Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

II GSK 123/22

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II GSK 123/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Lu 241/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-08-19
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 32a, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 73 ust. 1 pkt 5 i ust. 1a, art. 87 ust. 1 pkt 4 i ust. 3, Ip. 6.1.2., Ip. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 3, art. 5 ust. 1, 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Dz.U. 2021 poz 735
art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Anna Zapała po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 241/21 w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 czerwca 2020 r. nr BP.501.544.2020.0993.LB3.5531 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. Sp. z o.o. w L. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA) wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2021 r. oddalił skargę w sprawie ze skargi L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ) z dnia 23 czerwca 2020r., nr BP.501.544.2020.0993.LB3.5531, w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 24 sierpnia 2019 r., o godzinie 8:13, na drodze krajowej nr 12 w miejscowości Chojno Nowe został zatrzymany do kontroli samochód ciężarowy marki DAF nr rej. [...] z naczepą marki Figel o nr rej. [...], prowadzony przez dwuosobową załogę - B.K. i B.M., obywateli Ukrainy. W momencie zatrzymania do kontroli kierujący pojazdem wykonywali w imieniu L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przewóz międzynarodowy z Holandii do Ukrainy ładunku w postaci kwiatów ciętych. W trakcie kontroli kierowcy okazali wypisy ze świadectw kierowcy wydanych dla każdego z nich. Jednocześnie kontrola wykazała, że w momencie zatrzymania tachograf rejestrował czas przerwy od godziny 7.51 do godziny 8.13 oraz aktywność innej pracy przez czas 1 minuty. Natomiast w momencie poprzedzającym zatrzymanie tachograf nie rejestrował aktywności pojazdu pomimo, że kontrolujący widział przez około minutę przed zatrzymaniem poruszający się po drodze pojazd. W toku kontroli pobrano dane cyfrowe z okazanych do kontroli kart kierowców oraz z urządzenia kontrolno-pomiarowego (tachografu cyfrowego) Stoneridge Elektronics, nr [...], wersja 7.6 24R08, rok produkcji - 2017, zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe, rok produkcji – 2006. Tachograf poddano analizie pod względem natężenia prądu. Stwierdzono ingerencję w pracę tachografu powodującą, że urządzenie nie rejestrowało prawidłowych danych dotyczących prędkości, przebytej drogi i rodzaju pracy. Po uruchomieniu odpowiedniej czynności przez kierowcę tachograf rejestrował podczas jazdy odpoczynek, a następnie zapisywał zafałszowane dane na karcie kierowcy. Kontrolowany pojazd skierowano do warsztatu w L. przy ul. [...]. W zaświadczeniu z serwisu tachografów z dnia 24 sierpnia 2019 r. wskazano, że w pojeździe marki DAF nr rej. [...], wyposażonym w tachograf marki Stoneridge Elektronics, dokonano oględzin a następnie demontażu czujnika ruchu nr [...] zamontowanego w skrzyni biegów. Podjęte czynności serwisowe wskazały na ingerencję w czujnik ruchu, wobec czego dokonano jego rozebrania. Stwierdzono przerobienie czujnika ruchu polegające na doinstalowaniu na płycie scalonej czujnika ruchu dodatkowych, niefabrycznych elementów elektronicznych. Impulsator po zdemontowaniu został przekazany inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego, a następnie zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji w związku z zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
W toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżąca w pismach z dnia 19 września 2019 r., z dnia 3 października 2019 r., z dnia 24 października 2019 r., z dnia 14 listopada 2019 r., z dnia 13 stycznia 2020 r. oraz z dnia 31 stycznia 2020 r. wniosła miedzy innymi o dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów:
1. zwrócenie się do przedstawiciela producenta impulsatora C. VDO Polska o udzielenie informacji, czy impulsator został wyprodukowany przez przedsiębiorstwo C., a jeżeli tak to czy jest on oryginalny, czy też nosi ślady przeróbek;
2. dowodu z opinii instytutu badawczego, ze wskazaniem na Laboratorium Elektroniki i Akustyki Przemysłowego Instytutu Motoryzacji w Warszawie (alternatywnie łącznie opinii biegłych z zakresu tachografów, transportu drogowego, mechaniki precyzyjnej, elektroniki) na okoliczność czy przedmiotowy impulsator nosi ślady przeróbek, a jeżeli tak, to w jaki sposób i w jakim celu został przerobiony;
3. zwrócenie się przez organ do M. BV o udzielnie informacji, w jakim stanie podmiot ten nabył ciągnik siodłowy marki DAF, w szczególności o udzielenie odpowiedzi czy pojazd został zbyty z fabrycznym impulsatorem ruchu, czy był on wymieniony.
Organ pierwszej instancji postanowieniami z dnia 9 października 2019 r., z dnia 3 stycznia 2020 r. oraz z dnia 17 stycznia 2020 r. odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę.
Po przeprowadzeniu postępowania Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 7 lutego 2020 r., nr WITD.D 1.0152.II 10169.1.2020, nałożył na skarżącą karę pieniężna w wysokości 11.000 zł za naruszenia określone w:
- Ip. 6.1.2. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 919 z późn. zm., dalej: "ustawa o transporcie drogowym", "u.t.d."), polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony, za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 10.000 zł;
- Ip. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa art. 87 u.t.d., za co przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 500 zł za każdy dokument.
Główny Inspektor Transportu Drogowego ww. decyzją z dnia 23 czerwca 2020r. utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 lutego 2020 r., nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 11.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu decyzji, w zakresie stwierdzonego naruszenia Ip. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany posiadać i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Organ stwierdził, że kierowcy realizujący w dniu 24 sierpnia 2019 r. w imieniu skarżącej międzynarodowy transport drogowy rzeczy byli obywatelami Ukrainy. Kierowcy nie zostali wyposażeni w świadectwa kierowców. Podczas kontroli posiadali jedynie wypisy ze świadectw kierowcy. Natomiast brak wyposażenia kierowców w świadectwa kierowców oznacza, że doszło do naruszenia określonego w lp. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Odnosząc się natomiast do naruszenia unormowanego w Ip. 6.1.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 załącznika do Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U z 2014 r. poz. 409), każda umawiająca się strona zatwierdza typ każdego przyrządu kontrolnego, wzoru wykresówki lub karty pamięci, jeżeli odpowiadają przepisom suplementu 1 lub 1B do tego załącznika i jeżeli umawiająca się strona jest w stanie nadzorować zgodność produkcji z zatwierdzonym typem przyrządu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 8 załącznika do umowy, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez przyrząd kontrolny lub na karcie kierowcy, lub wydruków z przyrządu kontrolnego, jak określono w suplemencie 1B. Zakazane jest jakiekolwiek manipulowanie przyrządem kontrolnym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych i/lub informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty do wspomnianych wyżej manipulacji. Organ odwoławczy podkreślił, że zespół pojazdów został zatrzymany w trakcie wykonywania jazdy po drodze publicznej. Po zatrzymaniu pojazdu do kontroli i pobraniu danych z kart kierowców i tachografu zamontowanego w pojeździe inspektorzy stwierdzili, że tachograf rejestrował odpoczynek pomimo, że tuż przed zatrzymaniem pojazd jechał po drodze. Wobec wykrycia nieprawidłowości związanych z rejestrowaniem aktywności kierowców i przebytej drogi kontrolujący dokonali szczegółowych oględzin pojazdu oraz jazdy próbnej. Następnie pojazd został skierowany do stacji diagnostycznej, w której stwierdzono, że tachograf zamontowany w pojeździe wyposażony był w czujnik ruchu, który zawierał ślady wskazujące na nieuprawnioną ingerencję w jego oprzyrządowanie. Po otwarciu czujnika stwierdzono, że do fabrycznej instalacji został zainstalowany element elektroniczny, którego celem było sterowanie z zewnątrz pracą tachografu. Organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie określone w lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. gdyż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia, w sytuacji dysponowania przez stronę wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. Ponadto skarżąca nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. W rozpatrywanej sprawie miała miejsce świadoma ingerencja w pracę tachografu w celu ukrycia faktu wykonywania przewozu z naruszeniem norm czasu pracy kierowców.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarga podlegała oddaleniu, jako niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Sąd ten wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 919, z późn. zm.). WSA opisał w uzasadnieniu wyroku m.in. zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.). Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych w zakresie przewozu drogowego, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-x u.t.d. oraz przepisów wydanych na podstawie art. 11 b (art. 4 pkt 22 lit. y u.t.d.). Sąd ten wskazał, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie. Stosownie zaś do art. 92a ust, 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do ustawy zostały ustalone w sposób sztywny. Zdaniem WSA powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 3 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych dla poszczególnych przypadków w art. 92b i art. 92c u.t.d.
WSA wskazał, że podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiło ustalenie wystąpienia naruszeń opisanych w treści Ip. 1.12. oraz Ip. 6.1.2. załącznika nr 3 do u.t.d.. to jest (a) niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa art. 87 u.t.d. oraz (b) wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony.
Odnosząc się do pierwszego ze stwierdzonych naruszeń, opisanego pod Ip. 1.12. załącznika do u.t.d. WSA wskazał, że stosownie art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. podczas wykonywania międzynarodowego transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Jednocześnie przepis art. 87 ust. 3 u.t.d. określa, że przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Na mocy art. 32a u.t.d. do kierowcy niebędacego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 72 z późn. zm., dalej "rozporządzenie (WE) nr 1072/2009"). Stosownie do art. 3 tego rozporządzenia, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. Zasada ta została wprowadzona w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Zgodnie z art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: jest posiadaczem licencji wspólnotowej albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:
(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,
(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.
Stosownie do art. 5 ust. 2 rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy.
Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.
Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje się do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Z przytoczonych przepisów – zdaniem WSA - wynika, że jeżeli przewoźnik posiadający licencję wspólnotową wykonuje na jej podstawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE, w świadectwo kierowcy.
WSA stwierdził, że z treścią art. 87 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 87 ust 3 u.t.d. wynika obowiązek przedsiębiorcy wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy, a nie w jego wypis. Art. 5 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 jednoznacznie wskazuje, iż świadectwo kierowcy jest przekazywane kierowcy wskazanemu w tym świadectwie i jest okazywane na wniosek upoważnionego funkcjonariusza, natomiast uwierzytelniony wypis ze świadectwa jest przechowywany w siedzibie przedsiębiorstwa.
W sprawie bezspornym jest, że w czasie kontroli pojazdu, którym wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy, kierowcy będący obywatelami Ukrainy okazali wypisy ze świadectw kierowcy, a nie oryginały świadectw kierowcy. Zgodnie z treścią protokołu kontroli, według wyjaśnień kierowców nie zostali oni wyposażeni w oryginały świadectw kierowcy.
WSA stwierdził, że strona skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie zakwestionowała skutecznie opisanych wyżej okoliczności, które wprost wynikają ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym z treści protokołu kontroli, mającego walor dokumentu urzędowego. Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za niewyposażenie dwóch kierowców w świadectwo kierowcy. Zgodnie bowiem z treścią lp. 1.12. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dokument.
W ocenie Sądu także nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie opisane pod lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie narusza przepisów prawa. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo i doprowadziło do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ustalone przez organy okoliczności faktyczne znajdują w pełni odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, który nie wymagał uzupełnienia. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str. 1 z późn. zm. - powoływane dalej jako "rozporządzenie (UE) nr 165/2014") przewiduje obowiązek stosowania tachografów w pojazdach wykonujących przewozy drogowe. Powyższe rozporządzenie określa obowiązki i wymogi w odniesieniu do budowy, instalacji, użytkowania, sprawdzania i kontrolowania tachografów stosowanych w transporcie drogowym. Tachografy musza spełniać wymogi rozporządzenia pod względem budowy, instalacji, użytkowania i sprawdzania (art. 1 ust. 1). WSA omówił m.in. art. 3 ust. 1, art. 32 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, art. 10 Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U z 2014 r. poz. 409), wskazując, że na podstawie art. 10 Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U z 2014 r. poz. 409) umawiające się strony zarządzą instalowanie i używanie w pojazdach zarejestrowanych na ich terytorium przyrządu kontrolnego, zgodnie z wymaganiami niniejszej umowy oraz załącznika i jego suplementów (ust. 1); przyrząd kontrolny, w rozumieniu niniejszej umowy, powinien, jeśli chodzi o konstrukcję, instalację, działanie i kontrolę, odpowiadać wymaganiom niniejszej umowy, załącznika oraz jego suplementów (ust. 2); uznaje się, że przyrząd kontrolny, który w zakresie konstrukcji, instalacji, działania i kontroli odpowiada rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., spełnia wymagania niniejszej umowy, załącznika oraz jego suplementów. WSA dokonał także analizy art. 10 załącznika "Przyrząd kontrolny postanowienia ogólne" do umowy AETR wskazując, że przewidziano obowiązek pracodawcy i kierowców zapewnienia prawidłowego funkcjonowania i właściwego użytkowania, z jednej strony, przyrządu kontrolnego, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca zobowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w przyrząd kontrolny zgodny z załącznikiem 1B. Zgodnie z art. 12 ust. 8 załącznika, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez przyrząd kontrolny lub na karcie kierowcy, lub wydruków z przyrządu kontrolnego, jak określono w suplemencie 1B. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania przyrządem kontrolnym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych i/lub informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty do wspomnianych manipulacji.
WSA wskazał, że z powołanych wyżej przepisów wynika obowiązek stosowania tachografów. Jednocześnie w świetle przytoczonych przepisów zakazana jest każda forma manipulowania tachografem, a więc zakaz ten dotyczy wszelkich urządzeń czy przedmiotów użytych do zakłócania pracy tachografu oraz wszelkich sposobów ich użycia i zastosowanych technik, jeżeli miałoby to prowadzić do sfałszowania, zlikwidowania lub zniszczenia danych, rejestrowanych przez tachografy. W związku z powyższymi przepisami pozostaje naruszenie opisane pod l.p. 6.1.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Sąd ten stwierdził, że w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w ramach kontroli drogowej w dniu 24 sierpnia 2019r. m.in. pobrano dane cyfrowe z okazanych do kontroli kart kierowców oraz z zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe tachografu cyfrowego Stoneridge Elektronics, nr seryjny [...]. wersja 7,6 24R08, wyprodukowanego w 2017r. Stwierdzono, że urządzenie nie rejestrowało prawidłowych danych dotyczących prędkości, przebytej drogi i rodzaju pracy oraz zapisywało sfałszowane dane na karcie kierowcy. Na skutek sprawdzenia elementów urządzenia rejestrującego, oględzin i prób serwisowych czujnika ruchu oraz po dokonaniu następnie jego demontażu stwierdzono, że w czujniku ruchu dokonano ingerencji. Czujnik ruchu został przerobiony przez zainstalowanie na płycie scalonej dodatkowych, niefabrycznych elementów elektronicznych. Wyniki sprawdzenia tachografu w upoważnionym serwisie tachografów zostały opisane w zaświadczeniu wydanym w dniu 24 sierpnia 2019 r. W okolicznościach sprawy także dzienny wydruk z danych zapisanych na kartach kierowców wskazuje na nieprawidłowości w działaniu tachografu cyfrowego. Wszystkie te okoliczności potwierdzają, że tachograf cyfrowy zamontowany w pojeździe marki DAF nie rejestrował prawidłowych danych.
Zdaniem Sądu okoliczności opisane w protokole oględzin pojazdu oraz zaświadczeniu wystawionym w upoważnionym serwisie tachografów nie pozostawiają wątpliwości co do zaistnienia naruszenia przewidzianego w Ip. 6.1,2, załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonującego wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w podrobiony lub przerobiony czujnik ruchu lub jego element składowy. WSA uznał, że trafnie wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w okolicznościach sprawy nieuprawniona ingerencja polegała na zainstalowaniu w czujniku ruchu dodatkowych elementów elektronicznych, w celu sterowania z zewnątrz pracą tachografu. Bezsprzecznie wynika to z zaświadczenia wystawionego po przeprowadzeniu oględzin w upoważnionym serwisie tachografów.
Wbrew zarzutom skarżącej organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskutek nieuwzględnienia wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę. Ze zgromadzonych dowodów w postaci m.in. protokołu oględzin pojazdu oraz zaświadczenia z serwisu tachografów z dnia 24 sierpnia 2019 r. jednoznacznie wynika, że "kołnierz" czujnika ruchu nosił ślady świadczące o nieuprawnionym rozebraniu czujnika, a w czujniku ruchu stwierdzono przeróbkę jego nadajnika. Mianowicie dodatkowo zostały w nim zainstalowane elementy umożliwiające wyłączenie tachografu oraz drogomierza, co powodowało, że do komputera pokładowego pojazdu oraz zsynchronizowanego z nim tachografu docierała informacja, że pojazd znajduje się na postoju w momencie, gdy faktycznie znajdował się w ruchu. Ponadto w świetle treści lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do u.t.d. organ nie był zobowiązany do ustalenia, kiedy i przez kogo ingerencja w tachograf została dokonana. Kara pieniężna jest bowiem przewidziana za samo wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony.
Wobec powyższego WSA stwierdził, że organy nie naruszyły przepisów art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. WSA wskazał, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącej za stwierdzone naruszenia. Z tych wszystkich względów Sąd ten uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niezasadna i w konsekwencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skargę kasacyjną złożył pełnomocnik strony. Zaskarżył wyrok w całości, zarzucając że:
I. przy jego wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 92a ust. 1, art. 92a ust 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ww. ustawy oraz art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.12 załącznika nr 3 do ww. ustawy przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że zachodzą przesłanki do nałożenia na stronę skarżącą kar administracyjnych (pieniężnych) za:
a) wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony oraz
b) niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument;
2) art. 92c ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez sankcjonowanie jego niezastosowania w odniesieniu do strony skarżącej, w sytuacji gdy skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a przyczynę naruszenia stanowiły okoliczności lub zdarzenia, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć.
Ponadto strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że:
II. przy wydawaniu zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
3) art. 145 § 1 pkt 1) lit a) i c) p.p.s.a. przez nieuchylenie w całości:
- zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 czerwca 2020 r., znak BP.501.544.2020.0993.LB3-5531, wydanej w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 lutego 2020 roku, nr WITD.DI.0152.III0169.1.2020;
oraz nieuchylenie w całości poprzedzającej jej:
- decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 lutego 2020 roku, nr WITD.DI.0152.III0169.1.2020;
w sytuacji, gdy zostały one wydane z oczywistym naruszeniem:
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z regulacją art. 140 k.p.a. (w odniesieniu do decyzji organu II instancji) przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i bezpodstawne przyjęcie że doszło do:
a) wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czajnik rucha, urządzenie zewnętrzne GNSS lab urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji lub tachograf lab powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony oraz:
b) niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym;
5) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. (w odniesieniu do decyzji organu II instancji) przez bezpodstawne przyjęcie na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, że doszło do:
a) wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony oraz:
b) niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym.
Skarżąca kasacyjnie wskazała ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie pominął okoliczność, iż organ II Instancji przeszedł do porządku dziennego na tym, że organ administracji I instancji z oczywistym naruszeniem regulacji zawartych w art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. dopuścił się:
6) bezpodstawnego oddalenia wniosku dowodowego strony skarżącej obejmującego:
a) zwrócenie się przez organ administracji do przedsiębiorstwa "C.", C. VDO Polska, oficjalny przedstawiciel w Polsce - D. Sp. jawna , [...] M. k/C. - producenta impulsatora o udzielenie informacji czy przedmiotowy w sprawie impulsator został wyprodukowany przez przedsiębiorstwo "C.", a jeżeli tak to czy jest on oryginalny, czy też nosi ślady przeróbek;
b) dowód z opinii kompetentnego instytutu naukowo – badawczego. Strona wskazała, że sugeruje Laboratorium Elektroniki i Akustyki Przemysłowego Instytutu Motoryzacji, ul. Jagiellońska 55, Warszawa (alternatywnie łącznie opinii biegłych z zakresu tachografów transportu drogowego, mechaniki precyzyjnej, elektroniki), na okoliczność tego czy przedmiotowy w sprawie impulsator nosi ślady przeróbek, a jeżeli tak to w jaki sposób i w jakim celu został przerobiony;
c) zwrócenie się przez organ do podmiotu prawa holenderskiego M. BV, [...], [...] Z., Holandia o udzielenie informacji w jakim stanie podmiot ten nabył ciągnik siodłowy marki DAF o numerze VIN [...] , w szczególności o udzielenie odpowiedzi czy pojazd zbyto z fabrycznym impulsatorem ruchu czy był on wymieniany.
Dodatkowo organ II instancji, mimo stosownego wniosku strony nie dopuścił wskazanych wyżej dowodów w postępowaniu drugoinstancyjnym.
Powyższy błąd proceduralny doprowadził do:
7) wydania decyzji (organów obu instancji) w oparciu o istotny błąd w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy odnośnie tego, że organy obu instancji meriti bezzasadnie przyjęły, że:
- doszło do wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony,
Dodatkowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie afirmował stan, w którym:
- organ administracji II instancji bezpodstawnie twierdzi, że: fakt dokonania naruszenia nie został zanegowany w toku kontroli drogowej, co jest nieprawdą, zwłaszcza, że postępowanie karne w sprawie przeciw kierowcy zostało umorzone.
Skarżący kasacyjnie dodał, że przedstawiciel L. sp. z o. o. z/s w L. - mimo wniosków składanych w tym zakresie - nie został dopuszczony do działań przedstawicieli "uprawnionego serwisu", a co więcej przedstawiciel L. sp. z o. o., z/s w L. został przez organy policji przesunięty dalej od pojazdu "proszę odejść", "nie ma pan prawa mimo posiadanego pełnomocnictwa", "tutaj proszę stać, tam się proszę nie zbliżać do pojazdu", "proszę tam stać", w związku z czym stracił kontakt wzrokowy z tym co robili mechanicy działający na zlecenie organu kontrolnego. W tym świetle powołanie dowodu z opinii biegłego oraz zwrócenie się do obiektywnych podmiotów trzecich pozwoliłoby na rzetelne i bezstronne wyjaśnienie stanu sprawy.
Mając powyższe na względzie, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 sierpnia 2021 r. i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie na rzecz skarżącej spółki pod firmą: L. Sp. z o. o., z/s w L. kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według prawem przepisanych norm.
Jednocześnie strona oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być zatem dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie.
Skargę kasacyjną, w granicach której orzeka Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna skarżącego oparta została na obu podstawach kasacyjnych unormowanych w art. 174 p.p.s.a.
Powyższy zakres zaskarżenia ma tę konsekwencję, że jako pierwsze rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż dopiero uznanie za prawidłowe poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych umożliwia ocenę prawidłowości zastosowania normy materialnoprawnej. Ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08 – dost. w CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl).
NSA stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły na podstawie ww. dowodów, a WSA zasadnie zaaprobował te ustalenia wskazujące, że tachograf cyfrowy zamontowany w pojeździe marki DAF nie rejestrował prawidłowych danych. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, o braku prawidłowości ustaleń faktycznych w zakresie nieprawidłowości w działaniu tachografu nie sposób jest twierdzić na podstawie argumentu, że ustalenia te zostały przeprowadzone wyłącznie na podstawie protokołu kontroli drogowej, protokołu oględzin pojazdu oraz raportu z danych z tachografu. Podkreślić należy, że organ dokonał sprawdzenia tachografu w upoważnionym serwisie. Na skutek sprawdzenia elementów urządzenia rejestrującego, oględzin i prób serwisowych czujnika ruchu oraz po dokonaniu następnie jego demontażu stwierdzono, że dokonano ingerencji w czujniku ruchu. Wskazano, że czujnik ruchu został przerobiony przez zainstalowanie na płycie scalonej dodatkowych, niefabrycznych elementów elektronicznych. Wyniki sprawdzenia tachografu w upoważnionym serwisie tachografów zostały opisane w protokole oględzin pojazdu z 24 sierpnia 2019 r. Podkreślić należy cel, jak również logikę czynności kontrolnych przeprowadzanych przez uprawnione organy administracji publicznej na podstawie ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na stanowisko strony skarżącej kasacyjnie należy wskazać, że istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. Jego walor, jako dowodu, wyraża się zaś w tym, że skoro jest on sporządzany podczas kontroli drogowej, to w relacji do okoliczności czasu i miejsca jej przeprowadzania umożliwia to odzwierciedlenie w jego treści nie dość, że przebiegu czynności kontrolnych to również, jeżeli nie przede wszystkim, stwierdzonych w trakcie tych czynności faktów, zdarzeń i okoliczności mających, czy też mogących mieć istotne znaczenie z punktu widzenia formułowanych na ich podstawie ocen oraz wniosków, a ponadto ich utrwalenie we wskazany sposób. Protokół kontroli drogowej jest więc podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej (por. wyroki NSA z 29 kwietnia 2021 r., II GSK 867/18; 9 lipca 2019 r., II GSK 1944/17). Ponadto na mocy art. 73 ust. 1 pkt 5 u.t.d. w trakcie kontroli inspektor może przesłuchiwać kontrolowanego (za którego na mocy art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.t.d. uważa się też kierującego), jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla ustaleń kontroli. W przypadku, gdy w trakcie kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, przesłuchanie świadka podczas wykonywania tej kontroli może odbywać się bez udziału strony lub osoby przez nią wyznaczonej (art. 73 ust. 1a u.t.d., por. wyrok NSA z 7 marca 2017 r., II GSK 1416/15). W tej sytuacji prawidłowe było stanowisko WSA, że czynności przeprowadzone podczas kontroli drogowej zostały dokonane prawidłowo, a brak udziału w nich skarżącej nie miał wpływu na ich skuteczność.
Wobec powyższego zarzuty procesowe sformułowane w pkt II. 3 - 7 petitum skargi kasacyjnej okazały się niezasadne. NSA stwierdza, że WSA w sposób prawidłowy ocenił działalność organów w toku postępowania administracyjnego. Prawidłowo WSA uznał, że organy zgromadziły materiał dowodowy zgodnie z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego, jak i zgodnie z zasadami dowodowymi, uregulowanymi m.in. w art. 7 art. 77 § 1, art. 80, art. 84 w związku z art. 140 k.p.a. Okoliczność, że organy nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego na okoliczność tego czy przedmiotowy w sprawie impulsator nosi ślady przeróbek, a jeżeli tak to w jaki sposób i w jakim celu został przerobiony nie stanowi błędu proceduralnego organu. Należy podkreślić, że przeprowadzenie ww. dowodu nie było niezbędne. Organy ustaliły ingerencję w pracę tachografu na podstawie innych, opisanych powyżej dowodów. Przepis art. 84 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji o braku potrzeby przeprowadzania dodatkowych specjalistycznych badań z opinii biegłego w sytuacji gdy dana okoliczność została wykazana innymi środkami dowodowymi.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty formalnoprawne zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na niezasadność zarzutów o charakterze procesowym nie zostały podważone ustalenia organów (zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji) dotyczące stanu faktycznego sprawy.
Natomiast prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
Oceniając zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że istota tych zarzutów sprowadza się do błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Skarżący kasacyjnie podnosi – w ramach tej kategorii zarzutów naruszenie: art. 92a ust. 1, art. 92a ust 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ww. ustawy oraz art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.12 załącznika nr 3 do ww. ustawy przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że zachodzą przesłanki do nałożenia na stronę skarżącą administracyjnych kar pieniężnych za:
a) wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony oraz
b) niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument.
Naczelny Sąd Administracyjny dokonując analizy powyższych materialnoprawnych zarzutów kasacyjnych wskazuje, że kontrola dokonana przez organy dnia 24 sierpnia 2019 r. ustaliła, że strona skarżąca popełniła delikty administracyjne związane z naruszeniem przepisów w zakresie zasad transportu drogowego.
Pierwszy zarzut dotyczy naruszenia przez WSA art. 92a ust. 1, art. 92a ust 7 u.t.d. w zw. z lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ww. ustawy. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. normuje kary pieniężne za naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej. Na podstawie tego przepisu podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d. stanowi, że wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony podlega karze pieniężnej. Wysokość kary pieniężnej za powyższe naruszenie przepisów ustawy wynosi 10.000 zł. Podkreślić należy, że w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str. 1 z późn. zm. - powoływane dalej jako "rozporządzenie (UE) nr 165/2014") przewidziany został obowiązek stosowania tachografów w pojazdach wykonujących przewozy drogowe. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 a powyższego rozporządzenia "tachograf" lub "urządzenie rejestrujące" oznacza urządzenie przeznaczone do instalowania w pojazdach w celu automatycznego lub półautomatycznego wyświetlania, rejestrowania, drukowania, przechowywania i wysyłania szczegółowych danych dotyczących ruchu, w tym prędkości takich pojazdów, zgodnie z art. 4 ust. 3 i o pewnych okresach aktywności osób kierujących tymi pojazdami. Tachografy są instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim używanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy oraz do których zastosowanie ma rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (art. 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014). Art. 32 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 normuje problematykę prawidłowego użytkowania tachografów. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek (art. 32 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014). Zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach (art. 32 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014).
Z ustalonego stanu faktycznego, nie podważonego skutecznie przez kasatora wynika, że w wyniku sprawdzenia tachografu m.in. poddania badaniu elementów urządzenia rejestrującego oraz czujnika ruchu stwierdzono, że dokonano ingerencji w czujnik ruchu. Czujnik ten został przerobiony przez zainstalowanie na płycie scalonej dodatkowych, niefabrycznych elementów elektronicznych. Powyższa ingerencja w urządzenie spełnia niewątpliwie przesłanki unormowane w Lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d. w postaci przerobienia elementu składowego tachografu. Spełnione zostały więc normatywne przesłanki zastosowania wobec skarżącej środka sankcjonującego tego typu zachowanie w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.
Kolejnym wykazanym przez organ deliktem administracyjnym ustalonym przez organy, a zaakceptowanym przez WSA, było naruszenie unormowane w Lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. w postaci braku wyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument. Kara za ten delikt wynosi 500 zł - za każdy dokument. Cel ustanowienia świadectwa kierowcy sprowadza się do umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (por. R. Strachowska [w:] Komentarz do rozporządzenia nr 1072/2009 dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych, LEX/el. 2014, art. 5.). Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane (art. 87 ust. 4 u.t.d.). Zgodnie z art. 32a u.t.d. do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (dalej: rozporządzenie nr 1072/2009). W art. 3 tego rozporządzenia został wyrażona zasada ogólna, zgodnie z którą wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. Krąg przewoźników, wobec których wymagane jest świadectwo kierowcy, określa art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Są to przewoźnicy, którzy posiadają licencję wspólnotową (pkt a) albo legalnie zatrudniają w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego. Stosownie do treści art. 5 ust. 2 tego rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1. Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 tego rozporządzenia, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
W kontrolowanej judykacyjnie sprawie bezsporną okolicznością jest, że w czasie kontroli pojazdu, którym wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy, kierowcy będący obywatelami Ukrainy okazali wypisy ze świadectw kierowcy, a nie oryginały świadectw kierowcy. Zgodnie z treścią protokołu kontroli, według wyjaśnień kierowców nie zostali oni wyposażeni w oryginały świadectw kierowcy. Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za niewyposażenie dwóch kierowców w świadectwo kierowcy. Zgodnie bowiem z treścią lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. brak wyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. zagrożone jest karą w wysokości 500 zł za każdy dokument. W zawiązku z powyższym NSA stwierdza, że także i ten zarzut jest bezzasadny.
Strona skarżąca kasacyjnie podnosi także naruszenie przez WSA art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez sankcjonowanie jego niezastosowania w odniesieniu do strony skarżącej, w sytuacji gdy skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a przyczynę naruszenia stanowiły okoliczności lub zdarzenia, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadny okazał się powyższy zarzut zawarty w pkt I. 2 petitum skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie wykazywała wyłączenie odpowiedzialności z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., stanowiących, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Podkreślić należy, że skarżąca kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przedstawiła jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wyłączenie odpowiedzialności skarżącej. Podkreślić należy, że odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na wykonywaniu przejazdu z naruszeniem normatywnych zasad jego wykonywania. Brak winy przedsiębiorcy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Obowiązkiem przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 46/22; 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2098/13, z 15 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1990/14, z 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14, z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14). WSA prawidłowo wskazał, ze skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego, jak również w skardze czy też w skardze kasacyjnej, nie wskazała jako przyczyny stwierdzonych naruszeń okoliczności mających charakter nadzwyczajny, których wystąpienie jest niezbędne do zastosowania normy art. 92c u.t.d. Uprawniona jest zatem ocena zarówno organu, jak i WSA o niewykazaniu przesłanek do zastosowania w sprawie przepisu art. 92c u.t.d.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku i zasądził od L. Sp. z o.o. w L. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.