II GSK 116/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje organów obu instancji w sprawie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd I instancji uznał, że doszło do naruszenia zasady ne bis in idem, ponieważ to samo zdarzenie stanowiło podstawę faktyczną dla dwóch decyzji: jednej opartej na Prawie o ruchu drogowym (p.r.d.) i drugiej na Ustawie o transporcie drogowym (u.t.d.), co skutkowało koniecznością zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). NSA uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za zasadną. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., przepisy Działu IVa k.p.a. (dotyczące administracyjnych kar pieniężnych) nie mają zastosowania, jeśli kwestie te są uregulowane w przepisach odrębnych. W niniejszej sprawie przepisy art. 92c u.t.d. oraz art. 140aa ust. 4 p.r.d. regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, co wyłącza stosowanie art. 189f k.p.a. NSA stwierdził, że naruszenia popełnione na gruncie p.r.d. (przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia) i u.t.d. (naruszenie warunków przewozu drogowego, np. masy całkowitej) nie są tożsame, ponieważ ustawy te chronią różne dobra prawne i regulują odrębne stany faktyczne. W związku z tym, nałożenie kar na podstawie obu ustaw nie narusza zasady ne bis in idem. NSA uznał również, że organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i uzasadniły swoje stanowisko, a Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę J.L. i zasądził koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady ne bis in idem w kontekście nałożenia kar na podstawie różnych ustaw (p.r.d. i u.t.d.) oraz wyłączenie stosowania przepisów k.p.a. o karach pieniężnych, gdy istnieją regulacje odrębne.
Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia kar na podstawie dwóch różnych ustaw za zdarzenia związane z transportem drogowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nałożenie kary pieniężnej na podstawie Prawa o ruchu drogowym za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, gdy to samo zdarzenie było podstawą nałożenia kary na podstawie Ustawy o transporcie drogowym za naruszenie warunków przewozu, stanowi naruszenie zasady ne bis in idem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi naruszenia zasady ne bis in idem, ponieważ naruszenia te są odrębne, wynikają z różnych ustaw chroniących różne dobra prawne i mają odmienne znamiona.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy odrębne (u.t.d. i p.r.d.) regulują kwestie odstąpienia od nałożenia kary, co wyłącza stosowanie art. 189f k.p.a. Ponadto, naruszenia na gruncie tych ustaw nie są tożsame, gdyż chronią różne dobra prawne (bezpieczeństwo ruchu drogowego vs. prawidłowość prowadzenia działalności transportowej).
Czy w sytuacji, gdy przepisy odrębne regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, stosuje się przepisy Działu IVa k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, jeśli kwestie te są uregulowane w przepisach odrębnych, zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 189a § 2 k.p.a. wyłącza stosowanie przepisów Działu IVa k.p.a. w zakresie, w jakim przepisy odrębne regulują np. przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. W tej sprawie art. 92c u.t.d. i art. 140aa ust. 4 p.r.d. spełniają ten warunek.
Czy Sąd I instancji, powziąwszy wątpliwość co do zgodności przepisów sankcjonujących z zasadą ne bis in idem, powinien był zwrócić się z zapytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji wątpliwości co do zgodności przepisów z Konstytucją, Sąd powinien był wystąpić z zapytaniem do TK, zamiast uchylać decyzje organów na podstawie własnej interpretacji.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że Sąd I instancji, zamiast samodzielnie interpretować przepisy i uchylać decyzje organów, powinien był zbadać zgodność przepisów z Konstytucją poprzez zapytanie do Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza że orzecznictwo NSA w tej kwestii było odmienne.
Przepisy (27)
Pomocnicze
k.p.a. art. 189a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, jeśli przesłanki wymienione w tym przepisie (w tym odstąpienie od nałożenia kary) są uregulowane w przepisach odrębnych.
k.p.a. art. 189f § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, której stosowanie zostało wyłączone w tej sprawie na podstawie art. 189a § 2 k.p.a.
u.t.d. art. 92c
Ustawa o transporcie drogowym
Reguluje przesłanki, w przypadku których nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej lub umarza się postępowanie, co wyłącza stosowanie art. 189f k.p.a.
u.t.d. art. 92a § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 64 § ust. 1 i 2
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 140aa § ust. 1, 3 pkt 1, ust. 4
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 140ab § ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2
Ustawa o transporcie drogowym
p.r.d. art. 140aa § ust. 1
Prawo o ruchu drogowym
Podstawa nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
p.r.d. art. 64 § ust. 1 i 2
Prawo o ruchu drogowym
p.r.d. art. 140aa § ust. 4
Prawo o ruchu drogowym
Reguluje przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, co wyłącza stosowanie art. 189f k.p.a.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 107 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 77 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 80
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu - organy działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek sądu do zwrócenia się z zapytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w przypadku wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA art. 189a § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie przepisu wyłączającego stosowanie Działu IVa k.p.a. w sytuacji, gdy przepisy odrębne (u.t.d., p.r.d.) regulują kwestie odstąpienia od nałożenia kary. • Błędna wykładnia przez WSA zasady ne bis in idem w kontekście nałożenia kar na podstawie odrębnych ustaw (p.r.d. i u.t.d.) za naruszenia, które nie są tożsame. • Niewłaściwe zastosowanie przez WSA art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. zamiast przepisów odrębnych. • Naruszenie przez WSA art. 7 i 193 Konstytucji RP poprzez brak wystąpienia z zapytaniem do TK w sytuacji wątpliwości co do zgodności przepisów z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
organy administracji publicznej zobligowane są do działania na podstawie i w granicach prawa • nie sposób przypisać tożsamości chronionego dobra prawnego • nie jest konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa • delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie nie był tożsamy deliktowi przypisanemu mu na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
przewodniczący
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
członek
Anna Ostrowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście nałożenia kar na podstawie różnych ustaw (p.r.d. i u.t.d.) oraz wyłączenie stosowania przepisów k.p.a. o karach pieniężnych, gdy istnieją regulacje odrębne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia kar na podstawie dwóch różnych ustaw za zdarzenia związane z transportem drogowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady ne bis in idem i jej zastosowania w prawie administracyjnym, co jest istotne dla wielu postępowań. Wyjaśnia, kiedy można nałożyć kary na podstawie różnych ustaw.
“Czy można dostać dwa razy karę za to samo? NSA wyjaśnia, kiedy przepisy prawa drogowego i transportowego nie dublują się.”
Dane finansowe
WPS: 15 000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.