II GSK 1188/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-07
NSAtransportoweŚredniansa
transport drogowykara pieniężnakontrolaniepoddanie się kontroliKodeks postępowania administracyjnegoustawa o transporcie drogowymstwierdzenie nieważności decyzjisąd administracyjnyskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, utrzymując w mocy decyzję o karze pieniężnej za utrudnianie kontroli drogowej, uznając brak rażącego naruszenia prawa.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za niepoddanie się kontroli transportu drogowego. Zarzucał rażące naruszenie prawa przez organ. WSA oddalił skargę, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności. NSA w skardze kasacyjnej podtrzymał stanowisko WSA, podkreślając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest okazją do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. C. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej 10.000 zł za niepoddanie się kontroli transportu drogowego. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji, zarzucając jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Organ administracji oraz WSA uznali, że skarżący nie negował swojej nieobecności w miejscu kontroli ani braku wyznaczenia osoby do reprezentacji, mimo prawidłowego zawiadomienia. W związku z tym, nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. NSA w wyroku z 7 listopada 2024 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter samodzielny i służy jedynie badaniu wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. NSA uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a ustalenia organów były prawidłowe, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, niepoddanie się kontroli w opisanych okolicznościach nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma na celu jedynie badanie wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych, a nie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. W tym przypadku, naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego, a ustalenia organów były prawidłowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.t.d. art. 92 a § 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92 a § 3

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 93 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 157 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.d.g. art. 80 § 3

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

u.s.d.g. art. 80 § 5

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

k.c. art. 97

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niepoddanie się kontroli przez przedsiębiorcę, mimo prawidłowego zawiadomienia i braku usprawiedliwionych przyczyn nieobecności, uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, a jedynie badaniu wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych. Naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego, co wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego naruszenia prawa przez organ przy wydawaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów postępowania przez WSA w zakresie konstrukcji uzasadnienia wyroku. Zarzut niezastosowania art. 92c u.t.d. mimo braku wpływu przedsiębiorcy na powstanie naruszenia.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem tego postępowania nie jest więc ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją. Pojęcie 'rażące naruszenie prawa' w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podlega ścisłej wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, co innymi słowy oznacza, że istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

członek

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oraz zakres kognicji sądu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niepoddania się kontroli w transporcie drogowym i postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego granic postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy nie można już kwestionować decyzji? NSA wyjaśnia granice postępowania o stwierdzenie nieważności.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1188/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Gl 484/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-12-08
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 2200
art. 92 a ust. 1 i 3 oraz art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 484/20 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. C. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 484/20, oddalił skargę B. C. (dalej: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "ŚWITD")
z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą C. B. G. [...] "M." z siedzibą w B. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za niepoddanie się lub uniemożliwieniem przeprowadzenia kontroli w całości lub w części, tj. naruszenie lp.1.5 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2200, dalej: "u.t.d."), gdyż narusza ona art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
GITD decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji, gdyż nie dopatrzył się wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw.
z art. 127 § 3, art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności prawomocnej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2018 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący zakwestionował zastosowanie art. 92 a ust. 1 i 3 oraz art. 93 ust. 1 u.t.d., w sytuacji kiedy [...] lutego 2018 r. nie udało się skutecznie rozpocząć kontroli przedsiębiorcy z powodu jego nieobecności w miejscu prowadzenia działalność zarejestrowanej w CEIDG, przy jednoczesnym braku wyznaczenia osoby upoważnionej do jego reprezentowania, mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie kontroli, jak i w związku z brakiem kontroli innego organu. Organ podkreślił, że skarżący nie negował nieobecności w dacie kontroli, ani wykonania obowiązku z art. 80 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: "u.s.d.g."). Fakt niewyznaczenia osoby upoważnionej, jak również odmowa udziału w czynnościach B. C. uzasadniały odstąpienie od przeprowadzenia kontroli. Organ zaznaczył, że skarżący o planowanej kontroli ( terminie jej rozpoczęcia) był powiadomiony pismem z [...] stycznia oraz [...] lutego 2018 r. Nie była też w jego firmie, wbrew jego twierdzeniom, prowadzona równolegle inna kontrola. Powyższe okoliczności uzasadniały nałożenie kary pieniężnej. Organ oparł swoje ustalenia na protokole czynności z [...] lutego 2018 r. oraz notatkach służbowych z [...] i [...] lutego 2018 r. Decyzja została doręczona w trybie zastępczym 8 maja 2018 r., po dwukrotnym awizowaniu 23 i 30 kwietnia 2018 r. Od decyzji nie wniesiono odwołania.
Organ nie dostrzegł w tym zakresie naruszenia prawa, zwłaszcza rażącego. Wskazał również, że nie mógł stosować w postępowaniu nadzwyczajnym art. 92c u.t.d., gdyż ocenia wyłącznie wystąpienie przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.
WSA w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935
ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wyrokiem z 8 grudnia 2020 r. oddalił skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że w postępowaniu szczególnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, nie ma miejsca na weryfikowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy w postępowaniu zakończonym nałożeniem kary pieniężnej. Podkreślił, że tych w istocie nawet we wniosku ani skardze przedsiębiorca nie kwestionuje. Wskazuje jedynie, że organ mógł skorzystać z innej podstawy prawnej dla przeprowadzenia kontroli w sytuacji, kiedy skarżący był nieobecny ani nie wskazał osoby uprawnionej do jego reprezentowania. Powyższe powoduje, że nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Nie można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, a decyzja jest oczywiście wadliwa i wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami, których enumeratywny wykaz określają przepisy art. 156 § 1 k.p.a., który ma swój odpowiednik w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
WSA zaznaczył, że skarżący wadliwości decyzji upatruje w nieprawidłowej ocenie organu, że nie poddał się lub uniemożliwił przeprowadzenia kontroli. Nie kwestionuje jednak, że był w dacie kontroli nieobecny i nikogo nie umocował do reprezentowania go w toku jej prowadzenia. Nie kwestionuje także twierdzenia organu, że w tym czasie żadnej innej kontroli w jego firmie nie było. Wręcz zarzuca organowi, że nie skorzystał aby ją przeprowadzić z innej podstawy prawnej i innego trybu (art. 79a ust. 9 u.s.d.g.), mimo że był o jej rozpoczęciu zawiadomiony i nie dopełnił ciążących nań obowiązków z art. 80 ust. 3 u.s.d.g. Korespondencja między skarżącym a organem trwała od [...] stycznia 2018 r., kiedy zostało wysłane zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli za okres od [...] lutego 2013 r. do [...] lutego 2018 r. W wezwaniu zawarto wszystkie niezbędne informacje dotyczące miejsca przeprowadzenia kontroli, objętych kontrolą dokumentów, czy wymogu obecności kontrolowanego lub ustanowionego pełnomocnika w jej toku. W tym celu załączono do zawiadomienia m.in. upoważnienie do reprezentowania przedsiębiorcy. Pismem z [...] lutego 2018 r. skarżący powiadomił organ o prowadzeniu kontroli w jego firmie przez Starostę Powiatowego w B., która to informacja okazała się nieprawdziwa i 13 lutego organ powiadomił o rozpoczęciu kontroli 14 lutego, która nie doszła jednak do skutku z winy skarżącego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przywołanych okoliczności skarżący nie neguje a mimo to neguje prawidłowość zastosowanych przepisów i zasadność nałożenia kary pieniężnej. Wskazuje też na brak wpływu na odstąpienie organu od kontroli, co w ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia, a wręcz wskazuje na prawidłowe działanie organu.
Sąd podzielił również stanowisko organu, że inspektorzy nie mogli zastosować wskazywanego przez skarżącego art. 80 ust. 5 u.s.d.g., zgodnie z którym w razie nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej albo niewykonania przez kontrolowanego obowiązku, o którym mowa w ust. 3, czynności kontrolne mogą być wykonywane w obecności innego pracownika kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Inspektorzy nie zastali bowiem żadnego pracownika skarżącego, a przeprowadzenie kontroli
w obecności przywołanego świadka będącego funkcjonariuszem publicznym
i pracownikiem innego organu niż organ przeprowadzający kontrolę byłoby niemożliwe ze względu na nieznajomość m.in. miejsca przechowywania dokumentów i danych cyfrowych niezbędnych do przeprowadzenia kontroli. Zaznaczył, że na skarżącym ciążył obowiązek umożliwienia organowi przeprowadzenia czynności kontrolnych,
a sam fakt przebywania poza granicami kraju w wyznaczonym terminie kontroli, czy też prowadzenia dodatkowo działalności w innej miejscowości nie stanowił wystarczającej przesłanki usprawiedliwiającej przedsiębiorcę.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zebrany przez organ materiał dowodowy pozawalał na przyjęcie, że skarżący nie poddał się kontroli, a zatem zaistniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Nie wystąpiła też wskazana przesłanka nakazująca stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
Skarżący został zawiadomiony o zamiarze wszczęcia kontroli. Jednocześnie
w zawiadomieniu wskazano na możliwość przeprowadzenia kontroli w siedzibie firmy jak i organu, po uprzednim uzgodnieniu terminu. Dodatkowo pouczono skarżącego
o stosownych przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w tym -
w przypadku nieobecności - o konieczności wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorcy w trakcie kontroli (art. 80 ust. 3 u.s.d.g.). Z możliwości tych skarżący nie skorzystał, czego nie neguje. Nie podważył zatem ustaleń organu, które legły u podstaw nałożenia kary pieniężnej i zastosowanych przepisów. Nie wskazał też na okoliczności, które były od niego niezależne lub których nie mógł przewidzieć nie tylko co do samej kontroli jak i wniesienia odwołania od wydanej przez organ decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Postępowanie nadzwyczajne nie zastępuje kontroli prowadzonej w trybie odwoławczym. Tryb nadzwyczajny wymaga spełnienia konkretnych przesłanek, które w spornej sprawie nie wystąpiły. Powyższe powoduje, że decyzja z [...] kwietnia 2018 r. nie narusza prawa, a wniosek o stwierdzenie jej nieważności nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego.
WSA za nieskuteczne uznał zarzuty skargi, które odnoszą się do naruszenia postępowania administracyjnego. Zaznaczył, że organ przeprowadził postępowanie
w sposób nienaruszający zasad wyrażonych m.in. w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż odnoszą się one do postępowania w sprawie nałożenia kary i mogły być podnoszone w odwołaniu od decyzji, a nie w postępowaniu nadzwyczajnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zaś wystarczające i spełnia wymogi art. 107
§ 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy.
Zaskarżając wyrok w całości oparł skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania wskazując, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 141 § 4
i art. 151 p.p.s.s. w zakresie konstrukcji uzasadnienia wyroku i zaakceptowanie rażącego naruszenia art. 92a ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym uprzednio, skutkującego nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł podczas gdy brak było ku temu podstaw i niezastosowania art. 92c u.t.d.
w brzmieniu obowiązującym uprzednio, mając na względzie, że okoliczności sprawy
i dowody wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej
i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, których w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177
§ 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W odpowiedzi na zarzuty skargi kasacyjnej, na gruncie których skarżący podnosi naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a.
i zaakceptowanie rażącego naruszenia art. 92a ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1 u.t.d. skutkującego nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej, podczas gdy brak było ku temu podstaw i niezastosowanie art. 92c u.t.d. - których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie - trzeba stwierdzić, że nie są one usprawiedliwione.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że sprawa kontrolowana przez WSA,
i w której wydany wyrok jest przedmiotem obecnie rozpoznawanej skargi kasacyjnej została zainicjowana wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2018 r.
o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie jest zatem bez znaczenia - że decyzja stanowiąca w rozpatrywanej sprawie przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli jej zgodności z prawem - została wydana w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych.
Wobec tego, przede wszystkim należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję, a celem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona wadą (jedną z wad), o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem tego postępowania jest więc sprawa procesowa rozumiana, jako "rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego [...] zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego, rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej, [...] jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne" (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo
i Prawo" 2001, z. 8, s. 31). Przedmiotem tego postępowania nie jest więc ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją albowiem decyzja, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a., jakkolwiek jest decyzją wydaną w sprawie administracyjnej, to jednak sprawy tej nie rozstrzyga. Jeżeli więc przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie zbadanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą prawną wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. - co oznacza, że organ nadzoru jedynie kontroluje prawidłowości samej decyzji administracyjnej - to siłą rzeczy żadne inne uchybienia, nawet jeżeli zaistniały, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione
i nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia.
Konsekwencję powyższego jest to, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest dokonywana ocena przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej obowiązków, albowiem ocenia się w nim wyłącznie to, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1021/13).
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Kasator odwołał się wprost - do tej podstawy nieważności, która dotyczy rażącego naruszenia prawa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, nie jest dotknięta tą wadą. Przede wszystkim podkreślić należy, że Kodeks postępowania administracyjnego mówi oddzielnie o "naruszeniu prawa" i oddzielnie o "rażącym naruszeniu prawa". Nie każde "naruszenie prawa" wywołuje skutki prawne. Mając na względzie, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa" uznać należy, że utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" jest oczywiście niesłuszne. Dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek "naruszenia prawa", lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Pojęcie "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podlega ścisłej wykładni. Na powyższe zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 90/89 (ONSA 1989, z. 1, poz. 49) podkreślając, że przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia jednak może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Chodzi więc o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, co innymi słowy oznacza, że istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie.
Podkreśla się również, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma jednoznacznie charakter rażący i pozostaje w związku
z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie zarzucał naruszenia przepisów postępowania przy rozpoznaniu sprawy w której doszło do wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzeniem nieważności. Wskazywał jako naruszone tam jedynie przepisy prawa materialnego, w istocie jednak zwalczał oceny i stwierdzenia na których oparto rozstrzygniecie w sprawie wymierzenia kary, tak jakby chodziło o zwykłą, instancyjną weryfikację tego rozstrzygnięcia (co zauważył również Sąd pierwszej instancji), do czego jednak nie mogło doprowadzić postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela przedstawione powyżej rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" oraz warunków jakie muszą być spełnione do uznania, że ta właśnie przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wystąpiła w konkretnym przypadku. W rozpoznawanej sprawie należy całkowicie zgodzić się z wyrażoną przez Sąd oceną prawną, z której wynika, że stwierdzone i przypisane skarżącemu w postępowaniu zwykłym - niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub części - objęte punktem 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., było uzasadnioną podstawą do wymierzenia za to naruszenie kary pieniężnej, zgodnie z art. 92a ust. 1 oraz 93 ust. 1 u.t.d., brak było przy tym podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., gdyż naruszenie przepisów ustawy
o transporcie drogowym było skutkiem działań samego przedsiębiorcy i nie doszło przy wydawaniu tej decyzji nie tylko do rażącego ale nawet i zwykłego naruszenia prawa.
Zatem WSA nie mógł naruszyć art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę, ani art. 145
§ 1 pkt 2 p.p.s.a., nie mając podstaw do jego zastosowania, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił na czym miało polegać niewłaściwe zastosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a. "w zakresie konstrukcji wyroku", co czyni ten zarzut bezskutecznym. Na marginesie - NSA nie dostrzega uchybień w konstrukcji skarżonego wyroku, o których mowa w wymienionym przepisie.
Mając wszystkie te okoliczności na uwadze i uznając zarzuty skargi kasacyjnej za całkowicie bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI