II GSK 1088/26

II GSK 1088/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-04-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SAB/Łd 84/25 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2025-12-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 par.1, art. 188, art. 285 par 1 i par. 2, art. 176, art. 271 pkt 1, art. 272 par. 1, 2a i 3, art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. w Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2025 r., sygn. akt lll SAB/Łd 84/25 w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt III SAB/Łd 44/24 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w Ł. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 29 grudnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Łd 84/25 odrzucił skargę G. Sp. z o.o. w Ł. (dalej: także Spółka, skarżąca lub strona) o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt III SAB/Łd 44/24 w sprawie ze skargi Spółki na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oraz zwrócił uiszczony wpis sądowy od skargi o wznowienie postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt III SAB/Łd 44/24 oddalił skargę Spółki na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Wyrok jest prawomocny od 22 marca 2025 r.
G. Sp. z o.o. w Ł., pismem z 22 września 2025 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania zakończonego opisanym wyżej wyrokiem z 23 stycznia 2025 r., podając jako podstawę wznowienia art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 13 listopada 2025 r., sygn. akt III SAB/Łd 57/25, odrzucił skargę Spółki o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt III SAB/Łd 44/24 z powodu nieusunięcia braków formalnych tej skargi. Postanowienie jest prawomocne od 28 listopada 2025 r.
Strona, pismem z 1 grudnia 2025 r., złożyła kolejną skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt III SAB/Łd 44/24, podając ponownie jako podstawę wznowienie postępowania, tj. art. 271 pkt 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uzasadniając odrzucenie ponownej skargi o wznowienie postępowania podniósł, że zgodnie z art. 285 § 1 p.p.s.a. niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania. Sąd zauważył, że przywołana regulacja jest wyrazem zasady stabilności orzecznictwa w wymiarze prawomocności orzeczeń i jako taka powinna być wykładana ściśle, a wynikająca z art. 285 § 1 p.p.s.a. zasada - chroniona. Jedyne wyjątki przewidziane zostały w art. 285 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1, 2a i 3 p.p.s.a., co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, zgodnie z którym w art. 285 § 1 p.p.s.a. ustawodawca nie określił rodzaju orzeczeń, których prawomocność wywołuje skutek w postaci niedopuszczalności złożenia kolejnej skargi o wznowienie postępowania. W związku z tym orzeczenie wydane na skutek skargi o wznowienie postępowania to każde orzeczenie, zarówno o charakterze merytorycznym, jak i wyłącznie procesowym, np. postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania lub umorzeniu postępowania zainicjowanego skargą o wznowienie postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona po raz kolejny domaga się wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 44/24, w sytuacji gdy toczyło się już postępowanie ze skargi o wznowienie tego postępowania i zostało zakończone prawomocnym postanowieniem z 13 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 57/25. W tych okolicznościach Sąd uznał, że ponowna (druga) skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Spółka wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi domagając się, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 188 p.p.s.a., jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W przypadku uznania istoty sprawy za dostatecznie wyjaśnioną strona wniosła o uchylenie "zaskarżonego wyroku" w całości i rozpoznanie skargi. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie od organu na rzecz Spółki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Strona, powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 285 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 276 zdanie 1 p.p.s.a. - przez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania pomimo tego, że nie była ona niedopuszczalna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Z powołanego przepisu wynika, że decyzja o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne należy do sądu. W związku z tym należy przyjąć, że Naczelny Sąd Administracyjny ma prawo rozpoznać skargę kasacyjną, o której mowa w art. 182 § 1 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, także wówczas gdy strona zawarła w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, uznał, że skarga kasacyjna wniesiona przez Spółkę powinna zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Przechodząc do oceny zarzutu podniesionego przez skarżącą należy zauważyć, że na tle wykładni i stosowania art. 285 § 1 p.p.s.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowały się dwa stanowiska.
Sąd pierwszej instancji opowiedział się za poglądem, zgodnie z którym "orzeczeniem", o którym mowa w art. 285 § 1 p.p.s.a. jest każde orzeczenie wydane na skutek skargi o wznowienie postępowania, niezależnie od jego charakteru. Takie stanowisko było już wcześniej wyrażane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tytułem przykładu w postanowieniu z 24 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1864/04 NSA przyjął, że zakaz dalszego wznowienia postępowania dotyczy nie tylko prawomocnych orzeczeń co do meritum sprawy, ale również orzeczeń, które kończą postępowanie z przyczyn formalnych, gdyż ustawa nie określa rodzaju orzeczeń, których prawomocność wywołuje skutek w postaci niedopuszczalności złożenia kolejnej skargi o wznowienie postępowania. Podobne stanowisko zostało wyrażone także na przykład w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1253/11, 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I GSK 923/17, 29 maja 2025 r., sygn. akt I FSK 227/24, 3 września 2024 r., sygn. akt II FSK 1031/24 oraz w wyroku NSA z 10 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1656/25.
Także w literaturze sformułowano pogląd, w myśl którego zakaz dalszego wznowienia postępowania dotyczy nie tylko prawomocnych orzeczeń co do meritum sprawy, ale również orzeczeń, które kończą postępowanie z przyczyn formalnych, ponieważ w art. 285 p.p.s.a. (obecnie 285 § 1 p.p.s.a.) nie ma w tym względzie żadnych ograniczeń, a co za tym idzie nie można wystąpić ponownie ze skargą o wznowienie postępowania także w przypadku, gdy poprzednia skarga o wznowienie została odrzucona lub wywołane nią postępowanie zostało umorzone (por. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, 2011, komentarz do art. 285 pkt 2).
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie nie podziela przedstawionego wyżej stanowiska. Zdaniem NSA, trafny jest pogląd, zgodnie z którym w art. 285 § 1 p.p.s.a. została wyłączona dopuszczalność powtórnego wznowienia postępowania, które już wcześniej zostało wznowione, tj. doszło w nim do wydania jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 282 § 2 p.p.s.a. Nie można zatem wystąpić z ponowną skargą o wznowienie postępowania jeżeli zostało wydane orzeczenie "po ponownym rozpoznaniu sprawy". Nie ma przy tym znaczenia, czy orzeczenie kończące postępowanie zostało wydane z przyczyn merytorycznych, czy formalnych. Jednakowy skutek w postaci zakazu dalszego wznowienia postępowania wywołują orzeczenia oddalające skargę o wznowienie postępowania, uwzględniające skargę o wznowienie postępowania, jak i uchylające orzeczenie objęte skargą o wznowienie postępowania i odrzucające skargę lub umarzające postępowanie. Przepis art. 285 § 1 p.p.s.a. nie ma natomiast zastosowania w przypadku, gdy nie doszło do wznowienia postępowania z powodu odrzucenia skargi o wznowienie lub jej cofnięcia (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] red. T. Woś Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, komentarz do art. 285; A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, komentarz do art. 285; B. Dauter Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, WKP 2018 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 1193/12 i 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 1194/12).
Zakończenie postępowania wywołanego skargą o wznowienie na etapie jej wstępnego badania nie stanowi przeszkody do złożenia ponownie skargi o wznowienie, gdyż w istocie pierwotna skarga nie doprowadziła do wznowienia postępowania. W literaturze podnosi się, że przyjęcie odmiennego stanowiska uniemożliwiałoby stronie domagania się wznowienia postępowania w sytuacji, gdy inna strona zgłosiła niedopuszczalną ex lege skargę o wznowienie, która została odrzucona przez sąd (por. W. Piątek [w:] red. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz wyd. 2; komentarz do art. 285).
Odnosząc dotychczasowe uwagi o charakterze ogólnym do stanu rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że pierwotnie wniesiona przez Spółkę skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 44/24 nie doprowadziła do wznowienia postępowania. Zostało ono zakończone postanowieniem o jej odrzuceniu z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że postanowienie WSA w Łodzi z 13 listopada 2025 r. nie zostało wydane "po ponownym rozpoznaniu sprawy" (art. 282 § 2 p.p.s.a.). W związku z tym, skoro, w istocie nie doszło do wznowienia postępowania, to kolejna skarga o wznowienie nie była niedopuszczalna w rozumieniu art. 285 § 1 p.p.s.a. Użyty w tym ostatnio powołanym przepisie zwrot "Niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania" odnosi się bowiem do sytuacji, w której postępowanie zostało już uprzednio wznowione i zakończone wydaniem jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 282 § 2 p.p.s.a., co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, z. 2, poz. 23), wyjaśniono, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Uchwała ta na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. ma moc ogólnie wiążącą.