II GSK 176/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-02-25
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowykara pieniężnaustawa o transporcie drogowymprzewóz na potrzeby własneewidencja działalności gospodarczejstatus przedsiębiorcywykresówkiopłata drogowaodpowiedzialnośćNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną przedsiębiorcy, uznając, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów o transporcie drogowym istnieje nawet po wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, jeśli naruszenie miało miejsce w trakcie jej faktycznego prowadzenia.

Przedsiębiorca W. M. został ukarany za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, w tym za brak wymaganej opłaty drogowej i dokumentów. Skarżący argumentował, że w momencie orzekania nie prowadził już działalności gospodarczej, ponieważ został wykreślony z ewidencji. Sąd pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny oddaliły skargę kasacyjną, stwierdzając, że odpowiedzialność wynika z faktycznego wykonywania przewozu w momencie naruszenia, a wykreślenie z ewidencji ma charakter deklaratoryjny i nie zwalnia z odpowiedzialności za czyny popełnione wcześniej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W. M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Naruszenia obejmowały wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz brak odpowiednich dokumentów u kierowcy. Kluczowym zarzutem skarżącego było to, że w momencie wydawania decyzji administracyjnych nie prowadził już działalności gospodarczej, ponieważ został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten argument za bezzasadny. Sąd podkreślił, że kontrola drogowa miała miejsce w dniu, gdy skarżący faktycznie prowadził działalność gospodarczą, co potwierdzał okazany przez kierowcę wypis z zaświadczenia oraz zeznania kierowcy. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny i nie zwalnia z odpowiedzialności za naruszenia popełnione w okresie faktycznego prowadzenia działalności. Sąd zinterpretował art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym jako nakładający odpowiedzialność na każdego, kto wykonuje przewóz drogowy, niezależnie od formalnego statusu przedsiębiorcy w momencie orzekania. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odpowiedzialność istnieje, ponieważ wykreślenie z ewidencji ma charakter deklaratoryjny, a kluczowe jest faktyczne wykonywanie działalności w momencie naruszenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że status przedsiębiorcy zależy od faktycznego wykonywania działalności, a nie od wpisu do ewidencji. Naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym skutkuje odpowiedzialnością każdego, kto wykonuje przewóz drogowy, niezależnie od formalnego statusu w momencie orzekania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.t.d. art. 92 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis ten nakłada odpowiedzialność na każdego, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1-8.

u.t.d. art. 93 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis ten dotyczy nakładania kar pieniężnych na wykonujących przewozy drogowe.

Pomocnicze

u.t.d. art. 93 § 10

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 4 § 4

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja 'przewozu na potrzeby własne'.

u.t.d. art. 4 § 6a

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja 'przewozu drogowego'.

u.t.d. art. 3 § 2

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis wskazujący, że podmiot wykonujący przewóz drogowy nie ma formalnie statusu przedsiębiorcy.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105

Kodeks postępowania administracyjnego

u.c.p.k. art. 31

Ustawa o czasie pracy kierowców

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 art. 15 § 7

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006

p.d.g. art. 7g

Ustawa Prawo działalności gospodarczej

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1 i 10, art. 4 pkt 4 i 6a, art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, w konsekwencji uznanie, że kara pieniężna może być nałożona na osobę fizyczną, która w chwili orzekania nie ma statusu przedsiębiorcy. Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 32 ust. 1 i 2) poprzez rozszerzającą wykładnię przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Godne uwagi sformułowania

Wpis do ewidencji działalności gospodarczej posiada wprawdzie znaczenie prawne, jednakże nie jest on decydujący dla posiadania statusu przedsiębiorcy, gdyż ma charakter deklaratoryjny, a nie – konstytutywny. Status przedsiębiorcy zależy przede wszystkim od faktycznego wykonywania działalności gospodarczej. Na gruncie art. 92 ust. 1 u.t.d. za stwierdzone naruszenie odpowiada każdy kto wykonuje przewóz drogowy. Za przewóz wykonywany po drogach krajowych powinna być uiszczana opłata drogowa zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Skoro kierowca wykonujący przewóz nie okazał do kontroli aktualnego odcinka kontrolnego rocznej karty opłaty drogowej, to zaskarżoną decyzję w opisanym zakresie należało utrzymać w mocy.

Skład orzekający

Rafał Batorowicz

przewodniczący

Kazimierz Brzeziński

członek

Maria Myślińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów transportowych istnieje nawet po wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, jeśli naruszenie miało miejsce w trakcie faktycznego prowadzenia działalności. Potwierdzenie deklaratoryjnego charakteru wpisu/wykreślenia z ewidencji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności administracyjnej i interpretacji statusu przedsiębiorcy, co jest istotne dla wielu podmiotów gospodarczych.

Czy wykreślenie z rejestru zwalnia z odpowiedzialności za przeszłe wykroczenia? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 3500 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 176/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Brzeziński
Maria Myślińska /sprawozdawca/
Rafał Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2053/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-11-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
art. 92 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 i 10, art. 4 pkt 4 i pkt 6a, art. 3 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Maria Myślińska (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2053/08 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2053/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę W. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3500 zł. Podstawą jej nałożenia było wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.
Sąd wydał wyrok w oparciu o następujący stan faktyczny.
Inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili w dniu [...] kwietnia 2008 r. w miejscowości O. na drodze krajowej nr 61, kontrolę pojazdu marki MAN o nr rejestracyjnym [...]. Pojazd należał do przedsiębiorcy W. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "Zakład Instalacji Sanitarnych w O.". Kierowcą pojazdu był B. F. Podczas kontroli okazał on odcinek kontrolny nieaktualnej rocznej karty opłaty drogowej seria i nr [...], zakupionej w dniu [...] marca 2007 r. oraz wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawionego na W. M. "Zakład Instalacji Sanitarnych". Nie okazał jednak do kontroli wykresówek za dni 8, 9, 15, 16, 22, 23, 24, 25, 29 i 30 marca 2008 r., jak również zaświadczenia, które wskazywałoby na przyczynę nieposiadania wykresówek za opisane powyżej dni.
Przesłuchany podczas kontroli w charakterze świadka kierowca B. F. zeznał, że jest zatrudniony w firmie Zakład Instalacji Sanitarnych W. M. Przewozy wykonywał na potrzeby własne tej firmy, a w dacie kontroli wywoził ziemię z wykopów wykonywanych przez jej pracowników.
W odpowiedzi na zawiadomienie M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o wszczęciu postępowania administracyjnego W. M. (dalej: skarżący, strona) poinformował, że skontrolowany kierowca nie posiadał wykresówek za wymienione dni, ponieważ w jego firmie były to dni wolne od pracy.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...], M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3500 zł, w tym: w kwocie 3000 zł na podstawie lp. 4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm. - zwana dalej u.t.d.) za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz w kwocie 500 zł na podstawie lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania w całości jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu podał, że [...] marca 2008 r. utracił przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, a jako dowód tej okoliczności dołączył kopię decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2008 r. o wykreśleniu skarżącego z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] marca 2008 r.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję M. Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2008 r. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, ust. 3a, art. 87 ust. 1, ust. 3, art. 92 ust. 1 pkt 2, 8, ust. 2 u.t.d. oraz lp. 4.1., i lp. 1.7. załącznika do tej ustawy, art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879 ze zm.), art. 15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. Wspólnot Europejskich nr L 370 z 31.12.1985 r., str. 8-21, ze zm.). W uzasadnieniu organ podał, że za przewóz wykonywany po drogach krajowych powinna być uiszczania opłata drogowa zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu przejazd był przewozem drogowym, stosownie do definicji znajdującej się w art. 4 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006, gdzie "przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Skoro kierowca wykonujący przewóz nie okazał do kontroli aktualnego odcinka kontrolnego rocznej karty opłaty drogowej, to zaskarżoną decyzję w opisanym zakresie należało utrzymać w mocy. W dalszej części organ powołał się na treść art. 15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, stosownie do którego – jeśli kierowca prowadzi pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące zgodnie z załącznikiem I, kierowca ten musi być w stanie okazać, na każde żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych wykresówki z bieżącego tygodnia oraz wykresówki używane przez kierowcę w ciągu poprzednich 15 dni, a po dniu 1 stycznia 2008 r. - zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 - wykresówki za bieżący dzień i poprzednie 28 dni. Z kolei, stosownie do treści art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, kierowca wykonujący przewóz drogowy, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy AETR, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie wskazujące przyczyny nieposiadania wykresówek. Odnosząc się natomiast do wskazanej w odwołaniu okoliczności dotyczącej wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, organ stwierdził, że nie ma on charakteru konstytutywnego względem wykonywania działalności gospodarczej. Znaczenie ma jedynie faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej, nie zaś jej zgłoszenie do rejestru. W dniu kontroli organy prawidłowo ustaliły przewoźnika, który odpowiadał za skontrolowany przewóz drogowy.
W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1 i ust. 19, art. 55 ust.1 pkt 5, art. 56 pkt 1 u.t.d., tj. wydanie decyzji administracyjnej wobec podmiotu, który nie podlegał w chwili orzekania przepisom ustawy o transporcie drogowym. Zarzucił również naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niezawarciu w uzasadnieniu decyzji wywodu prawnego wyjaśniającego przyczyny odmówienia słuszności argumentacji strony. W uzasadnieniu wskazał m.in., że skarżący zgłosił zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] marca 2008 r., zaś decyzja wykreślająca go z ewidencji działalności gospodarczej została wydana [...] kwietnia 2008 r. Z tą chwilą skarżący stracił przymiot przedsiębiorcy, nie mogły być wobec niego podejmowane jakiekolwiek czynności, a postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
Cytowanym na wstępie wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2053/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę W. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Na wstępie Sąd wskazał, że stan faktyczny w sprawie był niesporny. Skarżący nie kwestionował ustaleń organu dotyczących stwierdzonych podczas kontroli drogowej naruszeń prawa w zakresie nieuiszczenia wymaganej opłaty drogowej oraz nieokazania wykresówek lub zaświadczenia wskazującego przyczynę braku wykresówek.
Sąd nie podzielił stanowiska strony w części dotyczącej oceny i skutków wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. Przewóz poddany kontroli był przewozem na potrzeby własne wykonywanym w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W dacie kontroli drogowej skarżący był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej i posiadał formalnie status przedsiębiorcy, a okoliczności prowadzenia przez niego działalności gospodarczej potwierdził również kierowca. Sąd powołał się następnie na art. 7g ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), zgodnie z którym wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ ewidencyjny jest obowiązany przekazać w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna, informację o wykreśleniu przedsiębiorcy z ewidencji działalności gospodarczej urzędowi statystycznemu oraz urzędowi skarbowemu właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej posiada wprawdzie znaczenie prawne, jednakże nie jest on decydujący dla posiadania statusu przedsiębiorcy, gdyż ma charakter deklaratoryjny, a nie – konstytutywny. Zdaniem Sądu, status przedsiębiorcy zależy przede wszystkim od faktycznego wykonywania działalności gospodarczej. W realiach niniejszej sprawy stosunek administracyjnoprawny pomiędzy skarżącym a organem administracji publicznej nawiązał się w dacie kontroli drogowej, gdyż to właśnie ten moment wyznaczał treść obowiązku strony, a decyzja administracyjna miała tylko go potwierdzać. Fakt wykreślenia prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej z ewidencji w toku postępowania administracyjnego nie miał więc znaczenia z punktu widzenia odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone w czasie kontroli drogowej naruszenia. Art. 92 ust. 1 u.t.d. wyraźnie wskazuje, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1-8, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Zdaniem Sądu, na gruncie art. 92 ust. 1 u.t.d. za stwierdzone naruszenie odpowiada każdy kto wykonuje przewóz drogowy, a więc każdy kto wykonuje działalność zdefiniowaną w art. 4 pkt. 6a ww. ustawy, w tym m.in. niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne. Powołując się na treść art. 92 ust. 1 u.t.d. Sąd wskazał, że w ww. przepisie posłużono się szerokim pojęciem "wykonujący przewóz drogowy", aby sankcjami z tego przepisu objąć wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność przewozową, naruszają prawo – niezależnie od tego czy posiadają formalnie status przedsiębiorcy, czy nie. Powołując się również na treść art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d. Sąd podał, że podmiot wykonujący przewóz drogowy nie ma formalnie statusu przedsiębiorcy. Z powyższego nie wynika zatem, iż nie może być w stosunku do niego prowadzone postępowanie administracyjne oraz nałożona kara pieniężna na podstawie przepisów ww. ustawy. W dalszej kolejności Sąd przytoczył treść art. 87 u.t.d. i podniósł, że kierowca okazał do kontroli odcinek kontrolny nieaktualnej rocznej karty opłaty drogowej wydanej w dniu 27 marca 2007 r., która utraciła już swoją ważność. Nie okazał ponadto wykresówek za dni 8, 9, 15, 16, 22, 23, 24, 25, 29 i 30 marca 2008 r. ani zaświadczenia, wystawionego przez pracodawcę, wskazującego ma przyczynę nieposiadania wykresówek za te dni, do czego obligował go art. 15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zw. z art. 26 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku (zaskarżając go w całości) skarżący wniósł o jego uchylenie i rozstrzygnięcie skargi wniesionej do Sądu I instancji poprzez uchylenie wszystkich decyzji zapadłych w sprawie, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, za obie instancje.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 i 10 u.t.d., co było wynikiem błędnej (rozszerzającej) wykładni wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów art. 4 pkt 4 i pkt 6a, a także art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d., w konsekwencji uznanie, iż może być nałożona kara pieniężna na osobę fizyczną, która w chwili orzekania nie ma już statusu przedsiębiorcy (nie wykonuje działalności gospodarczej objętej ww. ustawą). Wykładnia taka narusza przepisy prawa materialnego Konstytucji RP, a to art. 2, 7, 32 ust. 1 i 2 - zasadę praworządności i równości wobec prawa.
Podkreślił, że stan faktyczny w sprawie nie był sporny. W ocenie skarżącego, zostały na niego nałożone kary pieniężne za niezgodne z przepisami wykonywanie działalności gospodarczej, w czasie gdy nie posiadał już statusu przedsiębiorcy, ani nie prowadził działalności gospodarczej, choć samo naruszenie stwierdzono w czasie, gdy taką działalność prowadził. Podkreślił, że powyższą okoliczność organy administracji publicznej i Sąd I instancji uznały za nieistotne z punktu widzenia przypisania odpowiedzialności osobie fizycznej. Prezentowany pogląd narusza art. 93 ust. 1 u.t.d. oraz art. 7 Konstytucji, gdyż poprzez przyznanie organom inspekcyjnym prawa do nałożenia kary pieniężnej "na wykonującego przewozy drogowe", a contrario wykluczono z tego kręgu podmioty takich przewozów drogowych już nie wykonujących. Nie można zapominać, że termin "przewozy drogowe" użyty w art. 93 ust.1 ustawy ma swoją legalną definicję w art. 4 pkt. 6a) i zalicza się do nich m.in. "przewozy niezarobkowe" wykonywane przez skarżącego w chwili kontroli, a które to też mają swoją legalną formułę nadaną przez art. 4 pkt. 4 ustawy (są to przewozy wykonywane przez przedsiębiorcę pomocniczo do jego podstawowej działalności gospodarczej). W ocenie skarżącego porównanie wskazanych wyżej przepisów wskazuje, że w art. 93 ust. 1 upoważniono do nakładania kar na podmioty prowadzące działalność przewozową w chwili orzekania. Dokonując dekryminalizacji pewnych zachowań na obszarze prawa gospodarczego, celem ustawodawcy nie była odpłata za naruszenie, lecz zabezpieczenie interesu publicznego przed dokonywaniem naruszeń, czyli przymuszenie przedsiębiorcy do prowadzenia działalności zgodnie z prawem. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, normy te nakierowane są niejako na przyszłość, nie wstecz w poszukiwaniu odpłaty.
Ponadto skarżący zgodził się częściowo z Sądem I instancji, że w chwili wszczęcia postępowania zawiązała się sprawa administracyjna i został nawiązany tzw. sankcjonowany stosunek administracyjny. Temu stosunkowi odpowiada treść art. 93 ust. 1 u.t.d. Może on być zawiązany pod pewnymi warunkami. Jednym z nich jest status podmiotu wykonującego "przewozy drogowe". Zdaniem skarżącego, warunek ten nie był jednak w chwili orzekania spełniony, a stosunek zawiązał się w akcie administracyjnym go konkretyzującym, w sposób wadliwy. Podkreślił w tym zakresie, że więź nawiązana w czasie popełnienia deliktu, przez podmiot posiadający zdolność do jego popełnienia, została zerwana z chwilą utraty przez ten podmiot, z chwilą utraty kwalifikowanej cechy. Z chwilą likwidacji takiej spółki i wykreśleniu jej z rejestru przedsiębiorców KRS (utracie statusu przedsiębiorcy), postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej ulega umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a., likwidacji bowiem ulega strona (przedsiębiorca) tego postępowania. Zarzucił również, że przywoływanie przez Sąd I instancji art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy jest "zwykłym nieporozumieniem", bowiem przepis ten dotyczy podmiotów, które w czasie wykonywania przewozów drogowych nie mają statusu przedsiębiorcy, a skarżący w tym czasie taki status miał. Do tego rodzaju podmiotów ma zastosowanie art. 93 ust.1, gdyż przewozy te są "innymi przewozami drogowymi" w rozumieniu rozporządzeń przywołanych w art. 4 pkt 6a. Z kolei, art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy w ogóle nie miał zastosowania do skarżącego, gdyż przedmiotowy przewóz podlegał regulacji zawartej w art. 4 pkt 4 ustawy i nie był "innym przewozem drogowym" z pkt 6a), ale "niezarobkowym przewozem drogowym" legalnie zdefiniowanym w art. 4 pkt 4 ustawy. W ocenie skarżącego, Sąd zastosował rozszerzającą wykładnię art. 93 ust.1 u.t.d., przekraczając granice wykładni językowej, gdy ta dawała zadowalający rezultat, a względy systemowe ją potwierdzały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i zarzuca błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie wymienionych w jej petitum przepisów prawa materialnego.
Ustalony przez organy orzekające i zaaprobowany przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy jest bezsporny, co podkreśla autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu.
Zasadniczy problem w niniejszej sprawie sprowadza się do bezpodstawnego w cenie skarżącego nałożenia na niego kary pieniężnej na podstawie określonych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy w "chwili orzekania" nie posiadał statusu przedsiębiorcy, bowiem nie prowadził działalności gospodarczej pod nazwą "Zakład Instalacji Sanitarnych" w O. Tym samym nie posiadał przymiotu strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym, a zatem należało umorzyć postępowanie w sprawie.
Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Kontrola pojazdu należącego do W. M. przeprowadzona została w dniu [...] kwietnia 2008 r. i to zdarzenie a nie data orzekania wywołuje skutki prawne w postaci nałożenia kary pieniężnej za brak aktualnej karty opłaty drogowej oraz wykresówek na określone dni i zaświadczenia wskazującego przyczynę nieposiadania wykresówek za te dni.
Decyzja o wykreśleniu skarżącego z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] marca 2008 r. wydana została przez Prezydenta Miasta O. w dniu [...] kwietnia 2008 r. na wniosek złożony po przeprowadzonej kontroli.
Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny – stanowi podstawę do legalnego rozpoczęcia działalności gospodarczej, ale nie oznacza faktycznego rozpoczęcia tej działalności.
Podobnie jak z wykreśleniem działalności gospodarczej. Sam fakt wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej również ma charakter deklaratoryjny i nie oznacza rzeczywistego zakończenia tejże działalności, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Na dzień kontroli skarżący posiadał status przedsiębiorcy, a wykonywany przewóz był przewozem na potrzeby własne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, o czym świadczy okazany przez kierowcę B. F. wypis z zaświadczenia nr [...] wystawionego na W. M. Zakład Instalacji Sanitarnych, a dotyczący przewozów drogowych na potrzeby własne. Potwierdzeniem faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w dacie kontroli są również zeznania kierowcy B. F., który zeznał, iż jest pracownikiem firmy skarżącego i wywoził ziemię z wykopów wykonywanych przez pracowników firmy skarżącego.
W tej sytuacji formalne wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej przy rzeczywistym jej wykonywaniu nie mogło znieść odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone podczas kontroli naruszenia prawa.
W tej sytuacji bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego w sposób wskazany w pkt II skargi kasacyjnej.
Sąd I instancji przytaczając art. 92 ust. 1 u.t.d. dokonał właściwej wykładni jego treści, wywodząc, że za stwierdzone naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1-8 odpowiada każdy kto wykonuje przewóz drogowy. Odpowiada więc każdy kto prowadzi działalność w rozumieniu art. 4 pkt 6 cyt. ustawy, czyli też wówczas gdy nie jest przedsiębiorcą jak stanowi art. 3 ust. 2 pkt 3 cyt. u.t.d. Nie można zatem przypisać Sądowi błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania ww. przepisów prawa. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 93 ust. 1 i 10 u.t.d., albowiem analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykazuje, że Sąd I instancji nie dokonywał wykładni, jak również nie stosował tegoż przepisu, co ma ten skutek, że niemożliwa staje się kontrola zasadności zarzutu polegającego na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu.
Zarzut naruszenia art. 2, art. 7 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji również usuwa się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego wobec braku uzasadnienia. Zauważyć przy tym wypada, że nie trzeba sięgać do przepisów Konstytucji RP, w sytuacji gdy obowiązki przedsiębiorcy wynikają z ustawy o transporcie drogowym.
Biorąc powyższe pod uwagę, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych postaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI