II GSK 1613/26

II GSK 1613/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6201 Prawo wykonywania zawodu lekarza, aptekarza pielęgniarki, położnej
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Łd 955/25 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2026-01-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2026 r. sygn. akt III SA/Łd 955/25 w sprawie ze skargi M. S. na pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi z dnia 9 października 2025 r. znak CEM.E.PES.027.97/25 w przedmiocie uprawnienia do przystąpienia oraz złożenia Państwowego Egzaminu Medycznego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 955/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M. S. na pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi z dnia 9 października 2025 r. nr CEM.E.PES.027.97/25 w przedmiocie informacji dotyczącej możliwości przystąpienia do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego z dziedziny kardiologii w sesji wiosennej 2026 r.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 3 października 2025 r. M. S. zwrócił się do Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi z prośbą o dopuszczenie go do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES) z kardiologii w sesji wiosennej 2026 r. po odbytym i zaliczonym szkoleniu specjalizacyjnym z kardiologii, potwierdzonym przez kierownika specjalizacji. Powyższe uzasadnił złym stanem zdrowia, który uniemożliwił mu naukę i podejście do egzaminu końcowego. Podał, że ostatni raz na wspomnianym egzaminie był wiosną 2021 r., jak również podniósł, że próbował zapisać się na egzamin, ale w systemie Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK) pojawił się komunikat, że upłynął okres 5 lat na złożenie PES. Podał również, że w SMK potwierdzono zakończenie szkolenia w dniu 22 czerwca 2017 r.
W odpowiedzi, Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi pismem z dnia 9 października 2025 r. wyjaśnił, że nie wydaje w przedmiotowej sprawie decyzji administracyjnej o dopuszczeniu albo niedopuszczeniu do PES oraz podniósł, że limity czasowe przystępowania do PES wynikają bezpośrednio z ustawy i nie są wprowadzane przed Dyrektora CEM. Odwołując się do treść odpowiednich przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 maja 2023 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów oraz wyjaśniając ich znaczenie z punktu widzenia przesłanek przystąpienia do PES, Dyrektor CEM stwierdził, że odniesieniu do wnioskodawcy znajdują zastosowanie regulacje limitujące czasowo przystępowanie do egzaminu. Stwierdził, że zgodnie z komunikatem Ministerstwa Zdrowia, w celu przystąpienia do PES po upływie terminu określonego w art. 16t ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty niezbędne jest ponowne odbycie szkolenia specjalizacyjnego.
Rozpoznając skargę M. S. na pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi z dnia 9 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargę tę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi nie stanowi aktu, ani czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zdaniem Sądu, w zaskarżonym piśmie z dnia 9 października 2025 r. Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych nie ustalał, ani obowiązku, ani też uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, ale odnosząc się do wniosku o przystąpienie do PES wyjaśnił jedynie treść przepisów prawa podkreślając, że ustawa nie przewiduje możliwości przedłużenia okresu przystępowania do PES z powodów zdrowotnych.
Sąd podniósł, że w zaskarżonym piśmie Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi stwierdził, że wobec lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw (tj. przed dniem 8 sierpnia 2020 r.), okres pięcioletni – o którym jest mowa w art. 16t ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty – rozpoczął bieg od daty wejścia w życie tych przepisów prawa. Wskazał, że limity te znajdują zastosowanie również wobec skarżącego, gdyż uzyskał on potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego przed dniem 8 sierpnia 2020 r. Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych nie posiada więc kompetencji, których przedmiotem miałoby być rozstrzyganie o dopuszczeniu albo o odmowie dopuszczenia do udziału w PES. Limity czasowe przystępowania do tego egzaminu wynikają bowiem bezpośrednio z ustawy, a więc nie są wprowadzane przez Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych.
W ocenie Sądu, rację ma Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi, że pismo z dnia 9 października 2025 r. nie kształtuje uprawnień lub obowiązków jego adresata i stanowiąc informację o warunkach przystąpienia do udziału w Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym jest jedynie pouczeniem o przepisach prawa regulujących zasady przystępowania do tego egzaminu.
W rekapitulacji Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi z dnia 9 października 2025 r. nie jest aktem lub czynnością, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., lecz ma walor informacji, która nie jest władczym aktem podejmowanym w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania osobie uprawnienia polegającego na przystąpieniu do Państwowego Egzamin Specjalizacyjnego, co prowadzi do wniosku, że nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił M. S., zaskarżając powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania przy przyjęciu, że zaskarżone pismo Dyrektora CEM stanowi "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ewentualnie – w razie nieuwzględnienia powyższego – przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny zagadnienia prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w trybie pytania prawnego na podstawie art. 193 Konstytucji RP, w celu zbadania zgodności art. 16t ust. 5 w zw. z art. 23 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, jako jedynej realnej drogi weryfikacyjnej konstytucyjności zastosowanych wobec skarżącego przepisów.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez przyjęcie, że pismo Dyrektora CEM z dnia 9 października 2025 r. nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków skarżącego, lecz jedynie "informację", a w konsekwencji – odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i zamknięcie skarżącemu drogi sądowej do kontroli legalności działań organu oraz przepisów będących podstawą odmowy dopuszczenia do PES;
2. naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez jego wykładnię zawężającą, pomijającą, że:
a) pismo Dyrektora CEM przesądza o tym, że skarżący utracił możliwość przystąpienia do PES po sesji wiosennej 2025 r., a więc wprost kształtuje jego sytuację prawną w sferze uprawnienia do wykonywania zawodu w określonej specjalności;
b) organ, powołując się na art. 16t ust. 5 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 23 ustawy nowelizującej, zastosował wobec skarżącego tę regulację i odmówił dopuszczenia do egzaminu w sesji wiosennej 2026 r., czego Sąd bezzasadnie nie uznał za czynność "dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa";
3. naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie takiej interpretacji przepisów procesowych (art. 3 § 2 pkt 4 i art. 58 § 1 p.p.s.a.), która w praktyce pozbawia skarżącego jakiejkolwiek sądowej kontroli zastosowania wobec niego materialnoprawnych ograniczeń wynikających z art. 16t ust. 5 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, mimo że wszelkie ograniczenia prawa do sądu mogą być wprowadzane wyłącznie ustawowo, muszą być proporcjonalne i podlegać kontroli zgodności z Konstytucją;
4. naruszenie art. 193 Konstytucji RP przez odmowę zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji, gdy od rozstrzygnięcia wątpliwości co do konstytucyjności art. 16t ust. 5 w zw. z art. 23 ustawy nowelizującej zależy możliwość rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z Konstytucją oraz poszanowaniem prawa skarżącego do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który stwierdził, że zaskarżone pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) w Łodzi dotyczące możliwości przystąpienia do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES) z dziedziny kardiologii w sesji wiosennej 2026 r. nie jest aktem, ani też czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co nie pozostawało bez wpływu na wniosek, że nie podlega ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego w związku z czym, skarga wniesiona na to pismo, jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie orzeczenia Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, skarga kasacyjna nie podważa prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowane przez ten Sąd pismo Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W punkcie wyjścia – tytułem koniecznych uwag wprowadzających – wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 16rb ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2024 r. poz. 1287) lekarz, który ukończył przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego albo który uzyskał potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r ust. 6 pkt 1, oraz lekarz, który uzyskał decyzję, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo 9, mogą wystąpić do dyrektora CEM z wnioskiem o przystąpienie do PES.
Z art. 16rb ust. 3 tej ustawy wynika zaś, że wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się za pomocą SMK (System Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych).
Z art. 16rb ust. 6 przywołanej ustawy wynika natomiast, że Dyrektor CEM zawiadamia wnioskodawcę o miejscu i terminie egzaminu oraz nadanym numerze kodowym; zawiadomienie jest przekazywane za pomocą SMK lub środków komunikacji elektronicznej na adres poczty elektronicznej wskazany przez wnioskodawcę we wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie później niż 14 dni przed terminem danego egzaminu.
Przystąpienie do egzaminu (PES) ograniczone jest terminem określonym w art. 16t ust. 5 przywołanej ustawy – który został dodany przepisem art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw – zgodnie z którym lekarz może przystąpić do PES w okresie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r ust. 6 pkt 1, albo od dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo ust. 9.
Wobec treści oraz funkcji przywołanej regulacji prawnej, w odpowiedzi na zarzuty z pkt 1 – 3 petitum skargi kasacyjnej – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – wymaga przypomnienia – i zarazem podkreślenia – że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. konstytuującego elementy pojęcia aktu lub czynności, o których w nim mowa wynika, że akty i czynności te: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.; są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; muszą mieć charakter publicznoprawny; dotyczą (bezpośrednio lub pośrednio) uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co odnosi się zarówno do działań pozytywnych dla ich adresata, jak i działań negatywnych wyrażających się w odmowie wydania aktu, czy podjęcia innej czynności (por. np.: J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Przegląd Prawa Publicznego" 2010, nr 11, s. 41; B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 2, s. 18 – 19; zob. także np.: postanowienie NSA z dnia 12 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1247/97, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 1999, z. 2, poz. 25; postanowienia NSA z dnia: 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06; 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06).
Wymaga również podkreślenia – co jest nie mniej istotne z punktu widzenia oceny zasadności stanowiska skargi kasacyjnej – że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są – co trzeba zaakcentować w korespondencji do powyższego – podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia i odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, ile jego wykonywania, a więc formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej – co wymaga zaakcentowania – konkretny, a więc już istniejący, stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351; Z. Kmieciak, Efektywność sądowej kontroli administracji publicznej, "Państwo i Prawo" 2010, z. 11, s. 29).
Jakkolwiek faktem jest, że wobec niedookreśloności aktów i czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przepis ten tworzy "otwartą" formułę, co motywowane jest potrzebą poddania kontroli sądowej również działań administracji publicznej, które nie będąc aktami o charakterze władczym, są czynnościami faktycznymi podejmowanymi w sferze praw i wolności, które mogą wywoływać skutki faktyczne, a także skutki prawne, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, oraz odnoszą się do przepisu prawa powszechnie obowiązującego określającego uprawnienie lub obowiązek zindywidualizowanego podmiotu wynikający z przepisów prawa, to jednak – co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie – nie materializują się one w realizacji (urzeczywistnianiu) dyspozycji takiej normy prawnej, która nie wymaga podejmowania (podjęcia) przez organ administracji publicznej jakiegokolwiek działania – w formie aktu lub czynności – wobec jej adresata, co w tym też kontekście nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że nie jest – i nie może być – uzasadnione oczekiwanie odnośnie do wydania aktu lub podjęcia czynności przez organ administracji publicznej w sytuacji, gdy w danej sprawie – podlegającej regulacji prawa administracyjnego – norma prawa nie wymaga jej wykonania przez organ administracji publicznej w formie działania, o której jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a mianowicie w sytuacji, gdy konkretne uprawnienie lub obowiązek wprost i bezpośrednio wynika z ustawy.
Uwzględniając powyższe, wobec treści "żądania" zawartego we wniosku adresowanym do Dyrektora CEM – a mianowicie, "żądania" dopuszczenia, czy też umożliwienia przystąpienia do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego z kardiologii w sesji wiosennej w 2026 r. – oraz wobec komunikatu SMK o upływie okresu 5 lat na złożenie PES – który stanowił przeszkodę skutecznego złożenia wniosku, a co za tym idzie przeszkodę przystąpienia do egzaminu w terminie oczekiwanym przez skarżącego – wymaga podkreślenia, że z przywołanych powyżej przepisów ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wynika – co nie jest bez znaczenia dla oceny prawnej sytuacji skarżącego oraz dla oceny jego wniosku i zawartego w nim "żądania" – że koniecznym warunkiem przystąpienia do PES jest po pierwsze, uzyskanie potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, zaś po drugie, przystąpienie do tego egzaminu w terminie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego.
Jakkolwiek skarżący spełniał pierwszy z wymienionych warunków określonych przepisami prawa – uzyskał bowiem potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego – to jednak nie spełniał drugiego z nich, który jest warunkiem koniecznym w takim samym stopniu, jak pierwszy.
Wobec treści oraz funkcji regulacji prawnej kształtującej warunki przystąpienia do PES – z której wynika również, co nie jest bez znaczenia, że do terminu zgłoszenia nie stosuje się przepisów art. 50 – 60 k.p.a. (art. 16rb ust. 5) – za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że brak uczynienia zadość przez wnioskodawcę chociażby jednemu z wymienionych warunków aktualizuje z mocy samego prawa skutek w postaci braku możliwości przystąpienie do wymienionego egzaminu, a więc innymi słowy skutek w postaci utraty uprawnienia do skutecznego udziału w procedurze egzaminacyjnej, co siłą rzeczy nie pozostaje bez wpływu i na ten wniosek, że aktualizacja tego skutku nie wymaga podejmowania przez organ administracji publicznej – w tym zwłaszcza przez Dyrektora CEM – jakichkolwiek aktów, czy też czynności, w tym zwłaszcza aktów lub czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., albowiem – co nie mniej istotne – organ administracji publicznej kompetencji w tym zakresie nie podsiada, albowiem nic takiego nie wynika z przepisów obowiązującego prawa.
Jeżeli w tym też kontekście podkreślić, że "żądanie" wniosku skarżącego musiało być zasadniczo konfrontowane z istnieniem prawnego obowiązku działania organu administracji – zobowiązanego, na wniosek lub z urzędu, do załatwienia konkretnej sprawy w sposób, w formie i w terminie przewidzianym w przepisach obowiązującego prawa oraz z istnieniem skorelowanego z tym obowiązkiem indywidualnego uprawnienia, co nota bene stanowi również przesłanki oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji publicznej, która w stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy siłą rzeczy nie mogłaby być uznana za skuteczną, albowiem brak jest adresowanego do organu administracji publicznej wzorca normatywnego, z którego miałby wynikać prawny obowiązek działania oczekiwanego przez skarżącego – to wobec braku istnieniem takiego prawnego obowiązku działania, w korespondencji do przedstawionych argumentów należało stwierdzić, że stanowisko strony skarżącej odnośnie do charakteru pisma Dyrektora CEM z dnia 9 października 2025 r. nie jest trafne.
Pismo to ma bowiem charakter wyłącznie informacyjny i w żadnym stopniu, ani też zakresie nie kształtowało sytuacji prawnej jego adresata – albowiem nie stanowiło formy stosowania prawa – ani też nie stanowiło formy wykonywania (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny i już istniejący stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek, albowiem – co ponownie wymaga podkreślenia – skutek w postaci utraty uprawnienia do udziału w procedurze egzaminacyjnej PES zaktualizował się z mocy samego prawa, a to wobec braku spełnienia przez stronę jednego z koniecznych warunków przystąpienia do tego egzaminu.
W świetle powyższego za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że ocena Sądu I instancji odnośnie do charakteru pisma Dyrektora CEM z dnia 9 października 2025 r. nie narusza art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a co za tym idzie i ten wniosek, że Sąd ten bez naruszenia prawa ocenił, że w postępowaniu zainicjowanym skargą strony na wymienione pismo zaktualizowały się przesłanki stosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zwłaszcza, że wniosków przeciwnych w żadnym stopniu, ani też zakresie nie uzasadnia argumentacja osadzona na gruncie znaczenia konsekwencji mających – zdaniem strony skarżącej – wynikać z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.
Wobec tego, że warunkiem koniecznym realizacji prawa do sądu jest istnienie "sprawy", która w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej mogłaby stanowić przedmiot postępowania sądowego – a mianowicie sprawy wymagającej konieczności rozstrzygania o prawach danego podmiotu (zob. P. Grzegorczyk, K. Weitz [w:] M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, wyd. 1, 2016, art. 45, Nb 50) – wymaga (ponownie) podkreślenia, że skoro zaskarżone pismo dyrektora CEM nie stanowi – w świetle argumentów osadzonych na gruncie powszechnie przyjmowanego rozumienia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. formy wykonywania (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny i już istniejący stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek, ani też – co nie mniej istotne – formy stosowania prawa, zaś skutek w postaci utraty uprawnienia do udziału w procedurze egzaminacyjnej PES zaktualizował się z mocy samego prawa (a to wobec braku spełnienia przez stronę jednego z koniecznych warunków przystąpienia do tego egzaminu), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że sprawa strony nie jest "sprawą" w rozumieniu przywołanej regulacji konstytucyjnej, co siłą rzeczy nie pozostaje bez wpływu i na ten wniosek, że brak jest podstaw, aby twierdzić, że w "sprawie" tej miałyby się aktualizować przesłanki oceny odnośnie do naruszenia przez Sąd I instancji art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Zwłaszcza, że w świetle przedstawionych argumentów nie sposób byłoby twierdzić, że wobec braku spełnienia przez stronę jednego z koniecznych warunków przystąpienia do PES miałoby dojść do naruszenia przez organy władzy publicznej jej praw lub wolności. Wobec tego – co ponownie trzeba podkreślić – że skutek w postaci utraty uprawnienia do udziału w procedurze egzaminacyjnej PES zaktualizował się z mocy samego prawa nie sposób jest również twierdzić, że działanie Dyrektora CEM materializujące się w adresowanym do skarżącego informacyjnym piśmie z dnia 9 października 2025 r. miałoby nie korespondować z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, czego miałby nie dostrzec Sąd I instancji.
Co więcej, o braku zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie sposób jest również wnioskować na podstawie tezy o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 193 Konstytucji RP, co miałoby polegać na zaniechaniu wystąpienia przez ten Sąd – w odpowiedzi na wniosek zawarty w skardze – z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie do oceny zgodności przepisów art. 16t ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty w związku art. 23 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw oraz art. 16r ust. 11 w związku z art. 16t ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty z wymienionymi w skardze przepisami Konstytucji RP.
W odpowiedzi na ten zarzut (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej) – i zarazem w odpowiedzi na formułowane na jego gruncie oczekiwanie odnośnie do konieczności zainicjowania postępowania przed sądem konstytucyjnym w trybie art. 193 ustawy zasadniczej – wymaga przypomnienia, że warunkiem koniecznym zainicjowania kontroli konstytucyjności prawa w tzw. trybie kontrolki konkretnej, jest kumulatywne ziszczenia się określonych tym przepisem prawa przesłanek, w tym w szczególności przesłanki funkcjonalnej. W tej zaś mierze, z utrwalonego już orzecznictwa sądu konstytucyjnego jasno i wyraźnie wynika, że ocena ziszczenia się przesłanki funkcjonalnej, ujmowanej w postaci prawnie relewantnej (doniosłej) relacji pomiędzy odpowiedzią na pytanie a rozstrzygnięciem sprawy, zobowiązuje sąd orzekający w konkretnej sprawie na etapie bezpośrednio poprzedzającym wystąpienie z pytaniem prawnym do usunięcia – w drodze znanych nauce prawa reguł interpretacyjnych i kolizyjnych, w szczególności (jeżeli jest to możliwe) w drodze wykładni zgodnej z konstytucją – wątpliwości konstytucyjnych odnoszących się do przepisu prawa mającego stanowić – co trzeba w tym kontekście podkreślić, o czym mowa dalej – podstawę podejmowanego w tej sprawie rozstrzygnięcia (por. np. wyroki TK z dnia: 13 września 2011 r. w sprawie P 33/09; 16 stycznia 2001 r. w sprawie P 5/00). Innymi słowy, ze stanowiska Trybunału wynika jednoznacznie, że takie zachowanie, a mianowicie zachowanie bezpośrednio ukierunkowane na usunięcie wątpliwości natury konstytucyjnej, stanowiąc realizację nakazu dokonywania wykładni w sposób zgodny z konstytucją, powinno poprzedzać wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.
W świetle przedstawionego rozumienia art. 193 Konstytucji RP oraz rozumienia – osadzonych na gruncie orzecznictwa TK – przesłanek jego stosowania trzeba stwierdzić, że wbrew oczekiwaniom strony skarżącej przesłanki te – w tym zwłaszcza przesłanka funkcjonalna – nie wystąpiły.
Kwestia prawna wymagająca rozstrzygnięcia w sprawie zainicjowanej skargą strony adresowaną do Sądu I instancji dotyczyła wyłącznie oceny odnośnie do jej dopuszczalności w relacji do przedmiotu zaskarżenia, a mianowicie adresowanego do skarżącego pisma Dyrektora CEM z dnia 9 października 2025 r., które – co ponownie trzeba podkreślić – miało charakter informacyjny. Jeżeli w tym też kontekście podkreślić, że zakres kognicji sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 3 § 2, § 2a i § 3 oraz art. 4 p.p.s.a., zaś sąd administracyjny jest zobowiązany – co nie mniej oczywiste – przestrzegać swojej właściwości, to ocena, że sąd ten nie jest właściwy w sprawie zainicjowanej skargą strony na wymienione pismo – zwłaszcza, że nie jest ono, ani aktem, ani też czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – nie aktualizowała przesłanek stosowania art. 193 Konstytucji RP.
Zwłaszcza, gdy w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów podkreślić, że – co istotne – nie dające się usunąć wątpliwości konstytucyjne muszą odnosić się do przepisu prawa mającego stanowić podstawę podejmowanego sprawie rozstrzygnięcia. Wobec tego, że wskazywane przez stronę przepisy ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw z całą pewnością nie stanowiły podstawy wydawanego w sprawie rozstrzygnięcia, albowiem zostało ono wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co było konsekwencją oceny, że zaskarżone pismo Dyrektora CEM nie stanowi formy stosowania prawa, ani też nie stanowi formy wykonywania (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny i już istniejący stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek, w rozumienia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – albowiem skutek w postaci utraty uprawnienia do udziału w procedurze egzaminacyjnej PES zaktualizował się z mocy samego prawa, a to wobec braku spełnienia przez stronę jednego z koniecznych warunków przystąpienia do tego egzaminu – to omawiany zarzut kasacyjny trzeba uznać za oczywiście nieuzasadniony.
W rekapitulacji trzeba więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
16