II FZ 83/26

II FZ 83/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-08-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gd 274/26 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2026-06-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 23 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Gd 274/26 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych w podwyższonej stawce od niezaewidencjonowanego przychodu za 2021 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 274/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. P. (dalej jako "Skarżąca") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2026 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych w podwyższonej stawce od niezaewidencjonowanego przychodu za 2021 r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca w skardze na ww. decyzję zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżąca uzasadniając wniosek wskazała, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z decyzji organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji przekracza możliwości płatnicze Skarżącej. W stosunku do Skarżącej zostały wydane także dwie inne decyzje, jednej z nich nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Skarżąca zaznaczyła, że w trakcie postępowania egzekucyjnego zostały zastosowane względem niej liczne środki egzekucyjne, to jest: zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej na podstawie zawiadomienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2025 r., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w M. S. A., B. S.A. i P. S.A. na podstawie zawiadomień Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2025 r., zajęcie wierzytelności pieniężnej względem X. Spółka z o.o. na podstawie zawiadomienia z dnia 26 listopada 2025 r.
W ocenie Skarżącej zastosowane środki egzekucyjne są zbyt dolegliwe, w szczególności zajęcie wierzytelności pieniężnej względem X. Spółka z o.o. utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej – uniemożliwia korzystanie z terminali płatniczych. Zastosowanie ww. środka egzekucyjnego nie było konieczne, gdyż uprzednio zostały zajęte wierzytelności z rachunków bankowych.
Skarżąca złożyła na powyższe postanowienie zażalenie zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej,
2. art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazała, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia jej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak również wysoka kwota zaległości podatkowych z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych w podwyższonej stawce od niezaewidencjonowanego przychodu za 2020 r. i 2021 r. oraz z tytułu VAT w odniesieniu do jej trudnej sytuacji osobistej i majątkowej.
Skarżąca przywołała również fakt, że ciążą na niej inne zaległości podatkowe i wymieniła ich źródła (str. 4 - 5 zażalenia).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1427/11 - treść uzasadnienia tego postanowienia oraz innych orzeczeń sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał uzasadnienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FZ 585/06 i z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt FZ 65/04). Skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt II FZ 39/09). Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia - w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami - na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa, powodując obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało zauważyć, że Skarżąca nie wykazała w wystarczającym stopniu, aby na skutek niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji istniało realne zagrożenie wystąpienia znaczącej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawiona przez Skarżącą argumentacja dotycząca zastosowania wobec niej licznych środków egzekucyjnych, w tym m. in. zajęcia wierzytelności pieniężnej względem X. sp. z o.o. - co skutkowało uniemożliwieniem Skarżącej korzystania z terminali płatniczych i utrudnieniem prowadzenia działalności gospodarczej - nie pozwala na uznanie, że rzeczywiście wystąpiła w niniejszej sytuacji którakolwiek z przesłanek pozwalających na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ani w zażaleniu nie podała żadnych danych umożliwiających weryfikacje jej sytuacji finansowej, takich jak informacje dot.: miesięcznego wynagrodzenia, średnich miesięcznych opłat, pożyczek, kosztów utrzymania oraz nie przedstawiła dokumentów na ich potwierdzenie.
Jak już wyżej wskazano Skarżąca powinna wykazać się szczególną dbałością w uzasadnianiu swojego wniosku, gdyż wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter wyjątkowy i powinno znaleźć zastosowanie jedynie w szczególnych okolicznościach. Samo poprzestanie na argumentacji wskazującej, że nieuwzględnienie wniosku może prowadzić do utrudnienia prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą i uniemożliwienia korzystania przez nią z terminali płatniczych nie stanowi wystarczającej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
To na Skarżącej ciążył obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, gdyż tylko takie mogą stać się podstawą do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Same twierdzenia przedstawione przez Skarżącą nie są jednak wystarczające do uznania, że skutkiem nieuwzględnienia wniosku może być niewypłacalność i brak możliwości dalszego prowadzenia działalności przez Skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że nie zachodzą okoliczności, które pozwalałyby na zastosowanie w niniejszym przypadku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie Skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jego przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o konkretnych okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża Skarżącą.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia [pic]