II FZ 50/25

II FZ 50/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1090/23 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2024-06-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 220 par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Płusa , po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 1090/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 20 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 1090/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. K. (dalej jako "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 20 września 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2023 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał Skarżącą do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, pouczając przy tym Skarżącą o rygorze jej odrzucenia w przypadku niedochowania siedmiodniowego terminu - tak jak stanowi art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.".
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2024 r. (sygn. akt I SPP/Kr 2/24) starszy referendarz sądowy oddalił wniosek Skarżącej. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącej dnia 9 lutego 2024 r. w trybie przewidzianym w art. 74a § 8 P.p.s.a. Skarżąca nie wniosła sprzeciwu na powyższe postanowienie.
Zarządzeniem z dnia 10 maja 2024 r. Skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 grudnia 2023 r. w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Z urzędowego poświadczenia doręczenia wynika, że zarządzenie zostało doręczone stronie 27 maja 2024 r. w trybie przewidzianym w art. 74a § 8 P.p.s.a.
Ostatniego dnia zakreślonego powyżej terminu, tj. 4 czerwca 2024 r., Skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponownie domagając się zwolnienia jej od wpisu sądowego od skargi (sygn. akt I SPP/Kr 104/24). Jednocześnie w tym terminie Skarżąca nie uzupełniła braków fiskalnych skargi.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sytuacji gdy strona ponownie występuje o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nadal jej zobowiązana do wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych przesądza w tym wypadku o obowiązku uiszczenia wymaganego wpisu. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu zakreślonego w art. 220 P.p.s.a. Nie chroni zatem strony przed skutkami niezastosowania się do wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby dopuszczeniem do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy. Tym samym wystąpienie Skarżącej z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpłynęło na obowiązek wykonania zarządzeń wzywających do uiszczenia wpisów od skargi. W ocenie Sądu, Skarżąca nie usunęła braku skargi w przewidzianym terminie, co obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zaskarżyła je w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w następstwie przyjęcia, że ponowny wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy (zwolnienia od wpisu sądowego od skargi) nie wstrzymuje zobowiązania Skarżącej do wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w związku z prawomocnym postanowieniem w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, że nie uchyla skutków prawomocności tego postanowienia i nie ma wpływu na bieg terminu zakreślonego w art. 220 P.p.s.a. oraz, że w konsekwencji doszło do sytuacji nieusunięcia braku skargi w przewidzianym terminie, co miało obligować Sąd do odrzucenia skargi.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie skardze dalszego biegu, wstrzymanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia, a także rozważenie uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd pierwszej instancji. Ponadto Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, albowiem bez swojej winy go nie uiściła, z uwagi na brak środków na zapłatę. Skarżąca pozostawała w przekonaniu, że w związku ze zmianą okoliczności po odmowie przyznania zwolnienia, tj. pogorszeniem jej sytuacji majątkowej i zarobkowej na skutek działalności organów podatkowych oraz zdrowotnej, jest uprawniona do ponownego złożenia wniosku o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi i taki ponowny wniosek wstrzymuje obowiązek uiszczenia wpisu do czasu rozpoznania nowego wniosku. Odmienne stanowisko narusza prawo do Sądu i do poddania rozstrzygnięcia organów podatkowych kontroli sądowej osobom w trudnej sytuacji zarobkowej i majątkowej wynikającej z działalności tych organów podatkowych wydających niezgodne z prawem i niesłuszne decyzje określających rzekome zobowiązania podatkowe i to po upływie terminów przedawnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania jest zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, a nie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się więc do kwestii ewentualnego przywrócenia terminu do dokonania wymienionej czynności procesowej, jako że pozostaje ona poza granicami postępowania zażaleniowego.
Odnosząc się do kwestii, którą obejmuje zażalenie, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a., od środka zaskarżenia, jakim jest skarga, winien zostać uiszczony wpis, pod rygorem jej odrzucenia. Obowiązek ten ciążył na Skarżącej, jako wnoszącej skargę (art. 50 § 1 w związku z art. 214 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca próbowała zwolnić się od powyższego obowiązku wszczynając postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnie odmówił jej przyznania tego prawa. Skoro zatem Skarżąca po rozpoznaniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy została wezwana do uiszczenia wpisu w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało jej prawidłowo doręczone, to w sytuacji nieuiszczenia tego wpisu w terminie Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był skargę tę odrzucić, co też uczynił.
Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy, a w szczególności nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu.
Odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia od niej wpisu sądowego nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, co stwierdził zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt SK 45/09), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73). Prawo dostępu do sądu nie ma bowiem charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W rozpoznawanej sprawie o nieskorzystaniu z prawa do sądu zdecydowała sama Skarżąca, nie stosując się do wymogu uiszczenia wpisu od skargi.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.