II GSK 2148/23

II GSK 2148/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3273/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-05
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 5b ust. 1 i 2, art. 5d, art. 5e, art. 27b ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 24, art. 92a ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B(...) Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3273/23 w sprawie ze skargi B(...)Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 lutego 2023 r. nr BP.501.750.2022.0949.WA7.359004 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. (...) Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 21 marca 2022 r. nr WP.8140.10.28.2022 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 5d i art. 92a ust. 1 i 3 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 180 ze zm. - dalej jako UTD) oraz Ip. 2.20 złącznika nr 3 do UTD, nałożył na B. Sp. z o.o. w W. (dalej jako skarżąca, spółka), karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie w postaci przekazywania zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 UTD lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy.
Jak wyjaśnił, 8 lutego 2021 r. w Warszawie około godziny 11:45, poddano kontroli drogowej pojazd marki Skoda o nr rej. [...]. Pojazdem kierował K. I. Kierujący przewoził pasażera, który zamówił usługę przejazdu za pomocą aplikacji B., za przejazd zapłacił w gotówce i nie otrzymał paragonu. Pojazd był nieoznakowany jako taksówka. Na podstawie danych zawartych w aplikacji B., okazanych przez pasażera ustalono, że podmiotem wykonującym kontrolowany przewóz jest C. Sp. z o.o. w W.
Ustalono także, że C. Sp. z o. o. posiadał licencję nr 20617 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną 3 sierpnia 2020 r. przez Prezydenta m.st. Warszawy. Nie posiadał innego uprawnienia transportowego. Skontrolowany pojazd nie został zgłoszony do posiadanej licencji.
Podmiotem odpowiedzialnym z tytułu pośrednictwa przy przewozie osób jest skarżąca spółka. Na dzień kontroli posiadała licencję nr PO-000031 na wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób, ważną od dnia 01.04.2020 r.
MWITD uznał, że przewoźnik wykonywał okazjonalny przewóz osób i nie był to transport drogowy taksówką. Pojazd nie spełniał warunków technicznych zawartych w § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.). Pojazd nie posiadał lampy z napisem "TAXI", która jest elementem odróżniającym taksówkę od innego pojazdu. Nie posiadał także taksometru.
Ponadto przewóz wykonywany był bez wymaganej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym ani licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Pojazd nie spełniał także wymagania konstrukcyjnego.
Przekazanie zlecenia przewozowego tego rodzaju podmiotowi stanowi naruszenie art. 5d UTD i l.p. 2.20 załącznika nr 3.
II.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 2 lutego 2023 r. znak BP.501.750.2022.0949.WA7.359004 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję MWITD.
Zdaniem GITD, organ I instancji prawidłowo uznał, że w dniu kontroli wykonywany był przewóz okazjonalny, samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego (5 osobowym).
Przewoźnik C. Sp. z o.o. w W., na dzień kontroli posiadał licencję nr 20617 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką wydaną 3 sierpnia 2020 r. Pojazd, którym realizowano przewóz nie został jednak zgłoszony do ww. licencji.
Tym samym na dzień kontroli przedsiębiorca nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, a takie uprawnienie powinien posiadać wykonująca przewóz okazjonalny. Skarżąca spółka przy pomocy aplikacji B. przekazała natomiast zlecenie podmiotowi, który nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym.
Posiadanie przez stronę licencji na przewóz osób taksówką, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Uznanie pojazdu za taksówkę wymaga spełnienia wszelkich warunków techniczne (obligatoryjne elementy), które określają przepisy szczegółowe. Zatem brak odpowiedniego wyposażenia (brak oznakowania i lampy z napisem TAXI) nie czyni kontrolowanego pojazdu taksówką, nawet w sytuacji, gdy podmiot legitymuje się licencją na przewóz osób taksówką.
Strona skarżąca za pośrednictwem własnej - udostępnianej partnerom - aplikacji, skierowała zlecenie przewozu do podmiotu nieuprawnionego do jego realizacji. Zleciła bowiem przewóz podmiotowi, który nie będąc taksówką nie posiadał licencji na przewóz osób samochodem osobowym, a więc nieposiadającemu właściwego uprawnienia. A dodatkowo biorąc pod uwagę, że realizowany przejazd był przewozem okazjonalnym pojazdem przystosowanym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, pośrednik naruszył również zakaz określony w art. 5e UTD.
Konstrukcja Ip. 2.20 załącznika nr 3 do UTD w przypadku ujawnienia przewozu okazjonalnego prowadzi do wniosku, że pośrednik może naruszyć jednocześnie dyspozycję art. 5d UTD (przekazanie zlecenia podmiotowi, który nie posiada właściwego uprawnienia) oraz art. 5e UTD, a więc prowadzenie pośrednictwa przy przewozi osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą.
III.
Wyrokiem z 5 lipca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3273/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. Sp. z o.o. w W. na ww. decyzję GITD.
Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenia organów.
Podkreślił, że ustawodawca na podstawie art. 27b ust. 1 UTD zobowiązał przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób do weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 ustawy. Przez pojęcie odpowiedniej licencji, należy zatem rozumieć licencję, która będzie właściwa dla konkretnego, zleconego przewozu. Realizacja tego obowiązku nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia czy przewoźnik posiada jakąkolwiek licencję. Jak słusznie bowiem zauważa organ, taka weryfikacja byłaby fikcją. Pośrednik musi mieć również pewność, że posiadana przez przewoźnika licencja umożliwia wykonanie zleconego przewozu, biorąc pod uwagę jego charakter oraz warunki na jakich dany przewóz może być wykonany. Pośrednik powinien zatem mieć na uwadze rodzaj przewozu.
Przewóz taksówką może być wykonywany wyłącznie pojazdem, który spełnia odpowiednie wymogi techniczne dla taksówki (określone w rozporządzeniu) oraz na obszarze wskazanym w licencji, a przewóz okazjonalny może być zlecony wyłącznie w przypadku, kiedy pasażer zawrze umowę przewozu w siedzibie przewoźnika i będzie on wykonywany pojazdem spełniającym warunki dla tego rodzaju przewozu.
Posiadanie odpowiedniej licencji nierozerwalnie wiąże się z rodzajem pojazdu, którym usługa przewozu jest świadczona. Powyższe potwierdza art. 4 pkt 24 UTD, który stanowi, że pośrednictwo jest działalnością gospodarczą polegającą na przekazywaniu zleceń przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówką oraz:
a) zawieraniu umowy przewozu w imieniu klienta lub przedsiębiorcy wykonującego przewóz osób lub
b) pobieraniu opłaty za przewóz osób, lub
c) umożliwianiu zawarcia umowy przewozu lub umożliwianiu uregulowania opłaty za przewóz osób
- samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówką za pośrednictwem dostarczonych lub udostępnionych do tych celów środków komunikacji elektronicznej, domen internetowych, programów komputerowych, aplikacji mobilnych, systemów teleinformatycznych lub innych środków przekazu informacji.
Przepis ten w powiązaniu z art. 27b ust. 1 ww. ustawy jednoznacznie wskazuje na ciążący po stronie pośrednika obowiązek ustalenia czy przewoźnik posiadający licencję, usługę przewozu wykonuje pojazdem spełniającym warunki dla posiadanej licencji.
WSA podzielił stanowisko organu, że Ip. 2.20 załącznika nr 3 do UTD nie jest "rozbita" na jednostki redakcyjne, z których jedna dotyczyłaby przekazywania zleceń podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, a druga przekazywania zleceń z naruszeniem art. 5e UTD. Ustawodawca dokonał jednolitego zapisu przedmiotowego naruszenia, a wobec tego ta właśnie Ip. w swoim zawiera przepis sankcyjny, a więc stanowi materialnoprawną podstawę nałożenia kary pieniężnej. Jednocześnie z uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynika, że podstawą faktyczną nałożenia kary pieniężnej był fakt nieposiadania właściwego uprawniania do wykonywania przewozów na terenie miasta Warszawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, posiadana przez C. Sp. z o.o. licencja na przewóz taksówką nie mogła mieć znaczenia w sprawie, gdyż z uwagi na niespełnienie warunków technicznych obowiązkowych dla taksówki, nie można było uznać pojazdu za taksówkę, ponadto kontrolowany pojazd nie był wpisany do licencji, a skoro tak, to przejazd musiał być uznany za okazjonalny, na który przewoźnik nie posiadał stosownego uprawnienia. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Skoro skarżąca posługuje się aplikacją B. jako narzędziem niezbędnym jej do realizacji pośrednictwa to powinna ona być dla niej na tyle skuteczna i pomocna w realizacji obowiązków, jakie spoczywają na stronie jako pośredniku. Nie jest wystarczającym środkiem zapobiegania powstawaniu naruszeń prawa, dającym pośrednikowi jednoczesną możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności fakt, iż kierowca ma możliwość odmowy przyjęcia zlecenia usługi przewozu do realizacji i jego anulowanie, jeśli jego wykonanie oznaczałoby świadczenie usługi np. niezgodnie z obszarem na który udzielono przewoźnikowi licencji. To strona jako pośrednik przekazująca zlecenie powinna dysponować takim systemem, który nie tylko w sposób skuteczny uniemożliwiłby przekazanie takiego zlecenia, ale zapewniałby bieżącą weryfikację czy podmiot (przewoźnik) z którym współpracuje nie podjął się mimo wszystko jego realizacji. Organizacja pośrednictwa przy przewozie osób należy do strony, która zobowiązana jest działać zgodnie z obowiązującym prawem. W realiach niniejszej sprawy nie sposób podzielić stanowiska, że współpracując z przewoźnikiem, wywiązała się w pełni z ustawowych obowiązków, skoro dopuściła, jako pośrednik, do wykonania zlecenia za pomocą pojazdu marki Skoda o numerze rejestracyjnym CB 427JN, który, oprócz tego, że nie był ani wyposażony ani oznakowany, jako taksówka, to nie został także zgłoszony do odpowiedniej licencji, którą dysponował współpracujący ze skarżącą przewoźnik.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła B. Sp. z o.o. w W. zaskarżając go w całości i zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 24 w zw. z art. 27b ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 6 września 2001 r o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 z późn.zm. dalej jako "Ustawa o transporcie" lub "utd") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te nakładają na przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób ("Pośrednik") obowiązek ustalenia czy podmiot, któremu przekazuje zlecenie posiadający licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 utd ("Licencja przewoźnika") wykonuję usługę przewozu pojazdem spełniającym warunki dla posiadanej licencji, podczas gdy:
a) zgodnie z art. 27b ust. 1 pkt 1a ustawy o transporcie, jedynym ustawowym obowiązkiem Pośrednika w zakresie weryfikacji licencji przewoźnika jest weryfikacja przed rozpoczęciem współpracy, czy przedsiębiorca, któremu Pośrednik przekazuje zlecenia przewozu, posiada Licencję przewoźnika - a Skarżący wypełnił ten obowiązek;
b) zgodnie z literalnym brzmieniem art. 27b ust. 1 pkt 1a ustawy o transporcie drogowym obowiązek weryfikacji posiadania odpowiedniej licencji musi zostać wypełniony przez pośrednika przed rozpoczęciem współpracy, a nie przed każdorazowym przekazaniem zlecenia;
c) zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5c ust. 1 pkt 5 Ustawy o transporcie, okoliczność dysponowania przez przewoźnika pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport ma być wykonywany jest weryfikowana przez organ licencyjny w toku postępowania w przedmiocie uzyskania licencji przewoźnika;
d) żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie daje pośrednikowi podstaw do pozyskiwania, a następnie gromadzenia danych, dotyczących wyglądu oraz wyposażenia pojazdów, którymi przewoźnicy wykonują usługi transportowe;
e) obowiązek weryfikacji czy dany pojazd spełnia wymogi właściwe dla posiadanej przez przewoźnika licencji, jest, na datę wniesienia niniejszej skargi kasacyjnej, rozwiązaniem dopiero projektowanym przez ustawodawcę i nie istniał w dacie przeprowadzania kontroli;
f) brak jest przesłanek do tego, aby ww. przepisy wykładać wbrew ich językowemu brzmieniu, zwłaszcza nie przemawiają za tym względy natury celowościowej lub historycznej;
II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5d oraz art. 5e w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 2.20 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające oddaleniu skargi na Decyzję utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu na Skarżącego kasacyjnie karę pieniężną za przekazywanie zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób podmiotowi, który nie posiada licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 utd lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy - podczas gdy:
a) zgodnie z art. 27b ust. 1 pkt 1a ustawy o transporcie, jedynym ustawowym obowiązkiem Pośrednika w zakresie weryfikacji licencji przewoźnika jest weryfikacja przed rozpoczęciem współpracy, czy przedsiębiorca, któremu Pośrednik przekazuje zlecenia przewozu, posiada Licencję przewoźnika - a Skarżący wypełnił ten obowiązek,
b) Skarżący podjął współpracę z przewoźnikiem – C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. ("C."), jako podmiotem zweryfikowanym, w pełni profesjonalnym i wykwalifikowanym, posiadającym Licencję przewoźnika taksówką;
c) Skarżący jako pośrednik przy przewozie osób, nie został wyposażony w odpowiednie narzędzia prawne ani faktyczne do sprawowania bieżącej, skutecznej kontroli nad zgodnością z wymogami prawnymi realizowanych przewozów przez kierowców działających na rzecz przewoźników, którym pośredniczy, zwłaszcza w zakresie wyposażenia technicznego pojazdów czy też posiadania przez przewoźnika ważnej licencji w toku przejazdu;
d) obowiązek wykonania przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym również spełnienie przez każdy pojazd, służący do wykonania przewozu, wymogów określonych w § 24 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ("Rozporządzenie techniczne"), spoczywa na przewoźniku, który jako podmiot posiadający tytuł prawny do dysponowania pojazdami oraz uprawnienia do wydawania wiążących poleceń kierowcom, m realny wpływ na ewentualne naruszenia przepisów;
III. naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie oraz art. 5d oraz 5e w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji, w której organ powinien odmówić ich zastosowania, ze względu na ich sprzeczność ze wskazanymi przepisami Konstytucji, która to sprzeczność polega na:
a) wprowadzeniu arbitralnych, nieproporcjonalnych i nieznajdujących podstaw w ustawie, dodatkowych wymogów, takich jak obowiązek Pośrednika wdrożenia takiego systemu, który w sposób skuteczny uniemożliwiałby wykonanie zlecenia przewozu pojazdem odpowiednio oznakowanym oraz który zapewniałby bieżącą, skuteczną weryfikację czy podmiot, z którym Pośrednik współpracuje i któremu przekazuje zlecenia przewozu, nie narusza przepisów z zakresu transportu drogowego, a przy tym ani ustawodawca, ani organy państwowe nie zapewniają odpowiednich narzędzi prawnych w celu realizacji takich zadań;
b) uznaniu odpowiedzialności Pośrednika de facto za działania przewoźnika, bez wyposażenia Pośrednika w jakiekolwiek narzędzia prawne, dające możliwość kontrolowania sposobu przestrzegania przepisów prawa przez przewoźników, w tym m.in. umożlwiające weryfikację przez pośrednika czy dany pojazd został zgłoszony do licencji przewoźnika;
c) wprowadzeniu sankcji administracyjnej, stanowiącej dolegliwość nieproporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia;
IV. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 Ustawy o transporcie, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem przez Sąd, iż brak jest przesłanek do zastosowania tego przepisu, a w efekcie niezastosowanie art. 93 ust. 3 Ustawy o transporcie, podczas gdy:
a) Skarżący nie miał wpływu na naruszenie, zaś samo naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których Skarżący nie mógł przewidzieć - co zostało wykazane w przedstawionym w toku postępowania pisemnym stanowisku, zawierającym stosowne wnioski dowodowe;
b) Skarżący podjął wszelkie możliwe działania, których można było od niego racjonalnie oczekiwać, aby nie doszło do naruszenia, w tym m.in.:
i. przed rozpoczęciem współpracy z przewoźnikiem C., zweryfikował czy C. posiada Licencję przewoźnika w zakresie przewozu osób taksówką;
ii. poinformował wszystkich przewoźników, z którymi współpracuje, o konieczności odpowiedniego oznakowania i wyposażenia taksówki;
iii. poinformował wszystkich przewoźników, którym pośredniczy, o konieczności posiadania przez kierowcę podczas kontroli wypisu z licencji taxi, konsekwencjach niespełnienia wymagań narzuconych przez ustawodawcę;
iv. wprowadził odpowiednie zapisy w stosownych przez Skarżącego Ogólnych Warunkach Świadczenia Usług, wymuszające stosowanie się przez przewoźników do przepisów ustawy o transporcie drogowym;
V. oraz na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, zamiast zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. i uwzględnienie skargi w związku ze stwierdzeniem naruszenia przez organ II instancji art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięciu przez Organ okoliczności, czy zostało już ostatecznie zakończone postępowanie, dotyczące odpowiedzialności przewoźnika, C. Sp. z o.o. z siedzibą w W., które dotyczy naruszenia opisanego w protokole kontroli nr 311/2021 z dnia 8 lutego 2021 roku podczas gdy rozstrzygnięcie postępowania dotyczącego C. mogło mieć wpływ na wynik postępowania toczącego się przeciwko Skarżącemu, gdyż ewentualna odpowiedzialność B. jest pochodną odpowiedzialności C., a więc umorzenie postępowania dotyczącego C. mogło (i powinno) skutkować umorzeniem postępowania wobec B.;
2. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, zamiast zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. i uwzględnienie skargi w związku ze stwierdzeniem naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 6 oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji mimo braku sformułowania jej rozstrzygnięcia w sposób jasny i precyzyjny, a jedynie poprzez odesłanie do Ip. 2.20 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje dwa różne rodzaje naruszeń tj. przekazywanie zleceń przez pośrednika podmiotowi nieposiadającemu odpowiedniej licencji lub przekazywanie zleceń z naruszeniem art. 5e ustawy o transporcie drogowym, skutkujące brakiem możliwości określenia przez Stronę, za jakiego rodzaju naruszenie nałożona została kara pieniężna;
3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na oddaleniu skargi pomimo, że w sprawie pozostawały wątpliwości co do treści norm prawnych z art. 5d ustawy o transporcie, art. 5e ustawy o transporcie i art. 92a ust 1 ustawy o transporcie w zw. z Ip. 2.20 załącznika nr 3, które winny zostać rozstrzygnięte na korzyść Skarżącego, co skutkowałoby umorzeniem postępowania i brakiem nałożenia kary na Skarżącego;
4. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, zamiast zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. i uwzględnienie skargi w związku ze stwierdzeniem przez organ II instancji naruszenia art. 92a ust. 1 w zw. z lp. 2.20 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym polegającym na ustaleniu tylko jednego przypadku przekazania zlecenia na rzecz podmiotu nieposiadającego odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 lub z naruszeniem art. 5e ustawy, a literalna treść opisanego w ustawie naruszenia wymaga stwierdzenia wielokrotnych (co najmniej dwóch) przypadków przekazywania zleceń.
Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji GITD oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
V.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
VI.
Skarga kasacyjna jest w okolicznościach sprawy nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
VII.
Pomimo bardzo rozbudowanych i wielowątkowych zarzutów skargi kasacyjnej, istota sporu poddanego kontroli sądów administracyjnych dotyczy prawidłowości działania organów, które nałożyły na skarżącą spółkę karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do przekazywania zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób, podmiotowi, który nie podsiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 UTD lub z naruszeniem art. 5e tejże ustawy (lp. 2.20 załącznika nr 3).
Źródło stanowiska organów, zaakceptowane przez WSA, dotyczy - ogólnie rzecz ujmując - obowiązku i zakresu weryfikacji przez pośrednika zgodności działania przewoźnika. Już w tym miejscu należy zwrócić uwagę, że strona skarżąca kasacyjnie, chcąc wykazać wadliwość stanowiska WSA i organów, sprowadza ten obowiązek do zadań i czynności, jakich prawo od niej nie wymaga. Wynika to zwłaszcza z szeroko opisywanego w skardze kasacyjnej skutku zaakceptowania stanowiska WSA, którym - zdaniem spółki - będzie w istocie konieczność każdorazowej weryfikacji statusu i dokumentów przewoźnika/kierowcy przez pośrednika przed przekazaniem pojedynczego zlecenia przewozu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje także, że konstrukcja oraz uzasadnienie zarzutów środka odwoławczego, które choć prezentują sporne w sprawie zagadnienie z różnych i rozbudowanych perspektyw, dotyczy jednak w istocie kluczowej dla całej sprawy materii, związanej z obowiązkami weryfikacji przez pośrednika jego biznesowego kontrahenta, którym jest przewoźnik drogowy, zwłaszcza zaś posiadania odpowiedniej licencji względem rzeczywiście świadczonych usług przewozowych, które pośrednik zleca, w tym właściwego środka transportu. Uzasadnione w związku z tym jest zbiorcze spojrzenie na zarzuty, względem których w punkcie wyjścia należy postawić obowiązki i zakazy spoczywające na podmiocie pośredniczącym w przewozach.
W nawiązaniu do powyższego przypomnienia wymaga, że w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, pośrednictwo przy przewozie osób oznacza działalność gospodarczą, która stanowiąc również transport drogowy [art. 4 pkt 3 lit. c) ustawy], polega na przekazywaniu zleceń przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówką oraz:
a) zawieraniu umowy przewozu w imieniu klienta lub przedsiębiorcy wykonującego przewóz osób lub
b) pobieraniu opłaty za przewóz osób, lub
c) umożliwianiu zawarcia umowy przewozu lub umożliwianiu uregulowania opłaty za przewóz osób
- samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówką za pośrednictwem dostarczonych lub udostępnionych do tych celów środków komunikacji elektronicznej, domen internetowych, aplikacji mobilnych, programów komputerowych, systemów teleinformatycznych lub innych środków przekazu informacji (zob. art. 4 pkt 24 UTD).
Podjęcie i wykonywanie tej działalności gospodarczej wymaga - jak wynika z art. 5b ust. 2 UTD - uzyskania licencji oraz podlega określonym wymogom, w tym adresowanym do przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób obowiązkom, a mianowicie, obowiązkowi (nakazowi) prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 (art. 5d) oraz zakazowi prowadzenia tego pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e). Wymienione obowiązki - odpowiednio o charakterze rekonstruowanej z tych przepisów prawa normy nakazu oraz normy zakazu - mają komplementarny charakter, albowiem wyznaczają zarówno pole, na którym omawiana działalność może - i zarazem powinna - być prowadzona (aspekt pozytywny), jak i pole, na którym nie może być prowadzona (aspekt negatywny).
Konsekwencje obowiązywania przepisów art. 5d i art. 5e UTD - wobec treści oraz istoty ustanowionych na ich gruncie norm nakazu i zakazu - nie są bez znaczenia dla rekonstrukcji treści obowiązku, o którym jest mowa w art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy.
Jeżeli bowiem - jak wynika z tego przepisu prawa w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie - przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób jest obowiązany do weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1, nie później niż przed rozpoczęciem współpracy oraz w terminie 7 dni od dnia upływu terminu ważności licencji posiadanej przez przedsiębiorcę, któremu przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób przekazuje zlecenia przewozu osób, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że wskazany obowiązek, a więc innymi słowy - jak należałoby przyjąć wobec jego treści oraz celu, któremu służy jego realizacja - obowiązek sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę (tj. przez przewoźnika drogowego, któremu jest przekazywane zlecenie przewozu osób), stanowi bezpośredni refleks obowiązywania nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 oraz zakazu prowadzenia tego pośrednictwa w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą, co siłą rzeczy powoduje, że obowiązek ten stanowi naturalne dopełnienie wymienionej normy nakazu oraz normy zakazu, a co więcej, że pozostaje z nimi w ścisłym funkcjonalnym związku. Podkreślając w tym kontekście, że przepisy art. 5d i art. 5e UTD mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), za nie mniej uzasadniony należałoby więc uznać i ten wniosek, że rekonstrukcja treść obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę oraz realizacja tego obowiązku nie mogą pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanych przepisów prawa. Zwłaszcza, że adresatem norm nakazu i zakazu oraz obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań ustanowionych odpowiednio na gruncie art. 5d i art. 5e oraz art. 27b ust. 1 pkt 1 UTD jest przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, o której mowa w art. 4 pkt 24 w związku z art. 5b ust. 2 ustawy.
W związku z powyższym wykonanie (wykonywanie) obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę nie może pomijać celu, któremu służy, tj. przestrzeganiu nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 oraz przestrzeganiu zakazu prowadzenia tego pośrednictwa w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą, a co za tym idzie, funkcji tego obowiązku w relacji do wymienionych norm nakazu oraz zakazu.
W korespondencji do powyższego za uzasadniony należy więc uznać wniosek, że rekonstrukcja treści obowiązku "weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1" nie może ograniczać się wyłącznie do art. 27b ust. 1 pkt 1 UTD, albowiem musi również uwzględniać - co znajduje swoje uzasadnienie w argumencie natury systemowej - znaczenie konsekwencji wynikających z art. 5d i art. 5e tej ustawy. Innymi słowy, rekonstrukcja treści tego obowiązku musi być odnoszona do wymienionych przepisów prawa. Jeżeli przy tym podkreślić, że przepisy art. 5d i art. 5e wymienionej ustawy - a co za tym idzie ustanowione na ich gruncie normy nakazu i normy zakazu - mają charakter przepisów (norm) sankcjonowanych, albowiem administracyjnej karze pieniężnej podlega przekazywanie zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 ustawy lub z naruszeniem art. 5e (art. 92a ust. 1 pkt 1 UTD w zw. z lp. 2.20 załącznika nr 3), to wniosek o zasadności oraz potrzebie takiego właśnie podejścia do rekonstrukcji treści obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę należy uznać za tym bardziej uprawniony. Zwłaszcza, że jego zasadności nie podważa argument ze znaczenia konsekwencji mających, zdaniem spółki, wynikać ze zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą z 26 maja 2023 r. Dodanie do art. 27b ust. 1 ustawy o transporcie nowej jednostki redakcyjnej, a mianowicie pkt 1a, który stanowi o weryfikacji obowiązku stosowania dodatkowych oznaczeń i dodatkowego wyposażenie technicznego w odniesieniu do taksówek jest bowiem bez znaczenia, zarówno z punktu widzenia nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 (art. 5d) oraz zakazu prowadzenia tego pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e), jak i z punktu widzenia sankcjonowania ich naruszenia. Omawiana zmiana nie znosi bowiem, ani wymienionych norm nakazu i zakazu, ani też nie uchyla karalności ich naruszenia. Co więcej, z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 5d i art. 5e UTD omawiana zmiana pozostaje również bez wpływu na istotę oraz treść samego obowiązku sprawdzenia przez pośrednika spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę (przewoźnika). Jakkolwiek bowiem odnosi się do weryfikacji obowiązku stosowania dodatkowych oznaczeń i dodatkowego wyposażenie technicznego w odniesieniu do taksówek, to jednak w świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów oraz w korespondencji do nich za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że i tak należało i należy to do szeroko rozumianego - bo determinowanego treścią regulacji prawnej wynikającej z art. 5d i art. 5e ustawy - zakresu "weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1".
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zakres obowiązku, o którym jest mowa w art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy siłą rzeczy musi odnosić się również do weryfikacji tego, czy legitymując się odpowiednią licencją, zleceniobiorca wykona przewóz osób pojazdem wpisanym do tej licencji, a co więcej, czy przewóz ten wykona pojazdem samochodowym odpowiadającym posiadanej licencji, a mianowicie - tak jak w rozpatrywanej sprawie - pojazdem będącym taksówką w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa, a więc innymi słowy, czy przewóz ten będzie wykonywany pojazdem samochodowym, który odpowiada posiadanej licencji oraz wynikającym z niej uprawnieniom, a co za tym idzie, czy odpowiada charakterowi oraz cechom danej usługi przewozu osób.
Nie jest to bez znaczenia, jeżeli podkreślić, że "krajowym transportem drogowym" w rozumieniu ustawy jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju [...], a zasadnicze wymogi podjęcia i wykonywania tak rozumianego "krajowego transportu drogowego" w zakresie przewozu osób określa art. 5b ust. 1 ustawy, w świetle którego wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką -wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że wykonywanie przewozu drogowego osób, charakteryzującego się wymienionymi powyżej cechami transportu drogowego może odbywać się na podstawie odpowiedniej licencji, albowiem odmienne zastrzeżenie nie wynika z ustawy o transporcie drogowym. Co przy tym nie mniej istotne, z art. 5c ustawy wynika, że w odniesieniu do licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawodawca odmiennie ukształtował warunki ich uzyskania niż w odniesieniu do licencji w zakresie przewozu osób taksówką, a mianowicie licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z art. 6 ustawy. Zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się chociażby do ust. 4 art. 6 i zawartego w nim zastrzeżenia - którego odpowiednika ze zrozumiałych powodów nie zawiera art. 5c ustawy - a w tym kontekście, także do art. 11 tej ustawy, który określa z kolei konieczną treść udzielanych licencji, a ponadto do przepisów jej art. 11b i art. 11c, które odnoszą się do cen za przewozy taksówkami oraz stawek taryfowych oraz podmiotów właściwych do ich ustalania. Konsekwencją powyższego są więc rozwiązania prawne, z których wynika zróżnicowanie szczegółowych warunków wykonywania uprawnień wynikających z omawianych licencji, a więc innymi słowy zróżnicowanie szczegółowych warunków wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, czy też taksówką (zob. np. wyroki NSA z 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1286/21, II GSK 1222/21).
Podzielając pogląd prawny NSA wyrażony w wyroku z 21 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 665/23 trzeba stwierdzić, że warunkiem koniecznym uznania danego pojazdu za taksówkę jest nie tylko zgłoszenie takiego pojazdu do ważnej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką (co w sprawie nie miało miejsca), ale również odpowiednie wyposażenie i oznaczenie pojazdu, odróżniające od pojazdów, które nie są taksówkami, co znajduje swoje uzasadnienie w art. 2 pkt 43 ustawy, który definiując "taksówkę" stanowi o koniecznych jej cechach dystynktywnych, a mianowicie o odpowiednim wyposażeniu (w tym w taksometr lub aplikację mobilną, o której jest mowa w art. 13b ustawy o transporcie drogowym) oraz o odpowiednim oznaczeniu.
Tym samym, właściwe oznaczenie samochodu wykorzystywanego do świadczenia usług przewozowych taksówką jest warunkiem koniecznym, aby mógł on zostać uznany za taksówkę, a dokonywany nim przewóz - przy posiadaniu wymaganej licencji, do której zgłoszono ten pojazd - za przewóz osób taksówką. Odpowiednie oznaczenie pojazdu jako taksówki pełni nie tylko funkcję odróżniającą i wspiera zachowanie reguł uczciwej konkurencji przy przewozie osób, ale również umożliwia upoważnionym organom prowadzenie realnej kontroli wykonania przez podmioty wykonujące ten rodzaj transportu dodatkowych obowiązków lub korzystania z szeregu przywilejów, bądź odstępstw od obowiązujących reguł przewozu osób, takich jak np. wyłączenie obowiązku korzystania z pasów bezpieczeństwa przez kierującego taksówką podczas przewożenia pasażera (art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym), wyłączenie obowiązku przewozu dziecka w foteliku bezpieczeństwa dla dziecka lub innym urządzeniu przytrzymującym dla dzieci (art. 39 ust. 4 pkt 1 PRD), wykonywanie obowiązku corocznego (a nie raz na 5 lat) przeprowadzenia badań technicznych (art. 81 ust. 6 PRD), stosowanie się przez kierującego taksówką do zakazu palenia tytoniu lub spożywania pokarmów w czasie jazdy podczas przewożenia pasażera (art. 63 ust. 5 PRD), korzystanie z miejsc na drodze przeznaczonych tylko dla postoju taksówek (§ 53 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, o której mowa w art. 4 pkt 24 UTD nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 5b ust. 1 tej ustawy, a mianowicie tego, że ustawodawca nie bez racjonalnych i uzasadnionych podstaw zróżnicował szczegółowe warunki wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, czy też taksówką, odróżniając przy tym tę ostatnią od innych pojazdów samochodowych poprzez ustanowienie jej dystynktywnych cech odnoszących się do odpowiedniego jej wyposażenia oraz odpowiedniego oznaczenia.
Zwłaszcza, że wykonując tę działalność jest adresatem nakazu prowadzenia pośrednictwa wyłącznie na rzecz przedsiębiorców posiadających odpowiednią licencję, o której mowa w art. 5b ust. 1 (art. 5d) oraz zakazu prowadzenia tego pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e). Ich przestrzeganie powinno więc ze swej istoty zakładać potrzebę (obowiązek) weryfikowania (sprawdzenia) spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę, a mianowicie, czy przedsiębiorca, któremu jest przekazywane zlecenie przewozu osób posiada odpowiednią - do oferowanej przez niego usługi - licencję, czy wykona ten przewóz pojazdem wpisanym do tej licencji, a co więcej, czy przewóz ten wykona pojazdem samochodowym odpowiadającym posiadanej licencji, co - jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć - tylko wówczas będzie odpowiadało prawidłowemu wykonaniu obowiązku, o którym stanowi art. 27b ust. 1 ustawy.
"Posiadanie odpowiedniej licencji" wiąże się bowiem z wykonywaniem wynikających z niej uprawnień, co w odniesieniu do licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 przywołanej ustawy uzasadnia wniosek, że wykonywanie wynikających z niej uprawnień może nastąpić tylko i wyłącznie pojazdem samochodowym, który jest taksówką w rozumieniu art. 2 pkt 43 PRD, a więc pojazdem, który jest odpowiednio wyposażony oraz odpowiednio oznaczony.
Nie jest przy tym też tak, że rekonstruowany w przedstawiony powyżej sposób obowiązek sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę oraz zakres tego obowiązku, nie wynika z przepisów obowiązującego prawa, czy też jest zbyt szeroki i nie może być nakładany na podmiot pośredniczący w przewozach. Odwołać się w tym względzie należy do art. 27b ust. 1 w związku z art. 5d i art. 5e UTD, które stanowią komplementarne źródło rekonstrukcji treści oraz zakresu wymienionego obowiązku. Jeżeli przy tym ponownie podkreślić, że przepisy art. 5d i art. 5e ustawy - a co za tym idzie ustanowione na ich gruncie normy nakazu i normy zakazu - mają charakter przepisów (norm) sankcjonowanych, albowiem administracyjnej karze pieniężnej podlega przekazywanie zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 UTD lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z lp. 2.20 załącznika nr 3), to tym bardziej nie ma podstaw, aby podważać treść, zakres, istotę oraz cel obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań przez zleceniobiorcę.
Zwłaszcza, gdy z pozycji argumentu osadzonego na gruncie art. 92c ustawy o transporcie drogowym podnieść, że rekonstruowany w przedstawiony powyżej sposób zakres obowiązku sprawdzenia spełniania koniecznych wymagań służy również - co nie jest przy tym, ani nieproporcjonalne do celu, ani też nadmiernie utrudnione, jak niezasadnie w ty zakresie argumentuje skarżąca kasacyjnie spółka - samemu przedsiębiorcy prowadzącemu działalność polegającą na pośrednictwie przy przewozie osób. Jeżeli bowiem z przywołanego przepisu prawa oraz logiki przyjętych na jego gruncie rozwiązań prawnych wynika, że to na podmiocie, o którym w nim mowa spoczywa ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania zaktualizowania się przesłanek jego stosowania, to za uzasadniony należy uznać wniosek, że zweryfikowanie - na etapie przed rozpoczęciem współpracy [art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy] - spełniania koniecznych wymagań, a mianowicie sprawdzenie, czy przedsiębiorca, któremu jest przekazywane zlecenie przewozu osób posiada odpowiednią licencję, czy wykona ten przewóz pojazdem wpisanym do tej licencji oraz czy przewóz ten wykona pojazdem samochodowym odpowiadającym posiadanej licencji z całą pewnością sprzyja wykazaniu, że podmiot ten uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa, a mianowicie, że nie naruszy obowiązku zlecania przewozu osób wyłącznie przedsiębiorcom posiadającym odpowiednie licencje, ani też zakazu prowadzenia pośrednictwa przy przewozie osób w zakresie przewozów okazjonalnych. Zwłaszcza, że nie jest to nadmiernie utrudnione, czy też niedozwolone prawnie, albowiem wymaga analizy i weryfikacji przedstawionych przez zleceniobiorcę dokumentów (licencji, dowodu rejestracyjnego), zaś w zakresie odnoszącym się do wymaganego przepisami prawa wyposażenia i oznakowania taksówki do analizy przedstawionych fotografii obrazujących pożądany stan rzeczy.
W niniejszej sprawie spółka, działając jako przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób, nie zweryfikowała spełniania koniecznych wymagań przez przedsiębiorcę, któremu przekazała zlecenie przewozu w koniecznym do tego zakresie, a mianowicie w zakresie wynikającym z art. 27b ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5d i art. 5e ustawy. Jakkolwiek bowiem, podmiot wykonujący kontrolowany przewóz posiadał licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, to jednak pojazd, którym przewóz ten był wykonywany nie został zgłoszony do tej licencji oraz nie był taksówką, bowiem nie został prawidłowo wyposażony, ani też odpowiednio oznakowany (między innymi nie posiadał lampy z napisem TAXI), co stanowiąc podstawę kwalifikowania tak wykonywanego przewozu osób, jako przewozu okazjonalnego - nie był to bowiem przewóz regularny, regularny specjalny albo wahadłowy, a tak, jak licencja, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką, tak również licencja taksówkowa nie uprawnia do wykonywania przewozu osób samochodem osobowym lub pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (por. wyrok NSA z 21 października 2009 r. sygn. akt II GSK 143/09, wyroki NSA z 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1286/21 oraz II GSK 1222/21) - stanowiło nie mniej usprawiedliwioną podstawę wnioskowania o zaktualizowaniu się przesłanek przypisania skarżącej spółce naruszenia polegającego na przekazywaniu zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (lp. 2.20 załącznika nr 3 do ustawy). Zlecony przewóz osób był bowiem w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym przewozem osób samochodem osobowym, na wykonywanie którego przedsiębiorca, któremu przekazano zlecenie przewozu nie posiadał odpowiedniej licencji (a mianowicie licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1), a co więcej, był również okazjonalnym przewozem osób pojazdem niespełniającym wymaganych kryteriów, co stanowiło naruszenie zakazu prowadzenia pośrednictwa przy przewozie osób w przewozach okazjonalnych wykonywanych pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą (art. 5e).
Tym samym skarżąca kasacyjnie spółka błędnie zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, albowiem nie jest tak, że fakt posiadania przez przewoźnika w dniu kontroli licencji na przewóz osób taksówką immunizuje w swoisty sposób wykonywanie (zleconego) przewozu osób pojazdem, który nie jest taksówką w rozumieniu art. 2 pkt 43 PRD, albowiem wykonywanie uprawnień wynikających z licencji, o której jest mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 ustawy może być realizowane tylko i wyłącznie pojazdem samochodowym, który jest taksówką w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa, a więc pojazdem, który jest odpowiednio wyposażony oraz odpowiednio oznaczony. Wobec również tego, że to przepisy prawa materialnego wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz zbiór koniecznych do ustalenia faktów, nie ma podstaw aby twierdzić, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie były wystraczające do przypisania skarżącej kasacyjnie spółce naruszenia, o którym mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z lp. 2.20 załącznika nr 3 oraz nałożenia kary pieniężnej za to naruszenie. Zwłaszcza, że nie było tak, że organy administracji publicznej miałyby nie uwzględnić okoliczności posiadania przez przewoźnika licencji na przewóz osób taksówką. Okoliczność ta stanowiła bowiem przedmiot koniecznej oceny, zaś jej rezultat - osadzony na gruncie adekwatnych przepisów prawa materialnego - siłą rzeczy nie uzasadnia wniosku o braku zupełności przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych.
W konsekwencji, za niezasadne uznać należało wszystkie zarzuty procesowe, sprecyzowane w pkt V.1-4 skargi kasacyjnej.
Jak wskazano, nie ma znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia kwestia uprzedniego ukarania przewoźnika, któremu skarżąca kasacyjnie spółka zleciła przewóz, bowiem ponosi ona własną odpowiedzialność na podstawie czynionych przez organ indywidualnie ustaleń, która to odpowiedzialność nie jest zależna wprost od odpowiedzialności przewoźnika przyjmującego zlecenie.
Z przyczyn opisanych powyżej niezasadne jest także stanowisko spółki wskazujące na "niejasność i brak precyzji" decyzji organu I instancji. W ramach szerokich rozważań merytorycznych wskazano na rolę i pozycję art. 5d i art. 5e, w tym także na ich powiązany charakter, ustanawiający obowiązek i zakaz.
Nie zachodzi również w sprawie wątpliwość, co do treści normy prawnej stanowiącej podstawę obowiązku spółki, jak i sankcję za jego niedopełnienie. Przepisy w tym zakresie, co opisano szczegółowo powyżej, są jasne.
Podobnie niezasadne są zastrzeżenia spółki wskazujące na konieczność stwierdzenia co najmniej dwóch przypadków naruszeń, o których mowa w lp. 2.20 załącznika nr 3 do ustawy. Spółka odczytuje treść opisu naruszenia wskazanego pod powołaną pozycją załącznika wyłącznie literalnie, nie uwzględniając po pierwsze jego sensu, a po drugie zasad redakcji przepisów w aktach prawnych. To więc, że w lp. 2.20 załącznika nr 3 mowa jest o "przekazywaniu zleceń" nie oznacza, że ma to być zawsze działanie wielokrotne. Wystarczy jednostkowy przypadek takiego przekazania. Strona nie dostrzega abstrakcyjnego charakteru normy prawnej wynikającej ze wskazanego przepisu, która ma być konstruowana w sposób uwzględniający całe spektrum przypadków jakie wolą ustawodawcy zostały do niej przyporządkowane.
Niezasadne są również wszystkie zarzuty materialne, sprecyzowane w pkt I-IV skargi kasacyjnej, odpowiedź na które zawiera się w powyżej przedstawionych rozważaniach merytorycznych. Strona niezasadnie więc podnosi, że jedyny obciążający ją obowiązek, to sprawdzenie przed rozpoczęciem współpracy, posiadania przez przewoźnika odpowiedniej licencji. Wadliwość tego twierdzenia, wykazana powyżej, implikowała dalsze błędne stanowisko strony, w tym to wskazujące na rzekome narzucenie jej obowiązku sprawdzania spełniania wymagań przed każdym zleceniem przewozu, czy też każdorazową kontrolę pojazdu.
Podobnie niezasadne są twierdzenia o braku wyposażenia pośrednika (skarżąca) w "odpowiednie narzędzia prawne ani faktyczne" umożliwiające sprawowanie bieżącej, skutecznej kontroli nad zgodnością z wymogami prawnymi realizowanych przewozów przez kierowców działających na rzecz przewoźników, którym pośredniczy, zwłaszcza w zakresie wyposażenia technicznego pojazdów czy też posiadania przez przewoźnika ważnej licencji w toku przejazdu. Do kwestii tej szeroko odniesiono się wcześniej, podkreślając zarówno zakres obowiązków pośrednika, jak również jego odpowiedzialność, której nie należy łączyć z ewentualnym "ekscesem" przewoźnika, czy kierowcy, na który podmiot pośredniczący nie ma wpływu i o którym nie wie. Podkreślić natomiast należy - wyłącznie przykładowo - że to spółka posługuje się aplikacją, nad którą ma lub powinna mieć pełną kontrolę, np. w zakresie możliwości posługiwania się przez przewoźników/kierowców pojazdami niezgłoszonymi do licencji (aplikacja wskazuje numery rejestracyjne pojazdów).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma także mowy o "wprowadzeniu arbitralnych, nieproporcjonalnych i nieznajdujących podstaw w ustawie" obowiązków pośrednika. Przedstawiona wcześniej wykładnia art. 5d, art. 5e i art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy, wskazująca na obowiązki i zakazy obciążające podmiot pośredniczący w przewozach, nie pozostawia wątpliwości, co do niezasadności uwag spółki czynionych w tym zakresie, zwłaszcza co do braku wyposażenia jej w stosowne narzędzia prawne sprawowania kontroli nad przewoźnikami. Spółka błędnie ocenia te wymagania, zawężając zakres swoich obowiązków i nie dostrzegając właśnie celu regulacji obciążającej ją nimi [art. 5d w zw. z art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy] oraz nakładającej jednoznaczne zakazy (art. 5e ustawy), które mają zostać przez nią skutecznie przestrzegane, tym bardziej, że współpraca z przewoźnikami odbywa się na zasadzie dobrowolności.
Wreszcie nie zachodzi w sprawie naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy w formie niewłaściwego zastosowania. Organy wykazały, że skarżąca przed rozpoczęciem współpracy pozyskała jedynie informacje w zakresie posiadania licencji przewozowej, jednakże nie zweryfikowała na tym etapie żadnych innych wymagań, co do oznaczenia pojazdów czy ich zgłoszenia do licencji. Nie jest skuteczną ochroną przed sankcją powoływanie się na tego rodzaju działania jak: sama weryfikacja posiadania licencji przez przewoźnika, przekazanie przewoźnikom informacji o wymogach odpowiedniego oznaczenia i wyposażenia taksówek, posiadania stosownych dokumentów, czy też zawarcia tych wymogów w łączącym strony "regulaminie".
W konsekwencji skarga kasacyjna, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).