II GSK 1974/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Łodzi, który uchylił decyzje organów ustalające koszty usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu. Pojazd został usunięty w 2008 r., a postępowanie w sprawie kosztów trwało wiele lat, generując wysokie należności. WSA uznał, że organy naruszyły przepisy KPA, ponieważ nie wyjaśniły, dlaczego wszyscy właściciele zostali zawiadomieni o usunięciu pojazdu dopiero po ponad 6 latach od otrzymania materiałów, a także dlaczego wniosek o przepadek pojazdu złożono z tak dużym opóźnieniem. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że koszty przechowywania pojazdu nie mogą obciążać właściciela w całości, jeśli wynikają z zaniechań i bezczynności organu administracji. SKO w skardze kasacyjnej zarzuciło m.in. błędną wykładnię przepisów Prawa o ruchu drogowym (p.r.d.) dotyczących ustalania kosztów oraz związania organów orzeczeniami sądów powszechnych w przedmiocie przepadku pojazdu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że choć przepisy p.r.d. nie określają terminu końcowego na złożenie wniosku o przepadek pojazdu, to organ administracji musi działać niezwłocznie, a jego opieszałość nie może skutkować przerzuceniem nadmiernych kosztów na obywatela. NSA wskazał, że ocena, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu dołożono należytej staranności, należy do sądu powszechnego jedynie w sytuacji opisanej w art. 130a ust. 10d p.r.d. (nieustalenie właściciela), a nie w kontekście oceny prawidłowości powiadomienia o usunięciu pojazdu w ramach postępowania administracyjnego dotyczącego kosztów. Sąd uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i spełniło wymogi formalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpowiedzialności za koszty przechowywania pojazdów usuniętych z drogi w przypadku bezczynności lub opieszałości organów administracji.
Dotyczy specyficznej sytuacji usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym i długotrwałego postępowania administracyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy koszty przechowywania pojazdu usuniętego z drogi mogą obciążać właściciela w całości, jeśli ich powstanie jest wynikiem długotrwałej bezczynności organu administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel powinien ponosić jedynie koszty uzasadnione, będące normalnym następstwem jego niewłaściwego zachowania, a nie te spowodowane zaniechaniem lub bezczynnością organu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że organy administracji mają obowiązek działać niezwłocznie. Opieszałość w złożeniu wniosku o przepadek pojazdu lub w zawiadomieniu właściciela o usunięciu pojazdu generuje dodatkowe koszty przechowywania, których właściciel nie powinien ponosić.
Czy orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie przepadku pojazdu jest prejudycjalne dla postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia kosztów przechowywania pojazdu w zakresie oceny staranności organu w poszukiwaniu właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakres orzekania sądu powszechnego w sprawie o przepadek pojazdu jest inny niż ocena organu administracji dotycząca kosztów. Sąd powszechny bada przesłanki do orzeczenia przepadku, w tym staranność w poszukiwaniu właściciela, ale tylko w sytuacji opisanej w art. 130a ust. 10d p.r.d. (nieustalenie właściciela).
Uzasadnienie
NSA rozróżnił zakres kognicji sądu powszechnego od oceny organu administracji. Stwierdził, że choć sąd badał zasadność usunięcia pojazdu i powiadomienia, to nie oznacza to związania organu administracji w ocenie, czy powiadomienie było dokonane bez zbędnej zwłoki.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 KPA) może być podstawą do uchylenia decyzji, jeśli wynika z błędnej wykładni prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli błędna wykładnia prawa materialnego prowadzi do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że błędna wykładnia przepisów p.r.d. przez organy administracji doprowadziła do naruszenia przepisów KPA, ponieważ organy nie analizowały prawidłowo wysokości kosztów, obciążając właścicieli kosztami wynikającymi z własnej opieszałości.
Przepisy (11)
Główne
p.r.d. art. 130a § ust. 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ponosi właściciel, ale nie mogą one obejmować kosztów spowodowanych zaniechaniem lub bezczynnością organu.
p.r.d. art. 130a § ust. 10
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Starosta jest zobowiązany do wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia, po uprzednim prawidłowym powiadomieniu.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów na podstawie przepisów prawa i wnikliwego wyjaśniania stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy strona nabyła prawo czy też poniosła obowiązek.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Pomocnicze
p.r.d. art. 130a § ust. 10i
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
k.p.c. art. 365 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, ale jego zakres dotyczy sentencji i motywów niezbędnych do jej wyjaśnienia, a nie wszystkich przesłanek.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu sądu drugiej instancji.
u.p.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określają zakres i kryterium sądowej kontroli działalności organów administracji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koszty przechowywania pojazdu nie mogą obciążać właściciela w całości, jeśli wynikają z bezczynności organu. • Organ administracji ma obowiązek działać niezwłocznie, a jego opieszałość nie może skutkować przerzuceniem nadmiernych kosztów na obywatela. • Ocena staranności organu w poszukiwaniu właściciela w postępowaniu o przepadek pojazdu nie jest prejudycjalna dla postępowania administracyjnego w przedmiocie kosztów w zakresie oceny prawidłowości powiadomienia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty SKO dotyczące błędnej wykładni przepisów p.r.d. i związania organów orzeczeniami sądów powszechnych. • Zarzuty SKO dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku WSA).
Godne uwagi sformułowania
nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji • nie można uznać, że całe koszty przechowywania pojazdu [...] są normalnym następstwem usunięcia pojazdu • nie jest dopuszczalna w państwie prawa sytuacja, w której organ administracji nie wykonuje czynności, do których jest zobowiązany w racjonalnym terminie i wskutek jego bezczynności generowane są koszty obciążające obywatela w stopniu mogącym spowodować jego finansową ruinę • nie oznacza, że starosta w tym zakresie może działać dowolnie • automatycznie przerzuca na stronę postępowania wszelkie leżące po stronie organu nieprawidłowości w tym zakresie
Skład orzekający
Dorota Dąbek
przewodniczący
Grzegorz Dudar
sprawozdawca
Zbigniew Czarnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za koszty przechowywania pojazdów usuniętych z drogi w przypadku bezczynności lub opieszałości organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym i długotrwałego postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwała bezczynność organów administracji może prowadzić do ogromnych kosztów dla obywatela i jak sądy administracyjne chronią przed takimi nadużyciami.
“Czy organ administracji może przez lata generować gigantyczne koszty, a potem obciążyć nimi obywatela? NSA mówi: NIE!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.