II FZ 54/24

II FZ 54/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Łd 220/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-10-01
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184 w zw. z art. 197 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w zakresie wstrzymania wykonania decyzji z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 220/24 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 220/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił K. K. (dalej jako "Skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej jako "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej") z dnia 15 lutego 2024 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Łódź-Górna (dalej jako "Naczelnik Urzędu Skarbowego") z dnia 28 listopada 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. W takiej sytuacji warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest wykazanie przez stronę, już we wniosku, okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania decyzji jest uzasadnione. Wniosek powinien zostać poparty stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o czym konsekwentnie wspomina się w orzecznictwie. Okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji nie może być jednak hipotetyczna możliwość uwzględnienia skargi. Sąd nie dokonuje bowiem oceny zawartości skargi, a zajmuje się wyłącznie potencjalnym wpływem wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację - przede wszystkim ekonomiczną - podatnika. Skarżący nie wskazał jednak żadnych konkretnych okoliczności na poparcie swojego wniosku ani też nie przedłożył żadnego dokumentu, który uprawdopodabniałby wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." W ocenie Sądu, Skarżący oparł swój wniosek jedynie na oczekiwaniu, że jego skarga zostanie uwzględniona, czego następstwem byłoby wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji. W warunkach niniejszej sprawy sposób uzasadnienia złożonego przez Skarżącego wniosku powoduje konieczność zajęcia jednoznacznego stanowiska co do zasadności skargi jeszcze przed wydaniem wyroku. Merytoryczne odniesienie się do jej zawartości byłoby przedwczesne i niedopuszczalne, w związku z czym Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. W ocenie Skarżącego, przedstawione w skardze zarzuty są w pełni zasadne, zaś organ podatkowy, mimo że Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji oraz podjął pełną współpracę z organem podatkowym, rozpoczął egzekucję z rachunków bankowych. Tym samym zaszło niewątpliwe niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci niezasadnie naliczanych kosztów egzekucyjnych. W ocenie Skarżącego mógł on skorzystać z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w postaci spłaty tak dużego zobowiązania wraz z odsetkami bez uszczerbku dla swojej sytuacji majątkowej. Skarżący zwrócił uwagę, że mimo deklaracji pełnej współpracy z organem podatkowym, wniosku o raty, złożenia wniosku o wstrzymanie egzekucji, etc. (oraz pomimo wniesienia skargi do Sądu w dniu 1 marca 2024 r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał tytuł wykonawczy w odniesieniu do zobowiązania podatkowego określonego, na podstawie którego organ ten skierował zawiadomienia do banków, dotyczące zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych Skarżącego. Uzasadnienie złożonego wniosku znajdowało się w treści złożonej skargi, w której w sposób wyczerpujący wskazano wszelkie uchybienia organów podatkowych oraz nieprawidłową wykładnię przepisów, co oznacza, że odnosiła się ona do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest w pełni zasadne. Skarżący ewidentnie wskazał, że wydana decyzja jest wadliwa i narusza prawo. Formułując swoje żądanie udzielenia ochrony tymczasowej Skarżący miał ponadto na uwadze powszechną praktykę organów podatkowych, które niejednokrotnie po wydaniu decyzji ostatecznych niezwłocznie wszczynają postępowania egzekucyjne, czyli w czasie, gdy nie upłynął jeszcze ustawowy termin na złożenie skargi do sądu administracyjnego. Taka praktyka powoduje, że prawo do dochodzenia swoich praw przed niezawisłymi sądami jest iluzoryczne i powoduje poważne oraz trudne do odwrócenia skutki, np. w postaci przymusowej egzekucji administracyjnej, które raz zaistniałe powodują istotną zmianę rzeczywistości podatnika w postaci dostępu do swoich środków zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz znaczne koszty. Przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej Skarżącego. Wywarcie skutków finansowych, pomimo braku ku temu podstaw, jest sytuacją, która w znaczny sposób powoduje trudne do odwrócenia skutki, które w przypadku pomyślnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia nie będą możliwe do naprawienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Sąd oceniając zasadność zażalenia orzeka na podstawie akt sprawy i dokumentów, które się w nich znajdują. Jeśli strona oczekuje uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, to powinna takowe dokumenty przedstawić. Skoro Skarżący nie dołączył dokumentacji na poparcie swych twierdzeń, która pozwoliłaby na podważenie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić zażalenia. Należy zauważyć, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2247/14). Jednocześnie sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczności wstrzymania jej wykonania. Natomiast samo powołanie się przez Skarżącego na ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku.
W niniejszej sprawie brak jest zatem możliwości oceny, jak dotkliwe będzie dla Skarżącego wykonanie decyzji. Skoro Skarżący oczekuje od Sądu wstrzymania wykonania decyzji, to powinien wniosek należcie udokumentować. Na tę konieczność wskazywał Sąd pierwszej instancji. Do zażalenia nie dołączono zaś żadnych dokumentów. Twierdzenia Skarżącego, że ma rację i skarga jest zasadna nie są wystarczającym argumentem do uzyskania rozstrzygnięcia, które byłoby dla niego satysfakcjonujące.
Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.