II GSK 2098/24

II GSK 2098/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Marek Krawczak
Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 5189/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-16
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 18 ust. 4a i 4b, art. 74 ust. 4 , art. 5b ust. 1 pkt 1 , art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 76 § 1 i §, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 6 i 8 , art. 138 § 1 pkt 1 , art. 75 § 1, art. 76 § 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2016 poz 2022
§ 24
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5189/23 w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 czerwca 2023 r. nr BP.501.1478.2022.2058.WA7.423995 w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu bez wymaganego zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. W dniu 24 stycznia 2022 r. w Warszawie na (...) funkcjonariusze Policji przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki O. o nr rej. (...). Kontrolowanym pojazdem kierował obywatel T. B. K.. W toku kontroli ustalono, że kierowca przewoził pasażera, który zamówił usługę przewozu w Warszawie z (...)na ul. (...) za pomocą aplikacji U.. Na podstawie okazanego przez kierowcę wypisu z licencji nr (...) ustalono, że wykonawcą przewozu jest J. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona", "Spółka"). Pojazd, konstrukcyjnie przystosowany do przewozu 5 osób z kierowcą, nie był wyposażony i oznakowany jak taksówka. Przebieg i wyniki kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr (...)z 24 stycznia 2022 r.
W toku postępowania Organ I instancji ustalił, że na dzień kontroli Strona posiadała licencję nr (...)na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, wydaną 15 marca 2021 r. przez Prezydenta m.st. Warszawy, do której zgłosiła pojazd marki O. o nr rej. (...).
2. Decyzją z 14 czerwca 2022 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej przywoływany jako: "MWITD", "Organ l instancji"), działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.; dalej przywoływana jako: "u.t.d.") nałożył na Skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 12.000 zł. Przypisał Spółce wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy.
3. Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej przywoływany także jako: "GITD" oraz "Organ II instancji"), decyzją z 20 czerwca 2023r. nr BP.501.1478.2022.2058.WA7.423995 utrzymał w całości w mocy decyzję Organu I instancji.
GITD ponowił ustalenia, że 24 stycznia 2022 r. w Warszawie miała miejsce kontrola drogowa samochodu osobowego marki O. o nr rej. (...). Kontrolowanym pojazdem kierował obywatel T. B. K., który przewoził jednego pasażera w Warszawie z (...)na ul. (...) za pomocą aplikacji U.. Ustalono, że pojazd nie został wyposażony ani oznakowany jak taksówka, że jest przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Informacje przekazane do protokołu przez pasażera potwierdziły wykonanie przewozu w dniu 24 stycznia 2022 r., podczas którego pasażer zamówił przejazd poprzez aplikację Uber, a kierowca przyjął i zrealizował usługę transportową w Warszawie z (...)na ul. (...). Opłatę za przejazd uiszczono poprzez aplikację. Za kluczowe dowody Organ uznał: protokół kontroli nr (...)z 24 stycznia 2022 r., notatkę urzędową z dnia 24 stycznia 2022 r. oraz dokumentację fotograficzną.
Organ podniósł, że przepisy prawa nie zobowiązują organu kontrolnego do powołania tłumacza podczas wykonywanej kontroli drogowej, wskazując jednocześnie na wagę dowodową protokołu kontroli drogowej sporządzonego przy współudziale kontrolowanego, który w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. jest dokumentem urzędowym. Stosownie do art. 74 ust. 4 u.t.d. kontrolowany miał prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu, tymczasem kierowca podpisał protokół kontroli, nie korzystając z możliwości wniesienia do niego zastrzeżeń.
Organ odwoławczy ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na cel i intencję pasażera co do skorzystania z usługi przewozu, zamówionej za pomocą aplikacji U.. Z materiału tego wynika, że nie był to przewóz grzecznościowy, czy koleżeński. Pasażer, jak i kierowca mieli świadomość odpłatności usługi, która miała zostać uregulowana poprzez aplikację. Przewóz osób, za który kierujący otrzymuje zapłatę jest przewozem odpłatnym - zarobkowym, do wykonywania którego konieczne jest uzyskanie zezwolenia lub licencji.
GITD wskazał, że kierowca wykonywał okazjonalny przewóz osób, a nie transport drogowy taksówką. Kontrolowany pojazd nie był taksówką, ponieważ nie spełniał warunków technicznych określonych w § 24 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tj. Dz. U, z 2016 r., poz. 2022 ze zm.). Pojazd nie posiadał lampy z napisem "TAXI", a ten element jest najistotniejszą cechą odróżniającą taksówkę od innego pojazdu. Ponadto ustalono, że wykonujący przewóz nie posiadał uprawnień w krajowym transporcie drogowym osób.
W ocenie Organu uznać należy, że aby pojazd uznany był za taksówkę musi spełniać wszelkie warunki techniczne (obligatoryjne elementy), które określają przepisy szczegółowe. Zatem brak odpowiedniego wyposażenia (brak lampy z napisem TAXI) oznacza, że kontrolowany pojazd nie jest taksówką, nawet w sytuacji, gdy podmiot legitymuje się licencją na przewóz osób taksówką.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Organ odwoławczy wywodzi, że Strona wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. W związku z powyższym Organ I instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz z dnia kontroli, jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz Ip. 1.1 załącznika nr 3 u.t.d.
Dodatkowo Organ odwoławczy ocenił, że przewóz wykonywany przez Skarżącą w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Kontrolowany pojazd jest przystosowany do przewozu maksymalnie 5 osób łącznie z kierowcą, co wynika z protokołu kontroli drogowej, natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Pojazd tego warunku nie spełniał. Nie spełniał również wymogu określonego w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., gdyż został zamówiony przez pasażerów za pomocą aplikacji Uber, nie na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości.
Brak posiadania ważnych uprawnień i wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., zdaniem Organu odwoławczego uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł tytułem popełnienia naruszenia z Ip. 1.1 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do utd. Suma kar pieniężnych za stwierdzone podczas kontroli naruszenia wyniosła 20.000 zł, ale zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. karę ogranicza się do wysokości 12.000 zł.
4. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Decyzji tej zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 7, art. 76 § 1 i §, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 6 i 8 k.p.a poprzez:
- zastąpienie obowiązku przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, dowodem pośrednim w postaci protokołu z kontroli nr (...)z dnia 24 stycznia 2022 r. w celu ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pomimo, że istniała możliwość przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, a dowód pośredni dotknięty był wadami;
nieprawidłowe uznanie, że protokół kontroli nr (...)może stanowić wiarygodny dowód na okoliczności istotne dla sprawy w sytuacji, gdy treść w nim zawarta została potwierdzona przez osobę, która nie była narodowości polskiej i nie posługiwała się językiem polskim w stopniu umożliwiającym jej zrozumienie i potwierdzenie faktów, jakie zostały w tym dokumencie zawarte co powoduje, że dokument ten w ocenie Skarżącego nie posiadał cech dokumentu urzędowego i waloru bezpośredniego i wiarygodnego źródła dowodowego, dla ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym dowodu z protokołu kontroli nr (...)i wyprowadzenie z niego wniosku, że w dniu 24 stycznia 2022 r. zatrzymany do kontroli kierowca realizował przewóz na rzecz i w imieniu Skarżącego przedsiębiorcy, a nie na własne ryzyko, przy pominięciu faktu, że przewóz odbywał się pojazdem niedopuszczonym do używania przez Skarżącego, bowiem nie miał lampy i oznaczeń jego korporacji, co świadczyło o braku realizacji przewozu za wiedzą i zgodą ukaranego podmiotu;
brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zatrzymanego do kontroli kierowcy pomimo, że nie były znane okoliczności realizacji przewozu, w tym na czyją rzecz kierowca realizował przewóz w chwili kontroli, dlaczego nie posiadał lampy TAXI z oznaczeniem korporacji przedsiębiorcy oraz czy kierowca posługiwał się językiem polskim i zrozumiał treść protokołu kontroli, by potwierdzić wskazane na nim dane.
W ocenie Skarżącej powyższe uchybienia w konsekwencji łącznie doprowadziły do błędnego ustalenia, że zatrzymany do kontroli w dniu 24 stycznia 2022 r. kierowca wykonywał przewóz pasażera na zlecenie i w imieniu przedsiębiorcy oraz, że Skarżąca w tym dniu świadczyła przewóz pasażera bez wymaganej licencji oraz wykonywała przewóz okazjonalny, pojazdem konstrukcyjnie nieprzystosowanym, w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, a także że Strona miała wpływ na stwierdzone naruszenia.
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w całości decyzji organu I instancji, mimo dowolności oceny materiału dowodowego i niekompletności ustaleń faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego w szczególności art. 92c ust. 1 pkt 1 utd.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1. art. 92a ust. 1 u.t.d. przez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej, gdy nie zachodziły przesłanki naruszenia prawa przez wskazanego przedsiębiorcę;
2. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez brak jego prawidłowego rozważenia i zastosowania w stanie faktycznym sprawy, co doprowadziło do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej, gdy zachodziły wskazane przepisem okoliczności potwierdzające, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2024r. (sygn. akt VI SA/Wa 5189/23) oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia i ocenę prawną dokonaną przez Organ.
Zdaniem Sądu, GITD prawidłowo uznał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że kierujący skontrolowanym pojazdem przewoził odpłatnie pasażera, który usługę przewozu zamówił przez aplikację Uber. Przewóz ten był realizowany w imieniu i na rzecz Skarżącej, co wynika z notatki urzędowej oraz protokołu kontroli (będącym dokumentem urzędowym), podpisanym przez kierowcę bez wnoszenia zastrzeżeń do protokołu, co oznacza, że kierowca zgodził się z tym ustaleniem. Materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie ustalenia, że Skarżąca wykonywała skontrolowany przejazd i wobec tego ciążyły na niej określone w ustawie o transporcie drogowym obowiązki.
Zdaniem Sądu, okolicznością wystarczającą do przyjęcia istnienia współpracy między kierowcą a Skarżącą jest samo wykonywanie przez tegoż kierowcę przewozu w imieniu Skarżącej, potwierdzone wskazanymi wyżej dowodami. Zgromadzony w trakcie kontroli materiał dowodowy dawał podstawy do ustalenia, że kierowca skontrolowanego pojazdu wykonywał przewóz w imieniu i na rzecz Skarżącej. Organy administracji nie miały obowiązku przeprowadzenia dodatkowych dowodów (w tym dowodów, o których mowa w art. 76 § 3 kpa, czyli dowodów przeciwko treści dokumentu urzędowego) na okoliczności stwierdzone już w trakcie kontroli. W szczególności nie był konieczny dowód z przesłuchania kierowcy w charakterze świadka, skoro okoliczności istotne dla ustalenia podmiotu realizującego przewóz zostały wskazane w protokole kontroli, który został przez tegoż kierowcę podpisany bez wnoszenia uwag. Zbędny byłby również dowód z wyjaśnień przedstawiciela Skarżącej w charakterze Strony, skoro w toku postępowania administracyjnego Skarżąca miała możliwość przedstawiania swojego stanowiska, a mimo to nie wskazała dowodów i argumentów, które skutecznie podważałyby wiarygodność dowodów zebranych w trakcie kontroli drogowej.
WSA uznał także, że organ kontrolny nie był zobowiązany do powoływania tłumacza podczas wykonywanej kontroli drogowej.
6. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Skarżąca spółka zaskarżając go w całości i zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), - art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Organ przepisów postępowania w sposób mający wpływ na treść orzeczenia tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. oraz art. 75 § 1, art. 76 § 1, 2 i 3 k.p.a przez:
- pominięcia okoliczności znajdujących się w wyjaśnieniach strony, która od początku wskazała, że nie zna osoby zatrzymanej do kontroli, nie udostępniła mu pojazdu oraz nie zlecała mu realizacji przewozów na jej rzecz, a wskazana osoba mogła wejść w posiadanie danych do logowania na konto bazy danych przedsiębiorcy od niej osoby lub bezprawnie, czego Organ nie rozważył, a Sąd pominął - dowolnie uznając świadomość przedsiębiorcy za oczywistą, mimo przedstawionych wyjaśnień;
- brak wszechstronnego rozważenia całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, w tym z protokołu kontroli nr (...) oraz z kopii e-rachunku, i wyprowadzenie z nich wniosku, który z tych dowodów bezpośrednio nie wynikał, że zatrzymany w dniu 24 stycznia 2022 r. kierowca w chwili kontroli realizował przewóz na rzecz ukaranego przedsiębiorcy i za jego zgodą, a nie na własne ryzyko lub ryzyko innego podmiotu, przy jednoczesnym pominięciu w całości wyjaśnień strony oraz faktu, że pojazd nie posiadał lampy i oznaczeń przedsiębiorcy, nie był przez niego zgłoszony do licencji i udostępniony zatrzymanemu kierowcy, kierowca nie był uprawniony do skorzystania z konta aplikacji przedsiębiorcy, a zapłata za przewóz odbyła się gotówką, co świadczyło o realizacji zlecenia samowolnie przez zatrzymanego kierowcę bez wiedzy i zgody przedsiębiorcy oraz uzyskania dostępu do aplikacji zleceń od innego podmiotu albo bezprawnie;
- brak przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, w tym dowodu z przesłuchania zatrzymanego kierowcy - pomimo, że nie były znane okoliczności realizacji przewozu w chwili kontroli, w tym nie było wiadomo skąd kierowca uzyskał dostęp do zleceń i czy uzyskał go legalnie oraz czy kierowca pobrał zlecenie z aplikacji - na rzecz przedsiębiorcy czy w imieniu i na rzecz innego podmiotu, który bezprawnie udostępnił mu dane do logowania, a także brak było wiedzy czy kierowca posługiwał się językiem polskim i zrozumiał przyczyny kontroli i pouczenia kontrolującego oraz treść protokołu kontroli, tym bardziej, że informacje nie wynikały bezpośrednio z treści protokołu kontroli oraz innych dowodów zgromadzonych w sprawie a organ wywiódł je jedynie na podstawie przyjętego domniemania, któremu Skarżąca w swoich wyjaśnieniach zaprzeczyła;
- nieprawidłowe uznanie, że protokół kontroli nr (...) mógł stanowić bezpośredni dowód na okoliczności istotne dla sprawy w sytuacji, gdy treść w nim zawarta została umieszczona przez funkcjonariusza na podstawie własnej oceny a potwierdzona przez osobę, która nie była narodowości polskiej i mogła nie posługiwać się językiem polskim w stopniu umożliwiającym jej zrozumienie pouczeń i potwierdzenie faktów, jakie zostały w tym dokumencie zawarte co powoduje, że dokument ten mógł mieć jedynie walor notatki służbowej i nie spełniał cech dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. oraz nie mógł w tym przypadku stanowić bezpośredniego źródła dowodowego dla ustalenia okoliczności działania zatrzymanej osoby na rzecz przedsiębiorcy,
- zastąpienie obowiązku przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, dowodami pośrednimi w celu ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pomimo, że nie wszystkie okoliczności były jasne i wynikały z dokumentów, istniała możliwość przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, a dowód pośredni w postaci protokołu kontroli, dotknięty był wadami,
W konsekwencji powyższych naruszeń, brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności tej sprawy i oparcia rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych, iż zatrzymany kierowca w chwili kontroli wykonywał przewóz w imieniu i na rzecz skarżącego przewoźnika, a przedsiębiorca w dniu 24 stycznia 2022r. realizował przewóz okazjonalny pasażera bez wymaganej licencji, pojazdem konstrukcyjnie nieprzystosowanym, w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym a także, że miał wpływ na stwierdzone naruszenia i nie zaistniały okoliczności wskazane w art. 92c u.t.d.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez Organ przepisów prawa materialnego w wyniku braku dokładnej analizy, rozważenia i zastosowania w stanie faktycznym sprawy ww. przepisu i odstąpienia od ukarania przedsiębiorcy pomimo, że zdarzenia i okoliczności ujawnione w materiale dowodowym wskazywały na brak wiedzy przedsiębiorcy o pobraniu zlecenia przewozu przez wskazanego kierowcę i wykonaniu go pojazdem nieudostępnionym przez ukaranego i bez jego licencji co uzasadniało, iż kierowca działał bezprawnie, bez wiedzy i zgody przedsiębiorcy i wyczerpywało wskazane przepisem przesłanki, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W uzasadnieniu Skarżąca rozwinęła zarzuty skargi kasacyjnej.
7. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
8. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca jednoznacznie i enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 ustawy procesowej.
9. Istotą sporu jest to, czy słusznie nałożono na Skarżącą kasacyjnie spółkę, pomimo posiadania licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d.
10. Skoro w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego, to co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.
Przed odniesieniem się do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez GITD przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. Z art. 6 i 8 k.p.a. oraz art. 75 § 1, art. 76 § 1, 2, 3, k.p.a. (I petitum skargi kasacyjnej) należy powołać kilka ogólnych zasad rządzących postępowaniem kasacyjnym.
11. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, co znalazło swój wyraz również w przymusie adwokacko-radcowskim, tj. obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 578/20). Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające tym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. postanowienie NSA z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP z 2005 r. z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36 oraz wyroki NSA z: 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 22/18). Mając na uwadze powyższe, niniejsza skarga kasacyjna ww. wymagań nie spełnia.
12. Zarzut naruszenia przepisów postępowania może być uwzględniony tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazanie potencjalnego wpływu uchybienia procesowego na wynik sprawy należy do strony wnoszącej skargę kasacyjną. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który chociaż nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną, wynikającym z przepisu art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z wykazaniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Nie wystarczy zatem przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Wskazują jedynie na istniejące - w ocenie strony skarżącej kasacyjnie - uchybienia, ale nie spełniają wymogu niezbędnego dla uwzględnienia tych zarzutów, tj. wykazania wpływu tych naruszeń na wynik sprawy.
Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udziela odpowiedzi na pytanie, na czym dokładnie - w tym zwłaszcza w świetle przedstawionych wymogów - miałoby polegać zarzucane naruszenie przepisów postępowania w relacji do określonych nimi i adresowanych do wojewódzkiego sądu administracyjnego wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ zarzucanych naruszeń na wynik sprawy. Jeżeli tak, to w świetle wszystkich konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, o których była mowa powyżej, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą.
Mając powyższe na uwadze, NSA stwierdził, że sposób, w jaki skonstruowano oraz uzasadniono zarzut naruszenia przepisów postępowania oznaczony w pkt I petitum skargi kasacyjnej, nie daje podstaw do uznania, że Skarżąca kasacyjnie skutecznie podważyła stan faktyczny, który przyjęty został przez Sąd I instancji - jako prawidłowo ustalony przez Organ - za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie. Podniesione w tej sprawie zarzuty procesowe wskazują jedynie na istniejące - w ocenie Strony skarżącej kasacyjnie - uchybienia, ale nie spełniają wymogu niezbędnego dla uwzględnienia tych zarzutów, tj. wykazania wpływu tych naruszeń na wynik sprawy.
Skarżąca, chcąc skutecznie podważyć ustalenia Organów w sprawie, w szczególności zaprotokołowane w protokole kontroli, nie może ograniczyć się wyłącznie do postawienia w wątpliwość tych ustaleń. Samo zatem twierdzenie, że omawiane dowody są niewystarczające i nie potwierdzają w sposób niewątpliwy roli Spółki w wykonanym przewozie ze względu na brak zeznań świadków (kierowcy, przedstawicieli Spółki), którzy współpracę pomiędzy ww. podmiotami by potwierdzili bądź jej wiarygodnie zaprzeczyli, nie podważa skutecznie ustaleń faktycznych Organów obu instancji. Słusznie także wskazał Sąd I instancji, że Skarżąca miała możliwość przedstawienia swojego stanowiska pisemnie w postępowaniu administracyjnym, w związku z czym nie było konieczne przeprowadzenie dowodu z zeznań przedstawiciela Skarżącej. Ponadto protokół kontroli został podpisany bez zastrzeżeń przez kierowcę samochodu osobowego, którym dokonany był sporny przewóz.
Skarżąca nie przedstawiła natomiast, żadnych dowodów, które podważałyby dowody i ustalenia Organów obu instancji. Ustalenia organów pozwalały na przyjęcie, że samochód osobowy, którym był dokonany sporny przewóz nie spełniał wymogów taksówki, jak również nie spełniał wymogów konstrukcyjnych przewidzianych w art. 18 ust. 4a u.t.d., a także, że do skojarzenia kierującego z pasażerem doszło poprzez internetową platformę Uber z inicjatywy pasażera.
13. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie skargi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.).
Biorąc pod uwagę brak skutecznego podważenia ustaleń stanu faktycznego, tak sformułowany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Mógłby on bowiem znaleźć poparcie jedynie wówczas, gdyby przyjąć, że Sąd I instancji wadliwie zaaprobował stan faktyczny ustalony przez Organy orzekające w sprawie. Instytucja odstąpienia od ukarania miałaby rację bytu tylko w przypadku uznania argumentów Strony Skarżącej.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju (...), przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
W tej sprawie Sąd I instancji przyjął za prawidłowe ustalenia Organów obu instancji, że Skarżąca w dniu kontroli 24 stycznia 2022 r., posiadała licencję nr (...) na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną 15 marca 2021 r., przez Prezydenta m.st. Warszawy. Jak wynika z pisma Urzędu m. st. Warszawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. kontrolowany pojazd w trakcie dokonywanej 24 stycznia 2022 r., odpłatnej usługi przewozu pasażera, zamówionej za pośrednictwem aplikacji "U.", był zgłoszony do tej licencji. Kontrolowany pojazd nie został jednak oznakowany jako taksówka - nie posiadał bowiem lampy z napisem "TAXI. Ustalenia te potwierdza zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy.
W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że Skarżąca wykonywała zarobkowo okazjonalny przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wobec tego organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył na Skarżącą karę pieniężną. W art. 5 ust. 1 u.t.d. ustawodawca wyraźnie wskazał, że na wykonywanie transportu drogowego wymagana jest odpowiednia licencja, do otrzymania której przedsiębiorca musi spełniać konkretne warunki, inne dla licencji na przewozy okazjonalne, których wykonywanie bezsprzecznie wykazano w rozpatrywanej sprawie oraz inne dla licencji "taksówkowej" (art. 6 u.t.d.). W następstwie tej regulacji zostały ograniczone uprawnienia dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na podstawie licencji uprawniającej do przewozów okazjonalnych w stosunku do przedsiębiorców wykonujących przewozy osób na podstawie licencji "taksówkowej". Stanowisko to znalazło jednoznaczny wyraz w dyspozycji art. 12 ust. 1b u.t.d., według którego licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką.
Z przepisu art. 6 ust. 1 u.t.d. wynika jednoznacznie, że przedsiębiorca posiadający licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką może wykonywać przewozy bądź osobiście, bądź poprzez zatrudnionych przez tego przedsiębiorcę kierowców, o ile oczywiście osoby te spełniają stosowne wymagania, określone w ustawie. Z okoliczności stanu faktycznego ustalonego przez Organy w sposób wyczerpujący wynika, że zatrzymany do kontroli kierowca przewoził odpłatnie pasażera. Usługa przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji internetowej U.. Skarżąca była organizatorem przewozu i wykonywała zobowiązanie polegające na przewiezieniu pasażera pomiędzy określonymi odcinkami w przestrzeni topograficznej miasta samochodem, który jak to zostało wyżej wyjaśnione nie był taksówką i który nie spełniał kryterium konstrukcyjnego umożliwiającego dokonywanie takiego rodzaju przewozu, gdyż był przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kierowca nie świadczył samoistnie czynności w ramach zawartej z pasażerem umowy przewozu, lecz działał na zlecenie i w imieniu Skarżącej współpracując z nią z wykorzystaniem narzędzia - aplikacji U. za pośrednictwem obsługującego tę aplikację podmiotu. Zamówienie przejazdu za pośrednictwem aplikacji U. nie miało miejsca z użyciem elektronicznego podpisu kwalifikowanego. Należność miała zostać uiszczona przez aplikację, nie w lokalu przedsiębiorcy.
W ocenie tego Sądu organy prawidłowo uznały, że czynności wykonywane przez Skarżącą wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, przy skorzystaniu przez pasażera z aplikacji Uber oraz, że Skarżąca wykonywała przewóz osób bez wymaganej licencji, ponieważ posiadana przez Skarżącą licencja na wykonywanie przewozu osób taksówką nie obejmował spornego przewozu pojazdem, który w świetle wcześniejszych wyjaśnień nie można uznać za taksówkę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo stwierdzono, że Skarżąca dokonywała przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.
14. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego trudno jest uznać za zasadne twierdzenia Strony skarżącej kasacyjnie, które sprowadzają się do tezy, że Skarżąca nie zna osoby zatrzymanej do kontroli, nie udostępniła jej pojazdu i nie zlecała realizacji przewozów. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że strona posiadała licencję nr (...), do której zgłosiła skontrolowany pojazd w dniu 5 lipca 2021 r., a więc ponad pół roku przed kontrolą. Ponadto kierowca legitymował się identyfikatorem kierowcy taxi, a także wypisem z licencji (...) udzielonej Skarżącej spółce, w którym wskazano numer rejestracyjny skontrolowanego pojazdu. W świetle powyższego trudno jest zatem uznać, że osoba kierująca pojazdem nie była zupełnie znana Stronie skarżącej kasacyjnie. Ponadto w świetle okoliczności wskazywanych w skardze kasacyjnej (np. brak współpracy z przedsiębiorcą, nieuprawnione wejście w posiadanie danych do logowania) wydaje się oczywistym, że Strona winna podjąć właściwe działania celem wyeliminowania stanu bezprawia. Tymczasem na przestrzeni postępowania administracyjnego Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że podjęła jakiekolwiek działania w związku z tym przewozem, celem zgłoszenia i wyeliminowania, chociażby wskazywanego nieuprawnionego dostępu do jej danych w aplikacji.
15. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl
-----------------------
■dnnc Gazda