyroku, przeprowadził z urzędu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowód z odpisu orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (wyrok z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt VII U 2877/16), czemu wobec trybu orzekania w rozpatrywanej sprawie sprzeciwiał się jednak wymieniony przepis prawa - co aż nadto jasno i wyraźnie potwierdza argument z systematyki wewnętrznej art. 106 p.p.s.a. - to jednak naruszenie tego przepisu prawa nie uzasadnia wniosku o zaktualizowaniu się przesłanki nieważności postępowania, o której jest mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga bowiem, że pozbawienie strony możności obrony swych praw powinno być realne, a nie jedynie hipotetyczne (zob. postanowienie NSA z 31 października 2014 r. sygn. akt II GSK 2518/14 oraz wyrok NSA z 21 lutego 2006 r. sygn. akt II GSK 378/05). W tym zaś kontekście, nie sposób jest pomijać tej istotnej okoliczności, że wymieniony wyrok sądu powszechnego został wydany w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem skarżącej spółki oraz w postępowaniu prowadzonym z jej udziałem. Jeżeli nie jest przy tym podważane, że wyrok ten został doręczony spółce, a tym samym, że jest jej znana treść zawartego w nim rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia, to nie ma podstaw aby twierdzić, że sposób procedowania WSA - jakkolwiek wadliwy - rzeczywiście doprowadził do pozbawienia strony możności obrony swych praw.
Podobnie nie ma podstaw, aby twierdzić - co również należy podnieść w odpowiedzi na omawiany zarzut kasacyjny - że naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To bowiem nie wynik "przeprowadzonego" przez Sąd pierwszej instancji "uzupełniającego postępowania dowodowego" przesądził ostatecznie o uchyleniu kontrolowanego postanowienia, lecz ocena, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (s. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a w tej mierze przypomnienia również wymaga, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem wojewódzkiego sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok WSA byłby (mógłby być) inny.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba więc stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowała się podstawa stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Nie ma także podstaw do twierdzenia o nieważność postępowania przeprowadzonego przez WSA na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. także z uwagi na wskazywane przez spółkę "(...) uniemożliwienie T. sp. z o.o. udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem co wynika z faktu, zgodnie z którym pierwszą czynnością procesową w sprawie wykonaną względem ww. podmiotu przez Sąd I instancji było doręczenie jej wyroku w sprawie wraz z odpisami skargi i odpowiedzi na skargę".
Jedynie sygnalizacyjnie zauważyć bowiem należy, że w sytuacji, gdy niezawiniony brak udziału dotyczy osoby, która nie wniosła skargi kasacyjnej, a na podstawę nieważności wskazaną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. powołuje się strona postępowania, która nie została pozbawiona możności obrony swych praw, to nie ma powodów by z urzędu uwzględnić fakt pozbawienia innej osoby niż skarżąca kasacyjnie możliwości obrony swoich praw, chyba że tego by w istocie zażądała i byłoby to żądanie w okolicznościach sprawy uzasadnione.
Z uwagi z jednej strony na doniosły charakter i wagę przesłanek nieważności postępowania, z drugiej zaś na potrzebę mimo wszystko nie tyle formalnego co racjonalnego ich oceniania, trudno narzucać jedno, niejako wzorcowe rozwiązanie, tj. że NSA jest albo zawsze w takiej sytuacji zwolniony z uwzględniania faktu pozbawienia możliwości obrony praw innego niż skarżący kasacyjnie podmiotu, albo też że zawsze go musi uwzględniać. Usztywnienie reguł interpretacji nie służy w tym przypadku rzeczowej ocenie przede wszystkim celu, dla którego ochrona normami dotyczącymi nieważności postępowania została wprowadzona.
Nie można zatem nie uwzględniać faktu, że wyrok WSA nie jest w istocie niekorzystny dla T. sp. z o.o., a nadto, to dopiero w wyniku orzekania przez Sąd pierwszej instancji (wydania wyroku) przesądzono, że wskazana spółka powinna była być stroną postępowania administracyjnego.
Odpowiadając na pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej przypomnienia wymaga, że Sąd pierwszej instancji kontrolował zgodność z prawem postanowienia Prezesa ZUS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 29 kwietnia 2016 r.
Z punktu widzenia powodów uchylenia przez WSA kontrowanego postanowienia - co nastąpiło zasadniczo na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. (s. 4-5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a ponadto na podstawie art. 145 § 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. (s. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) - a co więcej, z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z 26 maja 1998 r. sygn. akt II SA 915/97; 15 stycznia 2005 r. sygn. akt II GSK 321/07), których skarżąca spółka nie uwzględnia jednak w dostatecznym stopniu trzeba stwierdzić, że oczekiwanego przez nią skutku nie mogą odnieść zarzuty z pkt I. lit. b. oraz lit. e. i lit. h. petitum skargi kasacyjnej. Zwłaszcza, gdy odwołać się w tym względzie również do art. 184 in fine p.p.s.a.
Jakkolwiek faktem jest, że - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s. 5) - Sąd pierwszej instancji stwierdził, że "[...] postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji [...]. Wydanie więc zaskarżonego postanowienia było przedwczesne [...]", to jednak wobec tego, że granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia - co innymi słowy oznacza, że Sąd ten był zobowiązany rozpatrzeć sprawę, której treść i zakres wyznaczały normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie, a mianowicie w postanowieniu wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 144 - przywołane stwierdzenie nie dowodzi naruszenia przez ten Sąd, jako wzorców kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. (pkt I. lit. b. petitum skargi kasacyjnej), ani też naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 2 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 – 3 i § 1a oraz § 2 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a. (pkt I. lit. e. petitum skargi kasacyjnej) oraz naruszenia art. 153 p.p.s.a. (pkt I. lit. h. petitum skargi kasacyjnej) w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku.
Jeżeli bowiem Sąd pierwszej instancji nie orzekał w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie sprostowania decyzji z 29 kwietnia 2016 r., ani też w sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, lecz - nie kwestionując przy tym swojej kognicji - w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu wymienionej decyzji, to siłą rzeczy nie mógł naruszyć przywołanych przepisów prawa, w tym zwłaszcza w sposób eksponowany przez skarżącą spółkę, a co za tym idzie w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku.
Jakkolwiek przywołane stanowisko Sądu pierwszej instancji jest błędne - zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się do poglądu prawnego wyrażonego w postanowieniu NSA z 17 października 2019 r. sygn. akt II GSK 543/19 (zob. w tej mierze również wyrok NSA z 25 lutego 2021 r. sygn. akt II GSK 1289/20), w świetle którego art. 83b ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera pełnego katalogu postanowień, jakie zapadają na etapie postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zaś postanowienie o sprostowaniu decyzji nie dość, że nie przybiera formy decyzji, to nie jest również wydawane "w trakcie" postępowania, ale już po jego zakończeniu, co oznacza, że nie odnosi się do niego wynikające z ust. 2 art. 83b ograniczenie odnośnie do możliwości jego zaskarżenia zażaleniem - przez co narusza przywołany przepis prawa oraz przepisy art. 180 w związku z art. 113 § 3 k.p.a. czyniąc zarzuty ich naruszenia zasadnymi (pkt I. lit. e. oraz lit. f. petitum skargi kasacyjnej) - to jednak wobec przedmiotu rozpatrywanej sprawy należałoby stwierdzić, że wadliwość tego stanowiska sama w sobie nie uzasadnia jeszcze uchylenia zaskarżonego wyroku. Zwłaszcza, gdy ponownie odwołać się w tej mierze do argumentu ze znaczenia konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a. a ponadto podkreślić, że przywołane stanowisko Sądu pierwszej instancji - jakkolwiek błędne - nie stanowiło jednak - co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s. 4-5) - zasadniczego, a co a tym idzie wyłącznego powodu stwierdzenia niezgodności z prawem kontrolowanego postanowienia.
Ponownie podkreślając w tym też kontekście, że czytelność komunikatu formułowanego w skardze kasacyjnej jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym jej wniesieniem, ale także - jeżeli nie przede wszystkim - z jej treścią, trzeba bowiem stwierdzić, że zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa zarzut naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. (pkt I. lit. a. petitum skargi kasacyjnej).
Wbrew oczekiwaniom skarżącej spółki zarzut ten nie jest skuteczny.
Zgodnie bowiem z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.
Z treści oraz funkcji przywołanego przepisu prawa wynika, że reguluje on status określonych nim podmiotów, jako uczestników na prawach strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym, którym obligatoryjny udział w tymże postępowaniu przysługuje z mocy prawa wraz z chwilą wszczęcia tego postępowania.
Podkreślając w związku z powyższym, że wymieniony przepis prawa ma zastosowanie w postępowaniu przez sądem administracyjnym, nie zaś w postępowaniu jurysdykcyjnym w administracji, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że zarzut jego naruszenia nie może służyć podważeniu zgodności z prawem stanowiska Sądu pierwszej instancji, z którego wynika, że o wadliwości postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 29 kwietnia 2016 r. należało wnioskować na tej podstawie, że T. sp. z o.o. - jako potencjalny płatnik składek na ubezpieczenie społeczne - również powinna być stroną postępowania zakończonego wymienionym postanowieniem (zob. s. 4-5 uzasadnienia kontrolowanego wyroku). Siłą rzeczy - co trzeba uznać za aż nadto oczywiste, w tym również w świetle judykatów przywołanych przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu oceny o braku zgodności z prawem kontrolowanego postanowienia - kwestionowane skargą kasacyjną stanowisko tego Sądu sprowadzało się do wytknięcia organowi administracji publicznej braku zapewnienia T. sp. z o.o. udziału w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem skarżącej spółki o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, jako podmiotowi, którego interes prawny uzasadniał udział w tymże postępowaniu, jako strony tegoż postępowania. Kwestionowane skargą kasacyjną stanowisko Sądu pierwszej instancji - co nie mniej oczywiste - nie zostało więc osadzone na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - albowiem w postępowaniu zainicjowanym skargą na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w ogóle nie ujawniło się zagadnienie udziału w nim T. sp. z o.o., jako jego uczestnika na prawach strony - lecz wprost zostało osadzone na gruncie regulacji procesowej zawartej w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, która normuje postępowanie przed organami administracji publicznej oraz ma miarodajne znaczenie dla określenia stron tego postępowania, co wynika z art. 28 tej ustawy, którego naruszenia - co nie mniej istotne z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - skarga kasacyjna jednak nie zarzuca.
W świetle powyższego, za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że art. 33 § 1 p.p.s.a. nie stanowił i nie mógł stanowić adekwatnego wzorca kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a mianowicie wzorca kontroli, który Sąd pierwszej instancji miałby naruszyć - przez jego niezasadne pominięcie lub niewłaściwe zastosowanie - kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia.
Omawiany zarzut kasacyjny należało więc uznać za niezasadny, przede wszystkim zaś za nieskuteczny.
Przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić adekwatnego wzorca kontroli zaskarżonego wyroku również z tego powodu - co trzeba podnieść w odpowiedzi na zarzut jego naruszenia stawiany w powiązaniu z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pkt I. lit. d. petitum skargi kasacyjnej) - że w postępowaniu sądowym zakończonym jego wydaniem nie aktualizowały się - co jest nie mniej oczywiste w świetle jego treści oraz funkcji, a ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby miało być jednak inaczej - przesłanki jego stosowania w tymże postępowaniu w odniesieniu do T. sp. z o.o., albowiem spółka ta - jak wymaga tego przywołany przepis prawa, który gwarantuje obligatoryjny i z mocy prawa udział w postępowaniu sądowym określonym nim podmiotom, jako uczestnikom na prawach strony - nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia i nie wniosła skargi. To dopiero bowiem w konsekwencji przyjęcia, że spółka ta - ze względu na przysługujący jej interes prawny - była stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem kontrolowanego postanowienia, a następnie wobec ustalenia, że spółka ta nie brała udziału w tym postępowaniu, Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., jako wydane z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (s. 4-5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
W świetle powyższego również więc ten zarzut kasacyjny należało uznać za niezasadny. Zwłaszcza, że wniosku przeciwnego nie uzasadnia "argument" ze znaczenia konsekwencji mających - zdaniem skarżącej spółki - wynikać z przywoływanego przez nią judykatu (s. 15-16 skargi kasacyjnej), albowiem został on wydany, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z cytowanego passusu jego uzasadnienia, na gruncie procesowego stanu faktycznego zdecydowanie odbiegającego od zaistniałego w rozpatrywanej sprawie, co prowadzi do wniosku o braku jego adekwatności, a co za tym idzie o braku jego przydatności dla wykazania, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.
W konsekwencji, wobec braku podważenia prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, z którego wynika, że również T. sp. z o.o. - jako potencjalny płatnik składek na ubezpieczenie społeczne - powinna być stroną postępowania zakończonego postanowieniem w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z 29 kwietnia 2016 r. - albowiem, co ponownie trzeba podkreślić, podważeniu tego stanowiska nie mogły służyć zarzuty naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. - za pozbawione usprawiedliwionych podstaw, przede wszystkim zaś za nieskuteczne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów art. 112 w związku z art. 141 § 2 k.p.a., art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 141 § 2 w związku z art. 112 k.p.a. w związku z art. 123 przywołanej ustawy, art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 124 wskazanej ustawy (pkt I. lit. g. ppkt i.-iv. petitum skargi kasacyjnej).
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.