II GSK 1241/21

II GSK 1241/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Lu 592/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-02-19
II GSK 1241/20 - Wyrok NSA z 2023-10-13
VI SA/Wa 113/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-07-30
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a b, art. 92a ust. 1 i 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184,  art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. sp.k. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 592/20 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. sp.k. w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 czerwca 2020 r. nr BP.501.2364.2019.1284.LB3.5606 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. Sp. z o.o. sp.k. w L. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 592/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę B. Sp. z o,o, w L. (dalej: Spółka, Skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 24 czerwca 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) złożyła Spółka, zaskarżając go w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie skarżonej decyzji GITD, zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego w postaci:
1) niewłaściwego zastosowania art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a b w zw. z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 z późn., zm.; dalej: u.t.d.) w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ww. ustawy, polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez Skarżącą wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Bolt, wykonanie tego przejazdu przez kierowcę A. W., nie zaś przez Skarżącą (bądź jej pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na Skarżącą kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez Skarżącą, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
2) niewłaściwego zastosowania art. 4 pkt 11 u.t.d. w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (dalej: rozporządzenie 1073/2009), polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego" podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w u.t.d., jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
3) niewłaściwego zastosowania art. 4 pkt 11 oraz art. 18 ust. 4a b u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ww. ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez Skarżącą kasacyjnie wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Bolt, świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
4) niewłaściwego zastosowania art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z lp. 2.11 oraz lp. 2.10 załącznika nr 3 do ww. ustawy w zw. z 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez Skarżącą;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do decyzji GITD z 24 czerwca 2020 r. przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) w kontekście niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności:
a) zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich, jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącą czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej,
b) braku zweryfikowania przez organ czy Skarżąca posiadała status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzenia kontroli,
c) zaniechania ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem oraz w jaki sposób odbyła się płatność,
d) braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu,
e) poprzez uznanie, że płatność za przejazd miała nastąpić na rzecz Skarżącej, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer. Jednocześnie wskazała, że ww. naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA w Lublinie pominął podczas rozpoznawania sprawy podniesione wyżej okoliczności, zaś gdyby okoliczności te nie zostały pominięte, rozstrzygnięcie wydane w sprawie mogło być odmienne;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez GITD przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności oraz braku zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności:
a) zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącą czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej,
b) braku zweryfikowania przez organ, czy Skarżąca posiadała status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzenia kontroli,
c) zaniechania ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem oraz w jaki sposób odbyła się płatność,
d) braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu,
e) poprzez uznanie, że płatność za przejazd miała nastąpić na rzecz Skarżącej, a więc przewóz miał charakter odpłatny, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wnosił o oddalenie skarg kasacyjnej oraz o rozpatrzenie sprawy na rozprawie.
Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 111 § 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania sprawy o sygn. akt II GSK 1205/20, II GSK 944/21 i II GSK 1241/21.
Na tej samej rozprawie obecny pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny ma swobodę co do zakresu przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Kierując się powyższymi założeniami i wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zgodności z prawem wydanego przez Sąd I instancji wyroku w zakresie zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, NSA stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.
Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska WSA, który kontrolując zgodność z prawem decyzji o nałożeniu na Spółkę, na mocy art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. (ponieważ ust. 6 art. 92a u.t.d. ani organy, ani WSA nie stosowały) kary pieniężnej 12.000 zł, zaakceptował stanowisko organów, że Spółka, wykonywała w dniu kontroli, na podstawie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, przewóz okazjonalny w krajowym transporcie drogowym dwóch pasażerów pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu lub zakazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d., tj. był pojazd oznakowany na bokach naklejkami z napisem: "Bolt", co stanowiło naruszenie z lp. 2.10. zał. nr 3 do u.t.d., zagrożone karą 8.000 zł, a także niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a (pojazd był samochodem osobowym zarejestrowanym na 5 osób, podczas gdy pojazd powinien być konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą) z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., co z kolei stanowiło naruszenie z lp. 2.11. zał. nr 3 do u.t.d., zagrożone karą 8.000 zł. Na podstawie art. 92a ust. 3 u.t.d., organ ograniczył wysokość kary do 12.000 zł.
Skoro w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia, zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego, to co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.
Sąd odwoławczy rozpoczął od oceny najdalej idącego zarzutu procesowego, tj. naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., podniesionego pkt II. ppkt 5) petitum skargi kasacyjnej i uznał ten zarzut za pozbawiony uzasadnionych podstaw.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może wystąpić, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, opublikowana podobnie jak dalej cytowane orzeczenia: nsa.gov.pl). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a., musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA z: 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje sąd I instancji, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu w skardze kasacyjnej. Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób logiczny i jasny przedstawia stanowisko WSA co do stwierdzonego naruszenia przez organ zasad prawidłowego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, wskazuje na podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz zawiera jej wyjaśnienie. Zawarte w uzasadnieniu wyroku motywy, jakimi Sąd kierował się, podejmując orzeczenie, są jasne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Co więcej – a nie jest to bez znaczenia – zasadność powyższego potwierdzają również wnioski osadzone na gruncie analizy konstrukcji omawianego zarzutu kasacyjnego, która wręcz wprost powiela konstrukcję zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: k.p.a.), ujętego w pkt II. ppkt 6) petitum skargi kasacyjnej, co siłą rzeczy nie może sprzyjać, ani też służyć wykazaniu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przypomnienia również wymaga, że zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania Skarżącej kasacyjnie o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącej kasacyjnie Spółki, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt, że stanowisko zajęte przez WSA było odmienne od prezentowanego przez wnoszącą skargę kasacyjną Spółkę nie oznaczało, że uzasadnienie wyroku zawierało wady konstrukcyjne czy też, że było wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez GITD przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. (pkt II. ppkt 6) petitum skargi kasacyjnej) należy jeszcze raz zauważyć, że zgłoszone w jego ramach uchybienia stanowią powielenie naruszeń zgłoszonych w ramach zarzutu opartego na art. 141 § 4 p.p.s.a. Analizując zarzuty zgłoszone w tym punkcie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w istocie sprowadzają się do twierdzenia, że WSA nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły proceduralne zawarte w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., mimo że zarzucał orzeczeniu naruszenie także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez to, że nie uchyliło zaskarżonej decyzji, chociaż naruszać miała prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei będący doprecyzowaniem reguły z art. 7 k.p.a. co do obowiązków organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego przepis art. 77 § 1 k.p.a. mówi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej.
Organy swoje ustalenia oparły na protokole kontroli drogowej, aczkolwiek niepodpisanego przez kierowcę, który równocześnie złożył wyczerpujące zeznania w charakterze świadka, w których wyjaśnił zasady wykonywania usługi, w tym uiszczania zapłaty za nią przez pasażera, podmiotu, na którego rzecz wykonywał usługę oraz zeznań w charakterze świadka jednego z pasażerów, jak i dołączonych do protokołu kontroli dokumentów: kopii wypisu nr 2 z licencji 9/19 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wystawionej na rzecz Spółki, kopii faktury za usługę transportową wykonywanej kontrolowanym samochodem, wystawionej przez Bolt B.V. w imieniu Skarżącej.
Z powołanego materiału dowodowego organy prawidłowo wywiodły, a WSA zaakceptował, że podmiotem wykonującym przewóz była Spółka, która gdyby nie prowadziłaby działalności gospodarczej nie uzyskałaby licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, mając na uwadze treść art. 5 i art. 5b u.t.d., a zwłaszcza jego ust. 4 (Licencja , o której mowa w ust. 1 jest zezwoleniem w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców), a nie kierowca, skoro posiadał ww. wypis z licencji udzielonej Spółce, a faktura wskazywała na wystawienie jej w imieniu Spółki. Dlatego, szczegółowy tryb, w jaki dochodziło do kojarzenia kierowcy z pasażerem i tryb przepływu zapłaty na usługę, skoro na końcu otrzymywała ją Spółka, a od niej kierowca nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zresztą Skarżąca, pouczona w zawiadomieniu organu I instancji z 11 września 2019 r. o prawach i obowiązkach, nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważyłyby te, zgromadzone w trakcie kontroli, a jedynie polemizowała, i to dopiero po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wnioskami wyprowadzonymi przez organ, podzielonymi następnie przez GITD i WSA, mimo że art. 7 k.p.a. zobowiązuje także stronę do aktywności dowodowej.
Należy podkreślić, że ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynikało, że zostały ustalone istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie nie podzielił zarzutów skargi akcentujących niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Podnoszone w tym zakresie zarzuty Skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego. Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego zawartych w pkt I. ppkt 1)-4) petitum skargi kasacyjnej, Skarżąca kasacyjnie zarzuciła niewłaściwe zastosowanie powołanych w nich przepisów: art. 4 pkt 6a i pkt 11, art. 18 ust.4a i 4b, art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. oraz lp. 2.10. i lp.2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. oraz art. 2 pkt 4 rozporządzenia 1073/2009 (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 88, z późn. zm.), a w uzasadnieniu zgłosiła także naruszenie art. 4 pkt 1 i art. 5b u.t.d.
Odnosząc się do ww. zarzutów łącznie, gdyż zmierzały do zakwestionowania faktu, że Spółka wykonywała nie tylko, że przewóz okazjonalny, ale i podważenia, że podejmowała i wykonywała działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, a tym samym krajowy transport drogowy, należy uznać je za nieusprawiedliwione.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju (...), przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei przewozem drogowym na mocy art. 4 pkt 6a u.t.d. jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1; dalej: rozporządzenie 561/2006).
W myśl art. 4 lit. a) rozporządzenia 561/2006 przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.
Przepis art. 4 pkt 11 u.t.d definiuje przewóz okazjonalny od strony negatywnej, określając go jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Definicja ta nie jest rozbieżna względem definicji usług okazjonalnych, ujętej w art. 2 pkt 4 rozporządzenia 1073/2009, a definiującej je jako usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. To, że w ostatnim przepisie jest mowa o przewozie grup osób wynika stąd, że rozporządzenie 1073/2009 na mocy art. 1 ust. 1 ma zastosowanie do międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty przez przewoźników zarobkowych lub pracujących na potrzeby własne, mających siedzibę w państwie członkowskim zgodnie z jego ustawodawstwem, przy użyciu pojazdów zarejestrowanych w tym państwie członkowskim, które nadają się, ze względu na swoją konstrukcję i wyposażenie, do przewozu więcej niż dziewięciu osób, włączając kierowcę, i które są do tego celu przeznaczone, oraz do ruchu tych pojazdów pustych w związku z takim przewozem. Przepis art. 4 pkt 11 u.t.d także wspomina o przewozie, ale osób i nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że ma zastosowanie także w przypadku przewozu jednej osoby (por. wyrok NSA z 16 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 1024/20).
Przy tym, nawet gdyby przyjąć stanowisko Spółki, należałoby zauważyć, że kontrolowanym pojazdem było przewożonych dwóch pasażerów.
Wobec tego, wbrew twierdzeniom Spółki, zgodnie z tytułem ustawy o transporcie drogowym, wszystkie wskazane w niej formy i odmiany przewozu stanowią transport drogowy, a tym samym przewóz okazjonalny nie jest czymś innym niż transport drogowy, lecz stanowi jedną z jego uregulowanych ustawą form (por. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 1, 6a i 11 u.t.d.).
Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Spółka legitymowała się licencją 9/19 wydaną przez Prezydenta Miasta Lublina ważną do 19 kwietnia 2034.
Zatem, słusznie przyjęły organy i WSA, że skoro Spółka wykonywała ten przewóz, to wykonywała zarówno transport drogowy, jak i przewóz okazjonalny w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d., wymagający tym samym nie tylko uzyskania odpowiedniej licencji, ale również spełnienia warunków wymaganych prawem dla tego typu przewozu (por. art. 18 ust. 3 u.t.d.).
Tym samym zarzut błędnego utożsamienia przez WSA pojęcia "krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym" z "przewozem okazjonalnym samochodem osobowym" i błędnego zakwalifikowania działania strony skarżącej jako wykonywania przewozu okazjonalnego, nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie oraz ustaleniach organów.
Omawiane przepisy nie różnicują w prawach przedsiębiorców transportowych, odwołując się jedynie do kryterium sposobu świadczenia usług przewozowych. Traktują one jednakowo wszystkich przedsiębiorców wykonujących działalność na podstawie ogólnej "licencji transportowej", wydanej w oparciu o art. 5 ust. 1 u.t.d., zmierzając jedynie do wyraźnego odróżnienia tych przedsiębiorców od podmiotów świadczących specyficzne usługi transportu drogowego osób taksówką (na podstawie art. 6 ust. 1 u.t.d.), które - w świetle u.t.d. - zobowiązane są do spełnienia wielu innych, surowszych wymogów w zakresie prowadzonych usług przewozowych – innych dla licencji na przewozy okazjonalne oraz innych dla "licencji taksówkowej" (art. 6 u.t.d.). Na skutek tej regulacji zostały ograniczone uprawnienia dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na podstawie licencji uprawniającej do przewozów okazjonalnych samochodem osobowym w stosunku do przedsiębiorców wykonujących przewozy osób na podstawie "licencji taksówkowej". Stanowisko to znajduje jednoznaczny wyraz w treści art. 12 ust. 2 u.t.d., stanowiącego, że licencja, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2, w tym na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką.
Z przepisu art. 6 ust. 1 u.t.d. wynika jednoznacznie, że przedsiębiorca posiadający licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką może wykonywać przewozy bądź osobiście, bądź poprzez zatrudnionych przez tego przedsiębiorcę kierowców, o ile oczywiście osoby te spełniają stosowne wymagania, określone w ustawie.
Z kolei według art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny samochodami osobowymi, niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a (wymogu, że są przeznaczone konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą) i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, jeżeli zostaną także łącznie spełnione przesłanki: samochody są prowadzone przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę (lit. a), na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa (lit. b), po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa – lit. c).
Jednakże wyżej opisana sytuacja nie miała miejsca w sprawie.
Zatem, Spółka, posiadając licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie spełniając dodatkowych warunków dopuszczalności wykonywania przewozów: regularnego, regularnego specjalnego ani wahadłowego, opisanych w art. 4 pkt 7, 9 i 10 u.t.d., nie mogąc wykonywać przewozów osób taksówką, wykonywała zarobkowy przewóz okazjonalny.
W związku z tym, że w niniejszej sprawie usługa zamówiona została poprzez aplikację Bolt, co trafnie wskazał również Sąd I instancji, odwołując się do oceny tego rodzaju działalności przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE), który wyrokiem z 20 grudnia 2017r. w sprawie C- 434/15 orzekł, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja, iż tego rodzaju usługę należy zatem wyłączyć z zakresu zastosowania art. 56 TFUE, dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz.U. 2006, L 376, s. 36; dalej: dyrektywa 2006/123).
W tej sytuacji, brak jest podstaw do podzielnia stanowiska Skarżącej, jakoby w niniejszej sprawie miało dojść do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, zwłaszcza że omawiany wyrok TSUE potwierdził prawidłowość oceny charakteru wykonywanej usługi przez Spółkę (usługa transportowa). Skoro bowiem TSUE potraktował firmę UBER (działającą na podobnych zasadach jak Bolt), jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa) to oczywistym jest, że Spółka jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażerów i w rezultacie otrzymująca zapłatę za ten przewóz, wyliczoną przez aplikację Bolt) również wykonywała usługę transportową. Usługę tę wykonywała Skarżąca, a nie -kierowca, działający wyłącznie w jej imieniu (faktura wystawiona na Spółkę, która płaciła kierowcy – związanemu ze Spółką umową zlecenia - cotygodniowe wynagrodzenie, zgodnie z jego zeznaniami).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo stwierdzono, że Spółka realizowała przewóz okazjonalny samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Zasadnie więc przypisano Spółce naruszenie lp. 2.11. zał. nr 3 do u.t.d., wobec niestwierdzenia wystąpienia wyjątku z ust. 4b art. 18 u.t.d.
Co do drugiego przypisanego Spółce naruszenia z lp.2.10 zał. nr 3 do u.t.d., Skarżąca zgłosiła jedynie zarzut naruszenia ww. lp. i to w kontekście naruszenia art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d., czyli przepisów dotyczących nakładania kar: w ust. 1 mówiącego, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie, przy czym ust. 6 ww. art. nie odnosi się do kontroli drogowych, a kontroli w podmiocie wykonującym przewóz i dlatego prawidłowo nie był stosowany ani przez organy, ani przez WSA. Skarżąca naruszenia art. 18 ust. 5 u.t.d. nie podnosiła.
Należy zauważyć, że problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sadu Administracyjnego m.in. w wyrokach z: 4 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2025/22; 28 września 2023 r., sygn. akt II GSK 683/20; 25 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 378/20; 20 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 290/20; 11 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 1753/22, II GSK 409/20, II GSK 1873/22, II GSK 355/21; 6 lipca 2023 r. sygn. akt II 243/20; 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 2142/21, II GSK 211/20). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze argumenty wyrażone w uzasadnieniach wspomnianych wyroków, uznając że są one trafne również na gruncie tej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Zasądzona na rzecz organu kwota stanowi wynagrodzenie radcy prawnego, który reprezentował go jedynie w postępowaniu kasacyjnym, za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
-----------------------
12
2