II GSK 1144/22

II GSK 1144/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
I SA/Ke 10/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-04-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 74 ust. 1 i 2 w zw. z art. 85 i art. 89b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 10/22 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 10/22, oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (SKO/organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Świętokrzyskiego (organ pierwszej instancji) z [...] września 2021 r., nr [...], nakładającą na M. W. (skarżący, strona skarżąca) karę pieniężną w kwocie 3.000 zł za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków.
Z ustaleń organów wynika, że w dniu [...] maja 2021 r. w godzinach od 9:35 do 11:10 przeprowadzono kontrolę zgodności wykonywanych usług w krajowym transporcie drogowym osób na linii komunikacji regularnej Klimontów – Sandomierz. Kontroli poddano kurs wykonany autobusem marki Mercedes o numerach rejestracyjnych [...] z godziny 9:55 z miejscowości Klimontów do miejscowości Sandomierz. Kontrolowany autobus nie przyjechał na przystanek końcowy w m. Sandomierz, ul. M. (ul. Z.)(...) [...]. Kontrolujący ostatni raz zaobserwowali autobus na przystanku przy ul. M. (ul. S.)(...)/[...] w Sandomierzu o godzinie 10:45, który był przedostatnim przystankiem na wyznaczonej trasie. Autobus nie dotarł na przystanek końcowy. W dniu [...] czerwca 2021 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne, mające na celu ustalenie, czy ujawnione podczas kontroli działania pozostają w zgodzie z uregulowaniami prawnymi ustawy o transporcie drogowym. W toku postępowania przesłuchano pracowników organu pierwszej instancji, którzy stwierdzili naruszenia prawa. Pracownicy ci potwierdzili ustalenia protokołu kontroli. W dniu [...] lipca 2021 r. przesłuchano również w charakterze świadka kierowcę, który w dniu [...] maja 2021 r. wykonywał przedmiotowy kurs. Kierowca ten zeznał, że w trakcie wykonywania kursu z godz. 9:55 z m. Klimontów doznał dolegliwości gastrycznych ("bolał go brzuch"), w związku z czym na przedostatnim przystanku wysadził wszystkich pasażerów i odpoczywał. Kurs autobusowy objęty czynnościami kontrolnymi został dodatkowo utrwalony w drodze nagrania wideo-rejestratora. W ocenie SKO w sprawie bezsprzecznie doszło do naruszenia warunków, na jakich zostało wydane skarżącemu zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych, przez zmianę ustalonej trasy przejazdu i pominięcie przystanku końcowego. Kolegium wskazało, że art. 18b ust. 1 i ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (u.t.d.) nakłada obowiązek zatrzymywania się pojazdu wykonującego transport regularny osób tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy i tylko w tych miejscach może zabierać i wysadzać pasażerów. W zezwoleniu na wykonywanie transportu drogowego określa się bowiem miejscowości, w których znajdują się przystanki. Wobec tego zaistniały przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 93 u.t.d. Organ stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., gdyż strona nie przedstawiła dowodów wskazujących, że podmiot nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił on naruszenie: 1) wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a. zasad postępowania administracyjnego, polegających na nie podjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z naruszeniem słusznego interesu faktycznego i prawnego skarżącego, bez należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw będących przedmiotem postępowania oraz bez szczegółowego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy; 2) art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1 k.p.a. w z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego; 3) art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 w z w. z art. 92 c ust 1 w zw. z art. 75 u.t.d. polegające na przyjęciu podstaw do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3000 zł i pominięciem okoliczności egzoneracyjnych i wadliwości protokołu; 4) art. 74 ust. 1 i 2 u.t.d. poprzez przyjęcie, że brak protokołu z kontroli może być konwalidowany innymi czynnościami dowodowymi, podczas gdy protokół kontroli jest obrazem stanu faktycznego ustalonego podczas czynności kontrolnych, dokumentuje on zaistniały podczas dokonywania czynności kontrolnych stan faktyczny, a nie stan prawny. Stan faktyczny udokumentowany w protokole kontroli jest w zasadzie niepowtarzalny; 5) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę, uznając za bezsporne ustalenie organów, że w dniu [...] maja 2021 r. autobus skarżącego nie przyjechał na przystanek końcowy w Sandomierzu, zgodnie z rozkładem jazdy załączonym do zezwolenia nr [...], wobec czego doszło do naruszenia warunków określonych w zezwoleniu w zakresie ustalonej trasy przejazdu i wyznaczonych przystanków. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd I instancji za istotne uznał, że podjęte w dniu [...] maja 2021 r. przez pracownika upoważnionego przez organ I instancji, czynności nie były kontrolą w rozumieniu art. 89b i nast. u.t.d. Czynności te polegały na obserwacji sposobu wykonywania przewozu przez skarżącego. W ich trakcie nie był obecny kontrolowany, zaś protokół został sporządzony pod jego nieobecność. Wobec tego Sąd podzielił stanowisko strony, że sporządzony protokół nie korzystał z kwalifikowanej mocy dowodowej i w rezultacie nie nosił cech dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Sąd zauważył, iż pomimo tego faktu, z uwagi na zawartą w nim treść i okoliczności jego sporządzenia, organy prawidłowo oceniły, że powołany dokument stanowił dowód w sprawie. Właściwy organ może bowiem wykorzystać tego rodzaju dowód w postępowaniu administracyjnym w celu sprawdzenie, czy podmiot wykonujący przewóz drogowy realizuje warunki udzielonego mu zezwolenia. Jeżeli dokument zawiera opis wyniku obserwacji przeprowadzonej przez pracownika organu, to możliwość skorzystania z takiego środka dowodowego wynika wprost z dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. Sąd uznał, że wobec stwierdzenia przez organ naruszenia warunków określonych w zezwoleniu poprzez zmianę ustalonej trasy przejazdu i pominięcie przystanku końcowego, stosownie do załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym lp. 2.2. pkt 3, zasadnie nałożono na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Sąd I instancji zaakceptował także stanowisko organu, iż w sprawie nie miał zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Zauważył, że skarżący wskazując na chorobę kierowcy jako okoliczność określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie przedstawił żadnych dowodów, że taka sytuacja miała miejsce. Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 9 i art. 11 k.p.a. (gdyż skarżący, reprezentowany przez adwokata, nie wykazał "o czym nie poinformował go organ i czego nie wyjaśnił oraz jaki to miało wpływ na wynik sprawy"), jak również nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu:
1) naruszenie prawa procesowego tj. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 11 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzję: a) dokonało naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 w zw. z art. 92c ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy o transporcie drogowym, polegające na pominięciu okoliczności egzoneracyjnych i wadliwości protokołu; b) dokonało naruszenia przepisu art. 74 ust. 1 i 2 w zw. z art. 85 i art. 89b ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, że brak protokołu z kontroli może być konwalidowany innymi czynnościami dowodowymi; c) dokonało naruszenia przepisów postępowania, a to przepisu art. 75 § 1 k.p.a., art. 77, art. 78 § 1 k.p.a. w z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materii dowodowego; d) dokonało naruszenia wynikającej z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. zasady przekonywania poprzez wydanie lakonicznej w swej treści decyzji, w której organ naruszył obowiązek wyczerpującego wskazania przyczyn, którymi kierował się przy nałożeniu kary; e) nie podjęło czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z naruszeniem słusznego interesu skarżącego, bez należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw będących przedmiotem postępowania, bez szczegółowego wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy;
2) naruszenie prawa procesowego co do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, że skarga jest niezasadna;
3) naruszenie prawa procesowego co do art. 151 p.p.s.a. poprzez zastosowanie ww. przepisu, w sytuacji gdy skarga podlegała uwzględnieniu w całości.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz o zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Skarżony organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, podlegając oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. Skutkuje to ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, rozumianych jako skonkretyzowane podstawy kasacyjne, w odniesieniu do tej części kwestionowanego orzeczenia, która została objęta zakresem zaskarżenia.
Stosownie do treści z art. 174 p.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej mogą zostać oparte na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne obejmują nie tylko wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub formalno-procesowego, które w ocenie strony skarżącej kasacyjnie zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, lecz także muszą zawierać określenie sposobu naruszenia prawa (np. błąd oceny obowiązywania prawa, błąd wykładni, błąd subsumpcji, błąd ustalenia konsekwencji prawnych) oraz wskazanie prawidłowego – zdaniem strony wnoszącej rozważany środek zaskarżenia – sposobu wykładni lub zastosowania unormowań, które miały zostać naruszone w postępowaniu sądowym pierwszej instancji. Na stronie skarżącej kasacyjnie ciąży ponadto powinność wykazania, że podniesione wady procesu lub rezultatu orzekania miały (co do naruszenia prawa materialnego) lub co najmniej mogły mieć istotny (co do naruszenia prawa procesowego) wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść zaskarżonego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu weryfikacji sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Strona skarżąca kasacyjnie podniosła złożone i proste zarzuty naruszenia prawa procesowego. O ile zarzuty złożone polegające na powiązaniu przepisów regulujących postępowanie administracyjne lub stosowanych przez kontrolowane organy przepisów prawa materialnego (stanowiących część normy dopełnienia) z odpowiednim fragmentem normy odniesienia wyznaczającym sposób orzekania sądu administracyjnego można co do zasady uznać za prawidłowo skonstruowane, o tyle zarzuty proste, odwołujące się jedynie do sądowoadministracyjnej normy odniesienia, są dotknięte zasadniczym błędem konstrukcyjnym i jako takie podlegają a limine oddaleniu.
W związku z powyższym w pierwszej kolejności poddano ocenie i stwierdzono bezzasadność zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 11, art. 11 w zw. z art. 107 § 3, art. 77 (w skardze kasacyjnej nie wskazano szczegółowej jednostki redakcyjnej, jednak z jej uzasadnienia wynika, że przedmiotem odniesienia jest przepis art. 77 § 1), art. 78 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 1 i 2 w zw. z art. 85 i art. 89b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (u.t.d.). Za pośrednictwem powyższych zarzutów strona skarżąca kasacyjnie zmierzała do podważenia skuteczności czynności dowodowych oraz ważności dowodów, będących podstawą uznania za udowodnione okoliczności faktycznych istotnych w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób (przewozu regularnego) w zakresie warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu i wyznaczonych przystanków (art. 92a ust. 1, 6 i 7 u.t.d. w zw. z pkt. 2.2.3. załącznika nr 3 do ww. ustawy). W ocenie autora skargi kasacyjnej stwierdzenie ww. naruszenia prawa przez kierowcę zatrudnionego w przedsiębiorstwie przewoźnika nastąpiło w ramach czynności kontrolnych, o których mowa w art. 89b i n. u.t.d., a zatem podstawą do wykorzystania wyników kontroli do wszczęcia i przeprowadzenia odpowiedniego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (art. 75 u.t.d.) może być tylko prawidłowo sporządzony protokół kontroli, o którym mowa w art. 74 ust. 1 u.t.d.
Stanowisko zajęte w skardze kasacyjnej jest wadliwe, co stanowi konsekwencję dokonania błędnej wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ich niewłaściwego odniesienia do stanu faktycznego sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że przepisy art. 74 i 75 u.t.d., regulujące zasady sporządzania i wykorzystywania protokołu kontroli w razie stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej lub stwierdzenia wykroczeń uzasadniających nałożenie grzywny, odnoszą się jedynie do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (zob. rozdział 9 u.t.d.), natomiast nie mają zastosowania do uprawnionych pracowników organów udzielających zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji, zezwolenia lub wydających zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne, lub udzielających licencji lub zezwolenia w zakresie krajowego transportu drogowego osób. Pracownicy tego rodzaju organów (w przedmiotowej sprawie byli to pracownicy organu samorządowego – właściwego marszałka województwa) są natomiast uprawnieni (zob. przepisy rozdziału 10 u.t.d.) do kontroli przedsiębiorcy w zakresie spełniania wymogów będących podstawą do wydania odpowiednich dokumentów (zezwoleń, licencji lub zaświadczeń – zob. art. 84 ust. 1 w zw. z art. 85 i art. 90 u.t.d.), kontroli prawidłowości pobierania opłat za przewóz osób (podczas wykonywania przewozu) i przestrzegania przepisów prawa miejscowego przez wykonujących przewóz drogowy na obszarze właściwości miejscowej tych organów (zob. art. 84 ust. 4 i art. 84 ust. 5 w zw. z art. 85 u.t.d.) oraz – w zakresie zezwolenia na przewozy regularne lub regularne specjalne – kontroli dokumentów w ramach kontroli drogowej (zob. art. 89a ust. 4 w zw. z art. 89 u.t.d.).
W przedmiotowej sprawie uprawnieni pracownicy organu pierwszej instancji nie przeprowadzali zarówno kontroli przedsiębiorcy w ramach postępowania kontrolnego, o którym mowa w art. 85 u.t.d, jak również kontroli prawidłowości pobierania opłat za przewóz osób oraz przestrzegania przepisów prawa miejscowego (zob. art. 84 ust. 4 i art. 84 ust. 5 w zw. z art. 85 u.t.d.). W sprawie nie miała również miejsca, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, kontrola drogowa dokumentów, o której mowa w art. 89 u.t.d. (art. 89a ust. 4 w zw. z art. 89b u.t.d.), a także kontrola przewozu drogowego (zob. ogólne podstawy w art. 89a ust. 1-3 u.t.d.).
Odnosząc powyższe ustalenia normatywne do stanu faktycznego sprawy, należy zatem uznać, że stwierdzenie naruszenia przez skarżącego kasacyjnie przewoźnika przepisów o wykonywaniu przewozu regularnego w zakresie warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu i wyznaczonych przystanków, nastąpiło poza właściwym postępowaniem kontrolnym i czynnościami kontrolnymi, do których podjęcia są upoważnieni pracownicy organów udzielających odpowiednich zezwoleń, licencji lub wydających zaświadczenia związane z przewozami drogowymi (zob. art. 84 ust. 1 w zw. z art. 85 i art. 90 u.t.d., art. 84 ust. 4 i art. 84 ust. 5 w zw. z art. 85 u.t.d., art. 89a ust. 4 w zw. z art. 87-89 i art. 89b u.t.d.), a zatem kara pieniężna została nałożona bez związku z postępowaniami kontrolnymi, o których mowa w rozdziale 10 u.t.d. (art. 83 i n. u.t.d.). Oznacza to, że upoważnieni pracownicy organu pierwszej instancji ustalili okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę do nałożenia kary pieniężnej, w drodze czynności urzędowych o charakterze dowodowym, które nie były czynnościami kontrolnymi w rozumieniu przepisów rozdziału 10 u.t.d. (art. 83 i n. u.t.d.), a zatem brak było podstaw do sporządzenia protokołu kontroli drogowej, o której mowa w art. 89 i art. 89b u.t.d. Załączony do akt sprawy administracyjnej dokument z dnia [...] maja 2021 r., pomimo użycia urzędowego formularza, nie jest więc protokołem kontroli drogowej. Powyższy dokument może być kwalifikowany jako dopuszczona przez prawo forma utrwalenia nienazwanej czynności dowodowej (zgodnie z wyrażoną w art. 75 § 1 k.p.a. zasadą otwartego katalogu środków dowodowych) w postaci obserwacji przez upoważnionych pracowników organu określonych zdarzeń lub okoliczności istotnych prawnie oraz mieszczących się w zakresie przydzielonych temu organowi zadań i kompetencji. Dokument ten przyjął postać adnotacji urzędowej z czynności organu mających znaczenie dla sprawy, aczkolwiek – co jest dopuszczalne – został on sporządzony przed formalnym wszczęciem postępowania w sprawie (zob. art. 72 § 1 k.p.a.). Jako forma utrwalenia czynności dowodowych dokument ten jest dokumentem urzędowym, jednak środkiem dowodowym w tym zakresie pozostaje obserwacja pracowników organu oraz powiązanie z nią nagranie wideo-rejestratora.
W związku z powyższym, zawarte w zarzutach i uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozważania na temat niedopuszczalności rzekomej konwalidacji braku protokołu kontroli przedsiębiorcy lub protokołu kontroli drogowej przez zastąpienie ich innymi dokumentami, muszą zostać ocenione jako oczywiście wadliwe.
Oddaleniu bez merytorycznej oceny podlegają natomiast zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 11, art. 11 w zw. z art. 107 § 3, art. 77 oraz art. 78 § 1 w zw. art. 80 k.p.a. Zarzuty te nie zostały poddane koniecznej konkretyzacji formalnej oraz wystarczająco szczegółowemu uzasadnieniu, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie weryfikacji kasacyjnej i zajęcie stanowiska co do ich zasadności. Sąd kasacyjny stwierdza jednak, że wbrew zarzutowi kasacyjnemu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji jako spełniające wymagania formalne, o których mowa w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.
Pozbawione podstaw są także zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 92a ust. 1 i art. 92a ust. 6 w zw. z art. 92c ust. 1 u.t.d. przez wadliwe niezastosowanie względem skarżącego kasacyjnie przesłanek wyłączających odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że właściwym przedmiotem naruszenia miał być przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ustanawiający podstawę egzoneracyjną, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Zgodnie z treścią art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. koniunkcyjnymi warunkami wyłączenia odpowiedzialności sankcyjnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 ww. ustawy, są: 1) brak wpływu (co najmniej pośredniego i potencjalnego) podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności związane z przewozem na powstanie naruszenia prawa, znajdujący potwierdzenie w udowodnionych i skonkretyzowanych okolicznościach, które wskazują, że podmiot ten podjął skuteczne, realne i wymagane od profesjonalisty zajmującego się działalnością w zakresie przewozu drogowego (w tym przede wszystkim w sferze właściwej organizacji pracy lub zarządzania zasobami ludzkimi) działania, które mogły zapobiec powstaniu naruszenia; 2) nadzwyczajne i wyjątkowe zdarzenia lub okoliczności, których jako źródeł powstania naruszenia prawa podmiot zawodowo zajmujący się przewozem drogowym, nawet przy dołożeniu należytej i profesjonalnej staranności, nie mógł przewidzieć.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że stosowanie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wymaga uwzględnienia, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. ciężar odpowiedzialności za skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej posługuje się podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, spoczywa właśnie na tym podmiocie, co należy interpretować w ten sposób, że domniemanie ustawowe przemawia za odpowiedzialnością tego podmiotu, natomiast jego obalenie jest możliwe dopiero w razie wykazania przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. jako wprowadzający wyjątek od zasady i bazujący na przesłankach niedookreślonych i wartościujących wymaga ponadto interpretacji ścieśniającej (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2023 r., II GSK 364/20, LEX nr 3570357). Należy również pamiętać, że ciężar dowodzenia okoliczności objętych hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na podmiocie wykonującym przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., II GSK 1207/20, LEX nr 3416799).
Na tle niepodważonego stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji nie można przyjąć, że zostały zrealizowane przewidziane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki materialnoprawne. Po pierwsze, strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że podjęła skuteczne, realne i wymagane od profesjonalisty zajmującego się działalnością w zakresie przewozu drogowego działania, które mogły zapobiec powstaniu naruszenia prawa w sytuacji problemów zdrowotnych kierowcy obsługującego zatwierdzoną trasę przejazdu (np. w formie odpowiedniej procedury działania w sytuacjach awaryjnych w trakcie realizowania trasy przejazdu). Po drugie, strona skarżąca kasacyjnie nie dowiodła, że problemy zdrowotne kierowcy obsługującego trasę miały na tyle poważny i wyjątkowy charakter, że nawet przy dołożeniu profesjonalnej staranności nie można było ich przewidzieć. Z zeznań samego kierowcy wynika, że zaistniałe dolegliwości miały charakter przejściowy i nie wyłączały możliwości powiadomienia przedsiębiorcy o zaistniałej sytuacji celem podjęcia odpowiednich działań naprawczych (np. wyznaczenia zastępcy).
W tym stanie rzeczy, wobec oddalenia wszystkich zarzutów kasacyjnych oraz stwierdzenia, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a., jak w sentencji.