II GSK 110/25

II GSK 110/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Wojciech Maciejko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Po 150/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-06-19
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1836
§ 5 ust. 2 i 3, § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1, § 8 ust. 1 i ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Po 150/24 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Po 150/24 oddalił wniesioną przez D. M. skargę na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2024 r., [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji podzielił pogląd orzekających w sprawie organów. Stwierdził, że [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej [...]PWIS) prawidłowo zastosował art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r., poz. 1465, zwanej dalej k.p.) w zw. z § 8 ust. 1 w zw. z § 2 i poz. 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1836, zwanego dalej r.ch.z.), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej k.p.a.). Orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że w stosunku do D. M. nie wystąpiła choroba zawodowa w postaci zatrucia ostrego albo przewlekłego lub jej następstwa wywołana przez substancje chemiczne. Skarżąca była w od [...] czerwca 1995 r. do [...] października 2004 r. pracownicą Z. w O.; pracę świadczyła początkowo na stanowisku pracownika produkcji; od [...] lipca 1997 r. do [...] lipca 2004 r. wykonywała pracę w laboratorium P. Sp. z o.o., [...] w O., a następnie kolejno – jako sprzedawca i specjalista do spraw handlu w Punkcie Obsługi Detalicznej. Od [...] lipca 2004 r. do [...] kwietnia 2013 r. skarżąca pracowała w S. Sp. z o.o. z siedzibą w P., wykonując pracę na stanowisku laboranta w Akredytowanym Laboratorium [...] w O. na stanowisku laborant/próbobiorca. Jej praca laboranta i laboranta-próbobiorcy odbywała się w zakładzie zajmującym się skupem zbóż i rzepaku w celach handlowych i produkcyjnych materiału siewnego, po uprzednim oczyszczeniu i zaprawieniu zaprawami nasiennymi. Właściwe jednostki orzecznicze, uregulowane w § 5 ust. 2 i 3 r.ch.z., orzekły względem skarżącej, że brak jest podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej w postaci zatrucia ostrego albo przewlekłego wywołanego przez substancje chemiczne pochodzenia zawodowego, co wynikało z: orzeczenia lekarskiego [...] Centrum Medycyny Pracy w P. (zwanego dalej [...]CMP) z dnia 10 sierpnia 2016 r., nr [...] (orzeczenie I jednostki instancji), orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. (zwanego dalej IMP) z dnia 28 października 2016 r. (orzeczenie II instancji), a także opinii uzupełniających [...]CMP z dnia 31 maja 2022 r. (I instancji) oraz IMP z dnia 20 stycznia 2023 r. Zwłaszcza w tej ostatniej opinii stwierdzono, że na podstawie konsultacji neurologicznej nie stwierdzono u skarżącej objawów uszkodzenia układu nerwowego, a dominujące objawy nieswoiste mogły być konsekwencją zaburzeń natury endokrynologicznej z komponentą psychogenną. Także konsultacja okulistyczna nie stwierdziła zmian patologicznych w narządzie wzroku, związanych z narażeniem zawodowym; rozpoznano jedynie astygmatyzm krótkowzroczny obu oczu. Natomiast w ocenie psychologa klinicznego u skarżącej nie występowały cechy zaburzeń depresyjnych o charakterze reaktywnym, nie obserwowano wyraźnie zarysowanych cech deficytów w zakresie badanych funkcji poznawczych. Nadto, analiza dostępnej dokumentacji nie wykazała, aby w zakładzie pracy skarżącej występowały warunki pracy, w których występowałyby wartości czynników chemicznych przekraczające wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia. Nie można było powiązać czynników występujących w środowisku pracy skarżącej z występującymi u niej od 2015 r. objawami. Nie można więc było choćby z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że dolegliwości skarżącej pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą. Orzeczenia te mają walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., co oznacza, że wypowiadają się w zakresie wiadomości specjalnych i ocena rozpoznania choroby zawodowej nie przynależy do kompetencji organów Inspekcji Sanitarnej. Ich ocena musiała zaś spotkać się z udzieleniem mocy dowodowej w wiarygodności w badanej sprawie. Organ zgromadził też opinie uzupełniające, korzystając z uprawnienia wynikającego z § 8 ust. 2 r.ch.z. oraz dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego wydanej w sprawie toczącej się przed sądem powszechnym. Dowody okazały się spójne i nie pozwalały na stwierdzenie choroby zawodowej. Oceny wynikające z tych orzeczeń logicznie wskazywały, że w środowisku pracy skarżącej nie występował czynnik szkodliwy (oddziaływanie substancji chemicznych) w stopniu przekraczającym najwyższe dopuszczalne stężenie. Konkluzje opinii zostały poparte wynikami badań klinicznych, które zestawiono z kartami charakterystyki substancji występujących w zakładzie pracy, popierając twierdzenia poglądami wyrażonymi w literaturze medycznej.
Z wyrokiem nie zgodziła się D. M. wnosząc od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej, zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:
1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, którego treść nie pozwala na rekonstrukcję toku rozumowania Sądu I instancji i niedostateczne wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia oraz nieodniesienie się do argumentów skarżącej;
b) art. 141 § 4 w zw. z art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się Sądu I instancji do wniosków dowodowych Skarżącej, w szczególności karty leczenia informacyjnego z dnia 28 października 2016 r. i karty leczenia z dnia 1 lipca 2019 r.;
c) art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegającym na niedostrzeżeniu naruszenia przez organy przepisów:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów odwołania i wadliwe uzasadnienie decyzji,
- art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ograniczenie się do powołania twierdzeń jednostek orzeczniczych, podczas gdy organy nie zbadały, czy dolegliwości mają związek z okresem narażenia od 15 lipca 2004 r. do 31 marca 2017 r., a nie jedynie z fumigacją silosów z dnia 25 czerwca 2015 r. i pominięcie skutków endokrynologicznych oraz hormonalnych narażenia zawodowego, niezbadanie stężeń czynników w S. Sp. z o.o., zaniechanie zbadania czynników szkodliwych na stanowisku laborant próbobiorca, niewłączenie do materiału dowodowego opisu stanowiska pracy z dnia 1 lipca 2016 r., nieuprawnione stwierdzenie braku objawów zatrucia u innych pracowników, podczas gdy postępowania w tym zakresie nie prowadzono - co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 2351 k.p. i stwierdzenia, że u skarżącej choroba zawodowa nie wystąpiła,
- art. 84 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uznanie, że opinia biegłego z dnia 9 maja 2022 r. odpowiada warunkom z art. 84 § 1 k.p.a. i jest zgodna z prawem, spełnia warunki formalne, została należycie i wyczerpująco uzasadniona oraz jest przekonująca
i przejrzysta, mimo że orzeczenie to jest niekompletne i budzi wątpliwości, bowiem biegły: błędnie ustalił, że izolacja pomieszczeń od magazynu była gazoszczelna, podczas gdy świadkowie wskazywali, że wentylacja nie została zapewniona prawidłowo, pominął coroczne gazowanie, przyjmując, że odbyło się tylko 25 czerwca 2015 r., pominął, że odbywało się gazowanie i magazynów, i silosów, co wiązało się z zamknięciem szkodliwych gazów, cięższych od powietrza, w silosach co powodowało stałe ulatnianie się gazu, pominął, że ilość środków używanych do gazowania corocznie wzrastała, błędnie ustalił, że preparat [...] stosowano do gazowania magazynów choć jest przeznaczony do oprysku ziarna konsumpcyjnego, zamiast stosować [...], co doprowadziło do błędnego ustalenia okresu, jaki upłynął od zaaplikowania preparatu do rozpoczęcia użytkowania magazynu i laboratorium, który nie okazał się wystarczająco bezpieczny dla pracowników, ograniczył się do oceny skutków, jakie mogą nieść substancje przy gazowaniu magazynów, z pominięciem substancji stosowanych w toku produkcyjnym nasion i ograniczenie się do zatruć ostrych wywołanych wysokimi dawkami środków chemicznych pomijając dawki niskie, a także poprzez: nieprawidłowe uznanie, że uzupełnione orzeczenia lekarskie odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., są zgodne z prawem, spełniają warunki formalne, zostały należycie i wyczerpująco uzasadnione, są przekonujące i przejrzyste, mimo że są niekompletne i budzą wątpliwości co do diagnozowanej jednostki chorobowej, gdyż jednostki orzecznicze nie uwzględniły: całkowitego okresu narażenia trwającego od 15 lipca 2004 r. do 31 marca 2017 r., wszystkich czynników występujących w S. Sp. z o.o. zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego, nie przeprowadziły badań na obecność w organizmie skarżącej czynników, nie uwzględniły wykonywania od 1997 r. pracy w laboratoriach o stałym narażeniu na czynniki chemiczne pochodzące z zaprawionych nasion, nie powiązały dolegliwości z "nieprawidłowym zapewnieniem wentylacji pomieszczeń przez pracodawcę" i ograniczyły się do oceny skutków fumigacji silosów z 25 czerwca 2015 r., nie odpowiedziały, czy wszystkie czynniki mogły skutkować dolegliwościami i czy choroby endokrynologiczne i zaburzenia hormonalne mogą być konsekwencją stałego narażenia na czynniki występujące w S Sp. z o.o., w tym czy mogły mieć związek z podwyższonym poziomem fosforu w badaniach skarżącej z dnia 15 października 2015 r., nie wyjaśniły braku związku dolegliwości z narażeniem na czynniki w S. Sp. z o.o., pominęły osobniczą szkodliwość czynnika, tzn. występującą tylko u skarżącej i zmiany w przebiegu leczenia wola guzkowego nadczynnego tarczycy, nie wyjaśniły wpływu czynników występujących w S. Sp. z o.o. na wzrost poziomu hormonu TSH u skarżącej, nie odniosły się do karty leczenia neurologicznego z dnia 1 lipca 2019 r., w której stwierdzono objawy nieswoiste mogące być konsekwencją zaburzeń endokrynologicznych z zauważalną komponentą psychogenną, wydania orzeczeń na podstawie nieaktualizowanej karty oceny narażenia zawodowego;
- § 8 ust. 2 r.ch.z. poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność rodzaju i składu wszystkich substancji szkodliwych oraz rodzaju substancji powstających w wyniku oddziaływania wilgoci, nieuwzględnienie wniosku o dopuszczenie opinii biegłego toksykologa na okoliczność szkodliwości środków stosowanych w S. Sp. z o.o. i wymaganej karencji po pracy z tymi środkami, niezlecenie dodatkowych badań na obecność substancji szkodliwych lub markerów narażenia (m.in. atylocholinoesterazy i zatruć pestycydami, w tym powstającymi z rozpadu fosforku glinu, fosforowodoru, wodorotlenku glinu, karbaminianu amonu i pyretroidów), nieponowienie badań przez jednostki orzecznicze po sporządzeniu nowej karty oceny narażenia zawodowego, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań pracowników S. Sp. z o.o., choć podobne dolegliwości miała jedna ze współpracownic;
- § 8 ust. 1 r.ch.z., poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że organ był związany orzeczeniem lekarskim, podczas gdy przewidziano otwarty katalog środków dowodowych, a orzeczenie lekarskiej jest tylko jednym z nich, zaś organy same nie podjęły inicjatywy dowodowej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z kart leczenia: z dnia 28 października 2016 r. oraz z dnia 1 lipca 2019 r. na okoliczność stanu zdrowia i wystąpienia choroby zawodowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności wniosek dowodowy oparty na art. 106 § 3 p.p.s.a podlegał oddaleniu. Stosownie do tego przepisu, sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawie nie wystąpiły żadne istotne wątpliwości wymagające dopuszczenia dowodów z dokumentów w postaci kart informacyjnych z leczenia z dnia 28 października 2016 r. i z dnia 1 lipca 2017 r. Takich wątpliwości również nie dostrzegła skarżąca, która wniosek dowodowy (s. 9 skargi kasacyjnej) ograniczyła do potrzeby wykazania "stanu zdrowia i wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej". Dokumenty te istniały w dniu ostatecznego orzekania przez organ ([...] stycznia 2024 r.) i strona mogła się na nie swobodnie w toku postępowania administracyjnego powoływać.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, którego treść nie pozwala na rekonstrukcję toku rozumowania Sądu I instancji, niedostateczne wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia i nieodniesienie się do argumentów skarżącej oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się Sądu I instancji do wniosków dowodowych skarżącej, w szczególności karty leczenia informacyjnego z dnia 28 października 2016 r. i karty leczenia z dnia 1 lipca 2019 r. Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przestawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygniecie oraz jej wyjaśnienie (zd. pierwsze). Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania (zd. drugie). Zaskarżony wyrok oddalał skargę, więc art. 141 § 4 zd. drugie p.p.s.a. nie podlegał zastosowaniu, a tym samym nie mógł być naruszony. Nie doszło też, wbrew ocenie skarżącej, do naruszenia art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku I instancji zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym przedstawienie stanu sprawy (s. 1-4 uzasadnienia), przedstawienie zarzutów skargi i stanowiska strony przeciwnej (s. 4 i 5 uzasadnienia), a także podstawę prawną i jej wyjaśnienie (s. 5, 6 i 8 uzasadnienia). Wbrew poglądowi skarżącej, Sąd I instancji badając sprawę brał pod rozwagę wszystkie zarzuty związane z naruszeniami przepisów postępowania wyjaśniającego, które sygnalizowała skarżąca w skardze, w tym również rozważał ewentualne braki w materiale dowodowym pochodzącym z dokumentów, co jednoznacznie wynika z uzasadnienia wyroku I instancji, gdzie wskazano, że zaskarżoną decyzję badano z punktu widzenia naruszeń art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (s. 4 uzasadnienia). Ocena tych zarzutów skargi okazała się negatywna, czemu dano wyraz na s. 11 uzasadnienia wyroku I instancji.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w postaci art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegającego na niedostrzeżeniu naruszenia prawa przez organy przepisów postępowania administracyjnego w postaci:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów odwołania i wadliwe uzasadnienie decyzji,
- art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ograniczenie się do powołania twierdzeń jednostek orzeczniczych, podczas gdy organy nie zbadały, czy dolegliwości mają związek z okresem narażenia od 15 lipca 2004 r. do 31 marca 2017 r., a nie jedynie z fumigacją silosów z dnia 25 czerwca 2015 r. i pominięcie skutków endokrynologicznych oraz hormonalnych narażenia zawodowego, niezbadanie stężeń czynników w S. Sp. z o.o., zaniechanie zbadania czynników szkodliwych na stanowisku laborant - próbobiorca, niewłączenie do materiału dowodowego opisu stanowiska pracy z dnia 1 lipca 2106 r., nieuprawnione stwierdzenie braku objawów zatrucia u innych pracowników, podczas gdy postępowania w tym zakresie nie prowadzono - co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 2351 k.p. i stwierdzenia, że u skarżącej choroba zawodowa nie wystąpiła, a także
- art. 84 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uznanie, że opinia biegłego z dnia 9 maja 2022 r. odpowiada warunkom z art. 84 § 1 k.p.a. i jest zgodna z prawem spełnia warunki formalne, została należycie i wyczerpująco uzasadniona oraz jest przekonująca i przejrzysta, mimo że orzeczenie to jest niekompletne i budzi wątpliwości, bowiem biegły: błędnie ustalił, że izolacja pomieszczeń od magazynu była gazoszczelna, podczas gdy świadkowie wskazywali, że wentylacja nie została zapewniona prawidłowo, pominął coroczne gazowanie, przyjmując, że odbyło się tylko 25 czerwca 2015 r., pominął, że odbywało się gazowanie i magazynów, i silosów, co wiązało się z zamknięciem szkodliwych gazów, cięższych od powietrza, w silosach co powodowało stałe ulatnianie się gazu, pominął, że ilość środków używanych do gazowania corocznie wzrastała, błędnie ustalił, że preparat [...] stosowano do gazowania magazynów choć jest przeznaczony do oprysku ziarna konsumpcyjnego zamiast stosować [...], co doprowadziło do błędnego ustalenia okresu, jaki upłynął od zaaplikowania preparatu do rozpoczęcia użytkowania magazynu i laboratorium, który nie okazał się wystarczająco bezpieczny dla pracowników, ograniczył się do oceny skutków, jakie mogą nieść substancje przy gazowaniu magazynów, z pominięciem substancji stosowanych w toku produkcyjnym nasion i ograniczenie się do zatruć ostrych wywołanych wysokimi dawkami środków chemicznych pomijając dawki niskie, a także poprzez: nieprawidłowe uznanie, że uzupełnione orzeczenia lekarskie odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., są zgodne z prawem, spełniają warunki formalne, zostały należycie i wyczerpująco uzasadnione, są przekonujące i przejrzyste, mimo że są niekompletne i budzą wątpliwości co do diagnozowanej choroby, gdyż jednostki orzecznicze nie uwzględniły: całkowitego okresu narażenia trwającego od 15 lipca 2004 r. do 31 marca 2017 r., wszystkich czynników występujących w S. Sp. z o.o. zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego, nie przeprowadziły badań na obecność w organizmie skarżącej czynników, nie uwzględniły wykonywania od 1997 r. pracy w laboratoriach o stałym narażeniu na czynniki chemiczne pochodzące z zaprawionych nasion, nie powiązały dolegliwości z "nieprawidłowym zapewnieniem wentylacji pomieszczeń przez pracodawcę" i ograniczyły się do oceny skutków fumigacji silosów z 25 czerwca 2015 r., nie odpowiedziały, czy wszystkie czynniki mogły skutkować dolegliwościami i czy choroby endokrynologiczne i zaburzenia hormonalne mogą być konsekwencją stałego narażenia na czynniki występujące w S. Sp. z o.o., w tym czy mogły mieć związek z podwyższonym poziomem fosforu w badaniach skarżącej z dnia 15 października 2015 r., nie wyjaśniły braku związku dolegliwości z jednostek chorobowych z narażeniem na czynniki w S. Sp. z o.o., pominęły osobniczą szkodliwość czynnika, tzn. występującą tylko u skarżącej i zmiany w przebiegu leczenia wola guzkowego nadczynnego tarczycy, nie wyjaśniły wpływu czynników występujących w S. Sp. z o.o. na wzrost poziomu hormonu TSH u skarżącej, nie odniosły się do karty leczenia neurologicznego z dnia 1 lipca 2019 r., w której stwierdzono objawy nieswoiste mogące być konsekwencją zaburzeń endokrynologicznych z zauważalną komponentą psychogenną, wydania orzeczeń na podstawie nieaktualizowanej karty oceny narażenia zawodowego.
Zarzut ten zmierza do obalenia ustaleń faktycznych, na jakich oparły się orzekające w sprawie organy Inspekcji Sanitarnej, a które następnie przyjął Sąd I instancji. Przede wszystkim zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Uzasadnienie tego zarzutu w żądnej mierze nie pozwala stwierdzić, w czym skarżąca upatruje naruszenia go przez Sąd I instancji. W szczególności wywody skargi kasacyjnej nie pozwalają określić w jakim zakresie Sąd I instancji mógłby wykroczyć poza granice sprawy, albo też w nieuprawniony sposób ograniczyć się do zbadania samych tylko zarzutów skargi. Po drugie, twierdzenia skarżącej w zupełności ignorują znaczenie, jakie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej prawodawca przypisał orzeczeniom lekarskim właściwych jednostek służby zdrowia, o jakich mowa w § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 r.ch.z. Orzeczenia lekarskie w zakresie choroby zawodowej stanowiące środki dowodowe w postępowaniu przed organami Inspekcji Sanitarnej wydają w I instancji lekarze wojewódzkich ośrodków medycyny pracy lub klinik i poradni chorób zawodowych uniwersytetów bądź akademii medycznych, a w II instancji – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 2 i 3 r.ch.z.). Jak przyjmuje się w utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczenia te są opiniami biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i stanowią dowód w dziedzinie wiadomości specjalnych w zakresie zdrowia człowieka, w tym wpływu środowiska pracy na stan tego zdrowia. Orzeczenia te są dla orzekających organów administracji w zasadzie wiążące co do zjawisk ze świata przyrody, związanych ze zdrowiem pracownika. Jeżeli nie budzą zasadniczych wątpliwości, stanowią jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 52/21, CBOSA). Same bowiem organy nie mając wiedzy specjalistycznej, nie mogą wkraczać swoimi ustaleniami faktycznymi w ocenę sposobu prowadzenia badań lekarskich (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2005/20, CBOSA). Nie ulega wątpliwości, że w badanej sprawie zgromadzono wymagane orzeczenia uregulowane w § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 r.ch.z. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zakres zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także jego ocena przyjęta przez organy obu instancji i Sąd I instancji, okazały się prawidłowe. Stosownie do art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Stosownie do § 8 ust. 1 r.ch.z. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim lub formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Decyzję wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny (§ 8 ust. 2 i 3 r.ch.z w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Dz.U. z 2024 r., poz. 416). Jak wynika z poz. 1 załącznika do r.ch.z., jedną z chorób zawodowych jest zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego: [...] Centrum Medycyny Pracy w P. (zwanego dalej [...]CMP) z dnia 10 sierpnia 2016 r., nr [...] (orzeczenie I jednostki instancji) oraz orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy im [...] w Ł. (zwanego dalej IMP) z dnia 28 października 2016 r., w stosunku do skarżącej brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wskutek wniosków skarżącej organy skorzystały z § 8 ust. 2 r.ch.z. i dopuściły dowody z opinii uzupełniających, które aktualizowany i uzupełniały ustalenia zawarte w dotychczasowych opiniach. Również jednak opinie uzupełniające [...]CMP z dnia 31 maja 2022 r. (I instancji) oraz IMP z dnia 20 stycznia 2023 r. potwierdziły ustalenia dotychczasowe, wskazując, że objawy występujące u skarżącej zgodnie z wiedzą medyczną nie mają związku z czynnikami narażającymi pracownika na jej stanowisku pracy, nie wykazuje ona objawów ostrego lub przewlekłego zatrucia substancją chemiczną. Dodatkowe konsultacje (neurologiczna, okulistyczna, psychologiczna) nie były w stanie zmienić dotychczasowej konkluzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Dolegliwości (w postaci zmęczenia, senności, kołatania serca, problemów z koncentracją, osłabienia, rozdrażnienia, bóli mięśni i kości, zaburzeń widzenia), po odpowiednich konsultacjach specjalistycznych, okazały się nie mieć związku z wykonywaną pracą laboranta; nie stwierdzono uszkodzenia układu nerwowego, skarżąca wymagała wyłącznie realizacji zaleceń endokrynologa (wskutek niewykluczonych zaburzeń endokrynologicznych z komponentą psychogenną); pod względem sprawności narządu wzroku nie stwierdzono zmian patologicznych, zaś pod względem psychologicznym – nie stwierdzono zaburzeń depresyjnych reaktywnych (orzeczenia z dnia 28 października 2016 r. i 20 stycznia 2023 r.). Nadto, analiza dostępnej dokumentacji (w tym karty informacyjnej z dnia 1 lipca 2019 r.) nie wykazała, aby w zakładzie pracy skarżącej występowały warunki pracy, w których występowały wartości czynników chemicznych przekraczające wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia; uwzględniono przy tej ocenie regularnie powtarzane co roku zabiegi gazowania – fumigacji zboża w magazynach. Nie można więc było powiązać czynników występujących w środowisku pracy skarżącej z występującymi u niej od 2015 r. objawami. Nie można było choćby z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że dolegliwości skarżącej pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą w laboratorium nasiennym (polegającej na analizie czystości zboża, siły kiełkowania, poziomu białek i wilgotności) w zakładzie pracy o profilu: skup i sprzedaż materiału siewnego zbóż i rzepaku. Zarzut kasacyjny obejmuje polemikę z konkluzjami relacjonowanych wcześniej orzeczeń lekarskich i bazuje na nieusprawiedliwionym nieuwzględnieniu kolejnych wniosków dowodowych skarżącej o dopuszczenie opinii biegłego w celu wykazania związku między związkami chemicznymi występującymi w zakładzie pracy skarżącej a chorobą z poz. 1 załącznika do r.ch.z tj. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstwa wywołanego przez substancje chemiczne. Kwestionowanie takich orzeczeń wymaga legitymowania się wiadomościami specjalnymi w dziedzinie odpowiadającej dyscyplinie wiedzy o świecie przyrody, którą opinia biegłego relacjonuje i kwantyfikuje. Same więc twierdzenia skargi kasacyjnej o niedostatkach tych opinii w sferze postrzegania zjawisk z zakresu medycyny (a zwłaszcza podciągające dolegliwości hormonalne i podniesiony poziom fosforu w badaniach skarżącej jako byłej laborantki pod objawy ostrego zatrucia środkami chemicznymi stosowanymi w silosach zbożowych oraz atomizujące szczególną osobniczą wrażliwością skarżącej i niewystarczający poziom wentylacji stanowiska pracy) z założenia nie mogły odnieść zamierzonego skutku i doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Tym bardziej, że zakres czynności skarżącej nie obejmował wyłącznie stałego badania ziaren zbóż, co miało miejsce w okresach od 1 lipca do końca lutego, ale również (w pozostałym okresie) zwykłą pracę biurową (zob. karta z dnia 1 lipca 2019 r.). Jednostki wydające orzeczenia lekarskie dysponowały całą dokumentacją z przebiegu zatrudnienia skarżącej i dysponowały wiedzą co do realiów czaso-przestrzennych świadczonej przez nią pracy; aktualizacja karty oceny narażenia zawodowego, jakiej domagała się skarżąca nie została w ogóle przez prawodawcę w § 4 ust. 1 r.ch.z. przewidziana. Dokument ten stanowi część skierowania zainteresowanego do właściwej jednostki orzeczniczej I instancji. Skarżąca nie była zaś kierowana w nowym postępowaniu do badań, a jedynie uwzględniono jej prośbę o uzupełnienie dotychczasowej argumentacji opinii pierwotnych, w trybie § 8 ust. 2 r.ch.z. Nieusprawiedliwiony równocześnie musiał okazać się zarzut naruszenia § 8 ust. 1 r.ch.z poprzez uznanie, że organy zostały związane ustaleniami faktycznymi orzeczeń lekarskich, skoro orzeczenia te pochodziły od właściwych jednostek orzecznictwa lekarskiego i opierały się na wiadomościach specjalnych w dziedzinie zdrowia, które w spójny i logiczny sposób umotywowano powołując się na wiedzę z zakresu medycyny.
Bezpodstawny okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 8 ust. 2 r.ch.z. poprzez niedopatrzenie się jego naruszenia ze strony orzekających organów. Nie można zarzucać organom niezastosowania § 8 ust. 2 r.ch.z, skoro ten właśnie przepis stanowił podstawę gromadzenia w toku postępowania opinii uzupełniających [...]CMP z dnia 31 maja 2022 r. (I instancji) oraz IMP z dnia 20 stycznia 2023 r. Wbrew ocenie skarżącej, przepis § 8 ust. r.ch.z., z którego organy skorzystały służy, w drodze wyjątku, do uzupełnienia uzasadnienia pierwotnej opinii, aby usunąć ewentualne wątpliwości co do trafności jej konkluzji. Nie jest – jak wywodzi to skarżąca – instrumentem procesowym służącym do dowolnego zwielokrotniania opinii tylko z tego powodu, że treść dotychczasowych (w badanej sprawie łącznie aż czterech), okazała się niekorzystna dla skarżącej. Przeciwnie, ponawianie kolejnych dowodów z opinii biegłego prowadziłoby nie tylko do nieusprawiedliwionego wydłużenia postępowania, ale wymierzone byłby w zasadę prostoty postępowania, określoną w art. 12 § 1 k.p.a. W konsekwencji trafnie wywiodły w badanej sprawie organu Inspekcji Sanitarnej obu instancji, że w stosunku do skarżącej nie stwierdzono objawów choroby zawodowej określonej w art. 2351 k.p. w zw. z poz. 1 załącznika do r.ch.z, udokumentowanych w sposób wymagany przez § 2 i § 8 ust. 1 r.ch.z., tzn. w prawidłowo przeprowadzonych dowodach z opinii właściwych jednostek orzecznictwa lekarskiego przewidzianych przez § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 r.ch.z.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.