II GSK 1404/21

II GSK 1404/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 186/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-22
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 4 pkt 11, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1 i 2, art. 18 ust. 4a,art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. a) - c)
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 186/20 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 listopada 2019 r. nr BP.501.2000.2019.1200.WA7.9498 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 i 2 oraz w tym zakresie oddala skargę, 2. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 4, 3. zasądza od A. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 11 września 2019 r. znak WP.8140.2.56.2019 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. W. (skarżąca) na podstawie art. 18 ust. 4a, 92a ust. 1 oraz lp. 1.5 i 2.11 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 58 - dalej jako UTD) karę pieniężną w kwocie 8.800 zł za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b oraz za niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 UTD.
Jak wskazano w uzasadnieniu, 27 listopada 2018 r. około godziny 13:00 w W. przy ul. [...] poddano kontroli drogowej pojazd marki Fiat o nr rej. [...]. W toku prowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie z lp. 1.5 i 2.11 załącznika nr 3 do UTD.
Organ ustalił, że na dzień kontroli drogowej skarżąca posiadała licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, do której, nie został zgłoszony kontrolowany pojazd, który był konstrukcyjnie przystosowany do przewozu 5 osób wraz z kierowcą.
Dało to zdaniem organu asumpt do nałożenia kary.
II.
Decyzją z 19 listopada 2019 r. znak BP.501.2000.2019.1200.WA7.9498 Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
III.
Wyrokiem z 22 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 186/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (1) uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 11 września 2019 r. w zakresie jakim nakłada na skarżącą A. W. karę pieniężną w wysokości 800 (osiemset) złotych za niezgłoszenie w terminie zmiany danych dotyczących licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym; (2) uchylił decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 11 września 2019 r. w zakresie w jakim nakłada na skarżącą A. W. karę pieniężną w wysokości 800 (osiemset) złotych za niezgłoszenie w terminie zmiany danych dotyczących licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym; (3) w pozostałej części oddalił skargę; (4) orzekł o kosztach postępowania.
Nie budziły wątpliwości WSA ustalenia faktyczne wskazujące, że skarżąca nie spełniła wymogów wynikających z art. 18 ust. 4a oraz ust. 4b pkt 2 UTD. Samochód osobowy, którym dokonywany był przewóz nie spełniał kryteriów konstrukcyjnych przewidzianych w art. 18 ust. 4a UTD, nie był bowiem przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Nie zostały również spełnione przesłanki, które umożliwiałyby niespełnienie przez skarżącą wymogów konstrukcyjnych pojazdu z art. 18 ust. 4a UTD, bowiem strona nie zawarła z pasażerami umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, a zapłata za przewóz na jej rzecz nie została uregulowana w przewidzianej przepisem formie.
Organy obu instancji słusznie zatem wskazały, że skarżąca popełniła naruszenie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do UTD.
W ocenie WSA błędnie jednak przyjęły, że w ustalonych okolicznościach stanu faktycznego skarżąca popełniła również naruszenie, o którym mowa w lp. 1.5 załącznika nr 3 do UTD, polegające na niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8, w wymaganym terminie, które za każdą zmianę jest zagrożone karą pieniężną w wysokości 800 zł. Obowiązek ten, w zakresie istotnym w niniejszej sprawie wynika z treści art. 14 ust. 1 pkt 2 UTD.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro przedstawiona przez kierowcę w trakcie kontroli drogowej licencja wydana skarżącej przez Starostę Pruszkowskiego 4 lipca 2018 r. na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, nie uprawniała skarżącej do dokonania stwierdzonego w niniejszej sprawie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych, przewidzianych w art. 18 ust. 4a UTD, to skarżąca nie miała obowiązku zgłaszania samochodu osobowego, którym dokonany był sporny przewóz pasażerów do powyższej licencji. W okolicznościach faktycznych stwierdzonego w niniejszej sprawie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych, przewidzianych w art. 18 ust. 4a UTD, wymagana była, w świetle brzmienia art. 5b ust. 1 UTD, inna licencja, o której mowa w pkt 2 tego przepisu. Jeżeli skarżąca, dokonywałaby przewozu okazjonalnego w warunkach, o których mowa w art. 18 ust. 4b pkt 2 UTD, gdzie nie obowiązują wymogi konstrukcyjne z art. 18 ust. 4a UTD i miałaby zastosowanie posiadana przez skarżącą licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, zasadne byłoby stwierdzenie przez organy, że popełniła naruszenie, polegające na niezgłaszaniu samochodu osobowego, którym dokonany był sporny przewóz pasażerów do powyższej licencji.
W tym stanie rzeczy WSA uznał, że organ I instancji bezpodstawnie nałożył na skarżącą karę pieniężna w wysokości 800 zł, za niezgłaszaniu samochodu osobowego, którym dokonany był sporny przewóz pasażerów do okazanej przez kierowcę podczas kontroli drogowej licencji, a organ II instancji bezpodstawnie to zaakceptował, przez co organy obu instancji naruszyły w tym zakresie art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i 7 oraz lp. 1.5. załącznika nr 3 do UTD, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na łączną wysokość nałożonej w niniejszej sprawie na skarżącą kary pieniężnej.
III.1
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła strona skarżąca, zaskarżając go w części dotyczącej punktu 3.
Na skutek cofnięcia tego środka odwoławczego przez stronę, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 września 2021 r. sygn. akt II GSK 1404/21 umorzył postępowanie kasacyjne.
III.2
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł również GITD zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktu 1, 2 i 4 zatem w zakresie w jakim WSA uchylił decyzję organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzje organu I instancji (naruszenie z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do UTD).
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1087 ze zm. - zwana dalej utd) w zw. z art. 14 ust. 1, art. 18 ust. 4 a i ust. 4b, 92a ust. 1 i ust. 7 utd poprzez ich błędną wykładnię i zarzut wobec organu niezasadnego stwierdzenia w sprawie naruszenia z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do utd, poprzez przyjęcie przez WSA, iż Skarżąca nie miała obowiązku zgłaszania samochodu osobowego, którym dokonywany był sporny przewóz do posiadanej licencji, podczas gdy:
▪ w przedmiotowej sprawie technicznie możliwe, a co ważniejsze wymagane przez art. 14 ust. 1 utd było zgłoszenie pojazdu, którym strona wykonywała kontrolowany przewóz do posiadanego uprawnienia (bez znaczenia pozostaje tu podkreślany przez sąd I instancji fakt, iż pojazd strony był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą);
▪ strona mogła także wykonywać w ramach posiadanego uprawnienia (po zgłoszeniu do niego posiadanego pojazdu) przewozy wyłączone spod obowiązku spełnienia kryterium konstrukcyjnego o jakim mowa w art. 18 ust. 4a utd (wymogu posiadania przez pojazd możliwości przewozu 7 osób łącznie z kierowcą) np. pojazdami zabytkowymi, samochodami osobowymi prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, w lokalu przedsiębiorstwa, czy w innych przypadkach określonych w art. 18 ust. 4b utd i przewozy takie skarżąca mogła zgodnie z prawem wykonywać pojazdem, który nie musiałby spełniać kryterium konstrukcyjnego w zakresie przewozu 7 osób łącznie z kierowcą;
▪ organ nie zanegował posiadanego przez stronę uprawnienia w postaci okazanej do kontroli licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydanego przez Starostę Pruszkowskiego w dniu 4 lipca 2018 r. (takowego uchybienia organ nie stwierdził), lecz uznał jedynie na podstawie prawidłowo stwierdzonego i ustalonego stanu faktycznego, iż pojazd którym strona wykonywała sporny przejazd nie został przez nią do przedmiotowego uprawnienia (pomimo takiej możliwości technicznej i obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 utd) zgłoszony. Nie sposób zgodzić się zatem z tokiem rozumowania sądu I instancji, iż to "licencja nie uprawniała strony do wykonywania przewozu okazjonalnego", lecz oczywistym jest, iż strona wykonywała ten przewóz pojazdem, który nie został do posiadanego uprawnienia zgłoszony i za to właśnie nałożono na stronę sankcję;
▪ stwierdzone w przedmiotowej kontroli naruszenia z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do utd (tj. niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie) oraz naruszenie z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do utd (tj. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy), są dwoma niezależnymi naruszeniami określonymi w odrębnych liczbach porządkowych załącznika do ustawy o transporcie drogowym i stwierdzenie jednego z nich, tj. naruszenia z Ip. 2.11 (przy zaistnieniu wymaganych okoliczności stanu faktycznego), nie powoduje automatycznie braku możliwości ujawnienia kolejnego naruszenia w tym wypadku uchybienia z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do utd (jak niezasadnie przyjął sąd I instancji). Sam fakt bowiem, iż strona wykonuje przewóz okazjonalny pojazdem niezgłoszonym do licencji, nie może zwalniać jej z obowiązku dokonania takiego zgłoszenia (ewentualnie sankcji za brak dopełnienia takowego obowiązku) tylko z tego względu, iż pojazd jakim wykonuje tenże przejazd nie spełnia kryterium konstrukcyjnego w zakresie przewozu określonej liczny osób.
GITD wniósł o uchylenie w części (w zakresie punktu 1, 2 i 4) zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony, ewentualnie uchylenie w ww. części zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W każdym przypadku organ wniósł o orzeczenie o kosztach postępowania.
IV.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu, skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna organu jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca jednoznacznie i enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 ustawy procesowej.
VI.
Błędne jest stanowisko WSA, wskazujące, że skoro skarżąca posiadała licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, a ta nie uprawniała jej do wykonywania stwierdzonego przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, o którym stanowi art. 18 ust. 4a UTD, to nie miała tym samym obowiązku zgłaszania samochodu osobowego, którym wykonywany był sporny przewóz pasażerów do powyższej licencji.
Stosownie do art. 4 pkt 11 UTD, przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W myśl art. 5 ust. 1 UTD, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Stosownie zaś do art. 5b ust. 1 UTD, uzyskanie odpowiedniej licencji wymaga podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką.
Przewóz osób na podstawie licencji wydanej dla wykonywania tego rodzaju transportu drogowego samochodem osobowym (art. 5b ust. 1 pkt 1 UTD) jest więc przewozem okazjonalnym. Skoro tak, to co do zasady przewóz okazjonalny może być wykonywany pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Oznacza to, że przewóz tego rodzaju nie może być realizowany samochodem osobowym lub taksówką (zob. art. 18 ust. 4a UTD). Wyjątkiem jest jednak możliwość przewozu okazjonalnego samochodem osobowym na warunkach wynikających z art. 18 ust. 4b pkt 2 UTD. W takim przypadku przewóz okazjonalny osób samochodem osobowym możliwy jest tylko przy spełnieniu warunków określonych w lit. a) - c) tego przepisu. Wówczas może być legalnie realizowany pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego. Skarżąca jednak nie dopełniła wymienionych tam warunków, co jest w sprawie poza jakimkolwiek sporem.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że wykonywany w dniu 27 listopada 2018 r. przewóz definicyjnie spełniał przesłanki przewozu okazjonalnego, tym samym zasadne było nałożenie kary w wysokości 8.000 zł na skarżącą za naruszenie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do UTD. Niezasadnie jednak uznał, że skarżąca nie była zobowiązana do zgłoszenia pojazdu do posiadanej licencja, gdyż ta nie uprawniała jej do dokonania stwierdzonego w niniejszej sprawie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych, przewidzianych w art. 18 ust. 4a UTD i bez spełnienia wymogów z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. a) - c) UTD.
W art. 14 ust. 1 pkt 2 UTD ustawodawca wyraźnie stwierdza, że przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8, nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Za niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 UTD w wymaganym terminie, na podstawie lp. 1.5 załącznika nr 3 do UTD, ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 800 zł - za każdą zmianę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ w sposób w pełni uprawniony stwierdził w skardze kasacyjnej, że ujawnione w trakcie kontroli naruszenie z lp. 1.5 oraz z lp. 2.11 załącznika nr 3 do UTD są dwoma niezależnymi od siebie naruszeniami, podlegającymi indywidualnemu ukaraniu, ograniczonemu maksymalnym progiem możliwej do nałożenia kary. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął zatem, że stwierdzenie naruszenia wskazanego w lp. 2.11 załącznika nr 3 do UTD skutkuje w istocie brakiem możliwości nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia dalszych naruszeń związanych z posiadanym uprawnieniem. Błędnie bowiem przyjmuje, że do licencji posiadanej przez stronę nie trzeba było zgłaszać pojazdu, skoro ukaranie nastąpiło za brak spełnienia kryterium konstrukcyjnego, właściwego innemu rodzajowi licencji - z art. 5b ust. 1 pkt 2 UTD.
Tymczasem sam fakt wykonywania przez skarżącą przewozu okazjonalnego pojazdem konstrukcyjnie niedostosowanym i niezgłoszonym do posiadanej licencji na samochody osobowe, nie może zwalniać jej z obowiązku dokonania takiego zgłoszenia tylko z tego względu, że pojazd, jakim wykonuje tenże przejazd, nie spełnia kryterium konstrukcyjnego w zakresie przewozu określonej liczby osób. Podjęcie i wykonywanie transportu wiąże się z obowiązkiem uzyskania stosownego uprawnienia. W związku z powyższym, wobec posiadania przez skarżącą uprawnień do wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób w postaci licencji, była ona zobowiązana do zgłoszenia wszelkich zmian, w tym także zgłoszenia pojazdu do posiadanego uprawnienia. Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, na licencji posiadanej przez stronę możliwy był przewóz okazjonalny samochodem osobowym. Jakkolwiek zasadą jest, że przewóz ten musi być wykonywany pojazdem o odpowiedniej konstrukcji - powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, to jednak istnieje prawna, legalna droga do wykonywania tego rodzaju przewozu (okazjonalnego) pojazdem takim, jak użyty przez stronę (5 osobowym), tj. przy zachowaniu wymogów z art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. a) - c) UTD. Trafne w tym względzie jest więc stanowisko GITD.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, wobec prawidłowego stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że organy obu instancji słusznie uznały, że skarżąca naruszyła Ip. 2.11 załącznika nr 3 do UTD, za które ustawodawca przewidział karę pieniężną w kwocie 8.000 zł, a także przyjmując, że WSA wadliwie wywiódł w ustalonym sanie faktycznym, że skarżąca nie musiała zgłaszać pojazdu do licencji, kontrolowany wyrok należało uchylić w zaskarżonej przez organ części i oddalić skargę strony w tym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).